A.-aanbiedingsmemo-en-concept-jeugdnota-samen-leven-2023-2028

MEMO

Aan Van Datum Onderwerp Bijlage Registratienummer

: de gemeenteraad : wethouder N. Saaf : 8 september 2023 : Jeugdnota : Jeugdnota ‘samen leven’ : 1587415

Inleiding Voor u ligt de concept Jeugdnota ‘samen leven’. Niet alleen, omdat de termijn van de vorige notitie is afgelopen, maar vooral omdat een actualisatie noodzakelijk is door de uitdagingen die op ons afkomen. Het college biedt u de concept nota aan voor een opiniërende bespreking in de commissievergadering van 21 september. Bij de gemeente Purmerend werken we binnen het maatschappelijk domein met het uitgangspunt van ‘buiten naar binnen’. Dat betekent dat de Purmerendse werkwijze zich richt op ontwikkelingen die te zien zijn in de gemeente. De situatie buiten is leidend. Inwoners maken de samenleving en daarom zijn zij altijd het uitgangspunt bij alles wat we als gemeente doen. Onze werkwijze is daarmee ondersteunend aan wat nodig is. We noemen dit een contextgerichte benadering. In het maatschappelijk beleidskader dat nu geschreven wordt gaan we daar verder op in. De jeugdnota is geschreven vanuit de uitgangspunten van het maatschappelijk beleidskader. Concept Jeugdnota De meeste kinderen in Purmerend ontwikkelen zich goed en kunnen omgaan met de hobbels die ze tegenkomen in het leven. Hun ouders zijn in staat alledaagse problemen het hoofd te bieden of ondersteuning in te schakelen waar nodig. Deze basis willen we graag aankomende jaren nog meer gaan versterken in de wijken, dorpen en buurten van de gemeente Purmerend.

Er is echter ook een groep kinderen waardit niet voor geldt en waarmee het minder goed gaat. Waar nodig bieden we passende (specialistische) jeugdhulp. Ook zijn er helaas in Purmerend incidenten die leiden tot onrust en zorgen onder inwoners. De jonge leeftijd van de betrokkenen en het geweld van de incidenten hebben impact op de samenleving en geven een gevoel van onveiligheid. Om te achterhalen wat er echt met een gezin aan de hand is, wordtgekeken naar alle leefgebieden die van invloed zijn op een kind. De concept Jeugdnota die nu voorligt, neemt de leefomgeving van een kind, het gezin en het sociale netwerk als uitgangspunt. In de Jeugdnota geven we een doorkijk naar de volgende jaren. Dit doen we door middel van vier hoofdthema's: preventie, normaliseren, samenhang onderwijs en eigen kracht & zelfregie. Daarnaast worden landelijke ontwikkelingen zoals de Hervormingsagenda Jeugd meegenomen. We blijven door ontwikkelen op voorgaande jaren en daar bijhorende uitgangspunten zoals de inzet van Loket Jeugd, de specialistische jeugdhulp, veiligheid (Top X Jeugd) en bijvoorbeeld de inzet van praktijkondersteuners bij de huisartsen. De concept Jeugdnota is echt een concept, daarom is het belangrijk om in acht te nemen dat er na de meningsvormende commissie van de gemeenteraad nog gewerkt wordt aan de Jeugdnota.

Niet alleen wordt de feedback van de commissie verwerkt, ook worden de ambities en de uitvoeringsagenda verder geconcretiseerd, worden de financiële teksten aangevuld en de lopende cliëntparticipatie, waarbij 160 respondenten bevraagd worden, verwerkt. De clientparticipatie wordt eind september afgerond en aangeleverd. Om deze reden kan de clientparticipatie niet eerder meegestuurd worden of verwerkt worden in de Jeugdnota.

Samen leven Alles wat een kind in zijn leven meemaakt werkt door in zijn verdere ontwikkeling. Een kind dat opgroeit in een liefdevolle, stabiele en stimulerende omgeving heeft een grotere kans zich goed te ontwikkelen dan een kind dat opgroeit in een minder ondersteunende omgeving. Een stabiele basis kan er voor zorgen dat een kind, het gezin en het sociale netwerk in staat is om met problemen om te gaan en zich aan te passen aan (veranderende) situaties. Daarom richt de Jeugdnota in het bijzonder op de leefomgeving van het kind, het gezin en diens sociale netwerk. Ons zorgstelsel móet verbeterd worden zodat het toekomstbestendig is. In een tijd waarin capaciteit en middelen schaars worden, moeten we creatief zijn en kritisch op de vraag en het aanbod. Nog los van onze eigen lokale bevindingen, blijkt dit uit de landelijke Hervormingsagenda Jeugd: een pakket aan maatregelen en afspraken om de jeugdzorg fundamenteel te verbeteren en financieel houdbaar te krijgen. Vanuit eenzelfde noodzaak zijn ook het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ontstaan: samenwerken aan passende zorg en ondersteuning, zodat de zorg toegankelijk blijft voor mensen - jong en oud - die het écht nodig hebben. In Purmerend merken we dit uiteraard ook en niet voor niets zetten we daarom stevig in op preventie en voor ons begint dat bij een sociaal netwerk.

We zien de opgaven vanuit het Rijk dan ook als kansen om vaart te zetten achter onze Purmerendse inzet: een kanteling naar een duurzame en krachtige samenleving. Dit alles in samenhang met de bestaande plannen rondom kansrijke start, de onderwijsagenda, inzet van de POH GGZ Jeugd bij de huisartsen, doorontwikkeling van de GGD, plan van aanpak vanuit GALA en IZA, maar ook het sportakkoord en de sportnota. Om hierin ook verdere stappen te nemen binnen jeugdzorg, hebben we volop gesprekken gevoerd met onze instellingen, inwoners, college B&W en u, de gemeenteraad. In de Jeugdnota zullen we echter niet alles herhalen maar verwijzen we naar notities waar belangrijke samenhang in terug te lezen is.

