A Raadsvoorstel voorbereidingsbudget Purmer Zuid Zuid

Registratienummer: 1537264 Onderwerp: Voorbereidingskrediet Purmer Z Z

RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLUIT Registratienummer raad 1537264

Datum: 15 december 2020

Portefeuillehouder: T. Kroese

Domein / Team: RUID / ONTW

Onderwerp: Voorbereidingsbudget Purmer Zuid Zuid Samenvatting: Purmerend is volop aan de slag met OV-knooppuntontwikkeling (Stationsgebied), herontwikkeling van buurten (Wheermolen-Oost) en het realiseren van woningen zowel in de binnenstad als in andere wijken. Om de behoefte van de stad en regio in te vullen maar ook om te voldoen aan de kwalitatieve vraag en om voldoende draagkracht te houden in de stad zijn meer woningen nodig. Naast een binnenstedelijk programma, bestaat ook behoefte aan grondgebonden woningen in de verschillende categorieën. In 2020 is de gemeente daarom gestart met de uitleglocatie Purmer Zuid Zuid. Tegelijk met de opstart van de Purmer Zuid Zuid zijn er ook lopende ontwikkelingen in de nabije omgeving waarmee samenhang bestaat: - Woningbouwontwikkeling Vurige Staart; - transformatie van een deel van de Golfbaan; - Ontwikkeling bedrijventerreinen Baanstee Noord en Edam-Volendam; - het traject om met buurgemeenten te komen tot een visie op De Purmer; - de recente samenwerking rondom Houtbouw in combinatie met de MRA Green Deal. Afgelopen jaar is met alle in- en externe partners voor Purmer-Zuid-Zuid een eerste verkenning opgesteld. De verkenning is als bijlage 2 toegevoegd en geeft in hoofdlijnen de volgende bevindingen aan: - Purmerend is op weg om van groeikern te veranderen naar een complete stad.

Om een complete stad te worden, zijn er onderscheidende woonmilieus nodig - De ontwikkeling van Purmerend – en daarmee ook van Purmer Zuid Zuid – staat niet op zichzelf, maar moet nadrukkelijk ook in verbinding staan met zijn omgeving; de naaste omgeving en het ‘daily urban system’ van de regio en Groot Amsterdam; - De Purmer Zuid Zuid leent zich uitermate om zich te onderscheiden door een groen grondgebonden woonmilieu te worden. Met de ontwikkeling van Purmer Zuid Zuid kunnen de volgende doelen gerealiseerd worden: - Kans om circa 1500 woningen te realiseren woningen die van toegevoegde waarde zijn voor complete stad Purmerend in kwalitatieve als kwantitatieve zin. (30-30-40 als uitgangspunt) met differentiatie om segregatie tegen te gaan; - Bijdragen aan de lokale ambities voor werkgelegenheid en innovatie in houtbouw; - MRA Green Deal Houtbouw; - Verbinding te maken tussen de harde grenzen die er nu zijn tussen stad en bos, tussen stad en de Purmer; - Duurzaam en natuurinclusief ontwikkelen; - compenseren van groen door grondruil en versterken Purmerbos als krachtig(er) landschappelijk element; - Verkeersvraagstukken als de Noord- Zuid verbinding met de stad en gebruik van Blz. 1 van 9

Registratienummer: 1537264 Onderwerp: Voorbereidingskrediet Purmer Z Z andere mobiliteit (mede) te ontwikkelen.

In 2021 zal er een ontwikkelingsvisie voor Purmer Zuid Zuid worden uitgewerkt. Hierin worden de volgende punten uitgewerkt: planning/ proces, samenhang met andere omliggende (gebieds-)ontwikkelingen, kansen voor houtbouw, natuurontwikkeling en de bijdrage aan de stad in brede maatschappelijk-/economische zin. Hieruit volgt een stedenbouwkundige opzet, programma en financiële randvoorwaarden. Voor deze ontwikkelingsvisie wordt een voorbereidingsbudget gevraagd van € 265.000,-.

