a2-raadsvoorstel-en-ondertekend-besluit-begrotingswijziging-2025-odij-gewijzigd

►

Raadsvoorstel en ontwerpbesluit

PUR

MER

END Registratienummer raad 1602402

Datum: 1 oktober 2024

Portefeuillehouder: M.T.A. Hegger

Domein/ Team: RUID/

►

Onderwerp: Zienswijze conceptbegrotingswijziging 2025 van Omgevingsdienst IJ mond

Samenvatting: Omgevingsdienst IJmond (hierna: ODIJ) heeft de conceptbegrotingswijziging 2025 opgesteld. Het Dagelijks Bestuur van ODIJ stelt de gemeenteraad in de gelegenheid om een zienswijze in te dienen op de stukken. In het voorstel wordt nader ingegaan op de inhoud van de conceptbegrotingswijziging 2025 en de gevolgen voor de gemeente Purmerend. De begrotingswijziging 2025 onderbouwt een verzoek om incidentele middelen. Met deze middelen kan de organisatie in 2025 de eerste noodzakelijke stappen zetten om de huidige en toekomstige opgaven te kunnen blijven uitvoeren, met borging van continuiteit en kwaliteit. Het college stemt in met deze begrotingswijziging en stelt de gemeenteraad dan ook voor om een positieve zienswijze te geven. Daarnaast wordt u geadviseerd om in uw zienswijze een voorbehoud te maken voor de meerjarenraming. Op dinsdag 23 juli is namelijk namens alle wethouders financiën uit de regio Zaanstreek-Waterland aan onze gemeenschappelijke regelingen, w.o. ook de Omgevingsdienst IJmond, een brief toegezonden. U bent hierover via een memo (registratienummer: 1600914) geinformeerd.

In de brief (bijlage Brief: Gemeenschappelijke regeling in relatie tot gemeentelijke financiën) wordt aan de gemeenschappelijke regelingen gevraagd om de eerder in de zienswijze aangekondigde toekomstscenario's uit te werken en na te denken over mogelijke ombuiqinqen vanaf het jaar 2026.

Registratienummer: 1602402 Onderwerp: Zienswijze conceptbegrotingswijziging 2025 van Omgevingsdienst IJ mond Purmerend, 1 oktober 2024 Aan de gemeenteraad van Purmerend,

Inleiding en probleemstelling: Omgevingsdienst IJmond (hierna: OOIJ) heeft de concept begrotingswijziging 2025 opgesteld. Het Dagelijks Bestuur (hierna: DB) van OOIJ stelt de gemeenteraad in de gelegenheid om een zienswijze in te dienen op de stukken. De conceptbegrotingswijziging is opgesteld in een periode waarin alle omgevingsdiensten te maken hebben met veranderingen, zowel op het gebied van wetgeving als op het gebied van het versterken van het VTH-stelsel. Daarom volgt hieronder eerst wat context. Zowel het speelveld waarbinnen omgevingsdiensten opereren, als de opgaven veranderen snel. Om grip en zicht te houden op het stelsel van vergunningverlening, toezicht en handhaving is vanuit het Landelijke lnterbestuurlijke Programma Versterking-VTH (IBP-VTH) gewerkt aan criteria om het functioneren van omgevingsdiensten te objectiveren. Ook OOIJ heeft stappen te zetten. In opdracht van het bestuur van OOIJ is via verdiepende analyses (door externe partijen) inzicht ontstaan in waar de organisatie staat met de uitvoering van haar opdracht en als organisatie. Ook is onderzocht wat er nodig is om vanuit de huidige situatie door te ontwikkelen richting een toekomstbestendige organisatie.

