b-bijlage-doorontwikkeling-stevige-lokale-teams

Kinderen spelen buiten

Inhoud Begrippenlijst

3

Samenvatting

5

Inleiding

7

Hervormingsagenda Jeugd en Stevige Lokale Teams

7

Purmerendse ontwikkelopgaven

8

Focus

8

Opdrachtgever- en opdrachtnemerschap

9

Strategisch partnerschap

9

Leeswijzer

9

Huidig Jeugdstelsel Purmerend

10

1.1 Het voorveld

10

1.2 Toegang tot specialistische jeugdhulp

11

Loket Jeugd

12

1.3 Specialistische jeugdhulp

12

Hoe gaat het nu en ontwikkelopgaven

14

2.1 Dichtbij

14

2.2 Integraal

16

2.3 Met mandaat

18

Randvoorwaarden en proces

22

3.1 Financiën

22

3.2 Context en aandachtspunten

22

3.3 Het proces richting stevige lokale teams

24

3.4 Besluitvorming

24

2

Begrippenlijst Benchmark

Een vergelijking van prestaties tussen verschillende gemeenten om de kwaliteit te verbeteren.

Decentralisatie

Het minder centraal organiseren van overheidstaken naar gemeenten.

Domeinoverstijgend

Samenwerking tussen verschillende sectoren of gebieden.

Gecertificeerde Instelling

Een organisatie die kinderbeschermingsmaatregelen of jeugdreclassering uitvoert en daarvoor gecertificeerd is.

Geschot mandaat

Verantwoordelijkheid dat verdeeld is over verschillende organisaties/loketten.

Inbesteden

De overheid laat de taak uitvoeren door eigen organisatie.

Levenslange en/of levensbrede beperking

Een beperking die het hele leven aanwezig is en/of invloed heeft op meerdere levensgebieden.

Netwerksamenwerking

Samenwerking tussen verschillende partijen om een gezamenlijk doel te bereiken.

Ontwikkelopgave

Belangrijke punten die verbeterd moeten worden.

Perspectiefplan

Een dynamisch document waarin alle levensgebieden worden uitgevraagd om te beoordelen wat nodig is voor kind/gezin. Dit plan wordt gebruikt om de hulpverlening vorm te geven.

Prestatie-indicatoren

Meetbare factoren die inzicht geven in de prestaties van een organisatie.

Primaire proces

Processen die direct te maken hebben met het doel.

Ravijnjaar

Financiële uitdagingen waar gemeenten mee te maken krijgen.

Richtinggevend kader

Richtingwijzer waar beschreven wordt waaraan toegang, lokale teams en integrale dienstverlening moeten voldoen.

Specialistische jeugdhulp

Hulp aan kinderen en gezinnen met ernstige problemen rond opvoeden en opgroeien.

Uniformiteit

Samenhang in processen.

Uitbesteden

Het verlenen van een opdracht aan een derde.

3

Verklarende analyse

Het gezamenlijk verklaren waardoor problemen zijn ontstaan en hoe ze samenhangen.

Voorveld

Organisaties die laagdrempelige ondersteuning, (opvoed)hulp, informatie en advies bieden. Er is geen indicatie nodig om aanspraak te maken op de hulp.

Vrij toegankelijk

Gebruik maken van hulp en voorzieningen zonder indicatie.

Waakvlamcontact

Laagintensieve hulp, vaak na afloop van een intensievere ondersteuningsperiode.

Wijkgericht werken

Integraal en multidisciplinair samenwerken in wijken en buurten.

4

Samenvatting De gedachtegang in Nederland is de afgelopen jaren sterk geweest dat kinderen recht hebben op jeugdzorg. Jeugdzorg wordt nog te vaak gezien als dé oplossing voor problemen, terwijl dit niet altijd zo is. Kinderen en jongeren hebben net zoveel recht op minder jeugdzorg. Naast jeugdzorg, moet een sterke, gezonde, kansrijke samenleving staan, waarin kinderen kunnen meedoen en opgroeien. De doorontwikkeling naar stevige lokale teams is het grootste onderdeel van de landelijke Hervomingsagenda Jeugd. Kinderen en gezinnen laagdrempelig en dicht bij huis passende hulp en ondersteuning geven, is het doel van deze ontwikkeling. De focus van deze ontwikkeling ligt op een andere werkwijze voor professionals, een (her)verdeling van rollen, taken en verantwoordelijkheden. Hoe stevige lokale teams zijn ingericht kan op verschillende manieren worden uitgewerkt. Bijvoorbeeld in een netwerksamenwerking of door teams bestaande uit externe zorg- en welzijnsprofessionals te positioneren in de wijk. Dit document beschrijft de doorontwikkeling naar stevige lokale teams in de gemeente Purmerend. Na de decentralisatie koos de gemeente Purmerend ervoor de lokale toegang tot jeugdhulp te splitsen in een laagdrempelig voorveld en het Loket Jeugd voor toegang tot specialistische jeugdhulp.

Ondanks investeringen in het voorveld, blijft het aantal kinderen in de specialistische jeugdhulp hoog en zijn er uitdagingen op het gebied van focus, opdrachtgeverschap en partnerschap. ● ●

●

Focus: Het bereiken van de meest kwetsbare gezinnen en het gerichter inzetten van middelen. Opdrachtgever- en opdrachtnemerschap: Het verduidelijken van opdrachten, doelstellingen en prestatie-indicatoren voor organisaties in het voorveld en het Loket Jeugd. Strategisch partnerschap: Het samenwerken met inwoners, cliënten, professionals en maatschappelijke organisaties om kennis, expertise en ervaring zo goed mogelijk in te zetten.

Landelijk zijn 13 basiskenmerken voor de stevige lokale teams, verdeeld over de 3 kernwaarden ‘dichtbij’, ‘integraal’ en ‘met mandaat’. Voor de gemeente Purmerend betekent dit: ●

Dichtbij: stevige lokale teams zorgen voor laagdrempelige toegang, met een wijkgerichte werkwijze en sluiten aan bij het "gewone" leven van kinderen en gezinnen. De werkwijze sluit aan bij de kinderen en gezinnen in de gemeente Purmerend die de hulp het meest nodig hebben.

5

●

●

Integraal: professionals in de stevige lokale teams bieden waar mogelijk zelf direct (basis)hulp, zonder dat een indicatie nodig is. Er wordt gewerkt met een brede blik, waarbij alle leefgebieden van de inwoner in beeld worden gebracht. Met mandaat: professionals in de stevige lokale teams hebben de bevoegdheid en ruimte om domeinoverstijgend te handelen en passende hulp te bieden. We creëren een lerende omgeving met genoeg ruimte voor reflectie op het vakmanschap en gemaakte keuzes.

De doorontwikkeling naar stevige lokale teams vindt plaats binnen het huidige financiële kader van het voorveld en het Loket Jeugd. Dit betekent dat er op dit moment geen extra structurele middelen worden aangevraagd. Door het aanbrengen van focus, strategisch partnerschap en stevig opdrachtgever- en opdrachtnemerschap wordt meer rendement gerealiseerd uit het bestaande financiële kader. Het proces wordt in (strategisch) partnerschap met maatschappelijke organisaties doorlopen en bestaat uit een interactieve fase, voorstel- en toetsingsfase en een verwervings- en implementatiefase. Concreet werkt de gemeente Purmerend vanaf de eerste helft van 2028 volgens de nieuwe werkwijze van de stevige lokale teams.

