A Raadsvoorstel adviesrecht gemeenteraad Purmerend 2022

Raadsvoorstel en ontwerpbesluit

Registratienummer raad 1567957

Datum: 25 april 2022

Portefeuillehouder: T. Kroese

Domein / Team: RUID / SRUD

Onderwerp: Raadsbesluit adviesrecht gemeenteraad Purmerend 2022 Samenvatting: Op 1 januari 2023 treedt naar verwachting de Omgevingswet in werking. Met de komst van de Omgevingswet vervalt de verklaring van geen bedenkingen en wordt deze vervangen door het bindend adviesrecht van de gemeenteraad. De artikelen 16.15a en 16.15b van de Omgevingswet bepalen dat de gemeenteraad categorieën van buitenplanse omgevingsplanactiviteiten (BOPA) kan aanwijzen waarvoor een bindend advies van de raad geldt. In dit besluit wordt een voorstel gedaan voor het gaan werken met een zogenaamde open norm. Ook wordt het bindend adviesrecht voor bepaalde categorieën voorgesteld waar de raad in ieder geval een advies over uitbrengt. Het besluit treedt in werking vanaf het moment dat de Omgevingswet in werking treedt en wordt na een periode van één jaar geëvalueerd.

Registratienummer: 1567957 Onderwerp: Raadsbesluit adviesrecht gemeenteraad Purmerend 2022 Purmerend, 3 mei 2022 Aan de gemeenteraad van Purmerend, Inleiding en probleemstelling: De Omgevingswet treedt naar verwachting op 1 januari 2023 in werking. Onder de Omgevingswet is de raad bevoegd om kaders te stellen die worden vastgelegd in een omgevingsvisie en een omgevingsplan. In de omgevingsvisie worden de algemene ontwikkelrichting, de ambities voor de gemeente en de bijbehorende doelstellingen vastgelegd. Deze worden vervolgens juridisch verankerd in het omgevingsplan (nu nog bestemmingsplan), waar de juridische kaders voor ontwikkelingen worden vastgelegd. De gemeente kan ontwikkelingen, zoals woningbouw, mogelijk maken door het vaststellen of het wijzigen van een (deel van het) omgevingsplan of door het afgeven van een omgevingsvergunning. De gemeenteraad (hierna: de raad) is bevoegd om het omgevingsplan vast te stellen. Het college van burgemeester en wethouders (hierna: het college) is bevoegd om de omgevingsvergunningen te verlenen. Buitenplanse Omgevingsplanactiviteit (BOPA) Het uitgangspunt onder de Omgevingswet is, dat waar dat mogelijk is, ontwikkelingen mogelijk worden gemaakt met een omgevingsvergunning. Reden daarvoor is dat onder de Omgevingswet voor een omgevingsvergunning de reguliere procedure van 8 weken het uitgangspunt is.

Het betekent een versnelling van de soms langdurige procedures en is daarmee een klantvriendelijkere route voor initiatiefnemers. Als een ontwikkeling niet past in het geldende omgevingsplan en de gemeente wil wel meewerken, dan kan het college de vergunning ‘buitenplans’ afdoen, in beginsel zonder tussenkomst van de raad. Dan spreken we van een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA). Om te voorkomen dat het college zonder tussenkomst van de raad kan afwijken van kaders die door de raad zijn gesteld en de raad in positie te brengen is het wenselijk om een raadsbesluit over het adviesrecht te nemen. Oplossingsrichtingen: Op grond van artikelen 16.15a en 16.15b van de Omgevingswet krijgt de raad de mogelijkheid om gevallen aan te wijzen waar hij advies wil geven aan het college bij een aanvraag omgevingsvergunning voor een ‘buitenplanse’ omgevingsplanactiviteit. In artikel 16.15b van de Omgevingswet is bepaald dat het advies van de raad bij de besluitvorming bindend is. Dit betekent dat het college het advies moet overnemen. Er moet vooraf zijn aangegeven in welke gevallen de raad gebruik wil maken van zijn adviesrecht. Dit concept-raadsbesluit wijst de categorieën aan waar de raad zijn bevoegdheid van het adviesrecht in wil zetten.

