A1 Raadvoorstel en ondertekend besluit Start uitvoering blok 1 proeftuin aardgasvrij

►

Raadsvoorstel en ontwerpbesluit

PUR MER

END Registratienummer raad 1564683

Datum: 15 maart 2022

Portefeuillehouder: P.L. van Meekeren

Domein/ Team: RUID / ONTW

Onderwerp: Start uitvoering blok 1 van de proeftuin aardgasvrij

Samenvatting: Op 22 april 2021 heeft de gemeenteraad een besluit genomen over de uitvoering van de proeftuin aardgasvrij. In het voorjaar van 2021 is de gemeente gestart met het eerste blok in de proeftuin en met het aanpakken van de kookgaswoningen. Het behaalde deelnamepercentage in blok 1 is 7% en dus lager dan 80%'. Conform het raadsbesluit van 22 april 2021, gaan wij met u in gesprek over het verder uitvoeren van blok 1.

►

Samenvattend concluderen wij dat: a. 75% van de bewoners van blok 1 heeft aangegeven over te willen stappen op het warmtenet. b. Hiermee aan de verwachtingen van de eigenaren in blok 1 die zich hebben aangemeld wordt voldaan. c. Het mogelijk is om 100% deelname te benaderen. d. Nieuwe wetgeving in voorbereiding is, die beëindiging van de gaslevering mogelijk maakt, waardoor alle bewoners op termijn op een andere (niet-fossiele) warmtebron over moeten stappen. Wij stellen voor, dat u het college toestemming geeft de uitvoering van blok 1 van de proeftuin aardgasvrij te starten. Het projectbudget ad 6.599.900 euro dat u op 22 april 2021 heeft vastgesteld, wordt niet overschreden.

'In het oorspronkelijke raadsvoorstel en ontwerpbesluit (reg nr: 1542424, d.d. 13 april 2021 ) stond opgenomen dat het een bevoegdheid is van college tot een minimum deelnamepercentage tot 7% te beslissen over het vervolg van de uitvoer van blok 1. In de raadsvergadering van 22 april 2021 heeft de raad dit percentage opgehoogd naar 80%.

Registratienummer: 1564683 Onderwerp: Start uitvoering blok 1 van de proeftuin aardgasvrij Purmerend, 15 maart 2022 Aan de gemeenteraad van Purmerend,

Inleiding en probleemstelling: In 2018 is in Nederland het Klimaatakkoord getekend. Een van de doelen van het Klimaatakkoord is een CO2 neutrale energievoorziening in 2o5o. Een van de activiteiten die voortvloeit uit het Klimaatakkoord is dat de woningen op een andere wijze moeten worden verwarmd dan op aardgas. Voor nieuwbouw is dit sinds 1 juli 2018 wettelijk geregeld. Voor bestaande bouw is deze wetgeving in ontwikkeling. Vooruitlopend op deze wetgeving, en om de opgave die er lokaal is behapbaar te houden, heeft de gemeente Purmerend in 2018 een bijdrage van het Rijk toegekend gekregen om een deel van de bestaande wijk (Overwhere-Zuid) van het gas af te halen, de zgn. proeftuin. Daarnaast is de overstap naar een andere warmtevoorziening dan aardgas mogelijkerwijs in een ander daglicht komen te staan, als gevolg van de huidige geopolitieke ontwikkelingen. De gemeente Purmerend is in 2018 gestart met een pilot, waarbij de eerste 95 woningen van het gas af konden worden gehaald. Uiteindelijk zijn in 2020 85 van de 95 woningen daadwerkelijk overgestapt op het warmte net en worden 3 woningen all electric (warmtepomp) verwarmd. De pilot is geëvalueerd, en op basis van de geleerde lessen heeft de gemeenteraad op 22 april 2021 de kaders voor de proeftuin en vervolg vastgesteld (zie raadsbesluit 22 april 2021, 1542424).