6

Inleiding Bij de decentralisatie in 2015 is de jeugdzorg overgedragen van het Rijk en de provincies naar gemeenten. Eén van de kerngedachten is dat lokale overheden een goed beeld hebben van de zorgbehoeften van inwoners, zodat zij de zorg passend en op maat organiseren. Bovendien is de belofte gedaan dat veel zorgvragen opgelost kunnen worden door de eigen kracht, het netwerk van het kind of het gezin en een sterk voorveld. Hiermee wordt de inzet van (onnodige) specialistische jeugdhulp voorkomen. Sinds 2015 werken we in Purmerend hard aan het bieden van passende hulp en ondersteuning voor onze kinderen en gezinnen. Dit is een continu proces, met vallen en opstaan. Eén van de speerpunten van ons jeugdbeleid is een sterk voorveld, waar inwoners dichtbij en laagdrempelig terecht kunnen met een vraag of voor hulp en ondersteuning. Kinderen en gezinnen hebben geen indicatie of verwijzing nodig en kunnen direct bij het voorveld aankloppen. Komen kinderen en gezinnen er met hun netwerk of in het voorveld niet uit, dan kunnen ze terecht bij het Loket Jeugd van de gemeente Purmerend. De professionals van het Loket Jeugd kijken samen met het kind en het gezin wat er aan de hand is en welk vervolg hierbij past. Dit kan het (wederom) inzetten van een (andere) voorziening in het voorveld zijn, maar ook specialistische jeugdhulp met een verwijzing.

De gedachtegang in Nederland is de afgelopen jaren sterk geweest: kinderen hebben recht op jeugdzorg. Jeugdzorg wordt nog te vaak gezien als dé oplossing voor problemen, terwijl dit niet altijd zo is. De jeugdzorg kan niet alles oplossen en jongeren en gezinnen zitten daardoor te lang onnodig in de verkeerde zorg. Bijvoorbeeld omdat de kern van het probleem niet wordt aangepakt, de zorg te zwaar of te ver weg is of niet past in de gezinssituatie. Kinderen en jongeren hebben daarom net zoveel recht op minder jeugdzorg. Naast jeugdzorg, moet een sterke, gezonde, kansrijke samenleving staan, waarin kinderen kunnen meedoen en opgroeien. Er wordt nog te weinig geïnvesteerd in alternatieven op jeugdzorg, in sterke pedagogische ondersteuning voor kinderen vanuit het gezin, maar ook om de gezinnen heen, zoals op school, in de kinderopvang of in de buurt.

Hervormingsagenda Jeugd en Stevige Lokale Teams Inmiddels staat in de gemeente Purmerend, en in bijna alle andere gemeenten in Nederland, de betaalbaarheid van de jeugdzorg onder druk. Zo is het gebruik van jeugdhulp enorm gestegen. Waar aan het begin van de eeuw in Nederland 1 op de 27 kinderen gebruik maakte van jeugdhulp, is dit in 2025 ongeveer 1 op 7. Om het tij te keren hebben vertegenwoordigers van kinderen, jongeren, professionals, aanbieders en gemeenten en het Rijk afspraken gemaakt in de Hervormingsagenda 7

Jeugd1 (HaJ). Eén van de belangrijke opgaven uit de HaJ gaat over de doorontwikkeling naar stevige lokale teams. Deze teams werken laagdrempelig en dichtbij huis van kinderen en gezinnen. Professionals in stevige lokale teams hebben voldoende kennis en expertise en verbinding met specialistische jeugdhulp. Zij kijken met ouders en kinderen naar wat echt nodig is om het gewone leven en de veerkracht van kinderen en gezinnen te versterken.

Purmerendse ontwikkelopgaven Na de decentralisatie koos de gemeente Purmerend ervoor de lokale toegang tot jeugdhulp te splitsen in een laagdrempelig voorveld en het Loket Jeugd voor toegang tot specialistische jeugdhulp. Samen vormt dit de lokale teams van Purmerend. Alle organisaties in het voorveld en het Loket Jeugd vervullen veel rollen, verantwoordelijkheden en taken. De opdracht voor de gemeente Purmerend is om al deze rollen, verantwoordelijkheden en taken door te ontwikkelen naar stevige lokale teams. De VNG heeft het Richtinggevend kader opgesteld voor gemeenten om aan de hand van de 3 basiskenmerken, ‘dichtbij’, ‘integraal’ en ‘met mandaat’, de inhoudelijke doorontwikkeling naar stevige lokale teams vorm te geven (zie hiervoor hoofdstuk 2). Naast de basiskenmerken uit het Richtinggevend Kader bestaat de doorontwikkeling naar de stevige lokale teams voor de gemeente Purmerend uit onderstaande verbeterpunten: ● Focus ● Opdrachtgever- en opdrachtnemerschap ● Strategisch Partnerschap Focus De gemeente Purmerend investeert sinds de decentralisaties veel in het voorveld. Met trots kan gesteld worden dat er een uitgebreid aanbod is waar inwoners zonder verwijzing gebruik van kunnen maken. Zowel op het gebied van hulp en ondersteuning als vraagverheldering.

Eén van de gedachten achter de decentralisaties was dat het aanbieden van voldoende laagdrempelig en vrij toegankelijk aanbod de vraag naar specialistische hulp zou verlagen. Helaas is dit nog niet zichtbaar in de gemeente Purmerend. Ondanks de flinke uitgaven aan de voorkant in het voorveld, zijn ook de uitgaven2 in de specialistische jeugdhulp aan de achterkant hoog. Bovendien is het zichtbaar in de cijfers dat ten opzichte van de benchmark de gemeente Purmerend relatief hoog scoort op het aantal meldingen bij Veilig Thuis en jeugdwerkloosheid en het aandeel huishoudens met (problematische) schulden. Hoewel de uitgaven per huishouden in de gemeente Purmerend dus relatief hoog liggen, leidt dit nog niet altijd tot de gewenste resultaten. Het is de vraag of op dit moment het voorveld en het Loket Jeugd de meest kwetsbare gezinnen bereiken. Het probleem is daarom niet de hoeveelheid geld, maar de focus van de uitgaven. Worden op dit moment de meest kwetsbare gezinnen bereikt? Op basis van onze analyse is dit niet altijd het geval en zijn de voorzieningen in het voorveld nog te ongericht. Iedereen kan er gebruik van maken, waardoor de beschikbaarheid voor de inwoners die het het meeste nodig hebben onder druk komt te staan. We kunnen niet alles hetzelfde blijven doen, maar zoeken naar het grootste rendement (zowel inhoudelijk als financieel) voor de inwoners 1

https://open.overheid.nl/documenten/addec5d5-279c-40de-b607-7b64e8441602/file Vooral de kosten per huishouden voor het voorveld en het Loket Jeugd springen eruit (deze liggen aanzienlijk hoger dan de benchmark gemeente en het landelijk gemiddelde). Hoewel de uitgaven aan jeugdhulp wat lager liggen, staat dit niet in verhouding tot de extra uitgaven aan de voorkant. Opgeteld gaf de gemeente Purmerend in 2022 per huishouden € 1466,- uit aan het voorveld, het wijkteam en specialistische jeugdhulp. Deze optelsom levert voor de benchmark gemeente en het gemiddelde in Nederland respectievelijk € 1243,- en € 1326,- per huishouden op. 2

8

die dit het meeste nodig hebben. Hoewel keuzes en focus in de praktijk vervelende gevolgen (kunnen) hebben, is het noodzakelijk om gezamenlijk ervoor te zorgen dat de hulp en ondersteuning terechtkomt bij de meest kwetsbare inwoners. Opdrachtgever- en opdrachtnemerschap Op dit moment zijn veel verschillende organisaties actief in het voorveld. De gemeente Purmerend is in samenwerking met deze organisaties opdrachtgever. Ook gaat de gemeente over de inrichting van het Loket Jeugd. In de doorontwikkeling naar stevige lokale teams is de wijze waarop het opdrachtgever- en opdrachtnemerschap wordt ingevuld belangrijk. Dit begint bij een duidelijke opdracht met scherpe doelstellingen, verwachtingen en prestatie(-afspraken). Bovendien zijn de juiste randvoorwaarden, bijvoorbeeld in langdurige subsidierelaties en voldoende geld om de opdracht uit te voeren, belangrijk. Opdrachtgever en opdrachtnemer bespreken regelmatig de inhoudelijke en randvoorwaardelijke eisen met elkaar. Bereiken we de inwoners die we willen bereiken? Werken we in samenhang? Wat kunnen we doen om de werkwijze te verbeteren? In dit gesprek tussen de gemeente en maatschappelijke organisaties vindt de gezamenlijke sturing plaats. Bovendien zijn de opdrachten aan maatschappelijke organisaties onvoldoende met elkaar verbonden.

