B Aanvullend memo adviesrecht en woningbouwplannen

MEMO

Aan Van Datum Onderwerp Bijlagen Registratienummer

: Gemeenteraad : T. Kroese : 3 mei 2022 : Aanvullend memo voor adviesrecht bij buitenplanse omgevingsplanactiviteiten : Overzicht adviesrecht woningbouw bij andere gemeenten : 1567958

Aanleiding Op 14 maart en 11 april 2022 zijn er werksessies met de gemeenteraad georganiseerd over het adviesrecht bij een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (hierna: bopa). Tijdens deze werksessies is aan de gemeenteraad uitgelegd wat een bopa is en besproken op welke manier er invulling kan worden gegeven aan het adviesrecht van de gemeenteraad. Naar aanleiding van deze gesprekken met de gemeenteraad is een voorstel gedaan om het adviesrecht vorm te geven met een open norm en een viertal specifieke categorieën van bopa’s. Eén van deze categorieën is bouwplannen voor de realisatie van meer dan 80 woningen. De gemeenteraad heeft tijdens de werksessies gevraagd om een nadere toelichting op deze norm van 80 woningen. Welke norm hanteren andere gemeenten voor woningbouwplannen bij het adviesrecht? En hoe verhoudt deze norm zich tot de open norm? Dit memo gaat op deze vragen in. Open norm Om te realiseren dat het adviesrecht van de gemeenteraad wordt ingezet daar waar het echt nodig is, is voorgesteld te werken met een open norm in combinatie met een viertal specifieke categorieën van (bouw)plannen. De open norm wordt gedefinieerd als ‘initiatieven met een grote maatschappelijke impact’. Met de open norm wordt voorkomen dat het adviesrecht met een uitputtende lijst categorieën wordt vastgezet.

Er kunnen zich namelijk initiatieven aandienen die niet van tevoren te voorzien waren, maar waarover het college van burgemeester en wethouders (hierna: het college) toch graag een advies van de gemeenteraad wil ontvangen. De open norm zal worden ingevuld door een samenspel van de gemeenteraad en het college. Het doel van de open norm is het adviesrecht van de gemeenteraad daar toe te passen waar het nodig is en daarmee maatwerk te kunnen leveren. Dat vraagt om een open houding en vertrouwen over en weer. Naast de open norm worden vier categorieën van bopa’s aangewezen die in ieder geval voor het adviesrecht van de gemeenteraad in aanmerking komen. Deze categorieën vormen een vangnet. Bouwplannen die in deze categorieën vallen, zoals bouwplannen met meer dan 80 woningen, zijn een dusdanige grote ontwikkeling dat deze hoe dan ook aan de gemeenteraad worden voorgelegd. Ongeacht of er wel of geen maatschappelijke impact verwacht wordt. Bij kleinere woningbouwplannen zal per bouwplan worden beoordeeld of er sprake zal zijn van een grote maatschappelijke impact en of de gemeenteraad om advies wordt gevraagd. Hiervoor wordt onder andere het (informele) voortraject gebruikt.

Hoe reageren omwonenden in het participatietraject bijvoorbeeld op het bouwplan? Hoe kijkt de gemeenteraad zelf naar het bouwplan? Verwachten we vanwege bepaalde kenmerken van het bouwplan dat het een grote impact heeft op de omgeving? Aan de hand van de antwoorden op dit soort vragen wordt besloten of een advies van de gemeenteraad nodig is.

