A1-raadsvoorstel-en-getekend-besluit-toekomstige-financiering -regionale-samenwerking-Zaanstreek-Waterland

►

Raadsvoorstel en ontwerpbesluit

7

PUR

MER END

Registratienummer raad 1564525

Datum:

Portefeuillehouder:

19 april 2022

D. Bijl

Domein/ Team: RUID /SRUD

Onderwerp: Toekomstige financiering ZaWa-samenwerkingsverband

Samenvatting: Voor de financiering van het Zaanstreek-Waterland-samenwerkingsverband is nieuw budget benodigd, omdat de huidige middelen (namelijk de eenmalige SRA-gelden) eind 2022 besteed zijn. De zeven gemeenten van Zaanstreek-Waterland (ZaWa) wordt voorgesteld om in te stemmen met een budget van €1,oo per inwoner (in dit voorstel omschreven als Scenario 2: Beperkt budget'). U wordt gevraagd dit te betrekken bij de besluitvorming over de begroting 2023.

Registratienummer: 1564525 Onderwerp: Toekomstige financiering ZaWa-samenwerkingsverband Purmerend, 19 april 2022 Aan de gemeenteraad van Purmerend, Inleiding en probleemstelling: Bij de opheffing van de Stadsregio Amsterdam kreeg de regio € 1,79 mln terug. In 2017 is de voormalige Stadsregio Amsterdam (SRA) opgeheven en zijn de verantwoordelijkheden m.b.t. mobiliteit overgegaan in de Vervoerregio Amsterdam (VRA). De verantwoordelijkheden van de SRA op de beleidsvelden Economie en Wonen zijn teruggegeven aan de gemeenten. En daarmee zijn ook de reserves van de SRA voor de beleidsvelden Economie en Wonen teruggegeven aan de gemeenten. Dit betrof voor de regio Zaanstreek-Waterland een bedrag van ongeveer €1,79 mln. In 2018 hebben de gemeenten in Zaanstreek-Waterland afspraken gemaakt over de besteding van deze eenmalige middelen. Deze worden momenteel vooral besteed aan gezamenlijke, regionale projecten en activiteiten m.b.t. de thema's van de MRA: Economie, Ruimte, Landschap, Bouwen en Wonen en Duurzaamheid. Het inhoudelijk opdrachtgeverschap ligt bij het betreffende regionale portefeuillehoudersoverleg (PHO) dat het initiatief neemt tot de projecten en activiteiten. Daarnaast is afgesproken dat de gemeente Zaanstad de financiële administratie uitvoert, de projecten voorfinanciert en aan het einde van het jaar verrekent. Deze afspraak is onlangs verlengd voor 2021 en 2022.

De verdeelsleutel voor de verrekening is gebaseerd op basis van het inwoneraantal. Sinds 2019 verzorgt het Ambtelijk Coördinatieteam ZaWa (ACT) jaarlijks een begroting en verantwoording. Daarmee heeft het ACT in 2019 een nieuwe rol gekregen: het stimuleren en monitoren van een zinvolle besteding van dit eenmalige budget en het verzorgen van de administratie daarvan. Het ACT heeft in februari 2021 een eerste conceptvoorstel opgesteld en besproken met de Gs8. Dit concept voorstel is besproken met de wethouders die voorzitter zijn van een regionaal portefeuillehoudersoverleg (PHO), te weten mw. Dral (Mobiliteit), dhr. Kroese (Ruimte), dhr. Schütt (EZ), mw. Baerveldt (Duurzaamheid), mw. Mutluer (Wonen) en mw. v.d. Weijenberg (Landschap). In die besprekingen werd overwegend de voorkeur gegeven aan een scenario waarbij wél structureel regionaal budget beschikbaar is voor projecten en activiteiten. Naar aanleiding van deze besprekingen is in het definitieve voorstel gekozen om te adviseren voor scenario 2 (beperkt regionaal budget). Doorslaggevende argumenten daarbij zijn: • het feit dat er in elk scenario budget nodig is voor regionale projecten en activiteiten (als de regio de huidige vorm van samenwerking wil continueren), en dat het organisatorisch complexer en onoverzichtelijker is als dat jaarlijks opnieuw per PHO vastgesteld moet worden (zoals bij scenario 3).

