b.-cultuurvisie-gemeente-purmerend-2025-2032-gecorrigeerde-versie

2025 De kracht van cultuur

Cultuurvisie gemeente Purmerend 2025 – 2032

Inhoudsopgave Voorwoord

4

Inleiding

5

1.

De waarde van cultuur

7

De maatschappelijke waarde van cultuur

7

De economische waarde van cultuur

9

De intrinsieke waarde van cultuur

11

2. Een toegankelijk cultureel aanbod

11

3.

De culturele codes

12

Een toegankelijk cultureel aanbod

13

Cultuurdeelname door inwoners met geldzorgen

14

Een inclusief cultureel aanbod

15

Cultuureducatie

16

De maatschappelijke bibliotheek

17

Een toekomstbestendig cultureel aanbod

20

Vrijwilligers in het culturele veld

20

Nieuwkomers

22

Samen museaal sterker

22

Theater- en podiumaanbod Purmerend

24

Actieve cultuurbeoefening

26

Festivals onder druk

27

Stelselwijziging lokale omroep

29

Passende huisvesting

30

2

4.

Een verrassend en zichtbaar cultureel aanbod

32

Zichtbaarheid

33

Kennisdeling en samenwerking

35

Kunst in de openbare ruimte

38

Gezamenlijke communicatie en promotie

39

Financiële paragraaf

40

Ter afronding

47

Bijlage I – Uitvoeringsagenda 2025-2027

48

Bijlage II – Overzicht van de betrokken (culturele) partners

49

Bijlage III - Onderzoeksrapport ‘Beleving van kunst en cultuur’

51

3

Voorwoord Verrassend, essentieel, voor iedereen, kwaliteit en verbindend. Dit is slechts een greep uit de reacties die we hebben ontvangen op de vraag ‘welke woorden omschrijven cultuur in de gemeente Purmerend het beste’. Daar zou ik graag aan willen toevoegen passie, want het enthousiasme waarmee culturele activiteiten door en voor onze inwoners worden georganiseerd en waarmee cultuur in onze gemeente wordt beoefend is hartverwarmend en goud waard. Zoals voormalig staatssecretaris Uslu ooit zei: “Zonder cultuur zijn we geen samenleving, maar een groep individuen die naast elkaar leven. Cultuur zorgt voor verbinding.” Maar wat is cultuur precies? Cultuur is een veelomvattend begrip. Het gaat over muziek, beeldende kunst, theater, film en architectuur. Maar cultuur verwijst ook naar tradities, normen en waarden. En wat voor de één cultuur is, hoeft dat voor de ander niet te zijn. En dat is meteen ook het mooie aan cultuur: cultuur geeft betekenis, roept emoties op, daagt uit tot een gesprek en geeft kleur aan het leven. In deze cultuurvisie wordt met ‘cultuur’ vooral verwezen naar het aanbod dat Purmerend in de verschillende kunstdisciplines te bieden heeft. In deze cultuurvisie presenteren we onze culturele ambities voor Purmerend.

Daarbij maken we geen onderscheid tussen gesubsidieerd of niet, en zijn er zowel voor de culturele organisaties, zoals de theaters en musea, als voor de verenigingen kansen benoemd. Cultuur is van groot (maatschappelijk) belang. Het is dan ook mooi om te zien dat een overgrote meerderheid van onze inwoners het belang van cultuur onderstreept. Uit een enquête die is uitgezet onder de inwoners blijkt dat ruim 80% van onze inwoners aangeeft dat het belangrijk is dat er in Purmerend en De Beemster een bloeiend cultureel leven is. Inwoners moeten de mogelijkheid hebben om zelf actief cultuur te beoefenen en alle inwoners moeten culturele activiteiten kunnen bezoeken in de gemeente. 85% van de inwoners vindt het bovendien belangrijk dat de gemeente bijdraagt aan cultuur. Een goede basis om met elkaar verder te werken aan een toekomstbestendig, zichtbaar en bij inwoners bekend cultureel aanbod. De basis moet goed zijn, maar er moet ook ambitie zijn. Hierover hebben we de afgelopen maanden met onze inwoners, het culturele veld, maar ook andere (maatschappelijke) partners van gedachten gewisseld. Dat heeft geleid tot deze breed gedragen en gezamenlijke cultuurvisie voor Purmerend. De cultuurvisie is slechts het begin.

In de samen met onze partners opgestelde uitvoeringsagenda staan vele activiteiten en acties benoemd om de komende jaren samen met al onze vrijwilligers, verenigingen en organisaties te blijven werken aan een bloeiend, aantrekkelijk en inspirerend cultureel aanbod. Er gebeurt in onze gemeente al heel veel moois op het gebied van kunst en cultuur. Laten we daar trots en zuinig op zijn en samen verder bouwen! Pascal Verkroost Wethouder Kunst en Cultuur

4

Inleiding Cultuur kan veel betekenen voor uiteenlopende opgaven in het maatschappelijke domein door ontmoeting en dialoog te stimuleren, eenzaamheid te bestrijden en bij te dragen aan het versterken van sociale netwerken rondom de inwoners. Daarnaast levert cultuur een belangrijke bijdrage aan zowel de fysieke als mentale gezondheid van inwoners; het biedt ontspanning, helpt mensen te reflecteren en verwerken en heeft bovendien een overduidelijke positieve impact op het vergroten van het zelfvertrouwen. Cultuur is ook essentieel voor het creëren van een goed vestigingsklimaat voor inwoners en ondernemers. Dat vraagt om een actuele cultuurvisie met bijbehorend ambitieniveau. Deze cultuurvisie gaat over wat we willen bereiken op het gebied van kunst en cultuur. Maar het laat ook de kracht van cultuur zien die we al hebben. Als gemeente willen we deze kracht behouden en waar het kan versterken. Er spelen ontwikkelingen die zorgen voor nieuwe kansen, maar er zijn ook uitdagingen. Voor meerdere beleidsvelden is beleid vastgesteld of in ontwikkeling. Ook daarin is de waarde van cultuur verankerd. De passages uit die beleidsplannen worden niet herhaald, maar wel wordt verwezen naar deze plannen. Hierbij is onder meer te denken aan de recente jeugdnota ‘Samen leven’, het armoedebeleid, de sportvisie en de onderwijsagenda. Kortom, ‘de kracht van cultuur’ is onmisbaar in onze gemeente.

In deze cultuurvisie wordt nader ingegaan op het belang van cultuur voor gemeente Purmerend en haar inwoners, maar staat ook een toekomstbestendig en sterk cultureel veld centraal. Hoe zorgen we ervoor dat cultuur ook in de toekomst voor alle inwoners toegankelijk, bereikbaar en aantrekkelijk blijft? De cultuurvisie leidt tot een gezamenlijke uitvoeringsagenda voor de komende 4 jaar waarin concrete doelstellingen en acties staan om te komen tot een bloeiend, aantrekkelijk en toekomstbestendig cultureel aanbod voor onze inwoners en bezoekers.

Totstandkoming De cultuurvisie is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met culturele partners en verenigingen in Purmerend en De Beemster. Er hebben meerdere sessies en diverse gesprekken plaatsgevonden, waarvan de input is verwerkt in deze cultuurvisie en bijbehorende uitvoeringsagenda. Daarnaast zijn er ook andere (maatschappelijke) partners buiten het culturele veld betrokken bij de totstandkoming van de cultuurvisie. In bijlage II is een totaaloverzicht van al deze betrokken partners opgenomen.

5

De inwoners van de gemeente zijn geraadpleegd door een enquête uit te zetten onder het internetpanel van gemeente Purmerend. De enquête is door 1.910 inwoners ingevuld, waardoor we representatieve conclusies kunnen verbinden aan de opgehaalde informatie. De reactie van inwoners is integraal meegenomen in de visie; niet iedere vraag of stelling wordt specifiek in de visie benoemd, maar de input die we van inwoners hebben ontvangen op alle onderwerpen is wel verwerkt in de koers van deze visie. Het onderzoeksrapport naar aanleiding van de enquête is opgenomen in bijlage III.