Toepassing van de open norm Stel, het is 2023 en de Omgevingswet is in werking getreden. Een initiatiefnemer meldt zich met een bouwplan bij de gemeente. Hoe wordt de open norm dan toegepast? Aan de hand van een aantal recente praktijkvoorbeelden geven we een beeld van de invulling van de open norm als deze initiatieven zich in 2023 onder de Omgevingswet zouden hebben voorgedaan. Dopsloot In het Wagenweggebied vindt een herontwikkeling plaats. In het gebied worden 70 sociale huurwoningen gebouwd. Het bouwplan sluit aan bij het door de gemeenteraad vastgestelde Ambitiedocument Wagenweggebied en de Agenda Purmerend 2040. Bij de vaststelling van het Ambitiedocument Wagenweggebied is met omwonenden een participatietraject doorlopen en is de herontwikkeling van het gebied met hen besproken. Het participatietraject is goed doorlopen en de omwonenden zijn betrokken bij de geplande herontwikkelingen. Ondanks de omvang van 70 woningen blijkt dit bouwplan niet een grote maatschappelijke impact op de omgeving te hebben. Dit bouwplan wordt daarom in de vergunningprocedure niet aan de gemeenteraad voor advies voorgelegd. Binnenwijkse ontwikkellocaties Verspreid door Purmerend is een aantal binnenwijkse ontwikkellocaties aangewezen. Op deze ontwikkellocaties worden binnen de bestaande structuur van de woonwijk extra woningen ingevoegd. In deze plannen gaat het om een klein aantal woningen.

Deze bouw leidt echter wel tot verdichting van de wijk en extra druk op de voorzieningen van de wijk. Ondanks het geringe aantal woningen kunnen deze bouwplannen daarom wel een grote maatschappelijke impact hebben. Dit blijkt ook uit de reactie van omwonenden in het participatietraject. Een aanvraag omgevingsvergunning voor zo’n plan wordt daarom met toepassing van de open norm voor een advies aan de gemeenteraad voorgelegd. Steltloper Onlangs is in de gemeenteraad de grondexploitatie en de verkoop van gronden voor de locatie Steltloper 8 besproken. Dit gaat om een plan met een functiewijziging. Op deze locatie zijn kantoren toegestaan, maar een initiatiefnemer wil hier ook woningen realiseren. In dit geval zou er van het voortraject gebruik worden gemaakt om te beoordelen welke impact het plan op de omgeving heeft. De gemeenteraad wordt dan ook in het voortraject betrokken. Afhankelijk van dit voortraject wordt besloten of in het vergunningentraject een bindend advies aan de gemeenteraad wordt gevraagd. Voormalig bankkantoor Aan de Middenweg in Middenbeemster bevindt zich een voormalig bankkantoor dat niet meer wordt gebruikt en leeg staat. Een initiatiefnemer wil in het bankkantoor negen woningen realiseren.

Een functiewijziging waardoor negen woningen in de bestaande omgeving worden toegevoegd heeft een andere impact in Middenbeemster dan bijvoorbeeld in het centrum van Purmerend. Ook in dit geval zou van het voortraject gebruik worden gemaakt om te beoordelen of een advies van de gemeenteraad meerwaarde heeft. In het voortraject wordt met de gemeenteraad besproken of de raad dit initiatief in aanmerking wil laten komen voor het adviesrecht in de vergunningprocedure. Lichtmasten Een sportvereniging gaat het complex moderniseren en wil graag hogere lichtmasten plaatsen. De sportvereniging spreekt hierover met de omwonenden en doorloopt een participatietraject. Er worden goede gesprekken gevoerd met de omwonenden en na een paar aanpassingen van het bouwplan hebben de omwonenden geen bezwaren tegen de plaatsing van de lichtmasten. Het college kan via de open norm een advies aan de gemeenteraad vragen. Lichtmasten kunnen namelijk lichthinder veroorzaken en daardoor een grote maatschappelijke impact hebben. Als de initiatiefnemer de omwonenden goed bij de

planvorming heeft betrokken en de bouwplannen heeft aangepast aan de wensen van omwonenden kan er worden geconcludeerd dat er geen sprake meer zal zijn van een grote maatschappelijke impact. De aanvraag omgevingsvergunning zal daarom niet aan de gemeenteraad worden voorgelegd. Adviesrecht en woningbouw in andere gemeenten Iedere gemeente geeft een eigen invulling aan het adviesrecht bij bopa’s. De invulling van het adviesrecht is maatwerk waarbij rekening moet worden gehouden met de kenmerken en schaal van een gemeente. In kleine gemeenten zal de gemeenteraad misschien over ieder woningbouwplan willen adviseren, terwijl in grotere gemeenten de gemeenteraad pas over een woningbouwplan met meer dan 100 woningen wil adviseren. Om een vergelijking met andere gemeenten te maken is naar 14 andere gemeenten gekeken. Deze gemeenten hebben een vergelijkbaar inwoneraantal als Purmerend of zijn ook onderdeel van de Metropoolregio Amsterdam. Voor de volledigheid is ook Eindhoven opgenomen in het overzicht om een beeld te geven van het adviesrecht in een grote gemeente. Bij deze vergelijking moet de opmerking worden geplaatst dat veel gemeenteraden nog geen besluit hebben genomen over het adviesrecht bij bopa’s. Een volledige vergelijking is daarom nog niet mogelijk. In de bijlage van dit memo is een overzicht gegeven van het adviesrecht van de 14 andere gemeenten.

