A-raadsvoorstel-MRA-meerjarenbegroting-2021-2024

Raadsvoorstel en ontwerpbesluit

Registratienummer raad 1576675

Datum: 25 oktober 2022

Portefeuillehouder: E. van Selm

Domein / Team: RUID / SRUD

Onderwerp: MRA Meerjarenbegroting Samenvatting: De raad wordt gevraagd om in te stemmen met de definitieve MRA Meerjarenbegroting. In de Samenwerkingsafspraken die eind 2021 door de MRA-deelnemers zijn vastgesteld is een nieuw instrument opgenomen: de Meerjarenbegroting. De Meerjarenbegroting is de financiële uitwerking van de MRA-agenda en maakt inzichtelijk welke inkomsten en uitgaven er zijn te voorzien gedurende de looptijd van de MRA-agenda. De Meerjarenbegroting vormt daarmee het financiële kader van de MRA-samenwerking. De raden en Staten van alle deelnemers zijn in de gelegenheid gesteld om wensen en opvattingen te formuleren t.a.v. de concept Meerjarenbegroting. Deze zienswijzen zijn in de Algemene Vergadering (AV) besproken op 21 september 2022 waarna de definitieve Meerjarenbegroting naar de raden en Staten is verzonden. De AV bespreekt op 18 november het resultaat van de gemeentelijke en provinciale vaststelling en stelt het uiteindelijke document vast. De MRA-partijen is gevraagd om voor 18 november aan te geven of zij kunnen instemmen met de begroting. Voorgesteld wordt om kennis te nemen van de Nota van beantwoording en in te stemmen met de Meerjarenbegroting (waarin de verwachte geïndexeerde inwonerbijdrage voor de jaren 2022, 2023 en 2024 (resp. €1,56, €1,59, €1,63 per inwoner per jaar) wordt vastgezet tot 2024 op de genoemde bedragen).

Het besluit van de gemeenteraad zal kenbaar worden gemaakt aan de voorzitter van de MRA door de vertegenwoordigend bestuurders van de deelregio Zaanstreek Waterland. Gezien de gemeenteraadsvergadering plaatsvindt na de deadline van 18 november a.s. zal de gemeente Purmerend, net zoals verreweg de meeste andere MRA-deelnemers, een voorlopig besluit o.b.v. de commissievergadering kenbaar maken; mocht de gemeenteraad een afwijkend standpunt innemen, dan zal dit te zijner tijd kenbaar gemaakt worden bij het MRA Bestuur.

Registratienummer: 1576675 Onderwerp: MRA Meerjarenbegroting Purmerend, 25 oktober 2022 Aan de gemeenteraad van Purmerend,

Inleiding en probleemstelling: De Metropoolregio Amsterdam (MRA) heeft 2,5 miljoen inwoners en huisvest 300.000 bedrijven, die goed zijn voor 1,5 miljoen banen. De MRA is internationaal de meest concurrerende regio van Nederland en daarmee een belangrijke economische motor van Nederland. De MRA is een regio met zowel grootstedelijke als suburbane en dorpse karakteristieken. Het is een regio die een hoge leefkwaliteit biedt met een rijk palet aan woonmilieus, een aantrekkelijk stedelijk voorzieningenaanbod en volop recreatiemogelijkheden in het gevarieerde buitengebied dat overal nabij is. Deelnemers in de MRA zijn 30 gemeenten (waaronder de gemeente Wormerland), de provincies Noord-Holland en Flevoland en de Vervoerregio Amsterdam. Er wordt ook samengewerkt met het Rijk, met de waterschappen, het bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties, kennisinstellingen, sociale ondernemers en inwoners van de Metropoolregio Amsterdam. De basis van de MRAsamenwerking ligt in zeven deelregio’s waaronder de deelregio Zaanstreek-Waterland, die een eigen Samenwerkingsagenda Zaanstreek – Waterland en een eigen MRA-Propositie heeft opgesteld De samenwerking van de Metropool Regio Amsterdam (MRA) is vanaf 1 januari 2022 gebaseerd op de MRA Samenwerkingsafspraken.