Jeugdnota 2023-2028

Samen leven

Inhoudsopgave

Aanleiding Ontwikkelingen

3 4

Feiten en cijfers Corona-effecten op jeugd en gezin Hervormingsagenda, toekomst jeugdstelsel Maatschappelijk kader

De focus voor aankomende jaren

4 4 4 5

5

Terugblik: waar komen we vandaan? Pas op de plaats: waar staan we nu en waar gaan we naartoe? Leidende principes: de richting voor de komende jaren.

Thema Preventie

5 5 6

7

Samenwerking Breder kijken dan het kind alleen Sterke samenhang in buurten Preventie is ook… Ambities voor thema Preventie:

7 8 9 9 9

Thema Normaliseren

11

Wat is normaliseren? Waar ligt de oorzaak? Hoe kunnen we normaliseren? Ambities voor thema Normaliseren:

12 12 12 13

Thema Samenhang onderwijs en jeugd Een sterke pedagogische basis De cirkel van samenwerking Ambities voor het thema samenhang onderwijs-jeugd:

Thema Eigen kracht en zelfregie

14 14 15 15

16

De reis naar eigen kracht en zelfregie Ambities voor het thema eigen kracht en zelfregie:

Als het toch niet lukt: specialistische jeugdhulp (en de toegang) Veiligheid en zorg rondom jeugd Slotwoord Bijlage 1: Uitvoeringsagenda Jeugdbeleidsplan 2023-2028 Bijlage 2: Financiën Bijlage 3: Overzicht andere relevante beleidsdocumenten

2

16 17

18 18 19 20 21 22

Aanleiding In Purmerend worden ongeveer 750 kinderen per jaar geboren: zo’n 20% van onze inwoners is jonger dan 19 jaar. Gelukkig gaat het met het overgrote deel goed, maar de zorg die we hebben over het andere deel, wordt als steeds heftiger ervaren. Dat vertaalt zich in escalaties in de thuissituatie, onveiligheid op straat, langere wachtlijsten en grotere vraag naar specialistische jeugdzorg. Hoe kunnen we dit kantelen? Daar gaan én moeten we ons de komende jaren voor inzetten. Voor u ligt een geactualiseerde jeugdnota ‘samen leven’. Niet alleen, omdat de termijn van de vorige notitie is afgelopen, maar vooral omdat een actualisatie noodzakelijk is door de uitdagingen die op ons afkomen. De situatie buiten op straat onder de jeugd verhardt, een kind wat afwijkt van het normaal zijn we gaan zien als een probleem en we zijn op een punt beland dat we ons zorgstelsel toekomstbestendig willen maken: het móet verbeterd worden. In een tijd waarin capaciteit en middelen schaars worden, moeten we creatief zijn en kritisch op de vraag en het aanbod. Nog los van onze eigen lokale bevindingen, blijkt dit uit de landelijke Hervormingsagenda Jeugd: een pakket aan maatregelen en afspraken om de jeugdzorg fundamenteel te verbeteren en financieel houdbaar te krijgen.

Daar waar aan het begin van deze eeuw 1 op de 27 jeugdigen onder de 18 jaar gebruik maakte van jeugdzorg, is dat op dit moment bijna 1 op de 7. Daarnaast zien we dat de jeugdigen langer in een zorgtraject zitten, wachtlijsten groeien, kosten stijgen (ook door stevige administratieve lasten) en het aantal jeugdhulpaanbieders neemt toe. Vanuit eenzelfde noodzaak zijn ook het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ontstaan: samenwerken aan passende zorg en ondersteuning, zodat de zorg toegankelijk blijft voor mensen - jong en oud - die het écht nodig hebben. In Purmerend merken we dit uiteraard ook en daarom zetten wij stevig in op preventie en volgens ons begint dat bij een sociaal netwerk. We zien de opgaven vanuit het Rijk dan ook als kansen om vaart te zetten achter onze Purmerendse inzet: een kanteling naar een duurzame en krachtige samenleving. Dit alles in samenhang met de bestaande plannen rondom kansrijke start, de onderwijsagenda, inzet van de praktijkondersteuners Jeugd bij de huisartsen, het integraal veiligheidsplan, doorontwikkeling van de GGD, plan van aanpak vanuit GALA en IZA en het sportakkoord en - diverse nota’s1. In Purmerend willen we voorkomen dat kinderen onnodig (zware) jeugdhulp nodig hebben, daarin hebben we allemaal een verantwoordelijkheid, niet alleen de professionals, maar ieder onderdeel van de totale samenleving.

In eerste plaats de ouders, het gezin en het eigen netwerk. Dat sluit goed aan bij de manier waarop wij werken met elkaar in de gemeente. Dit plan moet daarom in samenhang met alle andere actuele stukken gezien en gelezen worden.

1

Bij bijlage 3 een overzicht van alle bestaande plannen die een samenhang hebben met de jeugdnota. In deze jeugdnota zullen we niet herhalen wat in andere actuele stukken staat maar verwijzen we naar notities waar belangrijke samenhang in terug te lezen is. 3

Ontwikkelingen Landelijk en lokaal zijn allerlei ontwikkelingen van invloed op onze jeugd, de breedste zin van het woord. Feitelijk is iedere investering die wordt gedaan in kinderen en gezinnen, een vorm van preventie. Het onderwerp is te breed om alle ontwikkelingen te benoemen, daarom we noemen de meest belangrijke. Feiten en cijfers Zo’n 20% van onze Purmerendse inwoners is jonger dan 19 jaar. Dit percentage is de afgelopen 5 jaar gedaald van 21,4 naar 20,4%. Hiervan krijgt 9,2% jeugdhulp en dat is lager dan het landelijke gemiddelde van 10,9%. 9,5% van het totaal aantal huishoudens betreft een eenoudergezin en dat is hoger dan landelijk (7,3%). Ook kent Purmerend meer tienermoeders dan landelijk: 0,40% tegenover 0,29%. Corona-effecten op jeugd en gezin Afgelopen jaren (maart 2020 tot april 2022) heeft het Corona-virus de wereld beheerst. De effecten van de coronatijd hebben veel invloed op kinderen, jongeren en gezinnen. Invloed op de mentale en fysieke gezondheid, de opvoeding, onderwijs en de sociale contacten (zie ook onderzoek naar de effecten van coronatijd voor kinderen, jongeren en gezinnen van NJI). Nu het virus beheersbaar lijkt en de wereld herstelt van Corona, is het belangrijk om rekening te houden met deze effecten. Hervormingsagenda, toekomst jeugdstelsel Onze huidige jeugdzorgstelsel is financieel niet houdbaar.

