A1-raadsvoorstel-en-ondertekend-besluit-kwaliteitsplan-en-MPvE-waterlandkwartier

Raadsvoorstel en ontwerpbesluit

?

PUR

MER

END

Registratienummer raad 1581096 Datum: 14 februari 2023

Portefeuillehouder: N. Saaf en C. Lageveen

Domein / Team: RUID/ONTW

Onderwerp: Ontwerp-Kwaliteitsplan en Mobiliteitsprogramma van Eisen Waterlandkwartier

Samenvatting: Het Masterplan Waterland kwartier dat u in juni 2021 heeft vastgesteld, is verder uitgewerkt in een Ontwerp Kwaliteitsplan en een Mobiliteitsprogramma van Eisen (MPvE). Beide producten gelden straks als kader waaraan de initiatiefnemers die willen ontwikkelen zich moeten houden en waaraan bouwinitiatieven en ontwerpen van de openbare ruimte worden getoetst. Het MPvE wordt ter vaststelling aan u aangeboden. Het Ontwerp Kwaliteitsplan wordt ter inzage gelegd om daarna met de rapportage van de inspraak als definitief Kwaliteitsplan ter vaststelling te worden aangeboden. Bij de vaststelling van het definitieve Kwaliteitsplan zal ook de Grondexploitatie ter vaststelling aan u worden aangeboden. Na vaststelling van de Grondexploitatie kan de uitvoering ter hand worden genomen. Voor de dekking van het tekort van de concept-grondexploitatie wil het college in de Voorjaarsnota voorstellen aan de raad doen.

Registratienummer: 1581096 Onderwerp: Ontwerp-Kwaliteitsplan en Mobiliteitsprogramma van Eisen Waterland kwartier Purmerend, 14 februari 2023 Aan de gemeenteraad van Purmerend,

Inleiding en probleemstelling: Purmerend groeit. Inwoners en woningzoekenden willen een fijne plek om te wonen. Aan Purmerend de opgave waar we de benodigde woonruimte toevoegen en hoe we ervoor zorgen dat we een fijne woonstad zijn en blijven. Eén van de maatregelen om dit te bereiken is het toevoegen van meer woningen verdeeld over de juiste prijsklassen (sociale huur, middeldure huur en betaalbare koop). Daarnaast vraagt het om ruimte voor (maatschappelijke) voorzieningen, meer werkgelegenheid in een aangename leefomgeving. Het Waterland kwartier is de uitgelezen plek om in die behoefte te voorzien. In het Waterlandkwartier komen verschillende vraagstukken als wonen, duurzame mobiliteit, klimaatadaptatie, leefbaarheid en werken bij elkaar. Het is een gebied voor inwoners van Purmerend en voor de regio. Er worden tenminste 1.800 woningen en een flink aantal vierkante meters kantoorruimte toegevoegd. Doordat we inzetten op verminderd autobezit en -gebruik, kunnen we de buitenruimte groen en aantrekkelijk inrichten voor voetgangers en fietsers. Een aantrekkelijk en groen leefgebied draagt bij aan de gezondheid van mens en dier. Daarmee werkt Purmerend aan de gezonde stad van de toekomst. De afgelopen jaren bent u op meerdere manieren meegenomen in de planvoorbereiding van het gebied en heeft u diverse documenten hierover vastgesteld.