Opbouw De cultuurvisie gaat in op wat er leeft in de samenleving, maar ook op welke ontwikkelingen er zijn in het culturele veld. Er wordt een nieuw ambitieniveau gepresenteerd, waarbij tegelijkertijd volop aandacht is voor het laaghangend fruit. Welke kansen worden onvoldoende benut en waar is slechts met een kleine investering en door aansluiting te zoeken bij bestaande netwerken en initiatieven toch enorme winst te behalen voor zowel de cultuurbeleving van onze inwoners als voor de organisatie van het culturele aanbod. Versterk wat er al is. Samenwerking is hierbij een must. De cultuurvisie gaat in op 4 hoofdthema’s, namelijk de waarde van cultuur, een toegankelijk cultureel aanbod, een toekomstbestendig cultureel aanbod en een verrassend en zichtbaar cultureel aanbod. Per thema worden ontwikkelingen benoemd en wordt gekeken welke kansen er in het cultureel veld zijn om de cultuurbeleving en cultuurbeoefening door onze inwoners te optimaliseren. Concrete acties staan opgenomen in de uitvoeringsagenda (bijlage I). De financiële doorvertaling van het gepresenteerde ambitieniveau en de voorgestelde activiteiten staat opgenomen in de financiële paragraaf.

6

1. De waarde van cultuur Cultuur is van groot algemeen belang en heeft zowel een maatschappelijke, economische als intrinsieke waarde. Cultuur kan daarmee veel betekenen voor uiteenlopende opgaven in onze samenleving door bijvoorbeeld ontmoeting en dialoog te stimuleren. Cultuur is onmisbaar in het bereiken van het doel om van Purmerend een complete, leefbare, gezonde, duurzame en toekomstbestendige gemeente te maken (Purmerend 2040). Een overgrote meerderheid van de inwoners van gemeente Purmerend onderstreept het belang van cultuur. In de enquête zijn diverse uitspraken over het belang van cultuur voorgelegd. Ruim 80% van de inwoners geeft aan dat het belangrijk is dat er in Purmerend en De Beemster een bloeiend cultureel leven is. Inwoners moeten de mogelijkheid hebben om zelf actief cultuur te beoefenen en alle inwoners moeten culturele activiteiten kunnen bezoeken in de gemeente. 85% van de inwoners vindt het bovendien belangrijk dat de gemeente bijdraagt aan cultuur.

De maatschappelijke waarde van cultuur Cultuur kan veel betekenen voor uiteenlopende opgaven in het maatschappelijke domein door ontmoeting en dialoog te stimuleren, eenzaamheid te bestrijden en het kan bijdragen aan het versterken van sociale netwerken rondom de inwoners. Daarnaast levert cultuur een belangrijke bijdrage aan zowel de fysieke als mentale gezondheid van inwoners; het biedt ontspanning, helpt mensen te reflecteren en verwerken en heeft bovendien een overduidelijke positieve impact op het vergroten van het zelfvertrouwen. Cultuur is een levend en belangrijk onderdeel van het dagelijkse leven en heeft een bewezen impact op het welzijn van inwoners. Diverse onderzoeken wijzen dat uit.1 Deze impact is tweeledig. Door zelf kunst te maken of cultuur te beoefenen, ervaren inwoners de waarde van sociale cohesie, het belang van ontmoeting en de eigen creatieve vermogens. Bij het beleven van cultuur, bijvoorbeeld door theater-, museum- of concertbezoek, gaat het vooral om de impact van de cultuuruiting en/of het kunstwerk. Kunst inspireert, kan inzicht geven en inwoners emotioneel raken. Cultuurbeleving en -beoefening kunnen bovendien een belangrijke rol vervullen bij het verwerken van gebeurtenissen of bijvoorbeeld het opnieuw integreren in de maatschappij. Meedoen en erbij horen is voor iedereen van belang. Cultuur biedt daarbij een veilige omgeving.

Er is ruimte voor iedereen en iedereen mag zichzelf zijn. Daarom wordt de komende jaren blijvend op zowel cultuurbeleving als cultuurbeoefening ingezet. 1

Bijvoorbeeld: https://www.lkca.nl/artikel/who-bevestigt-kunst-en-cultuur-bevorderen-de-gezondheid/

7

Kwetsbare inwoners Cultuurbeleving en cultuurbeoefening zijn voor alle inwoners van grote waarde, maar de kracht van cultuur is zeker voor kwetsbare inwoners van extra groot belang. Purmerend heeft op dat gebied veel te bieden: van aanbod voor inwoners met een verstandelijke of psychische beperking en ondersteuning van mantelzorgers tot aanbod voor eenzame inwoners of inwoners die minder taalof digivaardig zijn. “We schilderen, boetseren, tekenen, doen iets met bloemen en meer. Soms wordt er in alle stilte gewerkt en soms komt iedereen los en zingen we zelfs liedjes. We hebben veel pret. Er zijn geen oordelen waardoor iedereen zichzelf kan zijn. Inmiddels heeft hij zijn draai gevonden en mist hij het als hij niet kan gaan.” Deelnemer Atelier voor twee van Cultuurhuis Wherelant – mantelzorger voor vader Vanuit het culturele veld wordt gewerkt vanuit de context. Op basis van vraag en ervaringen wordt gekeken welk aanbod kwetsbare inwoners helpt en hoe dat het beste kan worden georganiseerd. Samenwerking is hierbij van belang. Dit kan zowel binnen als buiten het culturele veld zijn. Flexibel de theaterschool van Cultuurhuis Wherelant - is hiervan een mooi voorbeeld. Het doel van de theaterschool (ontwikkelingsgerichte dagbesteding) is om mensen met een (verstandelijke) beperking een volwaardige plek te geven in de samenleving.

Dit kan zowel in de theaterwereld als daarbuiten zijn, aangezien de vaardigheden die worden geleerd ook de persoonlijkheid van deelnemers versterken en het zelfvertrouwen vergroten. Preventie Cultuur is cruciaal voor een krachtige samenleving met aandacht voor elkaar. En voor de ontwikkeling van specialistische hulpverlening naar een samenleving waarin het sociale netwerk van inwoners centraal staat. In de jeugdnota wordt ingezet op het versterken van het preventieve veld.2 Ook daarin komt de maatschappelijke waarde van cultuur tot uiting. De afgelopen jaren is bij cultuureducatieve partners ingezet op vroegsignalering, zoals bijvoorbeeld bij NKT Theaterschool en Muziekschool Waterland. Dit is gedaan door de docenten cursussen van Rots en Water te bieden om kwetsbaarheden bij jongeren vroegtijdig te kunnen signaleren en de jongeren handvatten te bieden bij het vergroten van zelfvertrouwen en eigenwaarde. Hiermee is ook in het culturele veld geïnvesteerd in een breed preventief netwerk dat jongeren begeleidt bij het opgroeien tot evenwichtige volwassenen. Zorg Ook in het zorgveld wordt de komende jaren ingezet op gelijke kansen voor alle inwoners en staat de samenwerking tussen maatschappelijke partners, zorg- en gezondheidspartijen centraal.

In het kader van het Integraal Zorg Akkoord3 werken gemeenten in de regio Zaanstreek-Waterland samen aan een uitvoeringsagenda met enkele opgaven die met prioriteit worden opgepakt. Aan meerdere van deze opgaven kan cultuur een waardevolle bijdrage leveren, zoals ‘ouder worden’, ‘informele zorg en mantelzorg’ en ’gezond en gelukkig opgroeien’. Hierbij valt te denken aan het terugdringen 2 3

https://purmerend.raadsinformatie.nl/document/13523170/1/b_-jeugdnota-2023-2028-samen-leven https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2022/09/16/integraal-zorgakkoord-samen-werken-aangezonde-zorg

8

van eenzaamheid onder ouderen door het stimuleren van culturele ontmoeting, het ontlasten van mantelzorgers door samen culturele activiteiten te ondernemen of door speciaal aanbod voor inwoners met dementie. Met de culturele partners wordt gekeken welke bestaande activiteiten bijdragen aan deze doelen en of de samenwerking daarvoor met zorgpartijen kan worden aangegaan of versterkt. Ook wordt onderzocht of met hernieuwde en nieuwe activiteiten het meedoen in de maatschappij en het gevoel van ‘erbij horen’ door kwetsbare inwoners kan worden vergroot. Bijvoorbeeld door een samenwerking tussen cultuurhistorische partners en ouderen/welzijnsorganisaties, zodat een aanbod voor inwoners met dementie kan worden gerealiseerd, waarin herinneringen, verleden-heden en de eigen leefomgeving centraal staan.4 De maatschappelijke meerwaarde van cultuur is enorm. Cultuur versterkt de samenleving en de saamhorigheid tussen inwoners. Samen cultuur beleven en beoefenen, geeft het gevoel ‘ergens bij te horen’. Deze kracht van cultuur is vooral te zien door de impact van cultuur op inwoners tastbaar te maken. Onbekend maakt onbemind. De afgelopen jaren is door de culturele partners geïnvesteerd in het zichtbaar maken van deze impact.