Om te voorkomen dat de schaarste bepaalt wie tussen wal en schip valt, wordt het stelsel hervormd. Het Rijk omschrijft dat het jeugdstelsel inhoudelijk verbeterd moet worden, zodat kwetsbare jeugdigen en gezinnen tijdig en passende hulp ontvangen. De Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 omvat maatregelen die gericht zijn op kwalitatieve en efficiënte jeugdhulp, door wachtlijsten te verkorten en de inkoop van jeugdhulp makkelijker te organiseren. Verschillende disciplines hebben samengewerkt aan dit landelijke plan. De hervormingen van het jeugdstelsel zullen ook van invloed zijn op de inwoners van de gemeente Purmerend, waaronder: - Thuis voor Noordje, de landelijke afbouw van open en gesloten jeugdzorg waarover de Tweede Kamer zich heeft uitgesproken. Zaanstreek-Waterland realiseert samen met andere regio’s in Noord-Holland een toereikend aanbod voor jeugdigen van kleinschalige woonvoorzieningen. Het uitgangspunt hierbij is ‘zo thuis als mogelijk’. De implementatie van deze aanpak draagt bij aan specialistisch aanbod voor een kleine doelgroep waarbij de hulpvraag dermate complex is dat passend aanbod uitsluitend bovenregionaal georganiseerd kan worden. Het is het streven dat alle jeugdigen uit Noord-Holland ook in Noord-Holland worden geholpen en geplaatst, zodat deze jongeren met zware problematiek niet meer buiten de provincie hun zorg hoeven te zoeken.

- Afbakening van de Jeugdwet, een wetswijziging die het recht op (specialistische jeugdhulp) meer afbakent. Daarnaast ligt er voor alle gemeenten de opdracht om laagdrempelige en enkelvoudige hulp, die straks niet meer onder de Jeugdwet valt, in te richten door bijvoorbeeld de lokale voorzieningen te versterken met stevige lokale teams en meer collectieve (groepsgerichte) activiteiten die helpend zijn bij hulpvragen.

4

Maatschappelijk kader Bij de gemeente Purmerend werken we binnen het maatschappelijk domein met het uitgangspunt van ‘buiten naar binnen’. Dat betekent dat de Purmerendse werkwijze zich richt op ontwikkelingen die te zien zijn in de gemeente. De situatie buiten is leidend. Inwoners maken de samenleving en daarom zijn zij altijd het uitgangspunt bij alles wat we als gemeente doen. Onze werkwijze is daarmee ondersteunend aan wat nodig is. We noemen dit een contextgerichte benadering. In het maatschappelijk beleidskader dat nu geschreven wordt gaan we daar verder op in.

De focus voor aankomende jaren Terugblik: waar komen we vandaan? Van de jeugdbeleidsnotitie ‘Van transitie naar transformatie’ uit 2018 zijn de meeste doelen gerealiseerd, maar ze hebben niet geleid tot een daling van de vraag naar jeugdhulp/zorg. Mogelijk heeft een betere toegankelijkheid zelfs geleid tot een hogere instroom. De afgelopen jaren hebben we deze lijn verder doorgezet, met in het bijzonder aandacht voor: - een stevige start voor jonge kinderen - een doorlopende schoolcarrière - een soepele overgang naar volwassenheid - een zo thuis mogelijke inzet - passende ondersteuning - ondersteuning bij (complexe) scheiding - en op veiligheid. Ook aankomende jaren bouwen we hierop verder. Voor meer informatie over de evaluatie van het voorgaande beleidsplan kan het rekenkamerrapport onderzoek Jeugd gelezen worden via de volgende link: https://raad.purmerend.nl/rekenkameronderzoek-jeugdzorg Pas op de plaats: waar staan we nu en waar gaan we naartoe? We zijn continu in gesprek met ons maatschappelijke veld over onze jeugd. We zien waar de energie en de kansen zitten en ontdekken hoe we stappen kunnen maken. Deze hebben we besproken tijdens een aantal bijeenkomsten met de raad, het college, samenwerkingspartners en maatschappelijke organisaties.

Deze gesprekken in relatie met alle ontwikkelingen hebben geleid tot 4 thema’s met bijbehorende ambities op waar we de komende jaren de focus op willen leggen: 1. Preventie: voorkomen en versterken 2. Normaliseren: reikwijdte van de zorg 3. Samenhang onderwijs – jeugd 4. Eigen kracht en zelfregie Ook inwoners hebben geparticipeerd en meegedacht over deze thema’s. In de volgende hoofdstukken worden deze thema’s besproken en uitgewerkt. Tezamen geven ze richting aan de inzet voor de komende jaren. Om met elkaar de komende jaren een kanteling te bewerkstelligen van (steeds meer specialistische) hulpverlening naar een duurzame en krachtige samenleving, moeten we meer aandacht hebben voor elkaar. In de jeugdnota zijn ambities omschreven bij de 4 thema’s. Daarnaast hanteren we leidende principes, opgesteld in samenhang met de ambities. De volgende leidende principes geven richting aan inwoners, ouders, jeugdigen en samenwerkingspartners als onderwijs, vrijwilligers en professionals:

5

Leidende principes: de richting voor de komende jaren. 1. In eerste plaats zijn de ouders, het gezin en het eigen netwerk verantwoordelijk voor het stimuleren van een gezonde ontwikkeling van kinderen en het oplossen van problemen. 2. We werken aan het vergroten van netwerken, oplossend vermogen en de eigen kracht van zowel ouders, sociaal netwerk als jeugdigen. 3. Niet elke afwijking of moeilijkheid hoeft een probleem te zijn of te worden voorzien van een zorgaanbod of label. 4. We zetten in op acceptatie dat vallen en opstaan bij het leven hoort en leren onze kinderen omgaan met teleurstellingen en tegenslagen. 5. We streven naar sociale cohesie en samenredzaamheid, in plaats van enkel inzet op zelfredzaamheid: inwoners helpen elkaar. 6. Maak gebruik van preventie en voorliggende voorzieningen, zodat kinderen makkelijk, snel en dichtbij geholpen kunnen worden. 7. Kwetsbare jeugdigen die hulp nodig hebben, krijgen altijd passende ondersteuning.