In januari 2020 heeft u de Visie Stationsgebied en Waterland laan Purmerend e.o. en het plan van aanpak vastgesteld. In de visie is de ambitie vastgelegd dat het Stationsgebied wordt getransformeerd naar een hoog stedelijk gemengd gebied, waar het fijn is om te wonen, te werken en te recreëren. Met deze visie voor het stationsgebied voegen we circa 1.800 woningen, een flink aantal vierkante meters kantoorruimte en (maatschappelijke) voorzieningen toe. Om dit mogelijk te maken en om een duurzame en veilige leefomgeving te creëren zetten we in op verminderd autobezit en -gebruik en richten we de buitenruimte groen en aantrekkelijk in voor voetgangers en fietsers en toegankelijk voor iedereen. De nabijheid van voorzieningen en aanwezigheid van openbaar vervoer biedt kansen om dit te bewerkstellingen. Daarbij wordt nadrukkelijk de verbinding met de binnenstad gezocht. Door beide gebieden meer met elkaar te verweven ontstaat er een nieuw en groter centrumgebied dat het kloppend hart van de stad vormt. Beide met specifieke kwaliteiten en karakter en complementair aan elkaar. De ontwikkeling van het Waterland kwartier gaat nu een nieuwe fase in, richting de uitvoering. De twee producten die nu ter besluitvorming bij u voorliggen zijn het Ontwerp Kwaliteitsplan en het Mobiliteitsprogramma van Eisen (MpvE).

Deze twee producten zijn van belang voor de verdere ontwikkeling van het gebied en kennen een nauwe samenhang met elkaar. Spelregels over de mobiliteitstransitie die in het MPvE zijn opgenomen, hebben invloed op de inrichting van de openbare ruimte waar het Ontwerp Kwaliteitsplan uitspraken over doet. Daarom bieden wij deze twee producten ook gezamenlijk aan u aan. Oplossingsrichtingen: Het Kwaliteitsplan In oktober 2021 is het Concept Kwaliteitsplan meningsvormend aan de commissie Ruimte voorgelegd. De commissie heeft aangegeven positief tegenover de opzet van het Concept Kwaliteitsplan te staan en adviseerde om partijen als Rover, de Fietsersbond en Opgewekt in Purmerend bij de verdere uitwerking van de plannen mee te nemen en dat toegankelijkheid voor mensen met een beperking opgenomen zal moeten worden in de toetsingskaders. Het Concept

Pagina 2 van 7

Registratienummer: 1581096 Onderwerp: Ontwerp-Kwaliteitsplan en Mobiliteitsprogramma van Eisen Waterland kwartier Kwaliteitsplan is daarna verder uitgewerkt en gecombineerd met een Mobiliteitsprogramma van Eisen. Toegankelijkheid is opgenomen in de toetsingskaders. Door het abstractieniveau van de uitwerking en de aard van de spelregels is bij het betrekken van de partijen rekening gehouden of deze nu in deze fase, of juist in een latere uitwerking van definitieve plannen betrokken kunnen worden. Het Ontwerp Kwaliteitsplan is gebaseerd op de uitgangspunten uit het Masterplan en gaat dieper in op de ruimtelijke kwaliteit voor stedenbouw, architectuur, buitenruimte, mobiliteit en duurzaamheid. Op hoofdlijnen gaat het om de volgende uitgangspunten voor het Waterlandkwartier: Purmermix: levendige wijk met een gezonde mix aan functies, aanvullend op de binnenstad. Robuust Ruimtelijk Raamwerk: groen raamwerk met routes en plekken als identiteitsdragers en ontmoetingsplekken. Nieuwe Mobiliteit: in het Waterland kwartier wordt ingezet op gezonde en duurzame mobiliteit. Gezond en Duurzaam: het Waterland kwartier wordt groen en duurzaam ingericht, met aandacht voor natuurinclusiviteit en klimaatadaptatie. Groeikern van de Toekomst: Hedendaagse interpretatie van de architectuur van de groeikern waarbij de menselijke maat centraal staat.