Blz. 2 van 9

Registratienummer: 1537264 Onderwerp: Voorbereidingskrediet Purmer Z Z

Purmerend, 7 december 2020 Aan de gemeenteraad van Purmerend, Inleiding en probleemstelling: Purmerend is voornemens om, als onderdeel van de langetermijnagenda, aan de zuidzijde van de stad de locatie Purmer Zuid Zuid (voorheen ook wel appeltje voor de dorst genoemd) in ontwikkeling te brengen. Hiervoor heeft een eerste verkenning plaats gevonden (bijlage 2). In dit collegevoorstel wordt het resultaat van de dit jaar uitgevoerde eerste verkenning toegelicht, een stappenplan voor het verdere proces om tot een ontwikkelingsvisie te komen omschreven, alsmede de samenhang uitgewerkt met andere (gebieds)ontwikkelingen. Uiteindelijk wordt akkoord gevraagd om dit project op te starten met de aanvraag van een voorbereidingsbudget. Waarom Purmer Zuid-Zuid oppakken? We zien dat onze verstedelijkingsslag goed op de rit staat 1. We transformeren bedrijventerreinen (Wagenweggebied, De Koog), zijn aan de slag met OVknooppuntontwikkeling (Stationsgebied), herontwikkelen buurten (Wheermolen-Oost) en voegen zowel in de binnenstad als in de andere wijken, waar mogelijk, woningen toe. Dat doen we op een manier waarbij de leefbaarheid en toekomstbestendigheid van onze stad voorop staat. Hiermee zijn we er echter nog niet. Méér woningen zijn nodig om de behoefte van stad en regio in te vullen, maar ook om te voldoen aan de kwalitatieve vraag en vanwege voldoende draagkracht voor voorzieningen 2.

Bovendien worden in de binnenstedelijke projecten met name appartementen toegevoegd, terwijl ook behoefte bestaat aan grondgebonden woningen in de verschillende categorieën. De corporaties vragen ook uitdrukkelijk (prestatieafspraken) om niet alleen binnenstedelijk sociale huurwoningen te bouwen maar ook aan de rand van de stad. Deze ontwikkellocatie is op grond van de Omgevingsverordening NH2020 door de provincie aangewezen als ‘landelijk gebied’, Dat houdt in, dat medewerking benodigd is van de provincie. In 2020 zijn we daarom ook aan de slag gegaan met de ontwikkellocaties die we daarvoor op ons grondgebied nog hebben. De mogelijkheid voor de transformatie van een deel golfterrein (particulier initiatief) en kunnen we Purmer Zuid Zuid oppakken. Purmer Zuid Zuid De locatie Purmer Zuid Zuid ligt aan de rand van Purmerend, ingesloten door een deel van het Purmer Bos en de Westerweg. Rondom dit gebied hebben ontwikkelaars gronden verworven (onder andere Vurige staart, deelgebied 2). Met de Purmer Zuid Zuid hebben we het over in totaal 46,6 ha verdeeld over 21,1 ha gemeentelijke gronden (deelgebied 1) en 25,5 grond van Staatsbosbeheer ( deelgebied 3).