Door bijvoorbeeld met online gedeelde video’s te laten zien wat het effect is van zelf muziek maken, deel te nemen aan creatief aanbod of door zelf op een podium te staan. Deze trend om blijvend zichtbaar te maken wat cultuur kan betekenen voor onze inwoners, wordt de komende jaren voortgezet.

De economische waarde van cultuur De economische waarde van cultuur is groot. De culturele sector creëert directe en indirecte werkgelegenheid. Direct bij culturele organisaties en indirect bij sectoren die ook profiteren van het bezoek aan culturele activiteiten, zoals de horeca en detailhandel. Ook vertegenwoordigt de inzet van vrijwilligers in het culturele veld een grote waarde. In gemeente Purmerend is 10% van de inwoners als vrijwilliger in het culturele veld actief, waardoor er veel werk wordt verzet zonder vergoeding. Bovendien genereert cultuur inkomsten door gebruik te maken van goederen en diensten uit andere sectoren. Een cultuurbezoek gaat bijvoorbeeld vaak gepaard met een bezoek aan de lokale horeca en de winkels. Ook valt te denken aan de huur van podia en andere voorzieningen die nodig zijn om culturele activiteiten te organiseren. Cultuur creëert dus ook waarde voor andere sectoren. Het aandeel van de cultuursector in het bruto nationaal product bedroeg in 2018 in totaal 3,4% (CBS). 5 De aanwezigheid van cultuur is positief voor het leef- en vestigingsklimaat in de gemeente. Het draagt bij aan het imago van gemeente Purmerend en het verhoogt de kwaliteit van leven in de gemeente. Culturele activiteiten versterken de aantrekkelijkheid van een stad en/of een gebied. Cultuur is bovendien onmisbaar in het aantrekkelijk maken van gemeente Purmerend voor bezoekers.

Zoals in de visie op recreatie en toerisme 2040 staat opgenomen: voor de aantrekkelijkheid van gemeente Purmerend kan de culturele sector echt een verschil maken. 4

Op het moment van besluitvorming over de cultuurvisie is de precieze toekomst van gemeenten in IZA nog ongewis. Het streven is dat er wel samenwerking blijft op het gebied van zorg. Daarom is er voor gekozen om de passage over de koppeling zorg-cultuur en de verwijzing naar de doelstellingen van IZA in deze visie in stand te houden. 5 Recentere cijfers zijn niet beschikbaar.

9

Kleinschalige evenementen of culturele cadeautjes (zoals kunst in de openbare ruimte) dragen in sterke mate bij aan de beleving (van de authenticiteit van Purmerend en Beemster) van bezoekers. 6 ‘’Uniek en passend cultureel aanbod is belangrijk voor een duurzame bezoekerseconomie en zorgt in vele gevallen voor het behoud van cultureel erfgoed. Cultuurbeleving van kwaliteit zorgt ervoor dat bezoekers langer blijven, genieten, besteden, doorvertellen en terugkomen.’’ Shirley Benoit – directeur Bureau Toerisme Laag Holland Niet voor niets is cultuur 1 van de belangrijke pijlers voor de versterking en promotie van de binnenstad. In de binnenstad met historische kwaliteiten worden verhalen van lokale helden verteld, zijn producten uit de streek zichtbaar en ontmoeten alle Purmerenders elkaar. Om dit verhaal te kunnen uitdragen, speelt cultuur een belangrijke rol in het laten zien wat de binnenstad allemaal te bieden heeft. Juist de mix van detailhandel, ontmoeten, eten, cultuur, historie en sport is cruciaal voor een levendige binnenstad. De komende jaren wordt verder ingezet op het promoten van dit brede aanbod dat Purmerend te bieden heeft, bijvoorbeeld door evenementen, een urban art festival (combinatie met sport) en de Uitmarkt. Waar mogelijk worden historische objecten in de binnenstad teruggeplaatst of weer in gebruik genomen.

Hierbij wordt onder meer gedacht aan historisch marktmateriaal dat zich momenteel in het depot van het Purmerends Museum bevindt. Om te laten zien wat de gemeente allemaal te bieden heeft, wordt ingezet op verwijzingen van het aanbod in Purmerend en De Beemster op openbare locaties, zoals parkeergelegenheden, OVknooppunten of op openbare voorzieningen zoals de pratende prullenbakken. Door middel van beeldmateriaal van het (culturele) aanbod in de gemeente worden inwoners en bezoekers geïnspireerd en verleid om Purmerend verder te ontdekken. Vanzelfsprekend geldt dit ook voor Droogmakerij De Beemster, een UNESCO werelderfgoed. Niet voor niets is cultuur 1 van de 4 pijlers die dienen als basis voor het beleven van Droogmakerij De Beemster. Beleef De Beemster door het beklimmen van de kerktoren, het bezoeken van tentoonstellingen of door middel van een workshop.7 ‘’Kunst en Cultuur zijn belangrijke pilaren voor de leefbaarheid in een binnenstad. Ze inspireren, creëren en bewaken de identiteit van een stad en vormen samen met de detailhandel en horeca de slagader van een binnenstad.’’ Henk Schulte – voorzitter BIZ Binnenstad

5 7

https://purmerend.raadsinformatie.nl/document/14220718/1 https://beleefdebeemster.nl/arrangementen/cultuur/

10

De intrinsieke waarde van cultuur Naast een overduidelijke maatschappelijke en economische waarde heeft cultuur ook een eigen, intrinsieke waarde. Dit is de artistiek inhoudelijke waarde en is datgene wat cultuur uniek en onderscheidend maakt. Cultuur heeft de potentie om inwoners te verrassen, om inwoners te inspireren door kunstvormen waarvan ze het bestaan niet wisten en inwoners daardoor intellectueel uit te dagen of emotioneel te raken. Cultuur verrijkt mensen, kan leiden tot nieuwe inzichten en is een belangrijke bouwsteen van de identiteit van inwoners en een gebied. Alle waarden van cultuur zijn voor onze inwoners en Purmerend van belang. Bij de beoordeling van (nieuwe) culturele activiteiten in gemeente Purmerend wordt meegewogen welke waarde wordt toegevoegd voor onze inwoners en/of de stad Purmerend en Droogmakerij De Beemster. Hierbij wordt nadrukkelijk gekeken naar de maatschappelijke waarde van cultuur, maar ook naar de bijdrage die cultuur kan leveren aan het realiseren van ambities die omschreven staan in onder meer de economische visie, de toeristische visie en de binnenstadvisie.

11

2. Een toegankelijk cultureel aanbod Idealiter zou iedere inwoner toegang moeten hebben tot het cultuuraanbod, cultuureducatie en zelf cultuur kunnen beoefenen. Het aanbod biedt iedereen – jong of oud, met elke culturele of economische achtergrond en in elke culturele discipline – mogelijkheden om zich te uiten en creatief te ontwikkelen. Door cultuurbezoek dan wel door zelf cultuur te beoefenen. Om deze kracht van cultuur ook in gemeente Purmerend optimaal tot bloei te laten komen, is het van belang dat wordt gewerkt aan een toegankelijk cultureel aanbod.