In deze Samenwerkingsafspraken is een nieuw instrument opgenomen als het financiële kader van de MRA-samenwerking: de Meerjarenbegroting als de financiële uitwerking van de MRA-agenda, die de inhoudelijke basis vormt voor de interbestuurlijke samenwerking in de MRA. Door de Meerjarenbegroting te koppelen aan de vierjaarlijkse MRA Agenda is duidelijk welke inkomsten en uitgaven zijn te voorzien gedurende de looptijd van de MRA Agenda. Omdat de huidige MRA Agenda loopt van 2020 tot en met 2024 is er voor gekozen om de eerste versie van de Meerjarenbegroting te koppelen aan de resterende looptijd van deze periode en te baseren op de begroting die eerder voor 2020 en 2021 is opgesteld. Begin 2023 zal het proces om te komen tot het opstellen van een nieuwe vierjarige MRA Agenda van start gaan en dan is het ook de bedoeling dat aan deze nieuwe agenda ook een nieuwe Meerjarenbegroting wordt gekoppeld. Alvorens het voorstel aan de raad m.b.t. de Meerjarenbegroting zal worden geformuleerd wordt hieronder eerst ingegaan op: - De (zienswijzen op de) concept Meerjarenbegroting; - De Stand van zaken uitvoering MRA-agenda 2020 – 2024; - De Meerjarenbegroting MRA 2021 – 2024; en - De nota van beantwoording bij de Meerjarenbegroting. Argumenten en afwegingen De raden en de Staten hebben hun wensen en opvattingen kenbaar gemaakt ten aanzien van de concept meerjarenbegroting.

Vanuit de MRA-deelregio Zaanstreek–Waterland is een gezamenlijke zienswijze ingediend t.a.v. de Meerjarenbegroting. De kern van deze zienswijze was: - Slechts akkoord te gaan met de totaalbedragen zoals voorzien in de concept Meerjarenbegroting 2022-2024; - De voorgestelde inflatiecorrectie vast te zetten op de gepresenteerde cijfers. Mocht dit de komende jaren leiden tot financiële knelpunten, dan kan dit ten laste komen van het aanjaagbudget of de strategische reserve, of opnieuw onderwerp zijn van gesprek; - Pas begin 2023 op basis van de Termijnagenda en de Voortgangsnota een definitief besluit te nemen over de invulling van de financiële kaders van 2023 en 2024; en blz. 2 van 8

Registratienummer: 1576675 Onderwerp: MRA Meerjarenbegroting - Ondertussen het gesprek te starten over de nieuwe MRA-agenda. Alle opgehaalde wensen en bedenkingen van de leden van de MRA zijn besproken in de Algemene Vergadering (de AV) van de MRA van 21 september jongstleden. Daar zijn op voorstel van het Bestuur afspraken gemaakt over de te ondernemen acties naar aanleiding van de ingekomen wensen en bedenkingen. Het resultaat hiervan is opgenomen in de Nota van Beantwoording. Op 23 september is de definitieve versie van de Meerjarenbegroting inclusief een aanbiedingsbrief en de Nota van Beantwoording ter vaststelling verzonden aan de raden en Staten. Hieronder volgen de punten uit de Nota van Beantwoording die specifiek op Purmerend/ZaWa van toepassing zijn: - 2.4 Een aantal deelnemers stelt zicht nodig te hebben op andere documenten om de Meerjarenbegroting vast te kunnen stellen. Zij noemen bijvoorbeeld de verantwoording over 2021 (Uithoorn), de Termijnagenda, de Voortgangsnota en Werkplannen (Uithoorn, EdamVolendam, Landsmeer, Oostzaan, Purmerend, Waterland, Wormerland, Zaanstad), en geven aan dat zij om die reden nu alleen in kunnen stemmen met de begroting voor 2022, en dat 2023 en 2024 pas later kunnen. Dat zou ook de nieuwe raadsleden de ruimte geven om zich de regionale problematiek eigen te kunnen maken.

Antwoord: In de begeleidende brief bij de Meerjarenbegroting is de P&C-cyclus goed inzichtelijk gemaakt, zowel qua relaties tussen de verschillende documenten als qua rollen van de verschillende spelers in het netwerk. Daarin wordt inzichtelijk dat de genoemde documenten geen directe relatie hebben met de Meerjarenbegroting. De planning van deze documenten voor het komend jaar volgt uit de Termijnagenda die eind 2022 wordt verzonden. In de Algemene Vergadering is afgesproken om de begroting voor 2023 vast te stellen, en om de bedragen voor 2024 te beschouwen als een raming. (pagina 4) -

3.3 Er is een aantal deelnemers die specifieke onderwerpen hebben aangegeven die ze belangrijk vinden en waarvan ze vinden dat er meer geld voor gereserveerd moet worden. Onderwerpen die daar genoemd worden zijn de mobiliteitstransitie, de energietransitie, kunst, cultuur en erfgoed (Edam-Volendam, Landsmeer, Oostzaan, Purmerend, Waterland, Wormerland, Zaanstad) Antwoord: de Algemene Vergadering deelt het belang van deze onderwerpen. Voor alle onderwerpen waar nu geen (of te weinig) geld voor is gereserveerd geldt dat concrete voorstellen voor activiteiten en financiering besproken kunnen worden in de Platforms en/of in het Bestuur, en dat er ruimte is op de begroting (bijvoorbeeld in het Aanjaagbudget of in het budget voor urgente nieuwe projecten van het Platform Economie) om aanvullende/nieuwe activiteiten voor die onderwerpen te financieren. Leden van een van de Platforms of het Bestuur kunnen hiertoe voorstellen aandragen in het betreffende Platform/bestuur. (pagina 6)