AIie informatie uit dit traject geeft het beeld van een dienst die gewaardeerd wordt doordat ze nabij haar deelnemers acteert, flexibel is, een goed kennisniveau heeft en in haar uitvoering kwaliteit oplevert. Maar ook een beeld van een organisatie waarbij het evenwicht tussen de uit te voeren opdracht en de beschikbare capaciteit al meerjarig uit balans is. Hierdoor is de organisatie niet in staat de volledige opdracht van haar deelnemers uit te voeren. Dit betekent concreet dat de organisatie niet op alle onderdelen is voorbereid om de huidige opdracht en toekomstige opgaven te kunnen oppakken. Verder is er sprake van een groot verdringingseffect. Een situatie waarbij de ene taak de andere taak verdringt doordat nieuwe taken en veranderende taken niet altijd goed gekoppeld zijn aan middelen. Met de komst van de Omgevingswet neemt het verdringingseffect substantieel toe. Het gevolg is dat er achterstanden zijn ontstaan in de uitvoering van de wettelijkeen primaire taken, waardoor er momenteel onvoldoende zicht is op de werkelijke situatie buiten en de mogelijke risico's. Dit inzicht moet worden hersteld. Ook de financiële positie van de organisatie vraagt op korte termijn aandacht, omdat de organisatie te veel steunt op incidentele middelen.

Concreet betekent dit dat ODIJ, in de huidige vorm, enkele noodzakelijke stappen moet zetten om door te kunnen ontwikkelen naar het gewenste bestuurlijke eindbeeld; een toekomstbestendige organisatie. En daarmee een organisatie die de uitvoering van de opdracht van haar deelnemers op lange termijn kan borgen, met behoud van kwaliteit en expertise. Daarnaast wordt nadrukkelijk gekeken naar de landelijke kwaliteitscriteria waar omgevingsdiensten aan moeten voldoen. Het IBP-VTH stelt via de robuustheidcriteria eisen aan omgevingsdiensten. Ten aanzien van deze criteria dient ook OOIJ stappen te zetten, deze stappen zijn vertaald in vijf ontwikkellijnen en beschreven in een Plan van Aanpak IBP-VTH: 1. Het herijken van de bestaande taken en formatie. 2. Het onderzoeken van een verbreding van het huidige takenpakket. 3. Het vereenvoudigen van de Gemeenschappelijke Regeling (GR). 4. Het vormgeven van een structurele provincie brede samenwerking. 5. De doorontwikkeling van de interne organisatie.

biz. 2 van 7

Registratienummer: 1602402 Onderwerp: Zienswijze conceptbegrotingswijziging 2025 van Omgevingsdienst IJ mond Oplossingsrichtingen: De opgave om toe te werken richting het bestuurlijk gewenste eindbeeld van een toekomstbestendige organisatie is stevig en vraagt om noodzakelijke stappen door de gehele organisatie heen. Deze uitdagingen doen zich voor op een moment dat de gemeentelijke financiën landelijk zwaar onder druk staan. Het bestuur van ODIJ realiseert zich dat dit de situatie complex maakt en een extra aanleiding geeft om kritisch te kijken naar wat de beste keuzes voor de lange termijn zijn. Daarom heeft het bestuur van ODIJ bewust gekozen voor een aanpak met een duidelijk onderscheid voor de korte en lange termijn. Hiermee is ODIJ in staat om op korte termijn (herstel)maatregelen te treffen en de begroting 2025te wijzigen en worden het bestuur en de gemeenteraden in positie gebracht om voor de lange termijn afgewogen bestuurlijke keuzes te kunnen maken. De korte termijn richt zich op de periode tot 1 januari 2027. In deze periode zet ODIJ een aantal noodzakelijke stappen om de positie van de dienst op orde te brengen en te houden. Voor 2026 zullen wellicht ook extra middelen nodig zijn om de noodzakelijke stappen te zetten. Deze benodigde middelen zullen dan in de begroting 2026 van ODIJ worden meegenomen. De lange termijn richt zich op de periode vanaf 1 januari 2027.