De culturele codes In Nederland zijn er 3 culturele codes vastgesteld om te komen tot een toegankelijk, verrassend en bloeiend cultureel aanbod. Deze codes zullen de komende jaren steeds belangrijker worden in de ondersteuning van cultuur, zowel op landelijk als op lokaal niveau. 1. De Governance Code Cultuur geeft richtlijnen voor goed, verantwoord en transparant bestuur van en door culturele organisaties. Bewust omgaan met deze richtlijnen draagt bij aan de versterking van culturele organisaties en zorgt voor een gezonde culturele sector. 2. De Fair Practice Code is een gedragscode voor ondernemen en werken in het culturele veld. De code bestaat uit richtlijnen voor een eerlijke economische keten waarin iedereen werkt onder eerlijke omstandigheden en daardoor ook redelijk wordt vergoed. 3. De Code Diversiteit & Inclusie ziet toe op een cultureel veld dat de brede diversiteit in de samenleving representeert. Hierbij is aandacht voor zowel programmering, personeel en publiek. In gemeente Purmerend vinden we het belangrijk dat iedere inwoner de kans krijgt om cultuur te beleven en zelf te beoefenen. De codes worden als inspiratiebron gebruikt om te werken aan een toegankelijk en verrassend cultureel aanbod en worden bij (nieuwe) culturele initiatieven in de beoordeling meegewogen.

12

Een toegankelijk cultureel aanbod Het inwoneraantal van gemeente Purmerend groeit naar verwachting naar ruim 107.000 in 2040. De grens van 100.000 inwoners wordt naar verwachting in 2029 gepasseerd. Bijna alle wijken groeien en ook het aantal inwoners onder de 18 neemt de komende jaren toe. Op korte termijn is dat vooral te zien bij jonge kinderen en kinderen in de basisschoolleeftijd. Ook het aantal inwoners van 65 jaar en ouder neemt sterk toe. En niet alleen neemt het aantal 65-plussers toe, ook worden zij gemiddeld steeds ouder. Het is van belang om op de hoogte te zijn van de demografische ontwikkeling in Purmerend en De Beemster, zodat het culturele aanbod goed wordt afgestemd op de vraag vanuit inwoners. Culturele activiteiten moeten zo toegankelijk mogelijk zijn. Het is noodzakelijk om de activiteiten te laten aansluiten bij de beleefwereld van onze inwoners, zowel jong als oud. Uit de enquête is gebleken dat er bijvoorbeeld inwoners zijn die graag cultuur zouden bezoeken, maar die een drempel ervaren om alleen te gaan. Samen met maatschappelijke partners wordt onderzocht of een maatjes-project haalbaar is en of aansluiting bij Stichting Vier het Leven kan worden gezocht. ‘’Schilderen werkt beter dan mediteren. Het schilderen en ook andere creatieve uitstapjes hebben me hier echt bij geholpen. Mijn hoofd komt tot rust, hoe druk ik ook ben.

Er werden andere verbindingen in mijn hersenen aangelegd, zo voelde dat. Ik ben vertrouwd geraakt met wie ik nu ben en kan kijken naar wat ik nu kan.’’ Cursist schildercursus Cultuurhuis Wherelant – revalidatieperiode na een ongeluk De groeiende groep 65-plussers biedt kansen voor het culturele veld. Steeds meer zullen zij cultuur in de eigen gemeente bezoeken in plaats hiervoor te reizen. De fysieke toegankelijkheid is een belangrijk aandachtspunt. Bij nieuwbouw is het vanzelfsprekend dat er aandacht is voor toegankelijkheid en inclusie (zoals bij de verbouwing van P3). Echter, veel cultureel aanbod zit gehuisvest in monumentale panden, vaak in eigendom van de gemeente. De komende jaren wordt gewerkt aan het vergroten van de toegankelijkheid van het gemeentelijke vastgoed. In de monumentale panden zal het niet altijd mogelijk zijn om op alle punten volledig toegankelijk te zijn.

13

Met de culturele partners wordt doorlopend gekeken hoe de dienstverlening daarop kan worden aangepast (bijvoorbeeld gastheren en -vrouwen die zware deuren openhouden voor bezoekers die mindervalide zijn). Een zo optimaal mogelijke ervaring met persoonlijke aandacht voor de bezoeker staat voorop. Informatievoorziening over toegankelijkheid Een groot deel van de culturele organisaties in onze gemeente is goed toegankelijk en/of heeft de dienstverlening hierop aangepast. Het ontbreekt echter vaak aan goede informatievoorziening over deze toegankelijkheid. Daarom wordt gewerkt aan een algemene checklist voor informatieverstrekking over toegankelijkheid die iedere culturele organisatie en vereniging eind 2025 op de website heeft geplaatst. Hierbij wordt onder meer ingegaan op bereikbaarheid, voorzieningen voor inwoners met een beperking, en informatie over mogelijkheden voor cultuurdeelname door inwoners met geldzorgen. Ook zal er aandacht zijn voor sociale en culturele drempels die kunnen worden ervaren (het gevoel dat aanbod niet voor ‘ons soort mensen is’) door aan te geven dat het van belang is dat iedereen zich thuis voelt en van een fijn cultuur aanbod kan genieten.

De checklist is niet alleen voor het culturele veld interessant en van groot belang, maar kan ook in andere beleidsvelden worden toegepast zodat inwoners voor heel het maatschappelijke aanbod in onze gemeente op eenvoudige wijze informatie kunnen vinden over de toegankelijkheid ervan.

Cultuurdeelname door inwoners met geldzorgen Niet voor iedere inwoner is het vanzelfsprekend om cultuur te bezoeken of zelf cultuur te beoefenen, bijvoorbeeld als gevolg van geldzorgen. Er wordt voortdurend gekeken hoe we alle inwoners de kans kunnen bieden om zich cultureel te ontwikkelen. In de herijking van het armoedebeleid is een uitbreiding van de mogelijkheden voor sportieve en culturele activiteiten in de MeerDoen-regelingen opgenomen.8 Ook wordt doorlopend gekeken naar de mogelijkheden die er zijn om zoveel mogelijk kinderen de kans te bieden om te sporten en cultuur te beoefenen. Er is besloten om het contract met het Jeugdfonds Sport en Cultuur niet te verlengen, maar om per 1 januari 2025 de aanvragen voor vergoeding van sportieve, culturele en educatieve activiteiten weer zelf als gemeente uit te voeren. Meerdere organisaties en verenigingen bieden bovendien maatwerk voor leden die zelfstandig de contributie niet kunnen betalen. In 2024 is de haalbaarheid van een stadspas onderzocht voor inwoners die gebruik maken van diverse regelingen die financiële steun bieden. In december 2024 is besloten dat er in 2025 wordt gestart met de invoering van de stadspas. Vanuit cultuur wordt aansluiting gezocht bij deze ontwikkeling. Verborgen armoede blijft een aandachtspunt, omdat niet iedere inwoner geldzorgen bespreekbaar wil maken.

Om drempels te verlagen, hebben alle culturele organisaties en verenigingen uiterlijk eind 2025 een verwijzing naar beschikbare financiële ondersteuningsregelingen op hun website staan.

8

Sinds 1 januari 2024 is er een regeling voor volwassenen (deelname aan sportieve en culturele activiteiten) met een maximumbedrag van € 425,- per persoon per kalenderjaar. Deze lokale regeling met financiële ondersteuningsmogelijkheden is de reden dat we niet zijn aangesloten op het Sport- en Cultuurfonds voor volwassenen. Notitie herijking armoedebeleid 2023 – punt 5.2; https://purmerend.nl/werk-inkomen-enschulden/laag-inkomen/meerdoen-regelingen/sportieve-en-culturele-activiteiten

14

Een inclusief cultureel aanbod Een diverser en inclusief aanbod wordt gestimuleerd. Dit is iets wat moet groeien, bijvoorbeeld door een inclusieve samenstelling van personeel en vrijwilligers van de culturele organisaties en verenigingen, door te experimenten met nieuwe programmering, uitbreiding van het repertoire van culturele verenigingen en door nog beter te kijken naar de vraag vanuit de inwoners. Uit de enquête is gebleken dat er bepaalde culturele uitingen in Purmerend worden gemist, zoals een cultuuraanbod voor specifieke doelgroepen en een aanbod voor onder meer klassieke muziek en blues. Deze informatie wordt door culturele partners benut om het cultuuraanbod in Purmerend diverser te maken. De Taborconcerten met klassieke muziek die begin 2024 zijn georganiseerd, zijn hiervan een goed voorbeeld. Bovendien is het hierbij kansrijk om beter aan te sluiten bij de beleefwereld van jongeren en de jongeren actief op te zoeken. Zo wordt al geëxperimenteerd met culturele activiteiten in de bibliotheekvestiging in Purmerend; een plek waar veel jongeren verblijven. Ook het organiseren van cultureel aanbod in sportaccommodaties, zoals het zwembad en op locaties van Clup Welzijn wordt gestimuleerd. 35% van de inwoners geeft aan dat er in de wijken te weinig te doen is op cultureel gebied en/of dat dit onvoldoende zichtbaar is.