6

Thema Preventie Een kind dat opgroeit in een liefdevolle, stabiele omgeving waarin zijn of haar ontwikkeling wordt gestimuleerd, heeft een grotere kans op een onbelemmerde toekomst. Hij/zij is zelfredzaam, in staat om vriendschappen te sluiten en heeft oog voor een ander. Dit draagt bij aan een leefbare en toekomstbestendige samenleving: buurten en wijken waar inwoners elkaar kennen en naar elkaar omkijken. Preventie betekent dan ook vooral voorkomen dat hobbels problemen worden. Dit vraagt om samenwerking, alertheid, vroegsignalering en tijdig handelen.

Beeldverslag van de brainstormavond over Preventie met de gemeenteraad en samenwerkingspartners op 14 september 2022

Uit de gesprekken komen de volgende uitgangspunten naar voren als het gaat om Preventie. Zie ook het beeldverslag hierboven: - Samenwerking. - Breder kijken dan het kind alleen. - Sterke samenhang in buurten. - Preventie = ook… Samenwerking Preventie omvat alle inzet die voorkomt dat zwaardere hulp nodig is. Een sterke basis is belangrijk voor een goede start en een goede toekomst van ieder kind. Hoe sterker de basis, des te beter vragen en problemen die bij opgroeien horen opgepakt kunnen worden. Daarom is samenwerking tussen verschillende domeinen (zoals volwassenzorg, armoede, veiligheid en jeugd), georganiseerde en niet-georganiseerde preventie, zó belangrijk. Ook de samenwerking met de huisartsen en het lokale veld is daarin belangrijk. Gezondheid van jeugdigen en gezinsleden is meer dan de afwezigheid van een ziekte, stoornis of beperking. Het is het totaalplaatje van hoe je bent, leeft en hoe je je voelt. We benaderen gezondheid hiermee niet alleen in medische of psychische zin, maar ook in termen van veerkracht, functioneren en meedoen. 7

Er komen veel vragen bij huisartsen binnen waar sociaal maatschappelijke problemen onderliggend zijn. Met het uitgangspunt om te werken vanuit de context zijn wij ervan overtuigd dat je dit niet los van elkaar kan zien. Samenwerkend zetten we in op andere oplossingen door jeugdigen en gezinnen te bekrachtigen in hun eigen mogelijkheden en veerkracht te bevorderen. In eerste instantie zijn inwoners zélf verantwoordelijk voor hun leven en de keuzes die ze daarin maken. Als inwoners het toch niet zelf, of met hun netwerk, kunnen oplossen, dan biedt georganiseerde preventie mogelijk een oplossing: dichtbij, laagdrempelig en zo kort als mogelijk. De ondersteuning is erop gericht om inwoners zolang mogelijk gezond, samen- en zelfredzaam te houden. Dit kan door goed aan te sluiten in de wijken en buurten, door middel van de inzet van o.a. toegankelijke opvoedondersteuning, jongeren- en welzijnsvoorzieningen, verbinding met bijvoorbeeld de wijkagenten, wijkmanagers, waakvlam en het stimuleren van de sociale cohesie. Hierbij gaat het niet per se om de functie of organisatie maar vooral om de manier van werken waardoor de inwoners vroegtijdig geholpen kunnen worden. Een voorbeeld van een verbinder in de wijken is de Waakvlam. Door écht contact te maken met de inwoners in de wijk en buurt kom je onverwachtse plekken en situaties tegen. Hierbij kan je escalaties voorkomen en rust bewaren.

Maar ook de verbindende rol van de wijkmanagers is belangrijk. Inwoners weten vaak goed wat er speelt en waar behoefte aan is hun buurt. Door actief en zichtbaar te zijn in de wijken komen we eerder te weten wat er speelt. Zo kunnen we bijvoorbeeld vroegtijdig signaleren wanneer een groep jongeren overlast veroorzaakt in de buurt en dit op een laagdrempelige manier oplossen. Van onze werkers in de wijken verwachten we dat ze de buurt kennen, geen 9-tot-5-mentaliteit hebben en goed samenwerken met ketenpartners, preventieve voorzieningen en de sociale omgeving. Breder kijken dan het kind alleen We zetten ons in om te voorkomen dat kinderen (zware) jeugdhulp nodig hebben. Daarvoor is zowel meer aandacht om het kind heen als een brede blik zonder vooroordelen nodig. Soms zijn er andere omstandigheden zoals schulden, armoede en wonen van invloed op de ontwikkeling van kinderen. Het oplossen van die problemen zijn doeltreffender dan alleen de focus wat er bij het kind gebeurd. Ook waar het kind opgroeit en in welke omstandigheden, bepalen een groot deel van deze context. Door signalen te delen en met ouders in gesprek te blijven, kunnen we tijdig de best passende ondersteuning bieden. Wanneer we het over preventie hebben, gaat het vaak over dingen die het individu zou kunnen doen om problemen voor te blijven: genoeg bewegen, voldoende rust nemen, letten op voeding.

We maken prestaties belangrijker dan relaties door tegenslag en problemen te hangen aan een individu (hij is zelf verantwoordelijk voor falen of slagen). Er wordt dan ingezoomd op het individu. Maar het gaat ook om uitzoomen: uitzoomen op de samenleving en uitzoomen door breder te kijken dan het kind alleen. Sterk ouderschap ondersteunen en jeugdigen leren hoe je problemen oplost met elkaar, ook het onderwijs is daarbij belangrijk. Het gaat daarbij ook om accepteren dat hobbels bij het leven horen. Niet alles is een probleem en niet ieder probleem moet (meteen) opgelost worden. Met elkaar moeten we de balans vinden tussen interveniëren en accepteren. Zelfredzaamheid is belangrijk, maar het is nu tijd om te investeren in samenredzaamheid.