Het Kwaliteitsplan wordt, na definitieve vaststelling, onderdeel van de (geharmoniseerde) 'Nota Omgevingskwaliteit Purmerend 2021'. In deze nota zijn richtlijnen voor de beoordeling van het uiterlijk van omgevingsvergunningplichtige bouwwerken opgenomen. Deze nota is van toepassing op de bestaande (woon)wijken van Purmerend. Deze nota bevat echter geen richtlijnen voor grotere (her)ontwikkelingsprojecten en -gebieden, zoals het Waterland kwartier, die de bestaande ruimtelijke structuur en karakteristiek doorbreken. Het Ontwerp Kwaliteitsplan dat nu voorligt borgt de gewenste integrale ruimtelijke (beeld)kwaliteit en samenhang binnen het Waterland kwartier, ook bij gefaseerde realisatie door meerdere bouwpartners. Het Ontwerp Kwaliteitsplan geeft houvast, is richtinggevend en dient als inspiratiebron voor ondernemers, ontwikkelaars, de gemeente en architecten. Om sturing te geven aan de ontwikkeling van het Waterland kwartier maken we in het Ontwerp Kwaliteitsplan gebruik van doelstellingen, spelregels en richtlijnen. Doelstellingen geven de beoogde kwaliteit weer. De spelregels zijn kaders (eisen) die we stellen waaraan de (beeld) kwaliteit moet voldoen. Richtlijnen geven voorkeursrichtingen aan die helpen om de doelstellingen te halen.

In de Woningwet is geregeld dat, overeenkomstig het bepaalde in de gemeentelijke Inspraakverordening, ingezetenen van de gemeente en belanghebbenden worden betrokken bij de voorbereiding van het besluit tot vaststelling van (een specifiek deel van) de welstandsnota door de gemeenteraad. Zoals te doen gebruikelijk, draagt ons college er (ook) ten aanzien van het Ontwerp Kwaliteitsplan Waterlandkwartier zorg voor dit als ontwerp ter inzage te leggen en de eventuele inspraakreacties af te handelen. Om uiteindelijk met een rapportage van de inspraak voor definitieve vaststelling aan uw raad voor te kunnen leggen. Bij die vaststelling van het definitieve Kwaliteitsplan zal (gelijktijdig) besluitvorming volgen voor het aanstellen van het kwaliteitsteam dat zal toetsen en sturen op de doelstellingen, spelregels en richtlijnen. Dit kwaliteitsteam kan helpen bij de uitwerking en de afweging in welke mate er bij een bouwplan uitwerking is gegeven aan het definitieve Kwaliteitsplan. Ook dit Ontwerp Kwaliteitsplan stellen wij u voor als ontwerp ter inzage te leggen en de inspraak door het college te laten afhandelen. Om uiteindelijk met een rapportage van de inspraak voor definitieve vaststelling aan uw raad voor te leggen.

Bij de vaststelling van het definitieve Kwaliteitsplan zal besluitvorming volgen voor het aanstellen van het kwaliteitsteam dat zal toetsen en sturen op de doelstellingen, spelregels en richtlijnen. Dit kwaliteitsteam kan helpen bij de uitwerking en de afweging in welke mate er bij een bouwplan uitwerking is gegeven aan het definitieve Kwaliteitsplan.

Pagina 3 van 7

Registratienummer: 1581096 Onderwerp: Ontwerp-Kwaliteitsplan en Mobiliteitsprogramma van Eisen Waterlandkwartier Mobiliteitsprogramma van Eisen Met de eerdere vaststelling van de Mobiliteitsvisie, het Verkeersplan 2040, Visie Stationsgebied, Masterplan Waterland kwartier en het Mobiliteitsplan heeft u aangegeven dat het Waterland kwartier een gebied wordt waar we anders met mobiliteit omgaan en de (openbare) ruimte daarop inrichten. De ambitie voor het Waterland kwartier is hoog. Het gaat om een kwaliteitsslag in de verstedelijkingsopgave en verdichting zoals we die in Purmerend niet of nauwelijks kennen. Om de kwaliteit en leefbaarheid van het gebied te vergroten en toch te kunnen bouwen en verdichten is het noodzakelijk om anders om te gaan met mobiliteit. Juist in een gebied als het Waterland kwartier waar alle voorzieningen in de buurt zijn en openbaar vervoer beschikbaar is kan zo een mobiliteitstransitie plaatsvinden. Eigen autobezit wordt ontmoedigd en lopen, fietsen en openbaar vervoer worden zoveel mogelijk gestimuleerd. Ook wordt ingezet op deelmobiliteitsopties. Tezamen bieden ze een goed alternatief voor de auto en zorgen ze ervoor dat de inwoners, werkenden en bezoekers minder afhankelijk worden van een eigen auto.

