a-raadsvoorstel-water-en-rioleringsprogramma-purmerend-2025-2030

Raadsvoorstel en ontwerpbesluit

Registratienummer raad 1610803

Datum: 15 april 2025

Portefeuillehouder: P. Verkroost

Domein / Team: RUID / PROG

Onderwerp: Gemeentelijk Water- en Rioleringsprogramma Purmerend 2025-2030 Samenvatting: De gemeente heeft een aantal wettelijke (zorg)taken voor het stedelijk (afval)water. Op basis van de Omgevingswet is dit te onderscheiden in drie watertaken: - de zorg voor het inzamelen en het transporteren van afvalwater (rioleringstaak); - de zorg voor de verwerking van afvloeiend hemelwater (hemelwatertaak); - de zorg voor het beperken van de nadelige gevolgen van de grondwaterstand in openbaar bebouwd gebied (grondwatertaak). Het ‘Gemeentelijk Water- en Rioleringsprogramma 2025-2030’ en het ‘Grondwaterbeleidsplan gemeente Purmerend 2025-2030’ leggen vast op welke wijze gemeente Purmerend het (afval)water inzamelt en de zorgtaken voor hemelwater en grondwater uitvoert. Bij de totstandkoming van deze plannen zijn de overige gemeenten uit de regio Zaanstreek-Waterland, het Hoogheemraadschap (als waterbeheerder) en de provincie (als wettelijk toezichthouder) betrokken. Het Water- en Rioleringsprogramma (WRP) is onderdeel van het spoor ‘we gaan anders om met water en houden het hoofd koel’ uit het overzichtsdocument ‘Werk aan de toekomst’, dat in de raad van 27 februari 2025 is vastgesteld. Binnen dit spoor nemen we onder andere maatregelen om de risico’s voor de volksgezondheid te beperken bij hevigere en frequentere regenbuien.

Bij dit plan is tevens uitvoering gegeven aan uw principebesluit bij het Gemeentelijke Rioleringsplan 2018-2023 (1462089) op 28 maart 2019 om over te gaan naar een gedeeltelijk spaarsysteem voor de rioolheffing. Doel hierbij is een duurzame bekostiging voor de huidige en toekomstige generaties. Het voorstel is om over te gaan van de huidige variant van volledig activeren van investeringen naar een variant met gedeeltelijk sparen. Hierdoor loopt de gemeentelijke schuld minder hard op en verkleinen we het renterisico.

Registratienummer: 1610803 Onderwerp: Gemeentelijk Water- en Rioleringsprogramma Purmerend 2025-2030 Purmerend, 15 april 2025 Aan de gemeenteraad van Purmerend, Inleiding en probleemstelling: Het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) was onder de Wet milieubeheer verplicht en heeft een belangrijke rol gespeeld bij de planmatige uitvoering van de gemeentelijke watertaken. Onder de Omgevingswet (januari 2024) is het GRP niet langer verplicht. Gemeenten kunnen zelf kiezen om een Rioleringsprogramma of een Water- en Rioleringsprogramma (WRP) vast te stellen. In het WRP is aangegeven hoe de gemeente Purmerend omgaat met de gemeentelijke watertaken, de wettelijke (zorg)taken voor het stedelijk (afval)water. Op basis van de Omgevingswet is dit te onderscheiden in drie watertaken: - de zorg voor het inzamelen en het transporteren van afvalwater (rioleringstaak); - de zorg voor de verwerking van afvloeiend hemelwater (hemelwatertaak); - de zorg voor het beperken van de nadelige gevolgen van de grondwaterstand in openbaar bebouwd gebied (grondwatertaak). Investeringen in de riolering worden in Purmerend geactiveerd op de balans en afgeschreven over de verwachte gebruiksduur. De jaarlijkse afschrijving en rente zijn lasten in de begroting die gedekt worden door de rioolheffing. Door de forse investeringen stijgt de boekwaarde en daarmee de rentelasten snel.