IJkpunt daarvoor is medio 2025, wanneer het bestuur van ODIJ inzicht heeft in welke middelen er structureel nodig zijn om de opdracht tegen het huidige ambitieniveau uit te voeren, met borging van kwaliteit en continuïteit. Beheersen achterstand Het gaat hier om een inhaalslag op zowel de primaire taak vergunningverlening als toezicht en handhaving om zodoende achterstanden - die zijn ontstaan als gevolg van het verdringingseffect weg te werken. In eerste instantie richt ODIJ zich op bedrijven met een potentieel hoger risico op omgevingsveiligheid. Het gaat daarmee om een beheersmaatregel. Daarbij zetten zij op een aantal kritische posities een noodzakelijke eerste stap om de uitvoerende capaciteit uit te breiden. Uit de externe analyse blijkt dat deze posities momenteel onderbezet zijn. De benodigde financiële middelen hiervoor bedragen €525.000,-. (

Versterken centrale sturing Daarnaast zal ODIJ met deze begrotingswijziging investeren in het versterken van de centrale sturing op het realiseren van de opdracht en het borgen van managementtaken. Het gaat daarbij onder meer om een verbeterslag van de planning & control cyclus (het sturingsmechanisme). Hiermee werkt ODIJ toe naar een betere prioriteitstelling, verbetert zij het inzicht en verantwoording richting haar deelnemers en stelt zij haar deelnemers in staat de beschikbare capaciteit beter te sturen. De benodigde financiêle middelen hiervoor bedragen €500.000,-. Actualiseren GR, DVO en financieringsstructuur De belangrijkste stap op korte termijn is het starten van een gezamenlijk programma met de deelnemers om de Gemeenschappelijke Regeling (GR), dienstverleningsovereenkomsten (DVO) en financieringsstructuur te actualiseren. ln dit proces verscherpen alle partijen het zicht op de gecontracteerde opdracht, vernieuwen zij het inzicht in de benodigde middelen om de huidige opdracht, tegen het huidige bestuurlijke ambitieniveau, met borging van kwaliteit en continuiteit, te kunnen blijven uitvoeren. En stellen partijen gezamenlijk spelregels op tussen opdrachtgever en opdrachtnemer om de verdeling opdracht versus capaciteit naar de toekomst toe in balans te houden en brengen we rolscherpte terug tussen opdrachtgever en opdrachtnemer.

Al deze stappen bieden belangrijk inzicht om voor langere termijn bestuurlijke keuzes te kunnen maken. Als onderdeel van het uitwerken van de DVO, stelt ODIJ een producten- en dienstencatalogus op waardoor er een gezamenlijk inzicht ontstaat tussen opdrachtgever en opdrachtnemer van normen en kengetallen per product of dienst. Dit verscherpt het beeld vanuit de opdrachtgever over wat er mag worden verwacht van een specifieke dienst en de middelen die daarvoor nodig zijn. De benodigde financiële middelen hiervoor bedragen €374.000,-. biz. 3 van 7

Registratienummer: 1602402 Onderwerp: Zienswijze conceptbegrotingswijziging 2025 van Omgevingsdienst IJ mond Organisatieontwikkeling Sinds 2018 werkt OOIJ volgens de principes van zelforganisatie. Deze nieuwe organisatievorm is onvoldoende geïmplementeerd. Terwijl een organisatievorm als zelforganisatie juist in de beginfase een zorgvuldige implementatie vraagt en daarna continue begeleiding. Niet alleen voor nieuwe collega's, maar ook de collega's die al langer in dienst zijn. Hierdoor hebben managementverantwoordelijkheden onvoldoende invulling gekregen en ontbreekt het bij collega's aan duidelijke kaders (verantwoordelijkheden, rol invulling, bevoegdheden, mandaten, tijd) en sturingsinformatie. Dit is afgelopen jaar ten koste gegaan van de uitvoering van de primaire taak, met als risico van uitstroom van medewerkers in de toekomst. Door bij het implementeren van de organisatievorm in 2018 niet de productiviteitsnormering aan te passen, maar wel de overheadsformatie te verlagen ontbreekt het momenteel aan middelen om dit te verbeteren. In de opzet van de nieuwe financieringssystematiek wordt dit wel geborgd. De benodigde financiële middelen hiervoor bedragen €606.000,-.