De volgende randvoorwaarden voor de proeftuin zijn door de gemeenteraad vastgesteld: 1. Blokgerichte aanpak; 2. Kookgaswoningen worden (los van de blokindeling) aangepakt; 3. Geen eigen bijdrage voor eigenaren en bewoners (als zij aansluiten op het warmte net); 4. Keuze vrijheid voor eigenaren / bewoners; 5. Vrijwillige deelname voor eigenaren / bewoners; 6. Minimum deelnamepercentage aan het warmtenet wordt gesteld op 8%, het college bevoegdheid heeft om bij deelname van minimaal 80%° het project toch van start te laten gaan. Bij een lager deelnamepercentage gaat het college in overleg met de raad; 7. Het projectbudget mag niet worden overschreden. Als er uiteindelijke geld tekort schiet, stoppen we met de uitvoering van de rest van de proeftuin. Het college heeft de gemeenteraad geïnformeerd over de voortgang van het eerste blok: • In de brief van 15 september 2021 heeft het college aangegeven, hoe het traject loopt, en dat meer tijd nodig is om bewoners een keuze te kunnen laten maken. Het college heeft toen aangegeven dat op 31 januari 2022 de bewoners een keuze moeten hebben gemaakt of zij (kosteloos) aangesloten willen worden op het warmtenet, of zij all electric gaan of dat zij op het gas blijven. • Op 14 oktober 2021 is de gemeenteraad geïnformeerd over de verdere voortgang van blok 1.

• Op 30 december 2021 heeft het college vervolgens nog aangegeven dat sommige processen misschien vertraging kunnen ondervinden, waaronder de proeftuin. Overigens heeft de proeftuin geen vertraging ondervonden.

? In het oorspronkelijke raadsvoorstel en ontwerpbesluit (reg nr: 1542424, d.d. 13 april 2021) stond opgenomen

dat het een bevoegdheid is van college tot een minimum deelnamepercentage tot 75% te beslissen over het vervolg van de uitvoer van blok 1. In de raadsvergadering van 22 april 2021 heeft de raad dit percentage opgehoogd naar 80%. blz. 2 van 9

Registratienummer: 1564683 Onderwerp: Start uitvoering blok 1 van de proeftuin aardgasvrij •

Vlak na 31 januari 2022 (op 1 februari 2022) heeft wethouder Van Meekeren u geinformeerd over het deelnamepercentage aan het warmtenet in blok 1: dit bedraagt 7%.

Bijgaand treft u een overzicht aan met links naar de brieven. In het voorjaar van 2021 is de gemeente gestart met het eerste blok in de proeftuin en met het aanpakken van de kookgaswoningen.

Blok 1 van de proeftuin Overwhere-Zuid Het eerste blok omvat de straten: Scheldestraat, Vechtstraat, Merwedestraat en Eemstraat. Er staan 148 woningen in blok 1, en 1 'overig gebouw' (een yoga studio). De woningen zijn onder te verdelen in 116 grondgebonden woningen (rijwoningen, bungalows en twee-onder-een-kap woningen en 32 appartementen (verenigd in een VvE). Een van de grondgebonden woningen is in bezit van de woningcorporatie lntermaris.

Het behaalde deelnamepercentage in blok 1 is lager dan 80%. Conform het raadsbesluit van 22 april 2021, gaan wij met u in gesprek over het al dan niet verder uitvoeren van blok 1. In dit raadsvoorstel geven wij een onderbouwing en doen wij een voorstel over de uitvoering van het eerste blok van de proeftuin aardgasvrij.

biz. 3 van 9

Registratienummer: 1564683 Onderwerp: Start uitvoering blok 1 van de proeftuin aardgasvrij

+'

,

st .:' ·«msT ml.ldl"hkissrtfhdliris.dl.wa .'da

?l

Figuur 1: Proeftuin Overwhere Zuid blok 1.