De 14 andere gemeenten kiezen voor een ‘zwart-witbenadering’ voor de invulling van het adviesrecht. In 6 van de 14 andere gemeenten heeft de gemeenteraad bouwplannen vanaf een specifiek aantal woningen aangewezen waarover de gemeenteraad advies willen geven. Deze 6 gemeenteraden zien af van het adviesrecht als de woningbouw past binnen door de raad vastgestelde (beleids)kaders. Een viertal gemeenteraden heeft aangegeven advies te willen geven over ieder woningbouwplan dat niet in door de raad vastgestelde (beleids)kaders past. Als een woningbouwplan wel in deze kaders past brengt de gemeenteraad geen advies meer uit, ook al gaat het bijvoorbeeld om 100 woningen. De overige 4 gemeenteraden hebben bouwplannen die meer dan een bepaald aantal woningen omvatten aangewezen als categorie waarover zij in ieder geval advies willen uitbrengen. De benadering van de andere gemeenten zorgt ervoor dat het adviesrecht van de gemeenteraad niet per sé wordt toegepast waar het daadwerkelijk van meerwaarde is. Kleine woningbouwplannen en (zowel kleine als grote) woningbouwplannen die passen binnen de gemeentelijke kaders kunnen net zoveel impact hebben op de leefomgeving van mensen als grote woningbouwplannen.

In het geval van Purmerend zouden bijvoorbeeld de binnenwijkse ontwikkellocaties buiten het adviesrecht kunnen vallen, terwijl juist bij dit soort bouwplannen een advies van de gemeenteraad grote toegevoegde waarde kan hebben. Het werken met de open norm past bij het werken in de geest van de Omgevingswet. Het kan een snellere en efficiëntere procedure opleveren waar dat mogelijk is, maar het biedt ook ruimte voor maatwerk en extra aandacht daar waar het nodig is.

MEMO Bijlage: overzicht adviesrecht gemeenteraden bij aanvragen met woningbouwplannen Gemeente Inwoners (2021) Aantal woningen Aalsmeer 31.991 Alleen woningbouw in afwijking van door de gemeenteraad vastgestelde (beleids)kaders. Alkmaar 109.896 Alleen woningbouw in afwijking van door de gemeenteraad vastgestelde (beleids)kaders. Almere 214.715 150 Amstelveen 90.829 Alleen woningbouw in afwijking van door de gemeenteraad vastgestelde (beleids)kaders. Delft 103.581 20 Deventer

101.236

Eindhoven Haarlem

235.691 162.543

Alleen woningbouw in afwijking van door de gemeenteraad vastgestelde (beleids)kaders. 120 20

Haarlemmermeer

157.789

20

Helmond

92.627

40

Hilversum Hoorn

91.235 73.619

Lelystad ‘s Hertogenbosch

79.811 155.490

11 Alleen woningbouw in afwijking van door de gemeenteraad vastgestelde (beleids)kaders. 30 40

Uitzondering

Adviesrecht niet van toepassing als het bouwplan binnen door de raad vastgestelde (beleids)kaders past.

Adviesrecht niet van toepassing als het bouwplan binnen door de raad vastgestelde (beleids)kaders past. Adviesrecht niet van toepassing als het bouwplan binnen door de raad vastgestelde (beleids)kaders past. Adviesrecht niet van toepassing als het bouwplan binnen door de raad vastgestelde (beleids)kaders past.

Adviesrecht niet van toepassing als het bouwplan binnen door de raad vastgestelde (beleids)kaders past.