Oplossingsrichtingen: Het nieuwe WRP bestaat uit een regionaal beleidsmatig deel, dat door alle gemeenten in Zaanstreek- Waterland en in overleg met Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) is opgesteld, en een gemeentespecifiek deel. Ondanks dat het niet verplicht is om een WRP vast te laten stellen heeft het meerwaarde om dit wel te doen, omdat: - het de gemeente in staat stelt beleid en de maatregelen voor de taken op het gebied van afvalwater, hemelwater en grondwater in samenhang op te schrijven en zo de kosten in de hand te houden; - het inwoners en bedrijven duidelijk maakt wat zij op dit gebied van de gemeente kunnen verwachten; - het een goede samenwerking tussen gemeente en waterschap bevordert; - het de besteding van de rioolheffing (financiële exploitatie en investering) transparant maakt en de onderbouwing is van de rioleringsheffing; - het inzichtelijk maakt waar we staan en welke hoeveelheden we beheren; - het de samenwerking binnen de regio Zaanstreek-Waterland beschrijft; - het speerpunten (uitvoeringsprogramma), visie, beleid, ontwikkelingen en zorgplicht voor de planperiode 2025-2030 aangeeft. Het primaire doel van rioleringszorg is om risico's voor de volksgezondheid door contact met ongezuiverd afvalwater te minimaliseren. Het WRP legt vast op welke wijze gemeente Purmerend het (afval)water inzamelt en de rioleringstaak en hemelwatertaak uitvoert.

Het Grondwaterbeleidsplan gemeente Purmerend 2025-2030 brengt de verplichtingen en ambities van de gemeente Purmerend binnen haar grondwatertaak (opgelegd vanuit de Omgevingswet) in beeld. Het geeft aan wat burgers van de gemeente mogen verwachten om grondwateroverlast of -onderlast zoveel mogelijk te beperken en te voorkomen. Omgekeerd ook wat de gemeenten van burgers (en ook van het hoogheemraadschap) verwachten om grondwateroverlast of -onderlast te beperken of te voorkomen. blz. 2 van 5

Registratienummer: 1610803 Onderwerp: Gemeentelijk Water- en Rioleringsprogramma Purmerend 2025-2030 Meetbare doelstellingen: In het Uitvoeringsprogramma is de doelstelling opgenomen om door meten en monitoren inzicht te houden op het functioneren van de afvalwaterketen. Daarnaast wordt gewerkt om het inzicht in de toestand van onze ondergrondse assets (riolering, drainage, putten, gemalen) te vergroten om de waterketentaken zo doelmatig mogelijk te kunnen uitvoeren. Hiermee beperken we risico’s en kosten. Financiële consequenties: De kosten van rioolbeheer worden gedekt door de rioolheffing. Deze heffing is bedoeld om de kosten voor beheer, onderhoud en vervanging (kapitaallasten) van rioleringssystemen en onze watertaken te dekken. Het voorstel is de wijze van dekken te wijzigen. De aankomende jaren gaan we veel riolen vervangen of renoveren. Door het forse investeringsprogramma van de riolering stijgt de schuld van de gemeente. De huidige bekostiging van de watertaken maakt dat er over de gebruiksperiode veel rentelasten in de begroting en het tarief zitten. Dat maakt het tarief ook gevoelig voor rentestijging. In dit voorstel wordt voorgesteld de komende jaren het rioolheffingstarief iets sneller te laten stijgen om zo de boekwaarde van investeringen minder hard te laten oplopen en de rentelasten te beperken.

Aan Arcadis hebben we gevraagd om in beeld te brengen wat de effecten op tarief en boekwaarde zijn als we het toekomstig investeringsprogramma van Purmerend gaan activeren (huidige methode) of sparen. Bij volledig sparen wordt er geen nieuwe boekwaarde opgebouwd: de nieuwe investeringen worden volledig uit het tarief bekostigd. De berekeningen van Arcadis laten zien dat in de variant volledig sparen het tarief de eerste jaren heel hard moet stijgen. Om die reden hebben we aan Arcadis gevraagd ook een tussenvariant te berekenen. Om vanuit de huidige systematiek binnen 10 jaar naar volledig sparen over te gaan, zou dit t/m 2034 vragen om een extra tariefstijging van gemiddeld 18 euro per jaar bovenop de sowieso in deze periode benodigde verhoging van gemiddeld 9 euro per jaar per aansluiting. Dit vindt het college een te sterke (extra) verhoging voor onze inwoners en ondernemers. Om die reden stelt het college een tussenvariant voor, waarin de gemeente binnen 10 jaar naar 50% sparen, 50% activeren voor onze water- en rioleringsinvesteringen toewerkt. Dit vraagt t/m 2034 om een extra tariefstijging van gemiddeld 10 euro per jaar per aansluiting. Om de overgang naar de hogere tarieven nog iets te temperen, wordt voorgesteld rioleringsinvesteringen die nu over 45 jaar worden afgeschreven, af te gaan schrijven over 55 jaar. Dit is naar de huidige ervaring realistisch.