Oplossingsrichtingen: Op 22 april 2021 heeft u besloten dat als het deelnamepercentage aan het warmte net lager is dan 80%, het college hierover met u in overleg gaat. Het deelnamepercentage bedroeg op 31 januari 2022- de afgesproken datum- 75%. Dit voorstel vormt de basis voor het overleg dat wij met u aan willen gaan. In dit voorstel beschrijven we een aantal aspecten, die hebben geleid tot ons voorstel 1. 2.

3.

Minimaal 75% wil overstappen. Kosten van de uitvoering in relatie tot het behaalde deelnamepercentage. Nieuwe wetgeving in voorbereiding.

Via dit raadsvoorstel wordt u voorts geïnformeerd over de benutting van diverse subsidies in de proeftuin. In bijlage 1 wordt ingegaan op de stand van zaken van de kookgaswoningen. De aanpak van deze woningen is losgekoppeld van de blokgewijze aanpak. 1. Minimaal 75% wil overstappen Een grote meerderheid van de bewoners heeft aangegeven over te willen stappen op het warmtenet. 112 eigenaar/bewoners hebben nu een warmteleveringsovereenkomst (wlo) ondertekend, oftewel 75% van de bewoners van blok 1. Deze mensen hebben verwachtingen, namelijk dat zij kosteloos overstappen op het warmtenet. Uiteraard is altijd het voorbehoud gemaakt, dat er een minimaal aantal bewoners mee moet doen.

biz. 4 van 9

Registratienummer: 1564683 Onderwerp: Start uitvoering blok 1 van de proeftuin aardgasvrij Nu we 75% hebben gehaald, willen wij graag aan deze verwachtingen voldoen?. De ervaring uit de pilot leert overigens, dat een deel van de bewoners die nu nog geen keuze gemaakt heeft, een keuze maakt op het moment dat de werkzaamheden daadwerkelijk van start gaan. We verwachten daarom dat het aantal eigenaren/bewoners dat een wlo ondertekent nog verder zal stijgen. 2. Kosten van de uitvoering in relatie tot het behaalde deelnamepercentage In de uitvoeringsstrategie is aangegeven, dat het leidingennetwerk van SVP gedimensioneerd wordt op 100% deelname. SVP legt dus een netwerk aan met voldoende capaciteit om alle woningen aan te sluiten. Hierdoor kunnen spijtoptanten, onder voorwaarden, in de toekomst alsnog aangesloten worden.

SVP heeft ons een prijsopgave doen toekomen van de investering die zij moeten doen om in het eerste blok een warmtenet aan te leggen op basis van 7% deelname en gedimensioneerd op basis van 100% deelname. Een deel van deze investering verdient zich terug (door de levering van warmte)4. Dat deel van de investering die zich niet terugverdient noemt SVP 'de projectbijdrage'. Deze projectbijdrage voor blok 1 bedraagt 8.87o euro per woning. Onder financièle consequenties wordt dit bedrag uitgelegd. Onder financiële consequenties geven wij een overzicht van de totale kosten en opbrengsten voor blok 1. De gemeente heeft van het ministerie BZK een Rijksbijdrage ontvangen (de zgn. proeftuin bijdrage) waarmee een deel van Overwhere-Zuid van het gas af kan worden gehaald. Door€ 1.270.123 (zie financiéle consequenties voor de opbouw van dit bedrag) te investeren, kan 75% van de bewoners in het blok van het gas af worden gehaald, en is het mogelijk tot 100% deelname te realiseren zoals in de uitvoeringsstrategie is vastgesteld. Aansluiting op een later moment is niet kosteloos5. 3. Nieuwe wetgeving in voorbereiding Op 15 december 2021 heeft het nieuwe kabinet wetgeving6 aangekondigd op basis waarvan gemeenten de bevoegdheid krijgen wijken aan te wijzen die van het aardgas af gaan. Het is de bedoeling dat hiervoor het omgevingswet-instrumentarium gebruikt wordt.