Het niet beschikbare stellen van deze middelen resulteert in dat de huidige situatie ongewijzigd blijft, de organisatie en het bestuur hebben geen goed inzicht van de risico's in de leefomgeving en accepteren de achterstanden in het primaire en wettelijke proces. De achterstanden zullen verder oplopen en de organisatie is niet in staat de eerste stappen te zetten voor herstel van de huidige situatie. Het college stemt in met deze begrotingswijziging en stelt de gemeenteraad dan ook voor om een positieve zienswijze te geven. Daarnaast wordt u geadviseerd om in uw zienswijze een voorbehoud te maken voor de meerjarenraming. Op dinsdag 23 juli is namelijk namens alle wethouders financiën uit de regio Zaanstreek-Waterland aan onze gemeenschappelijke regelingen, w.o. ook de OIJ, een brief toegezonden. U bent hierover via een memo (registratienummer: 1600914) geinformeerd. In de brief (bijlage Brief: Gemeenschappelijke regeling in relatie tot gemeentelijke financiën) wordt aan de gemeenschappelijke regelingen gevraagd om de eerder in de zienswijze aangekondigde toekomstscenario's uit te werken en na te denken over mogelijke ombuigingen vanaf het jaar 2026. Meetbare doelstellingen: Zie kopje 'monitoring/evaluatie'. Financiële consequenties: Totaaloverzicht financiële uitwerkingen ODIJ 2025: Financiéle bijdragen

Totale bijdrage per deelnemer in euros

1.

Vernieuwen GR, DVO en financieringsstructuur

374.000

2.

Organisatieontwikkeling

606.000

Eenmalige bijdrage 2025 2.

3.

·v;4, 4¢t

Inzet op capaciteit ten behoeve versterken centrale sturing en borgen managementstaken

500.000

Inzet op capaciteit voor het versterken van de kritische posities

525.000

t.b.v. uitvoering wettelijke taken

Bijdrage 2025 t.b.v. eerste noodzakelijke stap korte termijn

1.025.000

Totaal 2025

2.005.000

De eenmalige financiële bijdrage per gemeente wordt bepaald aan de hand van een verdeelsleutel op basis van de stemverhouding. Voor Purmerend komt dit overeen met een percentage van 4,86%. Dit betekent dat de eenmalige bijdrage in 2025 uitkomt op €80.756,-. Dit bedrag zal worden meegenomen in de Voorjaarsnota 2025 van de gemeente Purmerend. Voor 2026 zullen wellicht ook extra middelen nodig zijn om de noodzakelijke stappen te zetten. Deze benodigde middelen zullen dan in de begroting 2026 van ODIJ worden meegenomen. biz. 4 van 7

Registratienummer: 1602402 Onderwerp: Zienswijze conceptbegrotingswijziging 2025 van Omgevingsdienst IJ mond De lange termijn richt zich op de periode vanaf 1 januari 2027. IJkpunt daarvoor is medio 2025, wanneer het bestuur van ODIJ inzicht heeft in welke middelen er structureel nodig zijn om de opdracht tegen het huidige ambitieniveau uit te voeren, met borging van kwaliteit en continuiteit. Hierover volgt een separaat voorstel van ODIJ in 2025, de financiële effecten voor de gemeente Purmerend zullen worden meegenomen in een toekomstig planning & control moment. Nu duidelijk is geworden door de Voorjaarsnota van het Rijk dat de groei van het gemeentefonds per 2024 gekoppeld wordt aan de ontwikkeling van het BBP, wordt er geen loon- en prijscompensatie verwacht die dit extra bedrag zal dekken. De extra benodigde middelen voor ODIJ zullen daarom ten laste komen van het begrotingssaldo. Geadviseerd wordt een positieve zienswijze af te geven voor de begrotingswijziging 2025. Verder willen wij, net als in de verzonden brief van 23 juli 2024 met onderwerp" Gemeenschappelijke regeling in relatie tot gemeentelijke financiën" staat vermeld, herhalen dat de gemeenteraad genoodzaakt is een voorbehoud te maken voor de meerjarenraming in verband met de mogelijke keuzes die gemaakt worden om het tekort in de gemeentelijke begroting op te heffen.