-

3.4 Een aantal deelnemers zien dat de discussie over de nieuwe MRA Agenda wordt gestart, en stellen dat dit een belangrijk traject is waarin we ook ‘vers’ onze opgaven in relatie kunnen brengen met de ontwikkeling van de MRA en onze bijdragen daarin (Edam-Volendam, Landsmeer, Oostzaan, Purmerend, Waterland, Wormerland, Zaanstad) Antwoord: de Algemene Vergadering onderschrijft dat in 2023 gestart wordt met het opstellen van een nieuwe MRA Agenda, en dat dit kansen biedt om nog eens goed met elkaar te spreken over welke onderwerpen we nu echt belangrijk vinden, hoe die zich tot elkaar verhouden, hoe die zich verhouden tot de opgaven waar mij met elkaar op MRA, deelregionaal en lokaal niveau voor staan. Dit zal de komende jaren een belangrijk traject worden, waarbij we tegelijkertijd hard doorwerken aan het realiseren van de huidige MRA Agenda. (pagina 7) blz. 3 van 8

Registratienummer: 1576675 Onderwerp: MRA Meerjarenbegroting -

4.7 Een aantal deelnemers wil graag vernemen of het haalbaar is te starten met de nieuwe directie vanaf halverwege 2022 (Edam-Volendam, Landsmeer, Oostzaan, Purmerend, Waterland, Wormerland, Zaanstad) Antwoord: er is niet zozeer sprake van een ‘start’, maar meer van een doorontwikkeling, het MRA Bureau/ de MRA Directie bestaat sinds 2017. Per 1 juli 2022 zijn al een flink aantal mensen om niet geleverd, per 1 oktober is de formatie voor 90% rond. De hoop is dat voor het eind van het jaar de volledige bezetting rond is. (pagina 10)

-

7.1 Een aantal deelnemers maakt zich zorgen over de inwonerbijdrage (die is gekoppeld aan de inflatie): de inflatie zal deze jaren flink stijgen, en ze zien liever niet dat de inwonerbijdrage ook flink stijgt. Ze willen er in ieder geval graag duidelijkheid over (Almere, Lelystad, Provin-cie Flevoland, Uithoorn, Edam-Volendam, Landsmeer, Oostzaan, Purmerend, Waterland, Wormerland, Zaanstad, Diemen, Provincie Noord-Holland) Antwoord: de Algemene Vergadering deelt deze zorgen: zie 7.2 voor het voorstel voor een oplossing hiervoor. (pagina 16)

-

7. 2 Een aantal deelnemers stelt voor om de inwonerbijdrage voor de komende jaren vast te zetten op de nu genoemde bedragen: In de toelichting op de concept meerjarenbegroting wordt de verwachte geïndexeerde inwonerbijdrage voor de jaren ’22, ’23 en ’24 genoemd (resp. €1,56, €1,59, €1,63 per inwoner per jaar) (Amsterdam, Edam-Volendam, Landsmeer, Oostzaan, Purmerend, Waterland, Wormerland, Zaanstad, Provincie Noord-Holland) Antwoord: de Algemene Vergadering vindt dit een goede suggestie, en neemt dit voorstel over. De inwonersbijdrage zal worden vastgezet tot 2024 op de genoemde bedragen. Daarbij zal het Bestuur monitoren of de uitgaven door de inflatie niet harder stijgen dan de indexatie van de inkomsten. Mocht dat het geval zijn, dan zal het Bestuur tijdig met voorstellen komen hoe hiermee om te gaan. (pagina 16)

-

8.2 Een aantal deelnemers betreurt dat er voor het belangrijke domein van de economische ontwikkeling minder budget beschikbaar is. “Werk maken van een veerkrachtige, inclusieve en schone economie” vinden zij een belangrijke pijler van de MRA-agenda. Toch respecteren zij het besluit van de gemeente Amsterdam omdat het hier extra budget betreft (bovenop de reguliere bijdrage per inwoner). Dit budget heeft de gemeente Amsterdam samen met de provincie NoordHolland jarenlang als extra impulsmiddelen ter beschikking gesteld voor activiteiten in het economisch domein (Edam-Volendam, Landsmeer, Oostzaan, Purmerend, Waterland, Wormerland, Zaanstad) Antwoord: de Algemene Vergadering onderschrijft deze mening van harte. (pagina 19)