Het is voor opdrachtnemers daardoor niet vanzelfsprekend om samen te werken aan dezelfde opgave. In het opdrachtgever- en opdrachtnemerschap van de toekomst is het belangrijk dat de gemeente de opdrachten regelmatig vergelijkt met de behoeften van de inwoners. Zo maken we het mogelijk dat organisaties die actief zijn in het voorveld zo goed mogelijk in samenhang kunnen werken. Strategisch partnerschap Het opdrachtgever- en opdrachtnemerschap krijgt invulling op basis van strategisch partnerschap. Opdrachtnemers hebben waardevolle kennis, expertise en ervaring in huis voor de doorontwikkeling en uitvoering van de stevige lokale teams. De gemeente Purmerend vraagt aan opdrachtnemers om deze in te zetten voor het aanbrengen van focus. We kunnen niet alles hetzelfde blijven doen, maar zoeken naar het beste resultaat (zowel inhoudelijk als financieel) voor de inwoners die dit het meeste nodig hebben. Hoewel keuzes en focus in de praktijk vervelende gevolgen (kunnen) hebben, is het belangrijk om gezamenlijk ervoor te zorgen dat de hulp en ondersteuning terechtkomt bij de meest kwetsbare inwoners.

Leeswijzer In dit document leest u wat de doorontwikkeling naar stevige lokale teams betekent voor de gemeente Purmerend. ● Hoofdstuk 1 beschrijft het huidige jeugdstelsel in de gemeente Purmerend door in te zoomen op het voorveld, de toegang tot de jeugdhulp en specialistische jeugdhulp. ● Hoofdstuk 2 laat zien hoe het tot nu toe gaat in Purmerend en wat dit betekent voor de ontwikkelopgaven van de gemeente Purmerend richting stevige lokale teams. ● Hoofdstuk 3 gaat in op het vervolgproces, financiën, communicatie en de besluitvorming.

9

Hoofdstuk 1

Huidig Jeugdstelsel Purmerend In dit hoofdstuk wordt uitgelegd hoe de hulp aan kinderen in Purmerend werkt. Daarbij worden de taken, rollen en verantwoordelijkheden van het voorveld en Loket Jeugd uitgelegd en hoe de toegang tot specialistische jeugdhulp is georganiseerd. Tot slot wordt de specialistische jeugdhulp toegelicht.

1.1 Het voorveld Het voorveld is de eerste plek waar ouders en kinderen terecht kunnen met een hulpvraag. Het biedt laagdrempelige ondersteuning, (opvoed)hulp, informatie en advies. Dit is gericht op het versterken van het normale leven en het probleemoplossend vermogen van kinderen, ouders en hun netwerk. Inwoners kunnen hier zonder afspraak of doorverwijzing terecht. De werkers in de wijken gaan laagdrempelig in gesprek en staan naast de gezinnen. Ze kennen de informele en formele netwerken in de wijk en buurt zoals scholen, activiteiten en ontmoetingsplekken. Het voorveld bestaat uit meerdere partijen. De grootste zijn de aanbieders GGD, Clup Welzijn, MEE, Levvel en de POH-GGZ. Daarnaast zijn Humanitas, Eigen plan/Eigen Kracht Centrale, WelzijnWonenPlus, Buurtgezinnen, mediation en verschillende vrijwilligersorganisaties actief in het voorveld. De organisaties in het voorveld bieden verschillende vormen van hulp aan, zoals (school)maatschappelijk werk, welzijnswerk en jeugdwerk. De organisaties in het voorveld hebben 10

een goede samenwerking en organiseren zelf overleggen voor het bespreken van verschillende casussen. Verder zijn er nog meer vrij toegankelijke voorzieningen waar alle inwoners gebruik van kunnen maken. Er wordt hier samenwerking in gezocht door breder te kijken dan alleen naar de vraag van het kind. Denk bijvoorbeeld aan ondersteuning gericht op schuldhulpverlening, wonen, woningaanpassingen enzovoorts.

1.2 Toegang tot specialistische jeugdhulp Voor de toegang tot specialistische jeugdhulp hebben kinderen en gezinnen een verwijzing nodig. In de Jeugdwet3 is vastgelegd welke professionals en organisaties mogen verwijzen. Medische verwijzers (zoals huisartsen en jeugdartsen) kunnen voor sommige hulpvragen toegang verlenen tot

3

https://wetten.overheid.nl/BWBR0034925/2025-01-01

11

specialistische jeugdhulp. Bij ingewikkelde hulpvragen nemen medische verwijzers contact op met Loket Jeugd van de gemeente Purmerend, dat toegang biedt tot alle vormen van specialistische jeugdhulp. De loketmedewerkers analyseren de hulpvraag samen met het gezin vanuit een brede context. Dit doen zij met behulp van het perspectiefplan. Zij wegen volgens de Jeugdwet af of de toegang tot specialistische jeugdhulp verleend kan worden. Loket Jeugd Het Loket Jeugd in Purmerend biedt de gemeentelijke toegang tot specialistische jeugdhulp. Kinderen en gezinnen, leerkrachten, werknemers van zorginstellingen, samenwerkingspartners, sociale netwerken of vrijwilligers kunnen bij het Loket Jeugd terecht voor vragen. De professionals denken mee over de mogelijkheden voor hulp en ondersteuning. Zij maken een inschatting voor de geschikte hulp die nodig is. Dit doen ze op basis van een objectieve analyse waarbij wordt gekeken vanuit de hele leefomgeving van het gezin. Hierin werken ze samen met het voorveld, sparren ze met aanbieders van jeugdhulp en consulteren hen. Als er meer hulp nodig is, dan kan er verwezen worden naar specialistische jeugdhulp en naar het team procesregie. De procesregisseurs zijn vaste contactpersonen voor de gezinnen en betrokken partijen tijdens het traject van specialistische jeugdhulp.

De procesregisseurs werken met een perspectiefplan waar alle levensgebieden worden uitgevraagd, zodat er vanuit een brede context gekeken kan worden naar oplossingen. Daarbij worden inwoners beter geholpen om hun eigen leven vorm te geven en zelfstandig te functioneren en wordt er samengewerkt met kinderen, het gezin en hun sociale omgeving om de specialistische jeugdhulp weer af te schalen. Loket Jeugd werkt vanuit het vrijwillig kader. Als er vermoeden is van onveiligheid kan het Loket Jeugd intern opschalen naar het team Preventieve Jeugdbescherming. Gezinnen krijgen van het team Preventieve Jeugdbescherming professionele ondersteuning om hun thuissituatie te verbeteren, zonder tussenkomst van een Gecertificeerde Instelling (GI). Zij bieden vrijwillige, maar niet vrijblijvende hulp in de vorm van procesregie aan de meest kwetsbare gezinnen in onze gemeente. Purmerend is de enige gemeente in de regio Zaanstreek-Waterland met een eigen team voor Preventieve Jeugdbescherming.