De komende jaren is er specifiek aandacht voor het brengen van cultuur naar de inwoners en de organisatie ervan in de wijken. Waar komen inwoners samen en wat interesseert hen? Hierbij wordt uitdrukkelijk de samenwerking gezocht met Clup Welzijn en Spurd. Watermusic Een inspirerend voorbeeld van werken in de wijken is Watermusic. Watermusic is een koor- en orkestprogramma van Muziekschool Waterland, waarbij kinderen al vanaf de kleutertijd worden uitgenodigd om samen te zingen en te spelen. Ieder kind kan hieraan deelnemen, ongeacht afkomst of financiële situatie thuis. Inmiddels kunnen kinderen zich in iedere wijk aansluiten bij een wijkkoor. Ook worden de kinderen gestimuleerd door te stromen naar lokale koren en orkesten. In Watermusic wordt de verbinding gemaakt tussen gezinnen van verschillende achtergronden. Hiermee draagt het programma bij aan de sociale cohesie in onze gemeente. Door een functionaris die de brug vormt tussen muziekeducatie en het sociaal domein (een samenwerking met Clup Welzijn) wordt het programma de komende tijd nog sterker in de wijken verankerd. Wijkjury Het project ‘De Wijkjury’ van Theater De Verbeelding is een mooi voorbeeld om inclusie te stimuleren. Een groep inwoners van verschillende culturele en economische achtergronden bezoekt jaarlijks een aantal theatervoorstellingen.

Er wordt over de voorstellingen gesproken en informatie over het theaterbezoek wordt ook gedeeld in het eigen netwerk. Het project is een laagdrempelige manier om het theaterpubliek diverser en meer inclusief te maken. Ook is er een jongerenjury actief. Samenwerking met andere maatschappelijke partners, zoals NewBees, is van grote meerwaarde. Gedurende theaterseizoen 2024-25 worden onder meer ook een filmbezoek en een museumbezoek aan de wijkjury toegevoegd. Omdat er minder theatervoorstellingen in De Verbeelding kunnen worden bezocht in verband met de verbouwing van P3, wordt de kans benut om te experimenteren met het bezoeken van andere kunstdisciplines. Op basis van de ervaringen die in seizoen 2024-25 worden opgedaan, wordt bekeken of een uitbreiding van het project kansrijk is zodat inclusie in het brede culturele veld wordt gestimuleerd.

15

Cultuureducatie Het vergroten van toegankelijkheid en de ambitie om iedere inwoner te bereiken, begint bij jonge kinderen. Van jongs af aan kennismaken met cultuur is niet iedereen gegeven. Zoals de Raad voor Cultuur onlangs concludeerde, hebben te veel kinderen en jongeren geen mogelijkheden om cultuur te ervaren, om zich te ontplooien en ontwikkelen of om kennis en vaardigheden op te doen voor cultuurparticipatie in de toekomst.9 Ieder kind verdient een gelijke kans. Om ieder kind, ongeacht afkomst of economische achtergrond, toegang tot cultuur te bieden, is investeren in cultuureducatie van groot belang. De instrumentale muzieklessen die aan alle leerlingen in groep 5 worden aangeboden, zijn hiervan een mooi voorbeeld en willen we dan ook behouden. In de Onderwijsagenda is de centrale ambitie uitgesproken om kinderen cultureel en talentvol te stimuleren, zodat zij zich ontwikkelen tot zelfbewuste en zelfredzame volwassen.10 Cultuur kan een belangrijke bijdrage leveren aan de sociale, emotionele en motorische ontwikkeling van alle kinderen en is daarmee een belangrijke bouwsteen bij de 21eeeuwse vaardigheden. Ieder kind moet de kans krijgen om in aanraking te komen met cultuur, natuur- en milieueducatie en techniek, zodat alle kinderen in de basisschoolleeftijd de mogelijkheid krijgen kennis te maken met deze aspecten en kunnen ontdekken waar hun talenten liggen.

Cultuur geeft kinderen de kans om zich op hun eigen manier te uiten, er is geen goed of fout. Het is daarom van groot belang om cultuureducatie in het onderwijs te borgen en te streven naar een uitbreiding van kunst- en cultuurlessen op scholen verzorgd door Purmerendse culturele organisaties. Ook de komende 4 jaar zetten we het nationale programma Cultuureducatie met Kwaliteit in Purmerend voort. Meerdere scholen hebben de afgelopen jaren deelgenomen aan deze Rijksregeling voor het versterken van cultuureducatie in het primair onderwijs. Het Rijk heeft besloten om de regeling met 4 jaar te verlengen tot en met 2028. Bij de uitvoering van dit programma zijn meerdere culturele partners betrokken, zoals Cultuurhuis Wherelant, Muziekschool Waterland en NKT Theaterschool. Veel cultuuraanbod in het onderwijs vindt op projectmatige basis plaats en is daarmee incidenteel. Het is daarom de ambitie cultuur meer structureel te borgen in het basisonderwijs en waar mogelijk ook het voortgezet onderwijs. 86% van de inwoners onderstreept het belang dat ieder kind in Purmerend en De Beemster via school in aanraking moet komen met het cultureel aanbod in de gemeente. Hiervoor is afstemming met de scholen en een divers aanbod vanuit de culturele partners nodig. De komende jaren wordt geïnvesteerd in het verankeren van cultuureducatie in het onderwijs.

Er wordt een combinatiefunctionaris ingezet om hierin stappen te maken. Het aanbod wat er al is, wordt gebundeld bij het onderwijs onder de aandacht gebracht. Er wordt gekeken welk aanbod ontbreekt en waarin verdere investering wenselijk is. Hierbij is er nadrukkelijk aandacht voor de afstemming tussen binnenschools cultuuraanbod en de culturele activiteiten die naschools worden aangeboden. Een recent en mooi voorbeeld is de investering in techniekonderwijs, waarbij ook culturele partners zijn betrokken. Jongeren worden mede door cultuuronderwijs (onder andere Cultuurhuis Wherelant en het OntdekLab van Bibliotheek Waterland) enthousiast gemaakt voor techniek. 9

https://www.raadvoorcultuur.nl/documenten/adviezen/2022/03/31/beweging-in-het-bestel https://purmerend.raadsinformatie.nl/document/10147390/1#search=%22onderwijsagenda%22

10

16

Eindmusicals Aan alle basisscholen wordt ook de komende jaren de mogelijkheid geboden om de eindmusical van hun groep 8 op een professioneel podium uit te voeren.11 Hiervoor wordt samengewerkt met onder meer Theater De Purmaryn en poppodium P3. Het afgelopen jaar is geïnvesteerd in het lokale karakter van de eindmusical. De eindmusical schooljaar 2023-24 is geschreven door NKT Theaterschool, die ook de dans- en zanglessen heeft verzorgd. In de musical worden Purmerendse locaties benoemd, zoals het Purmerends Museum. Een bezoek aan het museum is dan ook onderdeel van de voorbereiding op de musical. De ambitie is om de eindmusicals de komende jaren nog verder te maken tot een Purmerendse productie, waarbij de mogelijkheden worden onderzocht om bijvoorbeeld decors onder begeleiding het technasium en/of Cultuurhuis Wherelant te laten maken door leerlingen zelf. Onderwijs, culturele partners en de gemeente werken hiermee samen aan het bieden van een onvergetelijke ervaring voor alle groep 8 leerlingen. Ieder kind verdient de kans om op een professioneel podium te stralen. Maatschappelijke thema’s Met een stevig cultuuraanbod binnenschools en naschools levert cultuur ook een belangrijke bijdrage aan het bespreekbaar maken van maatschappelijke thema’s. In het voortgezet onderwijs vinden er onder meer voorlichtingen plaats in de vorm van theaterlessen.