• De structurele beschikbaarheid van een beperkt budget maakt het makkelijker om activiteiten te ontplooien of als pilot op te starten. Dit vergroot de handelingssnelheid, flexibiliteit en daarmee het innoverend vermogen van de regio. • De regionale samenwerking is afgelopen jaren sterk gegroeid en verbeterd. Mede dankzij het beschikbaar hebben van de voormalige SRA-gelden. Dat niveau van samenwerking willen we graag voortzetten. Het beschikbaar hebben van een beperkt budget is daar ondersteunend aan. • Met de nieuwe governance van de MRA krijgt de regio een grotere rol, dan is het wenselijk dat er voldoende budget beschikbaar is voor allerlei initiatieven en activiteiten. Het definitieve voorstel is eind april 2021 nogmaals besproken in het Gs8 en daarna voorgelegd aan alle colleges. Echter, juni 2021 bleek een forse onderbesteding op de budgetten over 2021, waardoor er voldoende budget zou overblijven voor 2022. Daarop is besloten het voorstel in te trekken en een jaar later, bij deze, alsnog in te dienen.

biz. 2 van 8

Registratienummer: 1564525 Onderwerp: Toekomstige financiering ZaWa-samenwerkingsverband Als alle geplande projecten en activiteiten ook daadwerkelijk uitgevoerd worden zullen eind 2022 de eenmalige SRA-geleden volledig zijn besteed. Er is voor 2022 en verdere jaren dan geen budget meer voor nieuwe regionale projecten. Oplossingsrichtingen: In de jaren 2018 tot en met 2022 is gemiddeld € 450.000 per jaar besteed aan regionale activiteiten. Dit waren allemaal eenmalige of tijdelijke activiteiten. Geen structurele verplichtingen. Het gemiddelde bedrag geeft echter een vertekend beeld. In de eerste jaren kwamen activiteiten langzaam op gang en vanaf 2020 ontstaan er vele gezamenlijke initiatieven. De uitgaven zien er globaal als volgt uit: •

2018: € 130.000

•

2019: €335.000

•

2020: € 180.000 (invloed Corona, begroot was € 665.000)

•

2021: €440.000 (invloed Corona, begroot was € 1.000.000)

De regio en de regionale PHO hebben sinds 2018 veel baat gehad bij de beschikbare middelen. Er zijn veel activiteiten, projecten, bijeenkomsten en visies mee gerealiseerd. Dit was een grote stimulans om ontwikkelingen mogelijk te maken en heeft een impuls gegeven aan de samenwerking in de regio. Er is bijvoorbeeld een bijdrage geleverd aan het ontwikkelen van de Regionale Energie Strategie, de verkenning naar ontwikkeling van de Hoornse Lijn, het Startersloket e.d. Veel regionale activiteiten konden ontstaan, doordat er snel budget beschikbaar was voor een eerste opstart. Het budget fungeerde daarmee als 'zaaigeld' voor nieuwe ontwikkelingen. Tegelijkertijd gold ook het automatisme, dat het beschikbaar hebben van budget soms een uitnodiging was om nieuwe activiteiten op te starten. Het is gewenst om criteria te ontwikkelen voor het toekennen van budget, zodat duidelijker wordt of een activiteit in aanmerking komt voor financiering.

Er zijn drie scenario's voor het bekostigen van regionale activiteiten voor dejaren 2022 en verder gevormd: 1.

Toereikend: jaarlijks € 68o.00o voor regionale activiteiten (€ 2,00 per inwoner)

2.

Beperkt: jaarlijks € 340.ooo voor regionale activiteiten (€ 1,0o per inwoner)

3.

Minimaal: jaarlijks € 34.0oo voor regionale bijeenkomsten (€ o,1o per inwoner)

Scenario 1: Toereikend

Jaarlijks e 68o.0oo regionaal budget voor projecten en activiteiten (€ 2,00 per inwoner) •

Dit scenario is vergelijkbaar met de werkwijze van afgelopen jaren. Er is standaard een ruim budget beschikbaar voor regionale activiteiten en projecten. Het ACT maakt jaarlijks een begroting met de projecten en activiteiten per PHO en legt die in december ter goedkeuring voor aan de colleges. Na elk kalenderjaar verzorgt het ACT een rapportage over de besteding.

•

De themasecretaris is verantwoordelijk voor monitoren van de besteding van het budget en de inhoudelijke rapportage. Zaanstad blijft de financiële administratie verzorgen van de projecten en activiteiten.

biz. 3 van 8

Registratienummer: 1564525 Onderwerp: Toekomstige financiering ZaWa-samenwerkingsverband Scenario 2: Beperkt

Jaarlijks € 34o.ooo regionaal budget voor allerlei projecten en activiteiten (€ 1,00 per inwoner) •

De situatie blijft vergelijkbaar met de werkwijze van de afgelopen jaren. Er is gemiddeld€ 100.000 minder beschikbaar dan de afgelopen jaren. Het ACT maakt jaarlijks een begroting

met de projecten en activiteiten per PHO en legt die in december ter instemming voor aan de colleges. Na elk kalenderjaar verzorgt het ACT een rapportage over de besteding. •

De themasecretaris is verantwoordelijk voor monitoren van de besteding van het budget en de inhoudelijke rapportage. Zaanstad blijft de financiële administratie verzorgen van de projecten en activiteiten.