8

Sterke samenhang in buurten Wij hechten veel waarde aan de kracht van onze inwoners en hun sociale omgeving, zodat iedereen gezond en veilig kan opgroeien. Buren, Op sommige scholen buurtcentra, familieleden, vrienden, kennissen, sport en culturele wordt gewerkt met activiteiten zijn hierin heel belangrijk. Het gaat hierbij al heel simpel om klassenmediators: in gedag zeggen en elkaar kennen, want als we elkaar kennen, durven we geval van een conflict makkelijker om hulp te vragen of aan te bieden. Gezamenlijk vormen we tussen kinderen, gaan ze eerst naar de een samenleving die steeds meer in zijn kracht komt te staan. Immers, klassen-mediator. vrienden hebben geen wachtlijst. Dit betekent dat er eerst gekeken wordt Dat is een naar het eigen netwerk en de sociale omgeving. Als dit er niet is, wordt leeftijdsgenoot die gekeken hoe dit eigen netwerk opgebouwd kan worden. We kunnen probeert te hieraan bijdragen door ontmoetingen te stimuleren, denk aan bemiddelen om ontmoetingsplekken en aan te sluiten bij momenten waarop mensen al samen tot een samenkomen. Versterken wat er al is, zoals de activiteiten in de kerk, oplossing te komen. bibliotheek, Spurd, bij cultuur- en sportverenigingen, zwangerschaps- en Pas als dat niet lukt, opvoedcursussen, ouderavonden, etc. Het eigen netwerk en de omgeving kan een leerkracht betrokken worden.

bieden immers hulp die structureel en toekomstbestendig is. Daaraan Het mooie is dat de verbonden is gemeenschappelijkheid en collectief denken en handelen leerkracht nauwelijks belangrijk. Collectief handelen betekent je verenigen voor een betrokken wordt. gezamenlijk doel. Groepsgerichte activiteiten hebben daarom de voorkeur boven een individueel gerichte aanpak. Ook maken collectieve voorzieningen meer onderdeel uit van samenredzaamheid en het gewone leven. We zien graag dat het in Purmerend vanzelfsprekend is om elkaar te helpen en te ondersteunen. Het voorbeeld hiernaast illustreert dat uitgangspunt. Preventie is ook… Preventie begint voordat we het überhaupt hebben over zorg. In de breedste zin van het woord, kun je denken aan het babbeltje op schoolplein of de speeltuin, elkaar leren kennen bij bijvoorbeeld de Purvak of andere activiteiten van Spurd, weekendschool en/of tijdens het samen sporten. We ervaren dat wanneer kinderen en met name de ouders elkaar vroeg tegenkomen, zij een gezond sociaal netwerk opbouwen. Dan pakken zij vraagstukken samen op, in plaats van vragen naar regelingen of hulpverlening. Deze gesprekken tussen ouders bevorderen ook het gevoel dat bepaalde ‘problemen’ bij het opgroeien horen (normaliseren). Met elkaar zet je de norm.

Ambities voor thema Preventie: • Versterken van de sociale cohesie in wijken en buurten door aan te sluiten bij lokale initiatieven en deze stimuleren en ondersteunen. • In gesprekken met samenwerkingspartners ook stimuleren dat kleine problemen klein blijven en inzetten op eventuele ondersteuning dichtbij en zo kort als mogelijk. • Voldoende sport- en cultuuractiviteiten voor jeugd en ouders. • De gemeente zoekt bij veelvoorkomende problemen in de wijk een samenwerking met welzijn, sport en cultuur voor gerichte activiteiten, denk aan Club, de bibliotheek en Wherelant. Daarbij durven wij te differentiëren en naar de context van de wijk te kijken. • Medewerkers van Loket Jeugd zijn meer in de wijk zichtbaar en werken vanuit een brede analyse op de leefgebieden, zij werken samen met andere medewerkers uit de wijk in. • We streven een gelijkwaardige samenwerking tussen vrijwilligers en professionals. • Voldoende inzet op het jonge kind en inzet op verbinding en informatiedeling tussen de professionals. • Het versterken van de samenwerking tussen kinderopvang en zorg. • Het versterken van de rol van de jeugdverpleegkundigen en consultatiebureaus. • Versterken van samenwerking tussen jeugdprofessionals en medewerkers die werkzaam zijn met de onderwerpen: armoede, schulden, onderwijs en wonen. 9

• • • •

Ontschotten binnen het gehele maatschappelijke domein door casuïstiek bespreking in te richten per wijk met alle betrokken partijen die werken voor inwoners van 0 tot 100 (gestart in 2 wijken). Versterken van het netwerk van gezinnen door ontmoetingsplekken te faciliteren. Versterken van de samenwerking tussen het medisch en sociaal domein, door het samenwerken van huisartsen, praktijkondersteuners en werkers in de wijk uit het lokale veld te stimuleren. Meer verbinding tussen maatschappelijke opgaven en ruimtelijke opgaven van de stad. Met de inrichting van de buitenwereld (manier van inrichting van de wijk) kunnen we ook veel doen in preventieve sfeer.

10

Thema Normaliseren We gunnen ieder kind een goede start en toekomst. Iedereen die om kinderen, jongeren en jongvolwassenen heen staat, draagt daar elke dag aan bij. Dat zijn in de eerste plaats ouders en verzorgers met daaromheen het sociale netwerk, dus opa’s en oma’s, tantes en ooms, de buren, vrienden, maar ook de dominee of de sportcoach. Maar wat is een goede start? Wie bepaalt dat? Deze norm is heel erg afhankelijk van de eigen basis, cultuur, ervaringen en de omgeving. Normaliseren doen we zelf, want de norm zetten we met elkaar. Alles en iedereen die onderdeel is van de samenleving heeft hierin een verantwoordelijkheid.

Beeldverslag van de brainstormavond over Normaliseren met de gemeenteraad en samenwerkingspartners op 28 november 2022.

Tijdens de gesprekken hebben we de volgende vragen over Normaliseren met elkaar besproken. Zie ook het beeldverslag hierboven: - Wat is normaliseren? - Waar ligt de oorzaak? - Hoe kunnen we normaliseren?