Randvoorwaarden voor het adviesrecht Een belangrijke voorwaarde voor het adviesrecht is dat het advies van de raad een meerwaarde moet hebben bij een initiatief. Dat is tijdens de werkbijeenkomsten over de Omgevingswet met de raad aan de orde gekomen. Dit is op voorhand lastig te bepalen. Bij het opstellen van de lijst voor het adviesrecht bestaat het risico dat er arbitrair categorieën worden aangewezen en er te veel gevallen ter advisering worden voorgelegd daar waar dat niet noodzakelijk is. Daardoor wordt het lastig om de formele termijn van 8 weken te halen en zal de werkdruk van de raad toenemen. Het adviesrecht moet daar toegepast worden waar het een meerwaarde heeft. Werkbijeenkomsten met de raad De mogelijke oplossingsrichtingen zijn verkend – maar voor een invulling die goed aansluit op de praktijk en karakteristieken van Purmerend zijn er in het eerste en tweede kwartaal van 2022 werkbijeenkomsten met de raad georganiseerd over het adviesrecht. Op 17 januari is een workshop gegeven over het omgevingsplan. Op 14 maart en 11 april zijn bijeenkomsten gehouden waar het blz. 2 van 8

Registratienummer: 1567957 Onderwerp: Raadsbesluit adviesrecht gemeenteraad Purmerend 2022 adviesrecht met de raad besproken is. Op de werkbijeenkomsten is de bevoegdheid verder toegelicht en zijn de contouren van de categorieën met de raad besproken. Het concept-raadsbesluit is een resultaat van deze bijeenkomsten. Hierna volgt een toelichting op de werkwijze en de opbouw van de artikelen. 1. Voortraject Met de raad is besproken dat zij in het voortraject, in ieder geval nog voor de daadwerkelijke vergunningsaanvraag, worden geïnformeerd over initiatieven die mogelijk in aanmerking komen. Op dat moment is het nog mogelijk aan te geven of de raad wel of geen advies wil uitbrengen en is de gemeente nog niet gebonden aan de formele termijnen van een aanvraag van een omgevingsvergunning. Ook is het voor de initiatiefnemer nog mogelijk om een (voorlopige) richting van de raad mee te nemen in de aanvraag. Dat past bij de ‘ja, mits’ gedachte van de Omgevingswet. In de tweede helft van 2022 doen het college een voorstel voor een werkproces voor de toepassing van het adviesrecht. 2. Open norm Om te bereiken dat het adviesrecht van de raad wordt ingezet daar waar het nodig is, is er gekozen voor het werken met de open norm ‘initiatieven met een grote maatschappelijke impact’.

Opname van deze norm leidt ertoe dat de raad betrokken wordt bij initiatieven waarvan een grote maatschappelijke impact verwacht wordt. In die gevallen heeft het advies van de raad een toegevoegde waarde. Deze norm moet nader ingevuld worden door een samenspel tussen het college en de raad. Dat vraagt om vertrouwen en een open houding over en weer. Wanneer initiatieven tijdens het vooroverleg worden besproken, zal ook de maatschappelijke impact onderwerp van het gesprek zijn. Daar wordt een beoordeling gemaakt of een initiatief valt onder deze norm. Als het nodig is, zal het college de raad over deze initiatieven informeren – en als er twijfel is, zal dit ook worden voorgelegd aan de raad. De initiatiefnemer zal zo vroeg mogelijk in het proces worden geïnformeerd over een mogelijk adviesrecht van de raad. In de beginfase na inwerkingtreding van het raadsbesluit zal er worden gekeken hoe deze norm en het samenspel tussen college en raad uitwerking krijgt. Hierna is een toelichting voor bepaling a opgenomen: Lid Bepaling

Toelichting Dit gaat om bouwplannen die een verwachte grote maatschappelijke impact hebben op de leefomgeving. Met deze norm wordt voorkomen dat het adviesrecht van de raad

a

Aanvragen met een grote met een uitputtende lijst van categorieën wordt vastgezet. Het is mogelijk dat een maatschappelijke impact

bouwplan wordt ingediend dat niet van tevoren is voorzien, maar waar het advies van de raad wel van meerwaarde is. Met deze norm ontstaat een samenspel tussen de raad en het college waarmee maatwerk wordt geleverd voor het adviesrecht.

3. Aanvullende artikelen Complementair aan de open norm zijn de bepalingen b t/m e in het raadsbesluit. De open norm vormt het vertrekpunt. De aanvullende bepalingen regelen dat initiatieven die vallen onder de genoemde categorieën in ieder geval langs de raad komen voor een advies. Uit de gedachtewisseling met de raad bleek dat vertrouwen bestaat in het werken met de open norm, maar dat er – in ieder geval in de beginfase na inwerkingtreding van de wet – behoefte bestaat aan het aanwijzen van een aantal specifieke categorieën. Daar zijn artikelen b t/m e het resultaat van. Onderstaand een toelichting per artikel:

blz. 3 van 8

Registratienummer: 1567957 Onderwerp: Raadsbesluit adviesrecht gemeenteraad Purmerend 2022 Lid Bepaling

Toelichting Dit artikel bepaalt dat aanvragen waarbij de woningvoorraad met meer dan 80

Aanvragen voor realisatie woningen toeneemt het initiatief in ieder geval aan de raad wordt voorgelegd ter b

van meer dan 80

advisering. Het gaat hier om de grotere woningbouwontwikkelingen. Plannen die

woningen

voorzien in minder woningen maar waarbij wel sprake is van maatschappelijke impact worden via de open norm voorgelegd aan de raad.