Op 18 november komen de leden van de AV bijeen om de Meerjarenbegroting vast te stellen met inachtneming van de uitkomsten van de besprekingen in de raden en Staten. Stand van zaken uitvoering MRA-agenda 2020 - 2024 In de nieuwe Samenwerkingsafspraken ligt vast dat elke 4 jaar een MRA-agenda wordt opgesteld die het inhoudelijke kader vormt van de MRA-samenwerking en die wordt bekrachtigd in alle raden en Staten van de deelnemers. In het verlengde van deze MRA-agenda wordt elk jaar een MRA-jaarplan opgesteld voor het volgende jaar: dit is een uitwerking van de MRA-agenda voor een specifiek jaar. Dit MRA-jaarplan gaat vergezeld van een Termijnagenda waarin staat op welke de momenten gedurende het komende jaar de raden en Staten betrokken worden. Ook wordt in de Termijnagenda blz. 4 van 8

Registratienummer: 1576675 Onderwerp: MRA Meerjarenbegroting inzichtelijk gemaakt welke onderwerpen (met welke bespreekpunten) het komende jaar op de agenda’s staan van de verschillende bestuurlijke overleggen. De Termijnagenda wordt dit jaar op 11 november vastgesteld door het Bestuur om op 14 november te kunnen worden verzonden naar de raden en Staten. Eveneens wordt na afloop van elk jaar een Verantwoording opgesteld over de realisatie van het MRA-jaarplan tijdens het afgelopen jaar. Tot slot wordt nog voor de raden en Staten een Voortgangsrapportage opgesteld. In het verlengde van de definitieve Meerjarenbegroting en de daarbij behorende nota van beantwoording is ook een brief nagezonden met daarin een toelichting op hoofdlijnen van de stand van zaken van de uitvoering van de lopende MRA Agenda 2021-2024 (zie bijlage). Oplossingsrichtingen: Met de aanvullingen op de oorspronkelijke Meerjarenbegroting in de vorm van een uitgebreide Nota van Beantwoording en m.n. ook de brief over de stand van zaken m.b.t. de uitvoering van de MRA Agenda is een goede slag gemaakt om inzicht te hebben in het ‘hoe’ en ‘waarom’ van de in de Meerjarenbegroting voorgestelde acties. Het is van belang over te gaan tot vaststelling van de Meerjarenbegroting als financieel kader hierbij en het vizier te richten op de uitvoering. Purmerend werkt op gebied van m.n.

wonen, werk, mobiliteit en recreatie en toerisme nauw samen met de MRA en diens partners. Zo is Purmerend als ambitieus MRA Sleutelgebied één van de gegadigden voor cofinanciering vanuit het Rijk via het programma Bereikbare Steden (onderdeel van Samen Bouwen aan Bereikbaarheid; SBaB) bij het komende BO MIRT (eind november). Gezien de raadsbespreking van deze Meerjarenbegroting plaatsvindt na de MRA Algemene Vergadering (18 november) wordt voorgesteld om een voorlopig besluit te baseren op de commissiebespreking die wel plaatsvindt vóór voorgenoemde MRA-vergadering. Mocht de bespreking in de gemeenteraad (24 november) een ander resultaat opleveren, dan zal dit (schriftelijk) kenbaar gemaakt worden bij het MRA Bestuur. Meetbare doelstellingen: De Meerjarenbegroting biedt tezamen met de MRA Agenda en de jaarplannen handvaten voor het vormen van doelstellingen bij de deelname van Purmerend aan de MRA. Momenteel vormt de inzet op cofinanciering voor het Sleutelgebied Purmerend via de MRA richting Den Haag het meest ‘tastbare’ doel. Maar met de groei van zowel Purmerend alsook de MRA als geheel is het belang van een gezamenlijke inzet op met name woningbouw, economische ontwikkeling, ontwikkeling en bescherming van groene zones, klimaatadaptatie en leefbaarheid voort te zetten. De meetbaarheid daarvan is veelal complex.