11

Wat is normaliseren? Het is voor iedereen fijn om eigen kracht, verantwoordelijkheid en oplossend vermogen te hebben, daarmee trotseren we het leven. Wanneer dit uit balans is, kun je het (tijdelijk) moeilijk hebben: het gevoel het niet in de hand te hebben of het niet meer kunnen overzien. Het oplossend vermogen en daarmee eigenaar te zijn van zowel problemen als oplossingen, biedt kansen om duurzaam terug in balans te komen. Daarom is het van belang de mogelijkheden van ouders en jeugdigen en hun netwerk en omgeving, te benutten. We zien ook dat sommige knelpunten in het leven niet altijd geproblematiseerd hoeven te worden bijvoorbeeld spanning voelen voor een toets is niet altijd meteen een faalangst probleem. Dit vraagt om een andere manier van denken met als uitgangspunt dat vallen en opstaan nu eenmaal bij opgroeien horen en hobbels horen bij het leven. Sterker nog, ze maken ons weerbaar en veerkrachtig. Als samenleving moeten we accepteren dat ieder kind anders is en zich anders ontwikkelt. Niet elke afwijking in de ontwikkeling is een probleem dat een diagnose, label of behandeling behoeft. De vraag is: hoe gaan we hiermee om? Hoe kunnen we elkaar helpen, zodat jeugdigen zichzelf ook niet als ‘een probleemkind’ ervaren, maar zich geaccepteerd en gesteund voelen. Bij voorkeur zo dichtbij mogelijk in het ‘normale’ leven en zoveel mogelijk in hun ‘normale’ omgeving.

Volgens Bert Wienen (psycholoog, onderzoeker en adviseur van jeugdhulp) zijn de meeste mensen als paardenbloemen: zij groeien bij mooi weer, bij slecht weer en komen elk jaar weer terug. Je hoeft daar niets aan te doen. Sommige mensen zijn orchideeën, die een specifieke afstemming nodig hebben rondom water en warmte om goed te groeien. Op dit moment worden alle orchideeën ziek, afwijkend of mislukte paardenbloemen genoemd, daar moeten we mee stoppen. Het gaat om bewustwording en nadenken over normaliseren. Het gaat om het waarderen van variëteit tussen kinderen en de wens loslaten dat elk kind een paardenbloem moet zijn. De metafoor laat zien dat er nu teveel labels en stempels aan kinderen (orchideeën) gegeven wordt. Hierdoor gaat de mooie en unieke orchidee zichzelf ook als afwijking zien.

Waar ligt de oorzaak? We zien dat we als samenleving normen hebben ontwikkeld. Vaak op basis van gemiddelden en we leggen onze kinderen langs de lat. En daarbij zijn we elke afwijking gaan zien als een probleem. Voor ieder probleem hebben we een oplossing ontwikkeld: een (zorg)professional of (zorg)aanbod. Problematiseren staat vaak gelijk aan medicaliseren: we wachten op een diagnose en zoeken dan een passende behandeling, waarbij we de regie ook uit handen geven. De regie gaat dan van de ouder of school, naar de hulpverlener. Onze systemen zijn vaak zo ingericht dat deze diagnose ook nodig is voor bepaalde vergoedingen of andere regelingen. Zo krijgen kinderen met dyslectie, meer tijd voor hun toetsen. Maar de diagnose – of ‘label’ – maakt ook dat kinderen opgroeien met het idee dat ze anders, of zelfs ziek, zijn. Ze komen vaak maar moeilijk van dit label af. Tien jaar geleden had 1 op de 27 kinderen specialistische jeugdhulp nodig, inmiddels is dat 1 op de 7 kinderen. Daardoor is ook het aantal jeugdhulpaanbieders aanzienlijk gegroeid. Uit cijfers blijkt dat jeugdhulptrajecten langer en intensiever worden, omdat hulpverleners, maar ook ouders en kinderen, soms moeilijk kunnen accepteren dat het goed genoeg is. De jeugdwet beoogt dat de inzet van specialistische jeugdhulp van tijdelijke aard is, waarna ouders en kinderen op eigen kracht weer verder kunnen.

Jeugdhulp is daarom niet altijd een duurzame oplossing. Daarnaast zijn er wachtlijsten en personeelswisselingen die de continuïteit van de zorg verstoren en is het de bedoeling dat een gezin en/of jeugdigen uiteindelijk weer verder gaat zonder jeugdhulp. Hoe kunnen we normaliseren? Met elkaar bepalen we de norm, dus om te normaliseren moeten we samenwerken. Naast inzoomen op het individu en hoe problemen voorkomen kunnen worden, willen we uitzoomen en kijken naar de rol van de samenleving waarbij social media inmiddels een grote rol speelt. Op dit moment zien we een samenleving die verantwoordelijkheden legt bij het individu: je bent zelf verantwoordelijk 12

voor je prestaties en daarmee ook voor je eigen tegenslagen. Haal alles eruit en wordt de beste versie van jezelf, lijkt daartoe de norm te zijn. Tegelijkertijd geven jeugdigen aan: ‘Het wordt mij teveel, daar heb ik hulp bij nodig.’ Het veranderen van een denkwijze kost tijd, daarom is het belangrijk om het gesprek over normaliseren actief te houden. Verschillen worden omarmd. We moeten accepteren dat de weg naar volwassenheid soms ingewikkeld is en dat teleurstellingen erbij horen. Moeilijkheden hoeven niet altijd beantwoord te worden met specialistische jeugdhulp. Als er wel jeugdhulp nodig is, organiseren we dat op plekken waar jeugdigen al zijn. Zo licht en kortdurend mogelijk waarbij we oplossingen in het normale leven stimuleren, ouders als deskundigen positioneren en de omgeving en het netwerk beter benutten. Ambities voor thema Normaliseren: • Het gesprek gaande houden over normaliseren en de focus tijdens onze bestaande samenwerkingsgesprekken vast te houden. • Soms is specialistische jeugdhulp niet de duurzame oplossing en is een samenwerking nodig met het netwerk, mogelijkheden in de wijk en bijvoorbeeld het onderwijs. Als er wel jeugdhulp nodig is, organiseren we dat op plekken waar jeugdigen al zijn.