Om te voorkomen dat de mobiliteitstransitie per deelproject opnieuw uitgewerkt moet worden is er voor gekozen, conform het Mobiliteitsplan, de mobiliteitsvraag van te voren in kaart te brengen en een Mobiliteitsprogramma van Eisen (MPvE) op te stellen. Dit MPvE is opgesteld door Arcadis en Overmorgen in gezamenlijk opdrachtgeverschap van de gemeente en de Vervoersregio Amsterdam. Ook de provincie maakte deel uit van het projectteam. Heijmans, waarmee de gemeente een samenwerking heeft voor het Waterland kwartier, is aangehaakt als adviseur. In het MPvE is een uitwerking gemaakt voor de mobiliteitstransitie. Een transitie gaat geleidelijk en de beoogde ontwikkeling van Waterland kwartier zal meer dan 15 jaar duren. Dit document geeft helderheid over hoe het gebied uiteindelijk zal gaan functioneren en is een stip op de horizon. In het MPvE staan niet de nieuwe (parkeer)normen, maar geeft een beeld waar dit gebied naartoe kan groeien. Zo geeft het MPvE aan hoe het gebied uiteindelijk kan functioneren en welke voorwaarden er nodig zijn om de hoge ambitie te kunnen behalen. Zo is het invoeren van een parkeerregime in het totale plangebied, andere wijze van parkeren faciliteren, aanbieden van alternatieven voor de auto en het aantrekkelijk ontwerpen van de omgeving voor voetgangers en fietsers randvoorwaardelijk.

Het kan zo helpen bij de onderbouwing van de planologische uitwerkingen. Bij de deelplannen in het gebied moet voor de planologische uitwerking nog steeds een onderzoek worden gedaan naar mobiliteit en parkeren. Gezien de lange looptijd van de planontwikkeling en dat een transitie tijd kost is het noodzakelijk de resultaten van de genomen maatregelen te blijven monitoren zodat we tijdig kunnen bijsturen. Eén van de onderzoeken die genoemd wordt in het MPvE is het opstellen van een handelingsperspectief. Dit, mede naar aanleiding van de inspraakreactie en suggestie van Pro Rail op de Structuurvisie. Het handelingsperspectief doen we in co-creatie met NS, ProRail, de Vervoerregio Amsterdam en de Provincie. Een handelingsperspectief moet antwoord geven op vragen als: de rol/ positie van het openbaar vervoer en de stations in de gebiedsontwikkelingen en hoe de stations zich ten opzichte van elkaar verhouden. Het handelingsperspectief analyseert de stations en biedt een door alle partners gedeelde analyse en toekomst- en ontwikkelingsperspectief over het functioneren van stations in de huidige- en de toekomstige situatie. Het handelingsperspectief moet in het derde kwartaal van 2023 zijn afgerond. Uiteraard houden wij u hiervan op de hoogte.

Meetbare doelstellingen: Het Kwaliteitsplan en het MPvE hebben als doel dat ze kaders en randvoorwaarden stellen waaraan ontwikkelingen als bouwplannen en ontwerpen van de openbare ruimte aan moeten voldoen. Ze geven het gewenste kwaliteitsniveau aan, waaraan de plannen worden getoetst. Uiteindelijk vertaalt dit zich in de (uiterlijke) vormgeving en gebruik van de gebouwen en de openbare ruimte. Financiële consequenties: Het Ontwerp Kwaliteitsplan en het MPvE zijn twee producten die voortkomen uit het Masterplan en waar u budget voor beschikbaar heeft gesteld. Het opstellen van beide producten is uit dit budget Pagina 4 van 7