Onderwerpen zoals armoede, sociale emotionele ontwikkeling, alcohol/drugs, geweld en inclusiviteit/diversiteit worden zo op een laagdrempelige manier ter sprake gebracht, waarbij cultuur de school ondersteunt om dit soort onderwerpen bespreekbaar te maken met de leerlingen. Gezamenlijk met onze lokale culturele partners kijken we hoe we deze voorlichting kunnen vormgeven. Kruisbestuiving Cultuureducatie en het bereiken van alle leerlingen zijn - naast een overduidelijk positief effect op de ontwikkeling van kinderen - ook van belang voor het culturele veld. Diverse onderzoeken tonen aan dat kinderen die al vroeg in aanraking komen met cultuur vaker hun interesse in cultuur behouden. Leerlingen die enthousiast zijn geworden kunnen zich, doordat ze het cultureel aanbod in Purmerend hebben leren kennen, ook aansluiten bij een vereniging en zelf actief cultuur beoefenen. Een toename van jonge leden vergroot de toekomstbestendigheid van culturele partners en zorgt voor een bloeiend cultureel leven in Purmerend. ‘’Door cultuuronderwijs in de basisschool ontdekken kinderen de kracht van creativiteit en expressie, wat hun cognitieve, emotionele en sociale ontwikkeling verrijkt. Bijvoorbeeld muziek leert hen luisteren, samenwerken met groepsgenoten en geeft hen een stem in een harmonieuze samenleving.’’ Quote aangeleverd door vertegenwoordiger primair onderwijs

11

Waar mogelijk ook speciaal onderwijs.

17

De maatschappelijke bibliotheek Bibliotheken zijn bij uitstek locaties waar mensen cultureel en maatschappelijk ontwaken en volwassen kunnen worden. Het zijn plekken waar mensen groeien, leren, oefenen of juist even de stilte opzoeken. Plekken waar je je persoonlijkheid vormt, waar je je leert te verhouden tot de mensen om je heen, waar je je wereld vergroot. Leden van de openbare bibliotheek hebben een abonnement op de hele wereld. Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap – Kamerbrief ‘Een abonnement op de hele wereld. Versterken van het stelsel van openbare bibliotheken’

Bibliotheken zijn onmisbaar in een samenleving waarin sociale ontmoeting en het eigen netwerk centraal staat. Inwoners komen voor uiteenlopende redenen naar de bibliotheek. Om boeken te lenen, een taalcursus te volgen, te leren omgaan met de digitale overheid, voor voorlezen, om te leren en studeren of om de krant te lezen en onder de mensen te zijn. De bibliotheek is voor inwoners van alle leeftijden van groot belang en heeft een groot maatschappelijk bereik. Bovendien is de bibliotheek laagdrempelig; het is een plek waar alle inwoners komen, ongeacht leeftijd, economische situatie of afkomst. De bibliotheek is een belangrijke partner in het creëren van gelijke kansen voor alle inwoners. Niet voor niets zijn bibliotheken in de coronaperiode aangewezen als essentiële voorzieningen, waardoor ontmoeting ook in die periode in de bibliotheek mogelijk bleef. Ook Bibliotheek Waterland is een plek waar inwoners elkaar ontmoeten. Volgens de enquête bezoekt 45% van de inwoners regelmatig de bibliotheek. De functie van de bibliotheek is de afgelopen jaren veranderd: van locatie om boeken te lenen tot een maatschappelijke organisatie die inwoners begeleidt bij uiteenlopende vragen. Het maatschappelijke belang van bibliotheken wordt steeds vaker benadrukt, onder meer in de troonrede 2023.

12 Vanwege het maatschappelijke belang van bibliotheken wil het Rijk vanaf 2026 een zorgplicht in de Wet Stelsel Openbare Bibliotheken opnemen, zodat inwoners in iedere gemeente toegang tot deze maatschappelijke bibliotheek hebben. Een goed toegeruste openbare bibliotheek draagt bij aan de persoonlijke ontwikkeling van inwoners en versterkt de sociale structuur in een gemeente. Bibliotheken vervullen een belangrijke rol bij maatschappelijke thema’s zoals het terugdringen van laaggeletterdheid, het vergroten van digitale toegankelijkheid (Informatie Digitale Overheid), hulp bij geldzorgen en het bevorderen van kansengelijkheid en het meedoen in de samenleving. Ontmoeten Bibliotheek Waterland is meer dan een uitleenplek voor boeken. Het is een plek waar jongeren komen om te studeren en om elkaar te ontmoeten. Het is een laagdrempelige plek voor inwoners met uiteenlopende ondersteuningsvragen. Het is een organisatie die inwoners in hun kracht zet door ze ondersteuning te bieden bij het meedoen in de maatschappij. Deze maatschappelijke waarde van bibliotheken staat ook vastgelegd in het bibliotheekconvenant 2020 (Rijk, IPO, VNG en landelijke bibliotheekpartners). Belangrijke maatschappelijke opgaven die centraal staan, zijn leesbevordering, stimuleren van participatie in de informatiesamenleving en het aanmoedigen van een leven lang ontwikkelen.13

12 13

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/toespraken/2023/09/19/troonrede-2023 https://www.debibliotheken.nl/documenten/bibliotheekconvenant-2020-2023/

18

Pijlers Bibliotheek Waterland geeft hieraan invulling met het plan ‘de bibliotheek van de toekomst’. Dit plan vormt de basis voor een nieuw te formuleren meerjarenbeleidsplan van Bibliotheek Waterland. Uit de maatschappelijke opgave zijn 7 pijlers afgeleid. Dit zijn maatschappelijke aandachtsgebieden voor een bibliotheek. Bibliotheek Waterland heeft een model ontwikkeld waarin deze 7 pijlers de basis vormen voor de collectie en het aanbod aan activiteiten. De bibliotheek heeft aanbod voor alle pijlers, maar het model van Bibliotheek Waterland geeft gemeenten de mogelijkheid om nadruk op specifieke pijlers/aandachtsgebieden te leggen. De mogelijkheden tot lokaal maatwerk worden daarmee nog verder vergroot. Samen met Bibliotheek Waterland wordt hieraan de komende periode intensief verder gewerkt, zodat het aanbod van de bibliotheek aansluit bij de vraag van onze inwoners en de maatschappelijke kracht van de bibliotheek optimaal wordt benut. Mooie voorbeelden hiervan zijn het OntdekLab (techniek & digitaal) waar jong en oud enthousiast wordt gemaakt voor digitale en creatieve ontwikkelingen en het NL Plein (taal) waar samen met inwoners wordt gewerkt aan de Nederlandse taal.

19

3. Een toekomstbestendig cultureel aanbod De kracht van cultuur kan pas optimaal worden ervaren als de culturele infrastructuur sterk en toekomstbestendig is. Het culturele veld heeft bewogen jaren achter de rug. Met name de impact van de coronaperiode op het culturele aanbod in gemeente Purmerend was groot. Culturele ontmoetingsplaatsen waren ruim 2 jaar niet beschikbaar en in heel Nederland werd cultuuraanbod door inwoners gemist. Zeker voor jongeren en kwetsbare inwoners was dit een groot gemis. En de effecten zijn nog voelbaar. De bezoekersaantallen komen pas nu weer op het niveau van voor de coronaperiode, waardoor podia en andere culturele partners veel inkomsten zijn misgelopen. Sponsoring is minder vanzelfsprekend dan voorheen en culturele organisaties geven aan kwetsbaarder te zijn geworden door onder meer stoppende vrijwilligers. Tegelijkertijd bieden tijden van crisis ook kansen om zaken anders te organiseren en versterkt het de onderlinge verbondenheid, waardoor nieuwe samenwerkingen zijn ontstaan. Deze trends zijn ook in het culturele veld in gemeente Purmerend terug te zien. Om ervoor te zorgen dat cultuur ook in de toekomst voor alle inwoners toegankelijk en aantrekkelijk blijft, is er een toekomstbestendig en sterk cultureel veld nodig. De basis moet op orde zijn om de kracht van cultuur optimaal te benutten.