Zo licht en kortdurend mogelijk waarbij we oplossingen in het normale leven stimuleren, ouders als deskundigen positioneren en de omgeving en het netwerk beter benutten. • Hulp die nodig is, organiseren op plekken waar kinderen al zijn, zoals op school of in de wijk. • Randvoorwaarden jeugdhulp aanscherpen, zodat labelen minder nodig is en jeugdhulp beschikbaar is voor kinderen die het echt nodig hebben. • Leidende principes worden onder de aandacht gebracht bij professionals, samenwerkingspartners, vrijwilligers en de inwoners (zie hiervoor paragraaf samenvattend: de richting voor komende jaren).

13

Thema Samenhang onderwijs en jeugd Alle kinderen hebben recht op optimale ontwikkelkansen en dat begint al vanaf de conceptie. Onderwijs speelt hierin een belangrijke rol, waarbij we inzetten op een onbelemmerde leerlijn. Kinderen brengen de meeste tijd thuis en op school door en dat maakt dat opvoeden en onderwijs nauw met elkaar verbonden zijn. We zien onderwijs als een verlengstuk van het gezin. Het is de tweede leefwereld van kinderen waar zij oefenen, fouten maken en leren dat vallen en opstaan bij het leven hoort. Daarom zijn we samen verantwoordelijk om onze jeugd te bieden wat zij nodig hebben om uit te kunnen groeien tot wie je wilt zijn. NB In de Onderwijsagenda vindt u de visie op het onderwijs en de ambities die daarin thuishoren. In de Jeugdnota gaan we alleen in op de samenhang tussen onderwijs en jeugd.

Beeldverslag van de brainstormavond over Samenhang onderwijs en jeugdhulp met de gemeenteraad en samenwerkingspartners op 15 februari 2023.

Tijdens de gesprekken hebben we de samenhang tussen onderwijs en jeugdhulp met elkaar besproken. Zie ook het beeldverslag hierboven. Het ging hierbij om: - Een sterke pedagogische basis. - De cirkel van samenwerking. Een sterke pedagogische basis Kinderen hebben tijd en ruimte nodig om zich goed te ontwikkelen, met kansen, positieve ervaringen en een steunend sociaal netwerk. Een kansrijke opvoeding is niet alleen goed voor het kind maar ook voor een veerkrachtige samenleving. Een sterke pedagogische basis draagt bij aan de ontwikkeling van kinderen en de opvoedvaardigheden van ouders. We zien graag dat kinderen gezond, veilig, liefdevol en kansrijk opgroeien, omdat dit de kans verkleint dat ze (later) hulp nodig hebben. Door allerlei oorzaken is de pedagogische basis versmald naar ouders en/of een 14

professional in de specialistische jeugdhulp. Een sterke pedagogische basis bestaat uit pedagogische sociale relaties en voorzieningen, oftewel alles wat aanvullend is op de behoeftes en vragen rondom opvoeden. Het gaat erom dat ouders het gevoel hebben er niet alleen voor te staan of de enigen te zijn die dergelijke opvoedkwesties en ingewikkeldheden ervaren. We willen immers dat ze zich krachtig genoeg voelen om het zelf op te lossen en niet dat ze zich afhankelijk voelen van professionals. Kinderen hebben tijd en ruimte nodig om zich goed te ontwikkelen, met kansen, positieve ervaringen en een steunend sociaal netwerk. Een kansrijke opvoeding is dus niet alleen goed voor het kind, maar ook voor een veerkrachtige samenleving. Ouders zijn verantwoordelijk, maar zijn niet alleen. De pedagogische basis wordt gedragen door de gemeenschap ( It takes a village to raise a child). De wijken en buurten, inclusief kinderopvang en onderwijs, hebben een grote invloed op ontmoeting en het ontstaan van informele netwerken. Zo leren we delen, vertellen en luisteren en dragen zo ook weer bij aan preventie en normaliseren. De cirkel van samenwerking Een sterke verbinding waarin het kind centraal staat, dat bedoelen we met de cirkel van samenwerking. Deze bestaat uit de twee belangrijke leefwerelden van kinderen: thuis en school.

Het goede gesprek is onderdeel van een sterk pedagogisch klimaat en dat moet niet alleen thuis plaatsvinden, maar ook op school. Ook hier gaat het om aandacht, naast het aanleren van cognitieve vaardigheden. Even simpel de vraag aan kinderen en ouders: ‘he, hoe gaat het met jou?’ Samenwerking uit zich ook in een goede overdracht van voorschoolse opvang naar basisonderwijs naar voortgezet onderwijs, waarbij thuis ook betrokken is. Als er een hulpverlener betrokken raakt bij een kind of gezin, kan die zich als tijdelijke passant toevoegen aan deze cirkel van samenwerking. Door de directe omgeving en het netwerk onderdeel te maken van de cirkel, wordt de verantwoordelijkheid breed gedragen. Het belang van het kind moet voorop worden gesteld waarbij met beide leefwerelden rekening wordt gehouden maar altijd vanuit de context van het hele gezin en de omgeving. De schoolmaatschappelijk werkers kunnen hierbij een betekenisvolle rol hebben door de brug te slaan en te onderhouden. Wanneer problemen toenemen of complex zijn, kan loket Jeugd regie pakken: deze regierol is belangrijk in de cirkel van samenwerking. De regie moet er altijd op gericht zijn om de pedagogische basis te versterken. Ook wanneer een specialistische jeugdhulpaanbieder betrokken raakt, moet de cirkel van samenwerking een toevoeging zijn op wat er speelt in de context van het kind.

Ambities voor het thema samenhang onderwijs-jeugd: • Vergroten van de pedagogische basis, die nu versmald is geraakt, naar een breder gedragen verantwoordelijkheid zodat, wanneer nodig, de opvoeding breed gedragen kan worden. • Investeren in een gedragen gedeelde ambitie met samenwerkingspartners en in het bijzonder met het onderwijs. Waarbij er wisselwerking is en vanuit eenzelfde startpunt wordt gewerkt namelijk: de context van het kind, gezin, omgeving en de wijk. • Samenwerking tussen ouders en hun omgeving/netwerk, op basis van gelijkheid stimuleren. We doen het samen is daarbij het uitgangspunt. • Stimuleren van ontmoetingsplekken en -momenten om sociale netwerken te vergroten en/of te versterken voor inwoners die daar behoefte aan hebben. • Wees als hulpverlener een tijdelijke passant, zet in op beide leefwerelden. • Cirkel van samenwerking bewerkstelligen en onder de aandacht brengen bij en met onderwijs, inwoners, uitvoerende professionals en specialistische jeugdhulpaanbieders.