1 Bron: Woningmonitor 2020 2 Bron: Woonvisie

Blz. 3 van 9

Registratienummer: 1537264 Onderwerp: Voorbereidingskrediet Purmer Z Z

Omliggende ontwikkelingen Tegelijk met de opstart van de Purmer Zuid Zuid zien we dat er vele ontwikkelingen in de omgeving zijn waarmee er samenhang gezocht zou moeten worden. Dit zijn onder andere de volgende ontwikkelingen/ visies; • Woningbouwontwikkeling Vurige Staart • Transformatie van een deel van de Golfbaan • Ontwikkeling bedrijventerrein Baanstee Noord (Purmerend) en Bedrijventerrein EdamVolendam (WVG gevestigd) • Houtbouwalliantie in Waterland • MRA Green Deal • Visie op de Purmer (in ontwikkeling) Daarnaast liggen er verkeerskundige uitdagingen die dit project ook zullen raken. De verbinding Noord-Zuid door Purmerend, in combinatie met de Oost- West verbinding. In de ontwikkelingsvisie zal aangegeven moeten worden hoe deze uitdagingen worden opgepakt voor de stad als geheel en welke in samenhang met deze ontwikkeling opgepakt kunnen worden. Aanpak om te komen tot ontwikkeling Eerste verkenning Begin 2020 is een grove procesaanpak met alle partners, bestuurlijk en ambtelijke besproken. Hiermee is aan de slag gegaan en met Bureau INBO is een eerste verkenning opgesteld. De verkenning is als bijlage 2 toegevoegd en geeft in hoofdlijnen de volgende bevindingen aan: - Purmerend is op weg om van voormalige groeikern te veranderen naar een complete stad.

Dat betekent een evenwichtige verdeling van wonen, werken, verblijven, et cetera; - De ontwikkeling van Purmerend – en daarmee ook van Purmer Zuid Zuid – staat niet op zichzelf, maat moet nadrukkelijk ook in verbinding staan met zijn omgeving; de naast omgeving en het daily urban system van de regio en Groot Amsterdam; - Op schaal van de MRA kan Purmerend een bijzonder positie krijgen cq. verzilveren, namelijk die van de groene grondgebonden woondroom. De groene grondgebonden woning is altijd een basis kwaliteit van Purmerend geweest. Deze dient nu opnieuw te worden vormgegeven in een hedendaagse vorm; - Purmer Zuid Zuid is samen met de ontwikkeling van de golfbaan één van de laatste uitbreidingen aan de stadsrand van Purmerend. Uit eerdere ervaringen kunnen lessen getrokken worden waaronder onder andere zorg voor een goede aansluiting tussen bestaande gebieden en nieuwe ontwikkelingen; - Om een complete stad te worden, zijn er meer onderscheidende woonmilieus nodig. Binnen bestaand stedelijk gebied wordt hier invulling aan gegeven. Maar dit legt de lat voor Purmer Zuid Zuid hoog. Inzet is om Purmer Zuid Zuid als nieuwe uitleglocatie onderscheidend te laten zijn. De landschappelijke kwaliteit van de locatie en de omgeving Blz. 4 van 9

Registratienummer: 1537264 Onderwerp: Voorbereidingskrediet Purmer Z Z bieden hier veel aanknopingspunten. De ambitie om duurzaamheid en innovatie vanuit gebiedsontwikkeling in brede zin tot uitdrukking te brengen, is groot. - Purmer Zuid Zuid zou, bezien vanuit de veelheid van woonmilieus die er in Purmerend zijn, zich in het bijzonder kunnen richten op: o Bewoners uit Purmerend en de regio die de stad en buitengebied willen combineren: in de stad wonen, maar tegelijk in een groene setting o Bewoners uit Purmerend en de regio die wonen en werken willen combineren: dankzij vele mogelijkheden om in Purmer Zuid Zuid te kunnen werken aan en dichtbij huis o Bewoners uit Purmerend en de regio die waarschijnlijk nog voor een deel georiënteerd blijven op Amsterdam maar in het wonen in Purmer Zuid Zuid een stap in een woon carrière zien. Opstellen ontwikkelvisie De volgende stap die we willen zetten, is het opstellen van een ontwikkelvisie voor het gebied. Deze visie willen we samen opzetten met belanghebbenden en daarin kansen en uitdagingen meenemen alsmede de samenhang en eventuele afhankelijkheden benoemen van omliggende ontwikkelingen. Belanghebbenden Om de Purmer Zuid Zuid te kunnen gaan ontwikkelen zullen we in gesprek moeten gaan met de belanghebbenden van het gebied.