Vrijwilligers in het culturele veld Vrijwilligers zijn onmisbaar in het culturele veld. 10% van onze inwoners geeft aan als vrijwilliger in het culturele veld actief te zijn en nog eens 20% geeft aan dat nu niet te zijn, maar dit eventueel te overwegen. Toch voelen culturele organisaties en verenigingen zich kwetsbaar, zeker met het oog op de toekomst. De vrijwilligers die in het culturele veld actief zijn, zijn veelal oudere inwoners. Zij zetten zich met veel enthousiasme in, maar deze vrijwilligersgroep zal de komende jaren door de vergrijzing kleiner worden. Aanwas van nieuwe en met name jongere vrijwilligers is een uitdaging. Het culturele veld is hierin overigens niet uniek; deze trend is bij alle maatschappelijke partners terug te zien. Opvallend is wel dat met name 18-34-jarigen aangeven nu geen vrijwilligerswerk in het culturele veld te doen, maar dit wel te overwegen. De vraag is hoe deze groep te bereiken.

Vrijwilligerswerk is voor veel inwoners een waardevolle manier om met andere mensen in contact te komen. De verbindingen zijn niet alleen voor de culturele partners van belang, maar dus zeker ook

20

voor de inwoners zelf. Vrijwilligerswerk geeft inwoners het gevoel ergens bij te horen, een plek in de samenleving te hebben. Jongeren kunnen door vrijwilligerswerk bovendien hun talenten ontdekken, zich maatschappelijk oriënteren en andere mensen ontmoeten. Vrijwilligerswerk onder jongeren wordt ook door de Maatschappelijke Diensttijd ‘set your lifegoals’ gestimuleerd. Dit programma biedt jongeren in een kwetsbare positie een kans om met vrijwilligersactiviteiten, bijvoorbeeld op het gebied van sport en cultuur, het verschil te maken. Daarnaast zijn we in gesprek met Defensie over Maatschappelijke Diensttijd (MDT) Missie. Binnen dit programma moeten jongeren een sociale missie uitvoeren van 40 uur, waarbij wordt ingezet op de verbinding met onder andere culturele activiteiten. Dit biedt kansen voor onze culturele partners. 26% van de jongeren tussen 12-30 jaar blijft na de MDT verbonden aan de organisatie en/of het project waar ze als vrijwilliger actief waren. Zo draagt de MDT niet alleen bij aan het bevorderen van het aantal jonge vrijwilligers, maar levert het ook een overduidelijke bijdrage aan de ontwikkeling van jongeren en stimuleert de ontmoeting.

Bekendheid Daarnaast wordt investeren in de bekendheid van vrijwilligerswerk in het culturele veld de komende jaren steeds belangrijker. Een goed functionerende en herkenbare vrijwilligerswebsite voor Purmerend is daarbij onmisbaar. Maar ook een fysieke plek waar inwoners informatie over vrijwilligerswerk vinden, is van belang. Met name om ook minder digivaardige inwoners te bereiken en te informeren over de mogelijkheden. De bibliotheek of een wijkpunt zou een geschikte plek kunnen zijn. Ook is geïnvesteerd in het meer onder de aandacht brengen van de diversiteit van vrijwilligerswerk dat in Purmerend te doen is, bijvoorbeeld door het initiatief ‘Purmerend ontmoet en doet’. Het is van belang dat culturele organisaties en verenigingen op inspirerende wijze laten zien wat het vrijwilligerswerk bij hen inhoudt. Simpelweg een vacature volstaat niet om nieuwe en jongere vrijwilligers te trekken. De afgelopen tijd is al geëxperimenteerd met andere vormen om nieuwe vrijwilligers aan het culturele veld te verbinden, onder meer door vrijwilligers die al actief zijn bij een culturele organisatie aan het woord te laten over dit vrijwilligerswerk.

21

Ook is gewerkt met enthousiasmerende filmpjes. Op die manier kan een potentiële vrijwilliger beter inschatten of de sfeer en het soort vrijwilligerswerk aanspreekt. Deze aanpak wordt de komende tijd voortgezet.

Nieuwkomers Naast het bereiken van nieuwe en jonge vrijwilligers, ligt er ook een mooie kans in de samenwerking tussen het culturele veld en nieuwkomers in Purmerend. Binnen bepaalde trajecten van de inburgering is sprake van een periode van 3 jaar die nieuwkomers naast taalonderwijs aan participatie zullen besteden. Dit kan worden gezien als een vrijwilligersfunctie op een veilige plek waar zij verder kunnen werken aan de taalontwikkeling, maar ook werkzaamheden doen die aansluiten bij hun interesses om zo hun plek in de samenleving te vinden. Hoe mooi is het als er in het culturele veld plekken voor nieuwkomers kunnen worden gerealiseerd. Cultuur draagt daarin bij aan een belangrijke maatschappelijke opgave om iedere inwoner te stimuleren een eigen plek in de samenleving te vinden. Tegelijkertijd kan de inzet van nieuwkomers bij culturele organisaties en verenigingen de kwetsbaarheid met betrekking tot vrijwillige inzet verkleinen. In het begin zal het van de culturele partners om intensievere begeleiding vragen, maar tegelijkertijd nemen de nieuwkomers ook een schat aan kennis, expertise en ervaring mee. Bovendien wordt diversiteit in het culturele veld hiermee gestimuleerd. De organisatie die zich in Purmerend bezighoudt met het maken van matches tussen nieuwkomers en maatschappelijke plekken is NewBees.

In het culturele veld is geïnventariseerd of er interesse is om mogelijke matches met nieuwkomers verder te onderzoeken. Hier is met enthousiasme op gereageerd en de uitkomsten zijn met NewBees gedeeld. De komende periode worden de mogelijkheden verder verkend.

Samen museaal sterker Musea vervullen een belangrijke functie, aangezien zij het cultureel erfgoed beheren en dat presenteren aan een breed publiek. Musea vertellen verhalen uit het verleden, koppelen dat aan het hier en nu en geven deze door aan toekomstige generaties. Musea leren je meer over de identiteit van een gebied en zijn onmisbaar in het vertellen van het verhaal van Purmerend en Beemster. In onze gemeente wordt het verhaal verteld in het Purmerends Museum, het Betje Wolff Museum, Agrarisch Museum Westerhem en in nauwe samenwerking met het Bezoekerscentrum Beemster (inclusief Keyserklim). Daarnaast ligt er een ambitie om het verhaal van UNESCO werelderfgoed Droogmakerij De Beemster in een uitgebreidere bezoekersbeleving te vertellen. De ambitie om het verhaal van De Beemster in een uitgebreide bezoekersbeleving te vertellen, staat in meerdere documenten vastgelegd. Hierbij wordt gesproken over een volwaardig bezoekerscentrum voor De Beemster. Dit hoeft in eerste instantie geen nieuw gebouw te zijn, maar kan ook door de vele kansen te benutten die er liggen om het lokale verhaal uitgebreider en interactiever te vertellen, en bestaand aanbod te versterken. Deze kansen liggen in een versterkte museale samenwerking tussen de verschillende cultuurhistorische partners. Op educatief gebied werken de 3 musea en het bezoekerscentrum al samen.

22

Lokale verhaal Het Betje Wolff Museum heeft recent verbouwd, waarbij onder meer een ontvangstruimte voor groepen is gerealiseerd. Ook het Purmerends Museum heeft recent de permanente tentoonstelling over de geschiedenis van Purmerend vernieuwd. Daarnaast liggen er kansen om op de huidige locaties van het bezoekerscentrum en Agrarisch Museum Westerhem het historische verhaal van De Beemster te vertellen. Op dit moment is er geen locatie in De Beemster waar het verhaal over de droogmaking en de unieke inrichting van de droogmakerij wordt verteld. De gezamenlijke ambitie is uitgesproken om Agrarisch Museum Westerhem om te vormen tot Beemster Museum, inclusief bijbehorende naamsverandering. Inhoudelijke koppelkansen liggen er door aan te sluiten bij de Canon van Nederland (De Beemster is 1 van de vensters), de Hollandse Waterlinies en het verhaal van UNESCO werelderfgoed in Nederland. Hierbij wordt ook gekeken naar de mogelijkheden in het huidige bezoekerscentrum, zoals de transformatie van de bestaande educatieruimte in een plek waar op interactieve wijze een introductie over de Beemster geschiedenis en/of de status van UNESCO werelderfgoed wordt gegeven. Het aanbod op de locaties moet complementair aan elkaar zijn.