Op basis van deze nieuwe wet- en regelgeving krijgt de gemeenteraad de bevoegdheid om wijken aan te wijzen, waar een aansluitplicht van de netbeheerder op gas vervalt, en uiteindelijk ook het aansluitrecht voor bewoners vervalt. Voorwaarde is dat een beschikbaar duurzaam alternatief in de wijk aanwezig is. Dit betekent dat bewoners in zo'n wijk uiteindelijk geen recht meer hebben op gas, maar wel op warmte. De verwachting is dat deze wetgeving vanaf 1 januari 2024 van kracht wordt. Vanaf dat moment is een overstap op een alternatief voor aardgas niet meer vrijblijvend voor bewoners, het is dan een gevolg van een gemeentelijk besluit dat de netbeheerder na een nader te bepalen datum geen gas meer transporteert naar een bepaalde wijk.

3

Ter vergelijk: In de huurwetgeving is bepaald dat als ten minste 70% van de huurders binnen een 'bouwkundige eenheid' van minimaal tien woningen vrijwillig instemt met het renovatievoorstel, het voorstel geacht wordt redelijk te zijn (de zogenaamde 'draagvlaktoets, www.aedes.nl). De huurwetgeving is uiteraard op de meeste woningen in het eerste blok niet van toepassing. Het gaat om een indicatie van het wat een deelnamepercentage kan betekenen: In dit geval zou beschouwd kunnen worden, dat de gemeente een redelijk voorstel heeft gedaan. 4 Over de terugverdien periode zijn afspraken gemaakt met de gemeente als aandeelhouder. 5 In de Uitvoeringsstrategie zijn afspraken opgenomen voor bewoners die kiezen voor een aansluiting op het warmtenet na de keuzedeadline, de zgn. spijtoptanten. 6 lnternetconsultatie Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie: https://www._internetconsultatie_nl/wgiw/b1

biz. 5 van 9

Registratienummer: 1564683 Onderwerp: Start uitvoering blok 1 van de proeftuin aardgasvrij In de Transitie Visie Warmte7 {TVW) is Overwhere-Zuid aangegeven als een van de wijken waar als eerste gestart wordt met het aardgasvrij maken van woningen. Het ligt voor de hand dat, wanneer de 'Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie' in werking treedt, het college de gemeenteraad voorstelt Overwhere-Zuid aan te wijzen als wijk die van het aardgas wordt afgekoppeld. Het nemen van een besluit om een wijk aan te wijzen zal in de praktijk betekenen dat een termijn wordt gesteld waarbinnen eigenaren van woningen voorzieningen moeten treffen -voor zover dat zij dit nog niet hebben gedaan- om op een andere (niet-fossiele) warmtebron over te stappen. Hierbij wordt gedacht aan een termijn van maximaal 8 jaar. Aan het einde van die termijn wordt het gasnetwerk in principe buiten gebruik gesteld. 75% van de bewoners van blok 1 wil overstappen. Zij maken deze keuze op basis van de voorwaarden die nu gelden; vrijwillig, kosteloos en ontzorgd. Wat de voorwaarden in de toekomst zullen zijn, is nog onzeker. 4. Conclusie en voorstel Samenvattend concluderen wij dat: a. 75% van de bewoners van blok 1 heeft aangegeven over te willen stappen op het warmtenet. b. Hiermee aan de verwachtingen van de eigenaren in blok 1 die zich hebben aangemeld wordt c. d.

voldaan. Het mogelijk is om 100% deelname te benaderen. Nieuwe wetgeving in voorbereiding is, die beëindiging van de gaslevering mogelijk maakt, waardoor alle bewoners op termijn op een andere (niet-fossiele) warmtebron over moeten stappen.

Wij stellen voor dat u het college toestemming geeft de uitvoering van blok 1 van de proeftuin aardgasvrij te starten. Subsidies In het raadsbesluit van 22 april 2021 heeft u ons opdracht gegeven alle mogelijke subsidie binnen proberen te halen. Hieronder geven wij een korte beschrijving hoe we gebruik maken van de verschillende subsidies:

ISDE-subsidie De eigenaren/ bewoners in blok 1 kunnen gebruik maken van de ISDE? subsidie wanneer zij aangesloten worden op het warmte net. Dit is een Rijkssubsidie, en het is een vast bedrag van 3.325 euro. De bewoners hebben de gemeente gemachtigd deze subsidie aan te vragen. De subsidie wordt uitbetaald na afloop van de activiteiten, aan de eigenaar/bewoners (dit is wettelijk zo geregeld en daarvan kan niet worden afgeweken). Dit betekent dat na afloop van de activiteiten de gemeente deze subsidie weer terugontvangt van de bewoners. Hiervoor is een overeenkomst gesloten met de bewoners.