1.3 Specialistische jeugdhulp Specialistische jeugdhulp is gericht op kinderen met ingewikkelde problemen die niet met algemene jeugdhulp opgelost kunnen worden. Bijvoorbeeld als een kind een trauma heeft opgelopen en specifieke hulp nodig heeft, als er sprake is van onveiligheid, bij ernstige gedragsproblemen, of wanneer een kind een beperking heeft. De specialistische jeugdhulp is zo veel als mogelijk beschikbaar in Purmerend. Toch kan het voorkomen dat kinderen en gezinnen passende zwaardere zorg niet in Purmerend kunnen krijgen. Daarom werken 7 gemeenten in de jeugdzorgregio Zaanstreek-Waterland samen voor de specialistische jeugdzorg. Deze gemeenten zijn: Edam-Volendam, Landsmeer, Oostzaan, Purmerend, Waterland, Wormerland en Zaanstad Segment A betreft het voorveld. Dit zijn vormen van preventieve en lichte ondersteuning en deze hulp is vrij toegankelijk. Segment B, C en V zijn vormen van specialistische jeugdhulp en niet vrij toegankelijk. Er is een verwijzing voor deze vormen van hulp nodig.

12

●

●

●

Segment B is gericht op kinderen met een enkelvoudige, vaker voorkomende ondersteuningsbehoefte, waarvoor doorgaans inzet vanuit maar één hulpverlener van de specialistische jeugdhulp nodig is. Segment C gaat veelal om kinderen met ingewikkelde eigen problematiek, vaak in combinatie met ouders die zich ernstig machteloos voelen in het ouderschap. Veel van deze ouders kampen zelf ook met ingewikkelde problemen. Om het kind en het gezin te helpen is de inzet van meerdere specialistische hulpverleners nodig. Segment V gaat over de ondersteuning met verblijf. Het kind kan (tijdelijk) niet meer in het eigen gezin wonen en is voor korte of voor langere tijd aangewezen op een vorm van 24uursverblijf.

13

Hoofdstuk 2

Hoe gaat het nu en ontwikkelopgaven In het Richtinggevend Kader zijn 13 basiskenmerken verdeeld over de kernwaarden ‘dichtbij’, ‘integraal’ en ‘met mandaat’. Dit kader helpt gemeenten om de doorontwikkeling naar de stevige lokale teams te maken door duidelijk te beschrijven aan welke (inhoudelijke) kenmerken de stevige lokale teams moeten voldoen. De doorontwikkeling naar stevige lokale teams gaat over een andere manier van werken, andere randvoorwaarden, andere kennis en expertise. Hoewel de doorontwikkeling naar stevige lokale teams suggereert dat het om één team gaat, staat deze invulling vrij. Het kan bijvoorbeeld ook gaan over een netwerksamenwerking of teams die werken vanuit de wijk. In dit hoofdstuk wordt beschreven hoe de huidige situatie in Purmerend is en wat de belangrijkste inhoudelijke ontwikkelopgaven voor Purmerend zijn om stevige lokale teams te realiseren. Dit hoofdstuk is opgebouwd aan de hand van de 3 basiskenmerken: ‘dichtbij’, ‘integraal’ en ‘met mandaat’, vanuit het Richtinggevend Kader van de VNG4.

2.1 Dichtbij Het kenmerk ‘dichtbij’ omvat een aantal belangrijke en met elkaar samenhangende onderdelen. ● Streven naar een eenvoudig systeem, met de inwoner als uitgangspunt: hulp moet makkelijk te begrijpen en aan te vragen zijn. Het moet naadloos aansluiten bij wat de inwoner echt nodig heeft. Drempels die het voor mensen lastig maken om de juiste ondersteuning te vinden, moeten weggenomen worden. ● Laagdrempeligheid: de toegang tot hulp moet laagdrempelig zijn, zowel digitaal als fysiek, en medewerkers moeten goed bereikbaar en benaderbaar zijn. Er moet geïnvesteerd worden in verschillende communicatiekanalen en ontmoetingsmogelijkheden, zodat inwoners zich gehoord en serieus genomen voelen.

4

https://vng.nl/sites/default/files/202403/richtinggevend_kader_toegang_lokale_teams_en_integrale_dienstverlening.pdf

14

●

Sterke relatie met de sociale basis: dit betekent dat er goed samengewerkt moet worden met de mensen en organisaties die al een belangrijke rol spelen in het leven van inwoners, zoals scholen, buurthuizen, verenigingen en religieuze instellingen. Veel problemen kunnen het beste opgelost worden in de eigen omgeving van de inwoner, met de steun van familie, vrienden en bekenden. Signalen van zowel medewerkers als inwoners worden serieus genomen en gebruikt om problemen in het systeem op te lossen en beleid continu te verbeteren. Een lerende organisatie, die openstaat voor feedback en bereid is om haar werkwijze aan te passen als dat nodig is, is belangrijk.

De doorontwikkeling naar stevige lokale teams Het voorveld en het Loket Jeugd werken op de kernwaarde ‘dichtbij’ deels volgens de eisen van het Richtinggevend Kader. Het Loket Jeugd werkt nu nog vanuit 1 centraal punt op het gemeentehuis. In de toekomst ligt een wijkgerichte werkwijze voor de hand. Dit kan op verschillende manieren tot uiting komen, bijvoorbeeld met teams die echt gevestigd zijn in de wijk, maar ook door meer aan te sluiten bij de sociale en pedagogische basis. De stevige lokale teams van de toekomst zetten actief in op de verbinding met de huisarts, de kinderopvang, de jeugdgezondheidszorg en het onderwijs. Hierbij worden ervaringsdeskundigen betrokken. Zo sluiten we in werkwijze zoveel mogelijk aan bij het ‘gewone’ leven van kinderen en gezinnen. Ook moet de route van inwoners hetzelfde zijn (let op: niet de uitkomst), ongeacht waar inwoners hun vraag stellen. Op dit moment zijn er veel verschillende partijen actief in het voorveld. De plek waar de inwoner een vraag stelt, heeft invloed op het vervolg. Ook dit punt raakt aan het aanbrengen van focus. De stevige lokale teams moeten beschikbaar zijn voor de meest kwetsbare inwoners. Wie de meest kwetsbare inwoners zijn, kan verschillen per wijk. Deze inwoners worden nu onvoldoende bereikt door het voorveld (zie hiervoor de voorbeelden van casussen aan het eind van dit hoofdstuk).

In gesprek met organisaties uit het voorveld wordt verder ingevuld welke organisatie welke rol gaat spelen in de stevige lokale teams. Verder kan de manier van organiseren bijdragen aan uniformiteit in het proces dat inwoners doorlopen, bijvoorbeeld door te werken met 1 punt in de wijk waar inwoners terecht kunnen voor hun vragen en hulp. Ontwikkelopgaven gemeente Purmerend kernwaarde dichtbij ● In de doorontwikkeling naar de stevige lokale teams wordt samen met organisaties in het voorveld onderzocht wie de meest kwetsbare inwoners per wijk zijn. Vervolgens sluiten hier hulp, ondersteuning, rollen en verantwoordelijkheden op aan. ● De stevige lokale teams werken wijkgericht en zijn laagdrempelig toegankelijk. ● De stevige lokale teams werken op basis van dezelfde afspraken en wijze van bekostiging ● De stevige lokale teams sluiten zo veel mogelijk aan bij het ‘gewone’ leven, zoals op school, bij de huisarts en de kinderopvang. ● De stevige lokale teams werken met ervaringsdeskundigen om de dienstverlening aan inwoners te verbeteren.