Idealiter bezoeken inwoners en bezoekers alle musea in de gemeente, maar ook als er slechts 1 locatie wordt bezocht, is het van belang dat het lokale verhaal wordt overgebracht. Het geheel moet een hoge educatieve waarde krijgen en geschikt zijn voor onderwijsdoeleinden. Afstemming over de tentoonstellingen is hierbij cruciaal. Doorverwijzen naar elkaar ook. In de permanente tentoonstelling van het Purmerends Museum is deze verwijzing naar De Beemster al opgenomen. Op het moment dat er in het Beemster Museum een volwaardige tentoonstelling is over de Beemster geschiedenis, ligt het voor de hand om de promotie van het museale aanbod in Purmerend gezamenlijk op te pakken. Kansen voor combi-tickets en verdere arrangementen worden onderzocht. Verdere afstemming over openingstijden is noodzakelijk. Inwoners en bezoekers worden op verschillende manieren gestimuleerd om alle musea in de gemeente te bezoeken. Het museale aanbod wordt hierdoor voor inwoners en bezoekers beter vindbaar, toegankelijker en aantrekkelijker.

23

Organisatorische samenwerking Om deze samenwerking inhoudelijk te intensiveren, is ook organisatorische samenwerking noodzakelijk. De Beemster musea en het bezoekerscentrum worden volledig door vrijwilligers gerund. Ook het Purmerends Museum werkt voornamelijk met vrijwilligers. Dit is kwetsbaar. Om het verhaal van Purmerend en De Beemster op professionele wijze te vertellen zodat het ook bijdraagt aan de ambities uit de binnenstadvisie, economische visie en de nieuwe recreatie- en toerismevisie, is investeren in de organisatie ervan onvermijdelijk. De komende jaren zal het Purmerends Museum als gevolg van natuurlijk verloop nieuw personeel moeten werven. Dit biedt de kans om de backoffice te versterken en voor de musea gezamenlijk in te richten, bijvoorbeeld door conservatoren en floormanagers die ook de locaties in De Beemster bedienen. Voor met name de Beemster vrijwilligers betekent dit een (administratieve) lastenverlichting waardoor ruimte ontstaat voor het organiseren van meer activiteiten en evenementen op deze locaties. Ook biedt het inrichten van een gezamenlijke (personele) organisatie voor de Beemster musea een continuïteitsgarantie.

Niet alleen draagt organisatorische samenwerking bij aan het vergroten van de toekomstbestendigheid van het museale aanbod, ook versterkt het de inhoudelijke samenwerking en wordt verdere professionalisering van het cultuurhistorische aanbod gestimuleerd. Dit is onmisbaar voor het leef- en vestigingsklimaat en het verder benutten van recreatieve en toeristische kansen in onze gemeente.

24

Theater- en podiumaanbod Purmerend Niet alleen voor musea ligt er een ambitie voor vergaande samenwerking, ook de intensivering van de samenwerking tussen de theaters in onze gemeente is kansrijk en wenselijk. Gemeente Purmerend heeft 3 theaters en een speelzaal, namelijk De Purmaryn, De Verbeelding, Cultureel Centrum Onder de Linden en de speelzaal van het Purmerender Stadstoneel. Daarnaast zijn er diverse locaties waar ook culturele programmering plaatsvindt, zoals het Stamhuis (Filmhuis). Alle locaties verzorgen de eigen programmering en presenteren dit ook op eigen wijze aan onze inwoners en bezoekers. Dit maakt het voor inwoners lastig om een totaaloverzicht te krijgen van het theateraanbod in onze gemeente. De ambitie is om de komende periode toe te werken naar 1 theatergids of magazine, waarin alle theateraanbod staat opgenomen. Niet alleen vergroot dit de vindbaarheid van het aanbod voor de inwoners, ook is dit (financieel) efficiënter. Afstemming over het aanbod is hiervoor noodzakelijk. Welk theateraanbod past het beste bij welke locatie. Samenwerking staat centraal en concurrentiegevoelens spelen geen rol.

Eerdere vermelding van enkele voorstellingen van De Verbeelding in de theatergids van De Purmaryn heeft al bewezen dat het bereik groter is en er meer kaarten worden verkocht, waardoor niet alleen sprake is van een positief effect op de zichtbaarheid van het theateraanbod, maar ook de financiële positie van de theaters wordt versterkt (meer inkomsten).

De ambitie kan de komende jaren worden uitgebreid door toe te werken naar een gezamenlijke gids voor het totale podiumaanbod in Purmerend. Voor inwoners is dan op 1 plek het theateraanbod, maar ook het aanbod van onder andere Concert- en Cultuurpodium P3 en Het Filmhuis zichtbaar. Dit vraagt om een verandering in de presentatie; theaters leggen de programmering verder van tevoren vast dan een poppodium. 1 gids per jaar zal moeten toegroeien naar meerdere magazines per jaar waarin het aanbod voor de komende maanden wordt gepresenteerd. De Purmaryn experimenteert hier momenteel al mee. De ervaringen van De Purmaryn worden gebruikt om de ambitie de komende jaren verder vorm te geven. Hierbij wordt ook onderzocht of verdere samenwerking tussen de marketingafdelingen van de podia kan worden geïntensiveerd, zodat de zichtbaarheid van het aanbod en het bereik van inwoners worden vergroot.

25

Huiskamer van Purmerend Vanzelfsprekend is het wenselijk om ook het aanbod van culturele verenigingen in de gezamenlijke gids op te nemen. Voor de verenigingen betekent dit een groter bereik en leidt dit tot meer bekendheid, terwijl de vermelding van amateurkunstvoorstellingen voor de podia leidt tot een diverser aanbod en mogelijk ook een diverser publiek. Van oudsher is De Purmaryn de plek waarin de culturele verenigingen hun optredens en voorstellingen houden. De ambitie is om De Purmaryn de komende jaren nog meer dé (culturele) huiskamer van Purmerend te laten worden. Er wordt onderzocht wat er voor nodig is om maatschappelijk en cultureel aanbod in De Purmaryn te vergroten. Organisatorische samenwerking De Purmaryn kan ook de uitvalsbasis zijn voor organisatorische ondersteuning van de andere theaters. De andere theaters werken uitsluitend met vrijwilligers. Hierin schuilt net als bij de musea een risico, met name voor arbeidsintensieve werkzaamheden zoals theatertechniek. Het is bovendien lastig om nieuwe vrijwilligers voor deze taken te vinden, waardoor de kans groot is dat de komende jaren steeds vaker sprake zal zijn van incidentele inhuur van theatertechnici om het aanbod te laten doorgaan. Het ligt hierbij voor de hand om een duurzamere oplossing te onderzoeken.

Bijvoorbeeld door te kijken naar de mogelijkheid van een geringe urenuitbreiding bij De Purmaryn, waardoor De Purmaryn de andere podia hierbij kan ondersteunen.

Actieve cultuurbeoefening Voor iedere inwoner is actief muziek maken of een andere vorm van cultuurbeoefening van onschatbare waarde. Cultuurbeoefening stimuleert de creatieve vermogens van onze inwoners, het verrijkt hun leven en stimuleert ontmoeting. Lid zijn van een culturele vereniging kan de kans op eenzaamheid verminderen en geeft het gevoel van betrokkenheid. Daarnaast biedt het samen cultuur maken bij 1 van de vele cultuureducatieve partners in Purmerend, zoals Dutch Music Academy, Muziekschool van Ingen, NKT Theaterschool of Cultuurhuis Wherelant, inwoners de kans zich op professionele wijze cultureel te ontwikkelen. Cultuurbeoefening biedt inwoners de kans om zich op eigen manier te uiten, biedt ontspanning en zorgt daarmee voor gezonde en gelukkige inwoners. Een bloeiend cultureel leven is daarom onmisbaar in een gemeente als Purmerend. Het belang van een bloeiend cultureel verenigingsleven wordt ook door de Rijksoverheid erkent. De afgelopen tijd is door het Rijk en partners ingezet op een Nationaal Akkoord Amateurkunst 2025. Dit nationale akkoord is bedoeld om de amateurkunstsector handvatten te bieden om de toekomstbestendigheid te vergroten. Belangrijke thema’s die in het nationale akkoord aan bod komen, zijn financieringsmogelijkheden, een toekomstbestendige ondersteuningsstructuur, diversiteit en toegankelijkheid en vernieuwing.