Aanvragen die afbreuk

c

doen aan de

Bouwplannen of ontwikkelingen in het buitengebied zijn van een ander karakter dan in

kernkwaliteiten van het

stedelijk gebied. Opname van dit artikel regelt dat dit onderscheid gemaakt wordt. Als

UNESCO werelderfgoed

een aanvraag afbreuk doet aan de kernkwaliteiten van het UNESCO werelderfgoed

Droogmakerij De

Droogmakerij De Beemster en/of de Stelling van Amsterdam wordt deze voor advies

Beemster en/of de

voorgelegd aan de raad.

Stelling van Amsterdam Aanvragen die evident afwijkt van een eerder d

door de raad vastgestelde omgevingsvisie, ontwikkelvisie of gebiedsvisie

Het kan voorkomen dat een aanvraag afwijkt van de omgevingsvisie, een ontwikkelvisie of een gebiedsvisie. Bijvoorbeeld een initiatief op een locatie waar geen ontwikkeling werd verwacht. Deze initiatieven kunnen wel een meerwaarde hebben of bijdragen aan de ontwikkeling of doelstellingen van de gemeente. Als de aanvraag niet past in deze door de raad vastgestelde kaders dan ligt het voor de hand de raad daarover een advies te vragen. Een initiatief hoeft dan niet meteen afgewezen te worden. Dat sluit goed aan bij de ‘ja, mits’ gedachte van de Omgevingswet. Als een aanvraag mogelijk gevolgen heeft voor het milieu dan is het verplicht een milieueffectrapportage (hierna: MER) op te stellen. In een MER wordt de impact van

E

Aanvragen waarvoor een

een initiatief op de omgeving bepaald en worden maatregelen verkend om de impact te

milieueffectrapportage-

verkleinen. Het gaat hier bijvoorbeeld om de aanleg van grootschalige infrastructuur of

plicht geldt

initiatieven die te maken hebben met industrie. Deze initiatieven kunnen mogelijk grote effecten op het milieu hebben – en daarmee is een advies van de raad in deze gevallen wenselijk.

Het resultaat van de bijeenkomsten en de hierboven beschreven werkwijze is dat de lijst van categorieën die in aanmerking komen voor het adviesrecht van de raad een relatief ‘open’ karakter heeft. Primair zal het gaan om het toepassen van de bepaling over maatschappelijke impact. De overige artikelen garanderen dat initiatieven die aan deze voorwaarden voldoen in ieder geval aan de raad ter advisering worden voorgelegd. In het voortraject wordt beoordeeld of een initiatief ter advisering moet worden voorgelegd. Het voortraject wordt daarmee een belangrijk onderdeel van het proces. Het is een zoektocht naar de daadwerkelijke uitwerking van dit concept-raadsbesluit in de praktijk. Daarom is er een evaluatiebepaling opgenomen die garandeert dat het besluit na inwerkingtreding in ieder geval na een periode van één jaar wordt geëvalueerd. Omdat bij ieder initiatief een beoordeling gemaakt moet worden of deze in aanmerking komt voor het adviesrecht is een overzicht van wat er binnen is gekomen en wat er aan de raad ter advisering is voorgelegd onderdeel van de evaluatie. Meetbare doelstellingen: Een lijst met activiteiten waar de raad aan het college een bindend advies over uitbrengt. Financiële consequenties: N.v.t. blz. 4 van 8

Registratienummer: 1567957 Onderwerp: Raadsbesluit adviesrecht gemeenteraad Purmerend 2022 Communicatie: Het raadsbesluit zal in het gemeenteblad en op www.overheid.nl worden gepubliceerd. De inwerkingtreding van het besluit wordt gekoppeld aan de inwerkingtreding van de Omgevingswet, vooralsnog gepland op 1 januari 2023 onder voorbehoud van eventueel uitstel. Duurzaamheid: N.v.t. Monitoring/evaluatie: Omdat het adviesrecht een nieuwe bevoegdheid is van de raad en het nog niet duidelijk is hoe deze in de praktijk onder de Omgevingswet uitwerking krijgt, is constante monitoring, aan de hand van ervaringen, een voortdurend proces. Het besluit wordt in ieder geval na een periode van één jaar geëvalueerd. Voorstel: De gemeenteraad van Purmerend wordt voorgesteld om: • het ‘raadsbesluit adviesrecht gemeenteraad Purmerend 2022’ vast te stellen.