15

2.2 Integraal Integraal werken betekent dat hulp en ondersteuning vanuit verschillende domeinen (zoals jeugd, Wmo, onderwijs, GGZ) op elkaar afgestemd worden, zodat inwoners niet van het kastje naar de muur gestuurd worden. Het vraagt om samenwerking over domeingrenzen heen, met oog voor de hele situatie van de inwoner. Daarbij is het belangrijk dat professionals uit verschillende organisaties en gemeentelijke afdelingen met elkaar verbonden zijn, zowel op beleidsniveau als in de uitvoering. Het doel is een samenhangende aanpak rondom de inwoner, in plaats van versnipperde hulp per domein. De stevig lokale teams bieden waar mogelijk zelf direct (basis)hulp. Die hulp kan zowel licht als zwaar (of intensief) zijn en zowel kort- als langdurig (in de vorm van waakvlamcontact). Voor deze (basis)hulp is in de basis geen indicatie nodig en is dus ‘vrij toegankelijk’. De stevige lokale teams zijn breder georiënteerd dan alleen jeugdhulp. Bij de doorontwikkeling naar de stevige lokale teams zetten we fors in op de verbinding met grenzende beleidsterreinen, zoals armoede en schulden, gezondheid, werk en inkomen en veiligheid. Soms is het belangrijk om bepaalde problemen eerst inzichtelijk te maken vooraf aan jeugdhulp aan kind en gezin, bijvoorbeeld in het geval van (ernstige) schulden. Om te voorkomen dat kinderen en gezinnen van 16

het kastje naar de muur worden gestuurd, wordt in de stevige lokale teams gewerkt met de verklarende analyse5. De professionals werken met een brede blik, met voldoende aandacht voor alle leefgebieden. Is er extra kennis en expertise nodig om de vraag duidelijker te maken of om direct hulp te bieden? Dan worden de juiste professionals erbij gevraagd, bijvoorbeeld op het gebied van armoede en schulden. Hetzelfde geldt voor het dichtbij organiseren van specialistische jeugdhulp bij de stevige lokale teams. De doorontwikkeling naar stevige lokale teams Hulpvragen worden op dit moment in het voorveld of specialistisch opgepakt. Het gat daartussen willen we in de doorontwikkeling naar stevige lokale teams opvullen met het aanbieden van vrij toegankelijke basishulp in de stevige lokale teams. Basishulp, wat nu in de enkelvoudige specialistische jeugdhulp wordt geboden, wordt een aanvulling op het voorveld. Het gaat bijvoorbeeld over: ● Opvoed en/of gezinsondersteuning; ● helpen met financiën; ● bieden van psycho-educatie; ● begeleiding op school of werk; ● basis geestelijke gezondheidszorg (BGGZ) Een deel van deze basishulp wordt nu ingekocht en aangeboden vanuit segment B (enkelvoudig specialistische jeugdhulp) en is nu niet-vrij toegankelijke hulp.

Het aanbieden van basishulp in de stevige lokale teams betekent een verschuiving van deze hulp vanuit segment B naar de stevige lokale teams. Ook is een nieuwe manier van werken noodzakelijk, bijvoorbeeld door hulp te bieden in de context van het gezin. Hulp en ondersteuning kan direct geboden worden in de context van het gezin, zonder dat de (specialistische) hulp “ver weg” georganiseerd is. Het doorschuiven van gezinnen en het steeds opnieuw je verhaal moeten vertellen zal door deze manier van werken afnemen. De professionals die vrij toegankelijke basishulp bieden zijn SKJ-geregistreerd, dit wordt voortgezet in de stevige lokale teams6. Dit brengt (kwaliteits)eisen met zich mee waar de jeugdprofessional aan voldoet, bijvoorbeeld over het opleidingsniveau en werken volgens de norm verantwoorde werktoedeling. De hoog specialistische jeugdhulp (het huidige segment C en V) blijft in samenwerking met de gemeenten uit Zaanstreek-Waterland ingekocht. Op dit moment biedt het gemeentelijk beleid te weinig handvatten voor het bieden van passende ondersteuning voor inwoners met een levenslange en/of levensbrede beperking, zowel qua duur, vorm als omvang. Ook is er te weinig kennis en expertise in de gemeente Purmerend over levenslange en/of levensbrede beperkingen.

In de doorontwikkeling naar de stevige lokale teams geven we deze kennis en expertise een plek en worden de juiste randvoorwaarden gecreëerd voor inwoners, bijvoorbeeld in de duur van de indicatie. Zo weten inwoners met een levenslange en/of levensbrede beperking waar ze aan toe zijn zonder de onzekerheid van een jaarlijkse herindicatie. Ontwikkelopgaven gemeente Purmerend kernwaarde integraal ● De stevige lokale teams bieden vrij toegankelijke basishulp.

5 6

https://awtjf.nl/wp-content/uploads/2021/10/Factsheet-Verklarende-analyse_def.pdf https://skjeugd.nl/professionals/registratie/

17

● ●

● ●

De professionals die de vrij toegankelijke basishulp bieden zijn vakbekwaam, aantoonbaar met een SKJ-registratie (Stichting Kwaliteitsregister Jeugd7). De professionals in de stevige lokale teams brengen samen met kind en gezin de volledige situatie in beeld, bijvoorbeeld op het gebied van zingeving, wonen, financiën en psychische gezondheid. Bij de doorontwikkeling naar stevige lokale teams is een soepele overgang naar volwassenheid een belangrijk onderdeel. De stevige lokale teams hebben expertise over levenslange en/of levensbrede beperkingen. Ook maken we het mogelijk dat beschikkingen aansluiten qua duur (looptijd), aard en omvang.

2.3 Met mandaat Degene bij wie een vraag binnenkomt, is niet altijd degene die de juiste kennis en/of interventies in huis heeft. Soms is het overduidelijk dat de hulp vanuit (alleen) het lokaal team niet voldoende zal zijn en dat de oplossing ergens anders in de gemeentelijke organisatie ligt, of daarbuiten bij bijvoorbeeld de volwassen-ggz. Mandaat is hierbij cruciaal. Mandaat gaat over de bevoegdheid en ruimte die professionals hebben om domeinoverstijgend te handelen en passende hulp te bieden. Inwoners komen vaak met complexe vragen die niet binnen één gemeentelijk domein vallen. Daarom is het belangrijk dat medewerkers niet alleen signaleren, maar ook kunnen handelen — ook als de oplossing buiten hun eigen team of domein ligt. Dit vraagt om bestuurlijke en beleidsmatige toewijding, zodat integraliteit niet alleen in de uitvoering maar op alle niveaus gedragen wordt. Ook gaat mandaat over bewust keuzes maken in een context van schaarste, en oog hebben voor veiligheid in het dagelijks leven van inwoners.

7

https://skjeugd.nl/professionals/

18

Doorontwikkeling naar stevige lokale teams In de praktijk ervaren onze inwoners nog te veel verschillende aanspreekpunten en loketten. Dit heeft onder andere te maken met de domeinspecifieke loketten en een geschot mandaat. De stevige lokale teams worden in de toekomst voor veel inwoners het eerste aanspreekpunt, terwijl de oplossing voor de vraag soms buiten hun invloedssfeer ligt. De plek waar de vraag binnenkomt, is ook de plek waar deze verder wordt opgepakt. Het doorverwijzen van loket naar loket is hiermee verleden tijd. Uiteraard kan het zo zijn dat een ander (gemeentelijk) loket met de vraag aan de slag gaat, maar dit wordt begeleid door de professional van de stevige lokale teams. Inwoners hebben een vast aanspreekpunt, een vertrouwd gezicht dat hen begeleidt en ondersteunt tijdens hun hulpverleningstraject. De gemeente Purmerend regelt het mandaat dat de juiste mensen aan de slag gaan. Dit om te voorkomen dat inwoners van het kastje naar de muur gestuurd worden. Van professionals in de stevige lokale teams wordt een andere blik gevraagd, gericht op de context van het gezin en (waar mogelijk) het inzetten van collectieve vormen van hulp en ondersteuning. Ook houden de professionals in de stevige lokale teams goed in de gaten welke inwoners hulp en ondersteuning het meeste nodig hebben.