Wij vragen dan ook om voor de komende jaren scenario's uit te werken met een lagere gemeentelijke bijdrage, met ingang van begrotingsjaar 2026. Communicatie: Het college stuurt na besluitvorming een brief met kenmerk 1602403 aan het DB van ODIJ, waarin de zienswijze van de raad over de conceptbegrotingswijziging 2025 is verwoord. Privacy: Is niet van toepassing op dit voorstel. Duurzaamheid: Is niet van toepassing op dit voorstel. Monitoring/evaluatie: De hierboven genoemde maatregelen worden voor de korte termijn uitgevoerd (tot 1 januari 2027). In deze periode zal regelmatig beoordeeld worden in hoeverre de beoogde maatregelen uitgevoerd worden en of deze de juisten effecten hebben. Voorstel: Het college stelt de raad voor: 1. Te besluiten in te stemmen met de conceptbegrotingswijziging 2025 van Omgevingsdienst IJmond; 2. Een brief te verzenden met kenmerk 1602403 aan het Dagelijks Bestuur van Omgevingsdienst IJmond, waarin de zienswijze van de raad over de conceptbegrotingswijziging 2025 is verwoord. Aan het Algemeen Bestuur van ODIJ kenbaar te maken dat de gemeente is genoodzaakt een voorbehoud te maken voor de meerjarenraming in verband met de mogelijke keuzes die gemaakt worden om het tekort in de gemeentelijke begroting op te heffen en te vragen voor de komende jaren scenario's uit te werken met een lagere gemeentelijke bijdrage, met ingang van begrotingsjaar 2026. 3.

De eenmalige financièle bijdrage in 2025 van € 80.756,- mee te nemen in de Voorjaarsnota 2025 van de gemeente Purmerend.

î:~

Burgemeester en wethouders van Purmerend,

de wnd secreta,;,

blz. 5 van7

Registratienummer: 1602402 Onderwerp: Zienswijze conceptbegrotingswijziging 2025 van Omgevingsdienst IJ mond

Bijlage(n): 3

biz. 6 van 7

Registratienummer: 1602402 Onderwerp: Zienswijze conceptbegrotingswijziging 2025 van Omgevingsdienst IJmond

De raad van de gemeente Purmerend, gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 1 oktober 2024,

BESLUIT:

1. 2.

3.

In te stemmen met de conceptbegrotingswijziging 2025 van Omgevingsdienst IJ mond; Een brief te verzenden met kenmerk 1602403 aan het Dagelijks Bestuur van Omgevingsdienst IJ mond, waarin de zienswijze van de raad over de conceptbegrotingswijziging 2025 is verwoord. Aan het Algemeen Bestuur van ODIJ kenbaar te maken dat de gemeente is genoodzaakt een voorbehoud te maken voor de meerjarenraming in verband met de mogelijke keuzes die gemaakt worden om het tekort in de gemeentelijke begroting op te heffen en te vragen voor de komende jaren scenario's uit te werken met een lagere gemeentelijke bijdrage, met ingang van begrotingsjaar 2026. De eenmalige financièle bijdrage in 2025 van € 80.756,- mee te nemen in de Voorjaarsnota 2025 van de gemeente Purmerend.

Aldus vast

in de openbare vergadering d.d. 24oltober 2024

tz;tter,

blz. 7van 7