Hierdoor kan het tarief vanaf 2026 structureel met 9 euro per aansluiting verlaagd worden. De voorgestelde variant resulteert over 60 jaar in € 93 miljoen minder boekwaarde en € 108 miljoen minder rente en uiteindelijk in een lager tarief. De komende 10 jaar zal het tarief hiervoor wel harder moeten stijgen. Dit is voor u uitgewerkt in bijlage 3. Communicatie: De vaststelling wordt bekend gemaakt via de gebruikelijke kanalen. Privacy: In het Gemeentelijk Water- en Rioleringsprogramma Purmerend 2025-2030 en het Grondwaterbeleidsplan gemeente Purmerend 2025-2030 zijn geen persoonsgegevens opgenomen. Duurzaamheid: We werken dagelijks aan het Purmerend van de toekomst. Dat houdt in dat we met respect omgaan met onze omgeving en streven naar een balans tussen natuur en bebouwd gebied. Dat doen we om blz. 3 van 5

Registratienummer: 1610803 Onderwerp: Gemeentelijk Water- en Rioleringsprogramma Purmerend 2025-2030 onze gemeente ook in de toekomst leefbaar en veilig te houden, voor onze kinderen en voor iedereen die zich verbonden voelt met onze ondernemende gemeente. Het werken aan de toekomst van Purmerend doen we aan de hand van de verschillende transitiepaden die zijn opgenomen in het overzichtsdocument ‘Werk aan de toekomst’ dat in de raad van 27 februari 2025 is vastgesteld. Dit Water- en Rioleringsprogramma (WRP) is onderdeel van het spoor ‘we gaan anders om met water en houden het hoofd koel’. Binnen dit spoor nemen we onder andere maatregelen om de risico’s voor de volksgezondheid te beperken bij hevigere en frequentere regenbuien. Monitoring/evaluatie: We controleren de toestand van de riolering regelmatig, inspecteren het systeem periodiek en voeren preventief onderhoud uit om onverwachte defecten en verstoppingen zoveel mogelijk te voorkomen. Bij het beheer van het systeem wordt niet alleen gekeken naar de technische staat van de riolen, maar ook naar de relatie met het watersysteem. Voorstel: 1. Bijgaand Gemeentelijk Water- en Rioleringsprogramma Purmerend 2025-2030 vast te stellen; 2.

Te besluiten om het tarief van de rioolheffing te bepalen op de variant waarin de gemeente binnen 10 jaar komt tot de situatie dat water- en rioleringsinvesteringen jaarlijks voor 50% geactiveerd worden; 3. Te besluiten de afschrijvingstermijn van rioleringsinvesteringen te wijzigen van 45 naar 55 jaar; 4. De voorgaande twee besluiten te verwerken in de eerstvolgende wijziging van de Financiële verordening; 5. Dit besluit treedt in werking op de dag na die van bekendmaking. Burgemeester en wethouders van Purmerend, de secretaris de burgemeester,

Bijlage(n): 1. Gemeentelijk Water- en Rioleringsprogramma Purmerend 2025-2030 2. Grondwaterbeleidsplan gemeente Purmerend 2025-2030, d.d. 4 december 2024 3. Kostendekkingsplan gemeente Purmerend, d.d. 27 februari 2025 (Arcadis) 4. Oplegnotitie Kostendekkingsplan

blz. 4 van 5

Registratienummer: 1610803 Onderwerp: Gemeentelijk Water- en Rioleringsprogramma Purmerend 2025-2030

De raad van de gemeente Purmerend, gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 15 april 2025,

B E S L U I T:

1. Bijgaand Gemeentelijk Water- en Rioleringsprogramma Purmerend 2025-2030 vast te stellen; 2. Te besluiten om het tarief van de rioolheffing te bepalen op de variant waarin de gemeente binnen 10 jaar komt tot de situatie dat water- en rioleringsinvesteringen jaarlijks voor 50% geactiveerd worden; 3. Te besluiten de afschrijvingstermijn van rioleringsinvesteringen te wijzigen van 45 naar 55 jaar; 4. De voorgaande twee besluiten te verwerken in de eerstvolgende wijziging van de Financiële verordening; 5. Dit besluit treedt in werking op de dag na die van bekendmaking.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering d.d. 22 mei 2025 de griffier, de voorzitter,

blz. 5 van 5