De gemeente Purmerend werkt vooruitstrevend met het team Preventieve Jeugdbescherming, als onderdeel van het Loket Jeugd. Dit team van deskundige medewerkers voorkomt dat er een (dwang)maatregel nodig is. Zij zijn in staat om onveiligheid te herkennen en bespreekbaar te maken. In de doorontwikkeling naar de stevige lokale teams willen we de expertise van het team Preventieve Jeugdbescherming behouden. Welke hulp en ondersteuning passend is, verschilt per kind en gezin. Professionals in de stevige lokale teams maken keuzes (samen met gezinnen) met een tekort aan tijd, geld en middelen. Er is reflectie nodig op deze keuzes. De gemeente Purmerend creëert een lerende omgeving met voldoende reflectie op het vakmanschap en ruimte om met elkaar het gesprek te voeren over gemaakte keuzes. Vanuit het Richtinggevend Kader staat een aantal uitgangspunten centraal bij het bewust omgaan met wat passend en nodig is bij tekorten: 1. De prioriteit gaat naar mensen die de tijdige en passende hulp het meest nodig hebben. 2. Professionals in de toegang beoordelen in hoeverre een hulpvraag echt een antwoord van een professional nodig heeft. 3. Bij het toekennen van hulp en ondersteuning wordt altijd rekening gehouden met wat aangetoond werkt en wat niet.

Ontwikkelopgaven gemeente Purmerend kernwaarde met mandaat ● De gemeente Purmerend versterkt intern het domein overstijgende mandaat om te zorgen dat de juiste professionals hun verantwoordelijkheid pakken. ● ● ● ● ●

Kinderen en gezinnen hebben een vast aanspreekpunt, een vertrouwd (anker)gezicht dat hen begeleidt in hun hulpverleningstraject. In de stevige lokale teams blijft de expertise van het team Preventieve Jeugdbescherming behouden. De stevige lokale teams zorgen tijdig voor een goede verbinding met het interne team Zorg en Veiligheid. De gemeente Purmerend creëert een lerende omgeving met voldoende reflectie op het vakmanschap en ruimte om met elkaar het gesprek te voeren over gemaakte keuzes. Professionals in de stevige lokale teams houden scherp in de gaten welke inwoners het meeste voordeel hebben van hulp en ondersteuning en waar het mogelijk is om andere of geen hulp in te zetten (bijvoorbeeld collectieve hulp).

19

Casus 1: De moeizame weg van een 7-jarige Casus 1: De moeizame weg van een 7-jarige Een 7-jarige jongen met een meervoudige beperking (bewegings- en fijne motoriekproblemen, en Een 7-jarige jongen met eenthuis. meervoudige beperkingverloopt (bewegingsenwat fijneleidt motoriekproblemen, en en lage begaafdheid), woont Zijn ontwikkeling trager, tot groeiende zorgen lage begaafdheid), woont thuis. Zijn ontwikkeling verloopt trager, wat leidt tot groeiende zorgen en belasting bij de ouders. belasting bij de ouders. Onderzoek bevestigde de meervoudige beperking en de noodzaak tot specialistische jeugdhulp, Onderzoek bevestigde de meervoudige beperking en de noodzaak specialistische jeugdhulp, namelijk dagbehandeling op een medisch kinderdagverblijf. Dezetot hulp is over de grenzen van namelijk dagbehandeling op een medisch kinderdagverblijf. Deze hulp is over de grenzen vaneen Purmerend geregeld. Lange wachtlijsten voor deze specialistische hulp zorgen echter voor Purmerend geregeld. Lange wachtlijsten deze specialistische hulp zorgende echter voor een periode zonder de benodigde intensievevoor ondersteuning. In deze tijd ervaren ouders onzekerheid periode zonder de benodigde intensieve ondersteuning. In deze tijd ervaren de ouders onzekerheid en en een gebrek aan specifieke expertise. een gebrek aan specifieke expertise.

Door de inzet van de stevige lokale teams met de juiste expertise en een proactieve houding zou Door de inzet kunnen van de stevige met juiste expertise een proactieve houding zou voorkomen wordenlokale dat deteams 7-jarige ende zijn gezin volledigen afhankelijk worden van langdurige voorkomen kunnen worden dat de 7-jarige en zijn gezin volledig afhankelijk worden van langdurige specialistische jeugdhulp. Een deel van de ondersteuningsbehoefte kan wellicht dichterbij huis en specialistische jeugdhulp. Een deel vanworden de ondersteuningsbehoefte kan wellichtvoor dichterbij huis en op op een meer laagdrempelige manier ingevuld, waardoor de wachttijd specialistische een meer laagdrempelige manier worden ingevuld, waardoor de wachttijd voor specialistische hulp beter overbrugd kan worden en de uiteindelijke inzet van specialistische hulp mogelijk hulp beter overbrugd kan worden deBovendien uiteindelijke inzetde van specialistische hulpen mogelijk gerichter en gerichter en efficiënter kan en zijn. voelen ouders zich gehoord ondersteund in een efficiënter kan zijn. Bovendien voelen de ouders zich gehoord en ondersteund in een vroege fase, wat vroege fase, wat de draagkracht van het gezin ten goede komt. de draagkracht van het gezin ten goede komt.

Casus 2: De stille signalen van een 11-jarige Een 11-jarige valt op school en ineen haar vrije tijd vooral op door haar stille en introverte gedrag. Ze Casus 1: De moeizame weg van 7-jarige trekt zich vaak terug, maakt weinig contact met andere kinderen en uit haar mening zelden. Op verschillende plekken, op school en beperking bij de sportclub, wordt dit gedrag wel opgemerkt door Een 7-jarige jongen met zoals een meervoudige (bewegingsen fijne motoriekproblemen, en leerkrachten en begeleiders. ErZijn wordt echter gedacht dat het kindwat vanleidt nature is en zorgen haar en lage begaafdheid), woont thuis. ontwikkeling verloopt trager, tot rustig groeiende gedrag wordt direct als zorgwekkend gezien. belasting bij de niet ouders. Achter dit bevestigde introverte gedrag gaat echter een moeilijke schuil. Er is sprake van Onderzoek de meervoudige beperking en dethuissituatie noodzaak tot specialistische jeugdhulp, spanningen tussen de ouders, veel ruzie en een emotioneel onveilige sfeer. Het kind voelt zich namelijk dagbehandeling op een medisch kinderdagverblijf. Deze hulp is over de grenzen van hierdoor angstig en onzeker, wat zich uitvoor in haar introverte gedrag. Omdat de echter problematiek Purmerend geregeld. Lange wachtlijsten deze specialistische hulp zorgen voor eeniet actief wordt gesignaleerd blijft de situatie onopgemerktInvoor hulpverlening.