Scenario 3: Minimaal

Jaarlijks € 34.0oo regionaal budget voor bijeenkomsten en kleine activiteiten (€ o,10 per inwoner), daarnaast elk kalenderjaar budget aanvragen voor activiteiten en projecten. •

Het ACT focust op regionale coördinatie en afstemming. Het ACT heeft alleen budget voor regionale bijeenkomsten en kleine activiteiten, zoals tweemaal per jaar een bijeenkomst met alle colleges.

•

De voorzitters van de PHO's krijgen een grotere rol bij projecten en activiteiten waar budget voor nodig is. Als een PHO inhoudelijke activiteiten wil laten opstarten (of continueren) door de colleges/ raden in de regio, dan zorgt de themasecretaris i.s.m. de wethouder die het PHO voorzit voor een claim/ voorstel aan de zeven colleges om budget te regelen. De themasecretaris is verantwoordelijk voor monitoren van de besteding van het budget en de inhoudelijke rapportage. Zaanstad blijft de financiële administratie verzorgen van de projecten en activiteiten.

•

De themasecretarissen zorgen ervoor dat elk PHO voor de zomervakantie een claim/ voorstel indient bij de colleges t.b.v. het volgende kalenderjaar, zodat dit (als de colleges akkoord zijn) meegenomen kan worden in de concept begroting van alle gemeenten. Het ACT zorgt ervoor dat deze claims/ voorstellen van de PHO's tegelijk ingediend worden bij alle colleges.

blz. 4 van 8

Registratienummer: 1564525 Onderwerp: Toekomstige financiering ZaWa-samenwerkingsverband Voor- en nadelen per scenario Hieronder staan per scenario enkele voor- en nadelen. De voor- en nadelen die naast elkaar in de tabel staan hebben geen onderling verband. Voordelen Toereikend

.

Nadelen

Er is voldoende budget voor de gewenste regionale

De beschikbaarheid van het budget kan activiteiten

activiteiten. De regionale samenwerking krijgt een structurele stimulans.

uitlokken. Kritische afweging van activiteiten blijft nodig.

Een toereikend budget voor de collegeperiode 20222025. Geen nieuwe besluitvorming over budgetten

behoorlijk budget worden opgenomen, terwijl enkele

In de begroting 2022-2025 moet structureel een

verwacht.

gemeenten moeten bezuinigen.

-

Beperkt

Er is beperkt budget voor regionale activiteiten dat de

Het budget zal waarschijnlijk net niet toereikend zijn voor

colleges kunnen besteden. Daarmee blijft de stimulans

alle gewenste activiteiten per jaar, waardoor er:

voor regionale samenwerking in stand.

r i

..

geprioriteerd moet worden; discussie kan ontstaan welke activiteiten uit dit budget gefinancierd worden en voor welke activiteiten nieuw budget gevraagd wordt aan de gemeenteraden.

Minimaal

Colleges en raden zijn extra kritisch op nut en noodzaak van nieuwe activiteiten.

Voor alle nieuwe projecten en activiteiten moet nieuw budget worden aangevraagd bij de colleges en raden. Nieuwe activiteiten opstarten wordt daardoor sneller een politieke discussie in de raden bij de aanvraag van budgetten. Dat geeft het risico dat er minder activiteiten plaatsvinden dan afgelopen jaren, wat de regionale samenwerking inperkt.

Projecten worden vaker gefinancierd uit de

Beschikbaarheid van budget binnen de begrotingen zal

begrotingsprogramma's waar ze bij passen i.p.v. uit een algemeen budget "regionale activiteiten'

jaarlijks bepaald moeten worden.

De bestuurlijke voorzitters van de PHO zijn maximaal betrokken bij/ verantwoordelijk voor het aanvragen van

Grotere belasting van voorzittend wethouders en ambtelijke themasecretarissen van de PHO om proces

budget voor activiteiten.

van aanvraag budgetten te bewaken.

Het aanvragen van budgetten loopt in de pas met de

Er zal mogelijk de situatie ontstaan dat niet alle 7

reguliere begrotingscyclus i.p.v. toekenning door de

gemeenten budget beschikbaar kunnen stellen voor elke

colleges in december/ januari uit een algemeen

activiteit, waardoor enkele activiteiten door slechts een

beschikbaar budget.

aantal gemeenten i.p.v. door de gehele regio gedaan worden. Dat is geen stimulans voor de regionale samenwerking.