dit zijn in eerste instantie de andere grondeigenaren/ ontwikkelaars en partijen waar straks een akkoord mee gehaald moet worden zoals de Provincie NH (vanuit landschap), Vervoersregio Amsterdam/Provincie NH (verkeersverbindingen), HHNK (waterkwaliteit), Staatsbosbeheer (grondruil en verbinding) en regio gemeenten omdat we hier buitenstedelijk gaan ontwikkelen. Bij de eerste verkenning zijn deze partijen betrokken geweest en hebben aangegeven betrokken te willen blijven bij het verder opstellen van het ontwikkelingsplan. Deze samenwerking zal voortgezet worden zodat er een gedragen plan komt, tegelijk is de gemeente eigenaar van de te ontwikkelingen gronden en zal zich daarom niet afhankelijk laten zijn van belangen van derden maar de belangen van de stad in brede zin voorop stellen. Naast de hierboven aangegeven partijen, zijn natuurlijk de direct omwonenden, de wijkbewoners maar ook woningzoekenden in Purmerend en regio belangrijke belanghebbende om tot een ontwikkelplan te komen. Grond verpacht In het beoogde plangebied wordt er grond volgens de Pachtwet van de gemeente gepacht door een agrarisch bedrijf. Bij elkaar ongeveer 19 ha. In het te ontwikkelen gebied ligt ook het huidige bedrijf. Dit is een in eigendom zijnde kavel van ongeveer 0,9 ha. Verder pacht het bedrijf nog circa 29 ha aan de oostzijde van de Westerweg.

Daarvan is 11 ha van de gemeente, 8 ha van een particulier en 10 ha van een projectontwikkelaar. Tot slot heeft een adviseur van de familie in een eerder contact (2011) aangegeven dat het bedrijf nog 11 ha in eigendom heeft. Het is echter op dit moment niet duidelijk of dat nog zo is en waar deze gronden zich dan bevinden. Uit een eenvoudige kadastrale recherche komt dit niet naar voren. De bestaande pachtovereenkomst voor de 19 ha zal beëindigd moeten worden. Ontpachten van deze 19 ha (incl. de huiskavel) is van zodanige impact op de bedrijfsvoering, dat de gemeente zal moeten overgaan tot uitplaatsing van het gehele bedrijf. De tijd die met onderhandelingen en bedrijfsverplaatsing gemoeid gaat, zal zeker een jaar of twee duren, waarmee dit een belangrijk onderdeel is in de verdere uitwerking. Met het grondbedrijf van de provincie zal worden overlegd over alternatieve mogelijkheden elders in Noord-Holland.

Blz. 5 van 9

Registratienummer: 1537264 Onderwerp: Voorbereidingskrediet Purmer Z Z Kansen en uitdagingen Naar aanleiding van de eerste verkenning en lopende ontwikkelingen/ ambities in Purmerend zien we de volgende kansen en uitdagingen: - Samenhang met de omliggende ontwikkelingen - Houtbouw alliantie met Edam-Volendam - Houtbouw conform de Green Deal MRA - Verbinding te maken tussen de harde grenzen die er nu zijn tussen stad, bos en De Purmer. - Verbinding met de bestaande wijken - Duurzaam en Natuur inclusief ontwikkelen, - Kansen om circa 1500 woningen te realiseren - Woningen die van toegevoegde waarde zijn van door complete stad Purmerend in kwalitatieve als kwantitatieve zin. (30-30-40 als uitgangspunt), versterken van de bestaande woningen. Differentiatie om segregatie tegen te gaan. - Het bosareaal compenseren en versterken door grondruil en afstemming te zoeken met de provincie en Staatsbosbeheer ihkv de NNN-status en ecologische verbindingszones - Verkeersvraagstukken als; ontsluiting van de Purmer Zuid Zuid, de Noord- Zuid verbinding met de stad, andere mobiliteit, fietsverbindingen en parkeren. Samenhang met omliggende ontwikkelingen Aan de oostkant van Purmerend spelen meerdere gebiedsontwikkelingen.