SAH subsidie Woningcorporaties en VvE's kunnen SAH9 subsidie aanvragen wanneer zij aardgasvrij worden. In blok 1 is 1 woning van lntermaris en er is een appartementenblok met een VvE. Met de corporatie respectievelijk de VvE zijn afspraken gemaakt over het aanvragen van de SAH.

7In de TVW staat aangegeven hoe de gemeente de warmtetransitie vorm gaat geven. Deze is vastgesteld door de gemeenteraad op 28 oktober 2021 in Purmerend (kenmerk 1554263), en op 24 november 2021 in Beemster (kenmerk 1554265). 8 ISDE staat voor: Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing voor woningeigenaren 9 SAH staat voor Stimuleringsregeling voor Aardgasvrije Huurwoningen

biz. 6 van 9

Registratienummer: 1564683 Onderwerp: Start uitvoering blok 1 van de proeftuin aardgasvrij

Provinciale subsidie De provincie heeft een subsidieregeling opengesteld waar we mogelijk gebruik van kunnen maken. Dit betreft een subsidie voor het opstellen en/ of uitvoeren van wijkuitvoeringsplannen van maximaal 200.000 euro. We hebben al eerder gebruik gemaakt van deze subsidie in de pilot, en zijn nu aan het nagaan of we opnieuw een aanvraag kunnen doen voor de werkzaamheden in de proeftuin. Europese subsidie - EU City Facility Ten behoeve van de woninginventarisaties in het eerstvolgende blok (en Beemster) is eind vorig jaar 60.000 euro subsidie aangevraagd bij de Europese Commissie. De Europese Commissie heeft ons laten weten, dat wij deze subsidie ontvangen. Meetbare doelstellingen: Na uitvoering van blok 1 zijn minimaal 112 woningen in blok 1 losgekoppeld van het aardgas. Financiële consequenties: De gemeenteraad heeft het projectbudget op 21 april 2021 vastgesteld op € 6.599.900. In de meerjarenbegroting is dit budget verdeeld met dekking uit de bestemmingsreserve Duurzaamheid. In de bestemmingsreserve is de rijksbijdrage gestort. Overwegingen bij de gevraagde projectbijdrage van SVP In de uitvoeringsstrategie is opgenomen dat SVP per blok een offerte doet voor de aanleg van het warmtenet.

Voor blok 1 bedraagt de projectbijdrage die SVP nodig heeft: 8.870 euro." Dit bedrag per woning verdient zich niet terug via de jaarlijkse levering van warmte (ook wel onrendabele top genoemd). De gevraagde projectbijdrage die SVP vraagt per woning is ten opzichte van de Uitvoeringsstrategie (2020) gestegen. In de kostenraming die in de uitvoeringsstrategie is opgenomen is uitgegaan van een gemiddelde projectbijdrage van SVP van 6.700 euro (excl. BTW). Deze stijging heeft volgens SVP een aantal oorzaken: De totale investering is gestegen als gevolg van hogere aanneemkosten. Loon- en materiaalkosten zijn gestegen. In 202o was de aanname dat 8% van de bewoners over zou stappen op het warmtenet. In werkelijkheid is dat 10% minder, waardoor de totale investering die gedaan moet worden, verrekend wordt over een lager aantal aangeslotenen. De ACM heeft de Bijdrage Aansluitkosten (BAK) gemaximeerd. Een warmtebedrijf mag niet meer dan 4.959,14 euro'' vragen aan een consument voor een aansluiting op het warmtenet. De projectbijdrage die SVP vraagt is hoger (deze wordt overigens niet aan de consument in rekening gebracht). Dit betekent dat de kosten voor de aanleg van en aansluiting op het warmtenet in de proeftuin-blok 1 niet worden gedekt door de maximale aansluitbijdrage en er sprake is van een hogere bijdrage.