Burgemeester en wethouders van Purmerend, de secretaris de burgemeester,

Bijlage(n): 1

blz. 5 van 8

Registratienummer: 1567957 Onderwerp: Raadsbesluit adviesrecht gemeenteraad Purmerend 2022

De raad van de gemeente Purmerend, gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 3 mei 2022, gelet op het bepaalde in artikel 16.15a en 16.15b van de Omgevingswet; B E S L U I T:

1. De volgende categorieën van gevallen aan te wijzen waar de gemeenteraad van Purmerend gebruik wil maken van het adviesrecht, zoals bedoeld in artikel 16.15a en 16.15b van de Omgevingswet: a. aanvragen met een grote maatschappelijke impact; b. aanvragen ten behoeve van de realisatie van meer dan 80 woningen c. aanvragen die afbreuk doen aan de kernkwaliteiten van het UNESCO werelderfgoed Droogmakerij De Beemster en/of de Stelling van Amsterdam; d. aanvragen die evident afwijken van een door de raad vastgestelde omgevingsvisie, ontwikkelvisie of gebiedsvisie; e. aanvragen waarvoor een milieueffectrapportage-plicht geldt. 2. Dit besluit treedt in werking op het moment dat de Omgevingswet in werking treedt. 3. Dit besluit wordt na inwerkingtreding van de Omgevingswet na een periode van één jaar geëvalueerd.

4. Dit besluit wordt aangehaald als ‘raadsbesluit adviesrecht gemeenteraad Purmerend 2022’.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering d.d. 2 juni 2022 de griffier,

de voorzitter,

blz. 6 van 8

Registratienummer: 1567957 Onderwerp: Raadsbesluit adviesrecht gemeenteraad Purmerend 2022

Toelichting Artikel 1 Met dit artikel worden de categorieën van gevallen aangewezen waar de gemeenteraad van Purmerend het bindende adviesrecht zoals bedoeld in artikelen 16.15a en 16.15b van de Omgevingswet van toepassing verklaart. Ad a) Dit lid gaat om bouwplannen die een verwachte grote maatschappelijke impact hebben op de leefomgeving. Met dit lid wordt voorkomen dat het adviesrecht van de raad met een uitputtende lijst van categorieën wordt vastgezet. Het is mogelijk dat een bouwplan wordt ingediend dat niet van tevoren is voorzien, maar waar het advies van de raad wel van meerwaarde is. Met deze norm ontstaat een samenspel tussen de raad en het college waarmee maatwerk wordt geleverd voor het adviesrecht. Ad b) Dit artikel bepaalt dat aanvragen waarbij de woningvoorraad met meer dan 80 woningen toeneemt het initiatief in ieder geval aan de raad wordt voorgelegd ter advisering. Het gaat hier om de grotere woningbouwontwikkelingen. Plannen die voorzien in minder woningen maar waarbij wel sprake is van maatschappelijke impact worden via de open norm voorgelegd aan de raad. Ad c) Bouwplannen of ontwikkelingen in het buitengebied zijn van een ander karakter dan in stedelijk gebied. Opname van dit artikel regelt dat dit onderscheid gemaakt wordt.

Als een aanvraag afbreuk doet aan de kernkwaliteiten van het UNESCO werelderfgoed Droogmakerij De Beemster en/of de Stelling van Amsterdam wordt deze voor advies voorgelegd aan de raad. Ad d) Het kan voorkomen dat een aanvraag afwijkt van de omgevingsvisie, een ontwikkelvisie of een gebiedsvisie. Bijvoorbeeld een initiatief op een locatie waar geen ontwikkeling werd verwacht. Deze initiatieven kunnen wel een meerwaarde hebben of bijdragen aan de ontwikkeling of doelstellingen van de gemeente. Als de aanvraag niet past in deze door de raad vastgestelde kaders dan ligt het voor de hand de raad daarover een advies te vragen. Een initiatief hoeft dan niet meteen afgewezen te worden. Dat sluit goed aan bij de ‘ja, mits’ gedachte van de Omgevingswet. Ad e) Als een aanvraag mogelijk gevolgen heeft voor het milieu dan is het verplicht een milieueffectrapportage (hierna: MER) op te stellen. In een MER wordt de impact van een initiatief op de omgeving bepaald en worden maatregelen verkend om de impact te verkleinen. Het gaat hier bijvoorbeeld om de aanleg van grootschalige infrastructuur of initiatieven die te maken hebben met industrie. Deze initiatieven kunnen mogelijk grote effecten op het milieu hebben – en daarmee is een advies van de raad in deze gevallen wenselijk. Artikel 2 Het adviesrecht van de gemeenteraad is een bevoegdheid die geldt onder de Omgevingswet.

Deze is op dit moment nog niet van kracht. Dit artikel regelt dat het besluit inwerkingtreedt op het moment dat de Omgevingswet in werking treedt.

blz. 7 van 8

Registratienummer: 1567957 Onderwerp: Raadsbesluit adviesrecht gemeenteraad Purmerend 2022 Artikel 3 Dit artikel spreekt voor zich. Artikel 4 Dit artikel spreekt voor zich.

blz. 8 van 8