Uiteindelijk periode zonder de benodigde intensieve ondersteuning. dezedetijd ervaren de ouders onzekerheid escaleert de situatie thuis dusdanig dat er een crisissituatie ontstaat en het kind in het belang van en een gebrek aan specifieke expertise. haar veiligheid met een spoedmaatregel uit huis wordt geplaatst. Door de inzet van de stevige lokale teams met de juiste expertise en een proactieve houding zou Door de inzet van stevige met focus opvolledig vroege afhankelijk signalering,worden trainingvan vanlangdurige voorkomen kunnen wordenlokale dat deteams 7-jarige ende zijn gezin professionals jeugdhulp. in het voorveld en laagdrempelige consultatiemogelijkheden, zoudichterbij het stille huis signaal specialistische Een deel van de ondersteuningsbehoefte kan wellicht en op van het introverte gedrag van de 11-jarige mogelijk eerder zijn opgevangen en serieus genomen. een meer laagdrempelige manier worden ingevuld, waardoor de wachttijd voor specialistische hulp Dooroverbrugd actief doorkan te vragen onderzoeken, had de onderliggende beter wordenen ende dethuissituatie uiteindelijketeinzet van specialistische hulp mogelijk problematiek gerichter en aan het licht komen voordat escalatie uithuisplaatsing noodzakelijk efficiënter kankunnen zijn. Bovendien voelen een de ouders zichengehoord en ondersteund in eenwaren.

vroegeHet fase, wat stevige lokale team kan in een vroeg stadium ondersteuning aan het gezin bieden, gericht op het de draagkracht van het gezin ten goede komt. verbeteren van de thuissituatie en het welzijn van het kind, waardoor een traumatische uithuisplaatsing mogelijk voorkomen kan worden. Deze proactieve aanpak draagt bij aan het vergroten van de veiligheid en het welzijn van kwetsbare kinderen die anders onopgemerkt blijven.

20

Casus 3: De vastgelopen start van een 2-jarige op de peuterspeelzaal Casus De moeizame van een 7-jarige Een 1: 2-jarige startte volweg enthousiasme op de lokale peuterspeelzaal. Al snel bleek dat het kind moeite had met de groepsdynamiek en de regels. Hij vertoonde gedrag dat als storend werd Een 7-jarige jongen met meervoudige beperking (bewegingsen fijne motoriekproblemen, ervaren door zowel deeen andere kinderen als de pedagogische medewerkers. De pedagogische en lage begaafdheid), woont thuis. Zijn verloopt wat leidt tot groeiende zorgen en van medewerkers probeerden hetontwikkeling kind te begeleiden en trager, het gedrag te hanteren, maar na verloop belasting bijde desituatie ouders.steeds lastiger. De andere kinderen raakten gefrustreerd door het gedrag en de tijd werd pedagogisch medewerkers ervoeren een te hoge werkdruk om het kind de intensieve begeleiding te bieden diebevestigde het nodig de had, ten koste van de aandacht de andere kinderen. Uiteindelijk werd, in Onderzoek meervoudige beperking en devoor noodzaak tot specialistische jeugdhulp, overleg met de ouders, de moeilijke beslissing genomen dat het kind niet langer naar de namelijk dagbehandeling op een medisch kinderdagverblijf. Deze hulp is over de grenzen van peuterspeelzaal konLange komen. Purmerend geregeld.

wachtlijsten voor deze specialistische hulp zorgen echter voor een periode zonder de benodigde intensieve ondersteuning. In deze tijd ervaren de ouders onzekerheid en een gebrek aan specifieke expertise. Na het stoppen op de peuterspeelzaal werd duidelijk dat het kind meer nodig had dan reguliere opvang. Er werd een aanmelding gedaan voor zware specialistische jeugdhulp, in de vorm van een vijfdaags dagcentrum, waar men teams gespecialiseerd inexpertise de begeleiding kinderenhouding met complex Door de inzet van de stevige lokale met de juiste en eenvan proactieve zou gedrag. Voor dezeworden vorm van bleek eenvolledig lange wachtlijst te zijn. In de tussentijd voorkomen kunnen datintensieve de 7-jarigehulp en zijn gezin afhankelijk worden van langdurige bleven de ouders thuis worstelen metde het gedrag van hun kind, zonder de professionele specialistische jeugdhulp. Een deel van ondersteuningsbehoefte kan wellicht dichterbij huis en op ondersteuning die zo dringend was. een meer laagdrempelige manier nodig worden ingevuld, waardoor de wachttijd voor specialistische hulp beter overbrugd kan worden en de uiteindelijke inzet van specialistische hulp mogelijk gerichter en efficiënter kan zijn.

Bovendien voelen ouders zich gehoord ondersteund in een vroege fase, Door te investeren in versterking vandepeuterspeelzalen en deninzet van stevige lokale teams, zouwat de desituatie draagkracht het gezin ten goede komt. van devan 2-jarige mogelijk anders verlopen zijn en regulier op de peuterspeelzaal kunnen blijven. Hierdoor zou een uitsluiting van de peuterspeelzaal en een noodgedwongen plaatsing op een wachtlijst voor zware specialistische jeugdhulp mogelijk voorkomen zijn. In plaats daarvan had de 2-jarige, in zijn vertrouwde omgeving, de passende ondersteuning kunnen ontvangen.

21

Hoofdstuk 3

Randvoorwaarden en proces In dit hoofdstuk staat het financiële kader, de aandachtspunten en context en het vervolgproces centraal. Tot slot worden de beslispunten uiteengezet. 3.1 Financiën De doorontwikkeling naar de stevige lokale teams vindt plaats binnen het financiële kader van de lokale teams: de budgetten van het voorveld en het Loket Jeugd. Dit betreft een bedrag in de begroting voor 2025 van afgerond €16 miljoen. Een deel van de taken die hierbinnen vallen, zijn wettelijk verplicht. De benodigde middelen voor deze taken zijn niet voor andere doeleinden te gebruiken. Het grootste gedeelte van de € 16 miljoen is echter in te zetten voor de doorontwikkeling richting stevige lokale teams. De €16 miljoen betreft het begrote bedrag voor 2025 voor het voorveld en het Loket Jeugd. Zoals benoemd in de paragraaf “risico’s en onzekerheden” van de voorjaarsnota 2025 blijft de volume- en kostenontwikkeling “in het sociaal domein […] een aanzienlijk risico. We zien door de toenemende vraag naar zorg en complexere casuïstiek dat het budget wordt overschreden. Dat vergroot de druk op de beschikbare middelen”. Dit punt geldt eveneens voor de doorontwikkeling naar stevige lokale teams. Het gaat om een doorontwikkeling en daarmee wijziging van bestaande inzet.

We brengen meer focus aan in het voorveld en het Loket Jeugd, verstevigen het opdrachtgever- en opdrachtnemerschap en vullen het strategisch partnerschap anders in. Organisaties in het voorveld en het Loket Jeugd krijgen na de doorontwikkeling te maken met aangescherpte opdrachten. Dit betekent dat bepaalde taken verdwijnen, worden geïntensiveerd of verschuiven. Dit kan gevolgen hebben voor de hoogte van de subsidiebedragen, inkoopopdrachten en formatiebudgetten. De doorontwikkeling wordt in nauwe samenspraak met maatschappelijke organisaties ingevuld. Op dit moment is het nog niet duidelijk wat de implementatie (incidenteel) financieel vraagt. Dit is immers afhankelijk van de interactieve fase. Indien de precieze financiële uitwerking leidt tot afwijkingen van het bestaande financiële kader, zal hierover een raadsbesluit worden gevraagd.

3.2 Context en aandachtspunten De doorontwikkeling naar stevige lokale teams heeft overlap met verschillende maatschappelijke ontwikkelingen, zowel landelijk als regionaal en lokaal. Het is belangrijk om deze context en aandachtspunten vroegtijdig te benoemen en waar mogelijk beheersmaatregelen toe te voegen.