Naast de PurmerZuid-Zuid is dat: Woningbouwontwikkeling de Vurige Staart, de herontwikkeling golfbaan en de uitgifte het bedrijventerrein Baanstee Noord en Noordoost (Edam-Volendam). Hoewel de drie gebieden in beginsel zelfstandige ontwikkelingen betreffen, geeft de groeiende ontwikkelambitie aanleiding om op overzicht te kijken naar de gezamenlijke betekenis en kansen voor de stad. Houtbouw Green Deal MRA De Metropoolregio Amsterdam werkt aan een duurzame regio. Daarom wordt volop ingezet op het realiseren van de energie- en grondstoffentransitie. Zo’n omslag maakt de regio bovendien internationaal nóg concurrerender. Houtbouw (b)lijkt tot op heden een ondergeschikte rol te spelen in het verduurzamen van de bouw, maar biedt uitstekende kansen voor lokale productie, CO2-opslag en hergebruik. De MRA gaat samen met het Rijk en investeerders investeren in het stimuleren van houtbouw. Die investeringen zijn niet alleen gericht op het eindproduct, maar moeten eveneens de (bouwsector verleiden kennis op te doen en innovatiever te worden. Dit levert versnelling in de woningbouwproductie op, verduurzaming van grondstofgebruik, een positief effect op milieu- en de leefkwaliteit tijdens bouw, bewoning en bij hergebruik. Purmerend heeft hierin met Edam-Volendam qua ligging, logistiek, arbeidspopulatie ((V)MBO/LTS/MTS), onderwijs bouwbedrijven (o.a.

HSB/KBK/Mercuur) en grondstoffen (Purmerbos) een uitstekende uitgangspositie in de MRA. Purmerend heeft (met Beemster) een van de betere woonproducten in de MRA. Betaalbare woningen in het groen met een geweldige historische regio op een steenworp van Amsterdam. Wanneer we ons realiseren dat we met deze woningbouwontwikkeling Purmerend ‘af’ maken, is het van belang dat het woonproduct lokaal en regionaal een toevoeging is. De ontwikkelvisie moet een ambitie beschrijven die Purmer Zuid Zuid echt een passende toevoeging maakt lokaal en regionaal. De innovatieve ambitie voor houtbouw is daarom niet beperkt tot de materiaalkeuze, maar vertaalt zich in de stedenbouw en architectuur. Verschijningsvormen die inspireren en verleiden en onderstrepen dat het karakter van dit deel van Waterland naast historie ook innovatie biedt. Zie hiervoor ook de eerste verkenning in de bijlage.

Blz. 6 van 9

Registratienummer: 1537264 Onderwerp: Voorbereidingskrediet Purmer Z Z

Stappenplan om te komen tot ontwikkelingsvisie Voor Purmer Zuid Zuid is dus een eerste verkenning gedaan. Na besluitvorming op het maken van een ontwikkelvisie zullen de volgende stappen doorlopen worden om tot deze visie te gaan komen. 1. Verkenning (gedaan) 2. Verdere verkenning/ Interne gesprekken, workshops bestuur/ raad 3. Randvoorwaarden kaart opstellen 4. Gesprekken stakeholders/ omwonende/ woningzoekende/ enzovoort 5. Toppunten eruit halen/ scenario’s verweken 6. 2e ronde gesprekken stakeholders/ omwonende/ woningzoekende/ enzovoort over de gedeelde punten/ scenario’s 7. ambitie met schetsontwerp a. bijhorende stukken (stedenbouwkundige opzet, financiële kaders, planning en proces, samenhang andere omliggende ontwikkelingen, omschreven kansen voor houtbouw conform MRA Green deal en programma) De planning is om in het najaar van 2021 met een concept ontwikkelingsvisie naar de Raad toe te gaan. Meetbare doelstellingen Een ontwikkelingsvisie voor Purmer Zuid Zuid waarin de volgende punten tenminste omschreven: planning/ proces, samenhang met andere omliggende ontwikkelingen, stedenbouwkundige opzet, programma, en financiële randvoorwaarden. Duurzaamheid Duurzaamheid in de context van Purmer Zuid Zuid begint vooral ook met sociale duurzaamheid en sociale inclusiviteit.