Registratienummer: 1581096 Onderwerp: Ontwerp-Kwaliteitsplan en Mobiliteitsprogramma van Eisen Waterlandkwartier bekostigd. De vervolgstap is het vaststellen van een grondexploitatie om tot uitvoering van de plannen te komen. De grondexploitatie voor het Waterland kwartier is de financiële vertaling van het Masterplan, het Ontwerp Kwaliteitsplan en het MPvE. Een kwaliteitsslag als deze gaat vele jaren duren en vraagt om investeringen in het openbaar gebied, voorzieningen en infrastructuur, maar ook om het doen van strategische aankopen, (grond-)verkopen en inzet van capaciteit. Om te kunnen sturen op alle kosten en opbrengsten wordt een grondexploitatie voor het Waterland kwartier gemaakt. Een grondexploitatie van een dergelijke binnenstedelijke ontwikkeling is meestal niet positief. U bent hiermee bekend, ook de grondexploitaties Wheermolen Oost en de BOL-locaties zijn met een tekort vastgesteld. In onze nota Grondbeleid hebben we opgenomen dat we ons bij het opstarten en uitvoeren van gebiedsontwikkelingen de vraag stellen of deze ontwikkeling- op deze plek met deze maatschappelijke meerwaarde - de investering waard is. Deze vraag is bij deze ontwikkeling aan de orde. De ontwikkeling van het Waterland kwartier levert een substantiële bijdrage aan het oplossen van het woningtekort en draagt bij aan een leefbaar en duurzaam Purmerend.

Daarnaast zijn de woningen ook nodig voor de ingerekende groei in de gemeentelijke begroting; ze zijn daarmee een belangrijke financiële drager voor de gemeente. Het Waterland kwartier is van een grote complexiteit en financiële omvang zodat we op basis van een robuuste grondexploitatie een degelijk financieel dekkingsvoorstel aan u voor willen leggen. De grondexploitatie voor het Waterland kwartier wordt u daarom aangeboden bij het definitief vaststellen van het Kwaliteitsplan. Daar is een reden voor. Ondanks de omvangrijke subsidies heeft de concept grondexploitatie een negatief saldo van meer dan € 10 miljoen. Daarbij is ook meer dan € 10 miljoen aan investeringen rond het Waterland kwartier niet in de grondexploitatie opgenomen, maar zullen te zijner tijd worden aangeboden voor de Investeringsagenda (Waterland laan, upgrade Spaarbekken). Voor het complete negatieve saldo moet bij vaststelling van de grondexploitatie een voorziening worden getroffen. Een voorziening voor een negatieve grondexploitatie wordt gedekt vanuit de bestemmingsreserve gronden. Het nu zichtbare negatieve saldo overstijgt de ruimte van de reserve gronden en zou serieuze consequenties hebben voor de vermogenspositie van de gemeente.

Uitwerken model mobiliteitsvoorzieningen: We weten dat het tekort van deze concept-grondexploitatie grotendeels wordt veroorzaakt door de berekende onrendabele top op de mobiliteitsopgave. Het college laat thans uitwerken of het tekort van de grondexploitatie kan worden beperkt door de parkeerexploitatie van het Waterland kwartier te realiseren met een andere bekostigingsmodel. Een financiële onderbouwing in deze richting zal aan de accountant worden voorgelegd. Wat het college thans uitwerkt is of er vanuit het totaal van de middelen straatparkeren en parkeergarages de komende jaren kan worden gereserveerd als basis voor de parkeeroplossingen in het Centrumgebied 204o. De parkeerbaten landen dan niet langer in de algemene middelen. In de komende jaren kan dan zo een buffer worden gemaakt voor de parkeervoorzieningen van het Waterland kwartier en wellicht ook andere gebieden. Parkeerbelastingen worden daarmee een doel heffing (vergelijkbaar aan de riolering). U ontvangt hiervoor een voorstel bij de Voorjaarsnota. Communicatie: Via de (wettelijke) bekendmakingen (o.a. Gemeenteblad) en de verschillende communicatiekanalen van de gemeente zoals, twitter, mail, nieuwsbrief, projectwebsite informeert de gemeente bewoners en andere geïnteresseerden. Bij het opstellen van het Masterplan is breed geparticipeerd.