Niettemin is het belangrijk om doelstellingen, zowel kwantitatief als kwalitatief van aard, te borgen om de effectiviteit van investeringen te borgen. Financiële consequenties Conform de afspraak uit de Samenwerkingsafspraken wordt de bijdrage per inwoner geïndexeerd op basis van gemiddelde inflatie over de afgelopen 4 jaar. Indexatie is het gebruikelijke en noodzakelijke middel om de autonoom toenemende lasten te kunnen dragen. De orde van grootte van de totale uitgaven, en de grove onderverdeling naar thema's/beleidsvelden is in grote lijnen gelijk aan die van vorig jaar. De bijdrage per inwoner bedraagt de komende jaren: 2022 - € 1,56 per inwoner 2023 - € 1,59 per inwoner 2024 - € 1,63 per inwoner Deze bedragen zijn tot stand gekomen op basis van de gemiddelde inflatie over de afgelopen 4 jaar (2018-2021: 2,075%). De daadwerkelijke hoogte van de bijdrage per inwoner kan voor 2023 en 2024 nog hoger of lager uitvallen als de gemiddelde inflatie over de jaren 2019-2022 en/of 2020-2024 hoger of lager uitvalt. blz. 5 van 8

Registratienummer: 1576675 Onderwerp: MRA Meerjarenbegroting Voorgesteld wordt te besluiten over het vastleggen van de bijdragen zoals hierboven genoemd tot en met het jaar 2024. Er zal in principe geen nadere indexatie plaatsvinden. Het MRA Bestuur zal daarbij monitoren of de uitgaven door de inflatie niet harder stijgen dan de indexatie van de inkomsten. Mocht dat het geval zijn, dan zal het Bestuur tijdig met voorstellen komen hoe hiermee om te gaan. Voor Purmerend gaat het om een bedrag van rond de 150.000 euro per jaar; voor 2022 bedraagt de deelname naar verwachting €143.927 (peildatum 1 januari 2022), en met de geprognosticeerde inwonersgroei en hiervoor genoemde jaarlijkse toename in deelnamekosten per inwoner zal dit bedrag incrementeel oplopen. In de gemeentelijke begroting is de bijdrage voor de komende jaren opgenomen. De jaarlijkse bijdrage past binnen de gemeentelijke begroting, waarbij ruimte is voor eventueel hogere inflatiecorrecties en/of een sterke inwonersontwikkeling. Naast de jaarlijkse bijdrage pleegt Purmerend personele inzet. Er waren al verschillende ambtelijke collega’s die namens de gemeente deelnemen in MRA-trajecten zoals het hiervoor genoemde MRA Sleutelgebied en de verschillende platformgremia en daaronder vallende werkgroepen. Dit is recentelijk aangevuld met de vorig jaar aangekondigde om-niet inzet naar rato van inwoneraantal.

Vanuit Purmerend is hiervoor een strategisch adviseur (o,5 FTE) aangesteld die deelneemt aan de MRA Directie (voorheen het MRA Bureau genaamd). Communicatie: Het (voorlopig) besluit van Purmerend wordt mondeling kenbaar en eventueel toegelicht in de Algemene Vergadering van 18 november a.s. Mocht uit de gemeenteraadsvergadering van 24 november een ander besluit en/of nuanceringen bij het eerdere besluit opleveren dan wordt kenbaar gemaakt bij het MRA Bestuur en de andere ZaWagemeenten. Relatie met fusie: Niet van toepassing. Duurzaamheid: Niet van toepassing. Monitoring/evaluatie: De uitvoering van de MRA Agenda en daarop gebaseerde jaarplannen worden door Purmerend in samenwerking met de andere ZaWa-gemeenten nauwlettend gevolgd. Een logisch periodiek evaluatiemoment wordt geboden door de MRA-jaarrapportage.

Voorstel: 1. Akkoord gaan met de definitieve Meerjarenbegroting MRA 2021 – 2024; 2. Kennisnemen van de brief ‘Stand van zaken uitvoering MRA Agenda’.

Burgemeester en wethouders van Purmerend, de secretaris de burgemeester,

blz. 6 van 8

Registratienummer: 1576675 Onderwerp: MRA Meerjarenbegroting Bijlage(n): 1. Definitieve MRA Meerjarenbegroting 2021-2024 2. Begeleidend schrijven bij de MRA Meerjarenbegroting 2021-2024 3. Nota van beantwoording bij wensen en opvattingen conceptversie MRA Meerjarenbegroting 4. Brief Stand van zaken uitvoering MRA Agenda 2021-2024

blz. 7 van 8

Registratienummer: 1576675 Onderwerp: MRA Meerjarenbegroting

De raad van de gemeente Purmerend, gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 25 oktober 2022,

B E S L U I T:

1. Akkoord gaan met de definitieve Meerjarenbegroting MRA 2021 – 2024; 2. Kennis te nemen van de brief ‘Stand van zaken uitvoering MRA Agenda’.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering d.d. 24 november 2022 de griffier, de voorzitter,

blz. 8 van 8