Meetbare doelstellingen: Het doel is om als collectief van zeven gemeenten een budget te vormen dat voldoende ruimte biedt voor de ontplooiing van regionale activiteiten die gebaseerd zijn op de ZaWa Visie- en Samenwerkingsagenda alsook de regionale thema's/PHO's en daaruit volgende documenten zoals de onlangs gepubliceerde Propositie ZaWa.

biz. 5 van 8

Registratienummer: 1564525 Onderwerp: Toekomstige financiering ZaWa-samenwerkingsverband

Financiële consequenties: Financiële consequenties per scenario zijn zichtbaar in het volgende schema: Financiële consequenties in € Aantal inwoners Gemeenten

{voorlopige CBS-cijfers

Bijdrage per inwoner

1-1-2022) +

•.

Purmerend

92.240

0,10

1,00

2,00

9.224

92.240

184.480

Er is afgesproken om voor de begroting 2023 geen keuzes aan de raad voor te leggen voordat er duidelijkheid is over de rijksbekostiging. Om die reden wordt u op dit moment voorgesteld om dit voorstel te betrekken bij de voorbereiding van de begroting 2023. Communicatie: Niet van toepassing. Duurzaamheid: Niet van toepassing. Monitoring/evaluatie: De raad wordt verzocht criteria vast te stellen voor het toekennen van regionaal budget voor projecten en activiteiten, ongeacht het scenario dat gekozen wordt. De afgelopen jaren waren er geen criteria geformuleerd, wat bij de begroting voor 2021 en 2022 knelpunten gaf gezien het grote aantal aanvragen. De raad wordt verzocht in te stemmen met de volgende criteria: Projecten of activiteiten kunnen uitsluitend in aanmerking komen voorfinanciering (of een bijdrage) uit het regionale budget als: 1.

het een pilot, onderzoek, eenmalige- of tijdelijke activiteit of project betreft of als cofinanciering dient voor een subsidieaanvraag voor een tijdelijke activiteit (max 2-3 jaar);

2.

3.

het een bijdrage levert aan de (ontwikkeling van) de regionale samenwerking; het past binnen de thema's uit de gezamenlijke Propositie ZaWa en de Visie- en Samenwerkingsagenda ZaWa, en daarmee past binnen het jaarprogramma van een van de regionale portefeuillehoudersoverleggen (PHO) op deze thema's;

4.

de aanvraag wordt gedaan (en is goedgekeurd) door één van de regionale PHO's en de voorzitter van dat PHO daarmee fungeert als bestuurlijk opdrachtgever;

5.

niet (geheel) gefinancierd kan worden uit de reguliere begrotingsprogramma's van de gemeenten of uit subsidies van andere overheden of samenwerkingsverbanden.

Indien er meer aanvragen zijn dan beschikbaar budget, zal het ACT de colleges adviseren over een prioritering om binnen het beschikbare budget te blijven. Daarnaast kan door middel van het jaarplan en de jaarrapportage van het samenwerkingsverband gemonitord worden in hoeverre de relevante processen van visievorming, organisatie (waaronder budgetverdeling) en uitvoering (waaronder budgetbesteding) naar behoren verlopen. biz. 6 van 8

Registratienummer: 1564525 Onderwerp: Toekomstige financiering ZaWa-samenwerkingsverband Voorstel: 1. In te stemmen met het betrekken bij de Programmabegroting 2023 van de aanvraag voor een structureel budget voor de bijdrage aan het regionale budget voor projecten en activiteiten van de samenwerking Zaanstreek-Waterland gebaseerd op een bijdrage van€ 1,00 per inwoner; 2.

In te stemmen met de in dit voorstel opgenomen criteria waaraan regionale activiteiten en projecten moeten voldoen om in aanmerking te komen voor bekostiging uit het beschikbare regionale budget indien dit in de Programmabegroting 2023 wordt besloten.

Burgemeester en wethouders van Purmerend, de secretaris de burgemeester,

Bijlage(n): Geen

blz. 7 van 8

Registratienummer: 1564525 Onderwerp: Toekomstige financiering ZaWa-samenwerkingsverband

De raad van de gemeente Purmerend, gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 19 april 2022,

BESLUIT:

1.

In te stemmen met het betrekken bij de Programmabegroting 2023 van de aanvraag voor een structureel budget voor de bijdrage aan het regionale budget voor projecten en activiteiten van de samenwerking Zaanstreek-Waterland gebaseerd op een bijdrage van € 1,00 per inwoner;

2.

In te stemmen met de in dit voorstel opgenomen criteria waaraan regionale activiteiten en projecten moeten voldoen om in aanmerking te komen voor bekostiging uit het beschikbare regionale budget indien dit in de Programm begroting 2023 wordt besloten.

Aldus vastgesteld in de griffier,

e openbare vergaderin de

biz. 8 van 8