Bij de uitwerking van de nu voorliggende documenten welke technischer van aard zijn is met experts en partners (o.a. hoogheemraadschap, woningcorporaties, welstandscommissie) van de gemeente samengewerkt. Het MPvE is in gezamenlijk opdrachtgeverschap opgesteld met de Vervoersregio Amsterdam. Pagina s van 7

Registratienummer: 1581096 Onderwerp: Ontwerp-Kwaliteitsplan en Mobiliteitsprogramma van Eisen Waterlandkwartier

Het Ontwerp Kwaliteitsplan Waterland kwartier zal gedurende 4 weken voor de inspraak ter inzage worden gelegd. De - eventuele - inspraakreacties zullen door het college worden beoordeeld, waarna een eindrapport wordt opgemaakt, over de hoe om te gaan met deze reacties en welke aanpassingen te verwerken in het definitieve Kwaliteitsplan. Duurzaamheid: Het Waterland kwartier moet een wijk worden waar gezondheid en duurzaamheid voorop staat. In het Ontwerp Kwaliteitsplan en het MPvE spelen deze thema's dan ook een belangrijke rol. In het Masterplan heeft u al kunnen zien dat er veel groen in het gebied terugkomt en dat er veel verblijfsplekken worden gecreëerd. In het Ontwerp Kwaliteitsplan is veel aandacht besteed aan spelregels en richtlijnen m.b.t waterberging, natuurinclusief bouwen, materiaalgebruik en het tegengaan van hittestress. In het MPvE wordt ingezet op het stimuleren van duurzame mobiliteit zoals openbaar vervoer, fietsen en lopen. Deze dragen ook bij aan een gezonde levensstijl Monitoring/evaluatie: De ontwikkeling van het Waterland kwartier kent een relatief lange tijdshorizon. Daarom is het noodzakelijk om tussentijds te blijven monitoren of de ambities gehaald worden binnen de daarvoor gestelde kaders. De uitkomsten en mogelijke aanpassingen zullen dan gedeeld worden en waar nodig voorgelegd worden aan uw raad.

Nadat er een grondexploitatie is vastgesteld wordt deze minstens ééns per jaar geactualiseerd, herzien of herijkt en ter vaststelling aan u aangeboden. Voorstel: 1. Het Ontwerp Kwaliteitsplan Waterland kwartier vast te stellen en het college, ter voorbereiding van het besluit tot definitieve vaststelling van dit specifieke (aanvullende) deel van de welstandsnota, zorg te laten dragen voor de inspraakprocedure. 2. Het Mobiliteitsprogramma van Eisen Waterland kwartier vast te stellen 3. Kennis te nemen van het uitwerken van een model voor de bekostiging van de mobiliteitsvoorzieningen in het Waterland kwartier. Burgemeester en wethouders van Purmerend, de secretaris de burgemeester,

Bijlage(n): 1. Ontwerp Kwaliteitsplan Waterlandkwartier; 2. Mobiliteitsprogramma van Eisen Waterland kwartier.

Pagina 6 van 7

Registratienummer: 1581096 Onderwerp: Ontwerp-Kwaliteitsplan en Mobiliteitsprogramma van Eisen Waterlandkwartier

De raad van de gemeente Purmerend, gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 14 februari 2023,

BESLUIT:

1.

2.

3.

Het Ontwerp Kwaliteitsplan Waterland kwartier vast te stellen en het college, ter voorbereiding van het besluit tot definitieve vaststelling van dit specifieke (aanvullende) deel van de welstandsnota, zorg te laten dragen voor de inspraakprocedure. Het Mobiliteitsprogramma van Eisen Waterland kwartier vast te stellen Kennis te nemen van het uitwerken van een model voor de bekostiging van de mobiliteitsvoorzieningen in het Waterland kwartier.

n de openbare vergadering d.d. 30-03-2023

lrntter

Pagina 7 van 7