In het kader van de proeftuin, zullen we dit ook aankaarten bij het ministerie (de vastgestelde maximale bijdrage aan consumenten dekt de projectbijdrage van SVP in dit geval niet). In het kader van de juridische borging wordt nog nagegaan of kennisgeving aan de Europese Commissie nodig is voor staatssteun.

10 over dit bedrage hoeft gemeente geen BTW over te betalen 11

https://www.acm.nl/nl/onderwerpen/energie/afnemers-van-energie/warmte-informatie-voor-zakelijkeafn emers/warmtetari even blz. 7 van 9

Registratienummer: 1564683 Onderwerp: Start uitvoering blok 1 van de proeftuin aardgasvrij

Kosten en opbrengsten calculatie blok 1 In bijlage 3 is een calculatie opgenomen van de kosten en opbrengsten in blok 1. De kosten bestaan uit een optelsom van de volgende posten: Projectbijdrage van SVP. De kosten van de aanpassingen binnenshuis (grondgebonden woningen en appartementen). De kosten van de aanpassing van het overige vastgoed. De opbrengsten bestaan uit de ISDE subsidie voor particulieren en de SAH subsidie voor verhuurders en VvE's. De totale kosten voor het aardgasvrij maken van 75% van de woningen in blok 1 bedragen: Kosten: Opbrengsten (ISDE en SAH): Totaal:

€1.656.350 € 386.227 €1.270.123

In de calculatie voor Blok 1 was in de berekening van het raadsvoorstel 2021 geen rekening gehouden met de ISDE subsidie. De effecten hogere SVP bijdrage, wijziging deelnemers en de ISDE subsidie maken dat de totale kosten voor blok 1 kunnen worden gedekt binnen de jaarschijf 2022 van het project. De begroting hoeft niet worden aangepast. Communicatie: Afgelopen jaar is, ondanks Corona, intensief gecommuniceerd met de bewoners van blok 1. Met alle eigenaren/ bewoners is contact geweest, en de meesten hebben gebruik gemaakt van de mogelijkheid een woning inventarisatie uit te laten voeren. De bewoners van blok 1 zijn geïnformeerd over ons voorstel, en worden vervolgens ook geïnformeerd over uw besluit. Zoals gebruikelijk doen we dit schriftelijk via een bewonersbrief. Duurzaamheid: De uitvoering van de proeftuin is een van de belangrijkste activiteiten uit het programma Duurzaamheid. Het stelt de gemeente in staat een bijdrage te leveren aan het behalen van de doelstellingen uit het klimaatakkoord. Monitoring/evaluatie: In de uitvoeringsstrategie is afgesproken dat na afloop van het blok, het hele blok wordt geëvalueerd. Over deze evaluatie informeren wij u te zijner tijd. Op dat moment wordt het blok afgesloten, en wordt u verzocht de subsidieverordening voor blok 1 in te trekken.

Voorstel: In te stemmen met de start van de uitvoering van blok 1 van de proeftuin aard gasvrij op basis van 75% deelname. Burgemeester en wethouders van Purmerend,

5 " 1.

2.

3.

Overzicht met brieven aan de gemeenteraad. Stand van zaken kookgaswoningen Overzicht kosten en opbrengsten blok 1. biz. 8 van 9

Registratienummer: 1564683 Onderwerp: Start uitvoering blok 1 van de proeftuin aardgasvrij

De raad van de gemeente Purmerend, gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 15 maart 2022,

BESLUIT:

In te stemmen met de start van de uitvoering van blok 1 van de proeftuin aardgasvrij op basis van 75% deelname.

de openbare vergadering dev

biz. 9 van 9