22

•

•

•

•

•

•

•

Een belangrijk aandachtspunt bij de doorontwikkeling naar stevige lokale teams is de krapte op de arbeidsmarkt. Het personeelstekort in de jeugdhulp, zowel lokaal als landelijk, beïnvloedt de mogelijkheden voor de doorontwikkeling. Om hiermee om te gaan, zet de gemeente Purmerend actief in op het aantrekken en behouden van personeel door middel van een grote arbeidsmarktcampagne, met als doel een aantrekkelijke werkgever te zijn voor de lange termijn. Een ander aandachtspunt gaat over de regionale inkoop van jeugdzorg, die de gemeente Purmerend samen met Edam-Volendam, Landsmeer, Oostzaan, Waterland, Wormerland en Zaanstad organiseert. Regionale beslissingen, bijvoorbeeld over de beschikbaarheid van basishulp, hebben directe invloed op de invulling van de stevige lokale teams. Om dit in goede banen te leiden, lopen de regionale inkoopprocessen en de lokale doorontwikkeling gelijk aan elkaar. Hierdoor kan er continu een afweging plaatsvinden van de wederzijdse beïnvloeding tussen regionale besluitvorming en de lokale context in Purmerend. De ontwikkelingen in landelijke wetgeving, vooral de verwachte Wet afbakening jeugdhulpplicht en de recentelijk goedgekeurde Wet verbetering beschikbaarheid Jeugdhulp8, hebben mogelijk effect op de doorontwikkeling naar stevige lokale teams, bijvoorbeeld in de reikwijdte van de jeugdhulpplicht.

De gemeente Purmerend volgt deze ontwikkelingen met veel aandacht en neemt de uitkomsten mee in de plannen voor de stevige lokale teams. De Voorjaarsnota9 bevat een update van de begroting van 2025 en de daaropvolgende jaren. Hier zijn extra middelen voor gemeenten opgenomen om het aankomende Ravijnjaar (ten dele) te dichten. De precieze financiële ontwikkelingen van de komende jaren zijn nog onzeker. Uiteraard kunnen deze ook gevolgen hebben voor de doorontwikkeling naar stevige lokale teams. De VNG speelt een actieve rol in het verdedigen van de financiële belangen van gemeenten bij het Rijk. Tegelijk aan het proces van de doorontwikkeling van stevige lokale teams loopt het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming10. Dit raakt aan de stevige lokale teams, vanwege hun rol in gezinnen waar onveiligheid speelt. De bescherming van preventieve jeugdbescherming binnen de stevige lokale teams, in directe samenwerking met Gecertificeerde Instellingen, Veilig Thuis en de Raad voor de Kinderbescherming, is hierbij belangrijk. De integraliteit met andere belangrijke beleidsterreinen, zoals de Wmo en de Participatiewet, is een belangrijk aandachtspunt bij de doorontwikkeling naar stevige lokale teams. Integraliteit moet op verschillende niveaus ingevuld worden, bijvoorbeeld in beleid(sdoelstellingen) en in het primaire proces.

In de doorontwikkeling naar stevige lokale teams wil gemeente Purmerend graag een integraal primair proces, waarin alle leefgebieden van inwoners worden meegewogen in het bepalen van de vervolgstap. Dit vraagt om duidelijke werkafspraken met de uitvoerende professionals in het sociaal domein die niet onder het thema jeugd vallen. De gemeentelijke ontwikkeling naar wijkgericht werken kent een logisch verband met de ‘dichtbij’-gedachte van de stevige lokale teams. Om overlapping te voorkomen, is een goede aansluiting tussen deze 2 ontwikkelingen van belang. De doorontwikkeling van de stevige lokale teams zal dan ook in lijn met het traject " werken in de wijk" vormgegeven worden en aansluiten op de woon(zorg)visie.

8

https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2025/04/15/tweede-kamer-stemt-in-met-wet-voor-beterebeschikbaarheid-jeugdzorg 9 https://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2025/04/18/voorjaarsnota-2025 10 https://www.voordejeugdenhetgezin.nl/toekomstscenario-kind-en-gezinsbescherming

23

•

Bovendien is de samenwerking met maatschappelijke organisaties een belangrijk aanknopingspunt voor het succes van de doorontwikkeling. De mogelijke gevolgen van het aanbrengen van meer focus, zoals verandering van subsidies, vragen om actieve communicatie en afstemming met onze partners. De gemeente Purmerend zet dan ook in op een open gesprek met haar partners tijdens de doorontwikkeling naar stevige lokale teams.

3.3 Het proces richting stevige lokale teams De gemeente Purmerend kan en wil niet alleen de doorontwikkeling naar de stevige lokale teams vormgeven. Volgens ons uitgangspunt ‘strategisch partnerschap’ willen we samen met onze maatschappelijke partners de doorontwikkeling doorlopen. De kennis en expertise van alle maatschappelijke organisaties is hard nodig. Niet alleen om in beeld te brengen wat er nodig is om de opdracht te kunnen uitvoeren, maar ook om de ervaringen te gebruiken om de stevige lokale teams zo goed mogelijk in te richten. Wij stellen daarom voor om de doorontwikkeling naar de stevige lokale teams de komende 1,5 jaar in partnerschap vorm te geven en streven naar volledige implementatie binnen 1,5 jaar. In de interactieve fase (tot en met Q2 2026) wordt met maatschappelijke organisaties actief in het voorveld en vertegenwoordigers van het Loket Jeugd gezamenlijk toegewerkt richting de stevige lokale teams en hoe deze er precies uit moeten zien. Parallel hieraan intensiveren we onze eigen implementatiewerkzaamheden. In Q3 2026 presenteren we een tussentijds voorstel. Er wordt niet gewacht tot aan het ‘einde’ van de doorontwikkeling naar de stevige lokale teams om te starten met doorontwikkelen. Vanaf het besluit over dit stuk starten we meteen met de ontwikkelopgaven die de doorontwikkeling met zich meebrengt.

Zo gaan we aan de slag met het aanbrengen van focus en het opdrachtgever- en opdrachtnemerschap. Denk bijvoorbeeld aan de nieuwe subsidies voor 2026, waarin een eerste stap gezet kan worden in duidelijke (resultaat)afspraken in lijn met de doorontwikkeling naar stevige lokale teams.

3.4 Besluitvorming De doorontwikkeling naar stevige lokale teams heeft betrekking op de uitvoering. De beleidskaders jeugd en maatschappelijk zijn reeds door de raad vastgesteld. Gezien de omvang van deze doorontwikkeling vinden we het belangrijk de raad hierin te blijven betrekken. En daarom stellen we het volgende besluit voor. 1. De raad wordt voorgesteld geen wensen en bedenkingen te hebben tegen het besluit van het college om: a. de doorontwikkeling naar de stevige lokale teams plaats te laten vinden binnen het bestaande voorveld Jeugd en het Loket Jeugd; b. in te stemmen met drie centrale principes voor deze doorontwikkeling: i. het aanbrengen van focus; ii. het aanscherpen van het opdrachtgever- en opdrachtnemerschap; iii. strategisch partnerschap met maatschappelijke organisaties en (vertegenwoordigers) van kinderen en gezinnen; c. in te stemmen met de ontwikkelopgaven zoals uitgewerkt onder de kernwaarden dichtbij, integraal en met mandaat; d. in te stemmen met het financiële kader voor de doorontwikkeling, namelijk het bestaande budget van circa €16 miljoen in 2025 voor het voorveld en Loket Jeugd. 24

25

Bezoekadres

Purmersteenweg 42 1441 DM Purmerend Postadres

Postbus 15 1440 AA Purmerend Telefoon & e-mail

(0299) 452 452 info@purmerend.nl

26

purmerend.nl