In de beste praktijken van het Nederlandse “stadsmaken” speelt het herkennen van doelgroepen en deze vanaf het begin (online) samen brengen een grote rol in gedragen gebiedsontwikkeling. Maar ook klimaatbestendigheid, natuurinclusief bouwen, energieneutraal wonen, smart mobility zijn logische duurzaamheidsthema’s die uit de eerste verkenning naar voren komen en in de verdere uitwerking meegenomen kunnen worden. Financiële consequenties De gevraagde ambtelijke inzet valt niet binnen de huidige capaciteit en wordt nog niet gedekt door een grondexploitatie. Daarom is een budget nodig om dit te kunnen uitvoeren. De geraamde kosten bedragen € 265.000,- Voorgesteld wordt om het budget te dekken uit de bestemmingsreserve gronden. De bestemmingsreserve heeft hiervoor afdoende saldo. Te zijner tijd is de verwachting dat de kosten middels de grondexploitatie weer kunnen worden terugverdiend. Communicatie De communicatie over de op te stellen ontwikkelingsvisie is open en transparant maar geen groots (media) moment. We zijn tenslotte nog in de eerste stappen om tot een ontwikkelvisie te komen en gaan eerst met de belanghebbenden zoals beschreven bij de aanpak. We zorgen dat er informatie op de website te vinden is, er komt een berichtje in de nieuwsbrief en in de wijkkrant van de Purmer Zuid. Daarnaast zijn de wijkmanagers, als aanspreekpunt natuurlijk op de hoogte.

Stakeholders en omwonenden actief betrekken In de vierde stap van het stappenplan, die is omschreven bij de aanpak gaan we actief naar Blz. 7 van 9

Registratienummer: 1537264 Onderwerp: Voorbereidingskrediet Purmer Z Z buiten en kunnen omwonenden en andere belanghebbenden meedenken. Hiervoor stellen we een communicatie- en participatieplan op. Relatie met fusie/ Monitoring/evaluatie nvt

Voorstel: 1. Kennis te nemen van de uitgevoerde eerste verkenning Purmer Zuid Zuid en de voorgestelde aanpak om te komen tot een ontwikkelingsvisie voor Purmer Zuid Zuid; 2. Een voorbereidingsbudget van € 265.000 voor 2021 beschikbaar te stellen voor het opstellen van de Ontwikkelingsvisie Purmer Zuid Zuid ten lasten van de bestemmingsreserve gronden door vaststelling van bijgaande begrotingswijziging. Burgemeester en wethouders van Purmerend, de secretaris

de burgemeester,

Bijlage(n): - verkenning Purmer Zuid Zuid

Blz. 8 van 9

Registratienummer: 1537264 Onderwerp: Voorbereidingskrediet Purmer Z Z

De raad van de gemeente Purmerend, gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 7 december 2020,

B E S L U I T:

1. 2.

Kennis te nemen van de uitgevoerde eerste verkenning Purmer Zuid Zuid en de voorgestelde aanpak om te komen tot een ontwikkelingsvisie voor Purmer Zuid Zuid; Een voorbereidingsbudget van € 265.000 voor 2021 beschikbaar te stellen voor het opstellen van de Ontwikkelingsvisie Purmer Zuid Zuid ten lasten van de bestemmingsreserve gronden door vaststelling van bijgaande begrotingswijziging.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering d.d. de griffier, de voorzitter,

Blz. 9 van 9