15

Thema Eigen kracht en zelfregie Eigen kracht en zelfregie zijn onlosmakelijk verbonden met samenredzaamheid, dus niet alleen met zelfredzaamheid. Het versterken van de eigen kracht, zoals bedoeld in de transformatie van het jeugdstelsel, is het bewuste proces om het vermogen van mensen om het leven optimaal vorm te geven en problemen op te lossen, te vergroten. Om eigen kracht te versterken is aandacht nodig voor zowel de innerlijke kracht van jeugdigen, ouders of het gezin, als ook voor het sociale netwerk van deze personen door te luisteren met respect. Het versterken van eigen kracht wordt dan gedefinieerd als: ‘Het aanboren, vergroten en benutten van eigen sterke kanten en van het sociale netwerk van inwoners om te zorgen dat zij weer grip krijgen op hun leven en in staat zijn (lichte) problemen op te lossen en waar mogelijk te voorkomen in de toekomst’. Bij zelfregie gaat het erom zelf te beslissen over het leven en eventuele ondersteuning daarbinnen. ‘Wat wil ik?’ is de kernvraag. Het verwijst naar zelf kiezen en bepalen, dus niet altijd zelf doen.

Beeldverslag van de brainstormavond over Eigen kracht en zelfregie met de gemeenteraad en samenwerkingspartners op 12 april 2023.

Tijdens de gesprekken hebben we betekenis gegeven aan eigen kracht en zelfregie. Zie ook het beeldverslag hierboven. Het ging hierbij over de reis ernaartoe en daar hebben we met elkaar nog stappen in te zetten. De reis naar eigen kracht en zelfregie In voorgaande hoofdstukken is al ruimschoots ingegaan op eigen kracht en hoe we onze kinderen en gezinnen dit beter kunnen laten benutten. Het gaat daarbij om het betrekken van het eigen netwerk en de directe omgeving. Maar eigen kracht gaat ook over jezelf versterken en in gezamenlijkheid kleine stapjes nemen om weer draagkracht te ervaren. Van hulpverleners verwachten we dit ook: oplossingen van problemen niet overnemen, maar eigenaarschap teruggeven aan jeugdigen, gezinnen en hun sociale netwerk en omgeving. 16

Het betrekken van het netwerk is belangrijker dan het netwerk verantwoordelijk maken voor taken. Wanneer jeugdigen en gezinnen uit balans zijn en de draaglast groter is dan hun draagkracht, gaat dit vaak gepaard met stress. Het wordt dan lastig voor hen om aan te geven wat ze nodig hebben. De mensen eromheen kunnen deze vraag (soms) beter beantwoorden en daarom zien wij dat het betrekken van het sociale netwerk een toegevoegde waarde kan hebben. Wanneer je steun ontvangt, bevordert dit ook de motivatie om aan de slag te gaan met de hobbels in het leven. Nogmaals, hulpverleners zijn tijdelijke passanten en door verbinding te maken met het netwerk wordt de continuïteit geborgd. Ambities voor het thema eigen kracht en zelfregie: • Hulpverleners werken vanuit het leidende principe en laten eigenaarschap bij jeugdigen, het gezin en hun netwerk en omgeving. Dit betekent een gedragsverandering: meer loslaten en aansluiten bij het tempo en de motivatie van de hulpvrager(s). • Inzet op het versterken van sociale netwerken voor inwoners door het gebruik van netwerkversterkende interventies te stimuleren.

17

Als het toch niet lukt: specialistische jeugdhulp (en de toegang) Voor kwetsbare gezinnen en jeugdigen is soms meer nodig dan wat gedaan en bereikt kan worden middels de voorgaande vier hoofdthema’s (preventie, normaliseren, samenhang onderwijs & jeugd en eigen kracht & zelfregie). In dat geval kan er specialistische jeugdhulp ingezet worden. Bijvoorbeeld bij kinderen met een trauma waarvoor specifieke expertise nodig is, bij onveiligheid, bij ernstige gedragsproblemen of bij kinderen met een beperking. Ook dan blijven de ambities die hiervoor beschreven zijn helpend voor de borging van de ingezette hulp of ondersteuning, ook voor andere leden van het gezin of netwerk. Er zijn verschillende verwijzers die toegang kunnen geven tot specialistische jeugdhulp. Medische verwijzers (zoals een huisarts) kunnen voor sommige hulpvragen toegang verlenen tot specialistische jeugdhulp. Bij complexe hulpvragen leggen medische verwijzers contact met Loket Jeugd van de gemeente Purmerend, die biedt toegang tot alle vormen van specialistische jeugdhulp. De Loket-medewerkers kijken vanuit de hele leefomgeving van het gezin en analyseren samen met het gezin welke resultaten zij willen bereiken. Er wordt gewerkt met een perspectiefplan waar alle levensgebieden worden uitgevraagd, zodat er vanuit een brede context gekeken kan worden naar oplossingen.

Daarbij wordt het ‘gewone leven’ versterkt en werkt het Loket Jeugd samen met jeugdigen, het gezin en hun sociale omgeving om de specialistische jeugdhulp weer af te schalen. Zij wegen ook af of de toegang tot specialistische jeugdhulp verleend kan worden, conform de Jeugdwet. De specialistische jeugdhulp is zo veel als mogelijk beschikbaar in Purmerend. Het kan voorkomen dat jeugdigen en gezinnen passende zwaardere zorg niet in Purmerend kunnen krijgen. We hebben een samenwerking in de regio Zaanstreek-Waterland waardoor brede specialistische jeugdhulp beschikbaar is in de regio.

Veiligheid en zorg rondom jeugd De veiligheid en het welzijn van inwoners staan bovenaan op de agenda van onze gemeente. Soms zijn situaties onveilig en zijn er zorgen op meerdere vlakken, o.a. door ontwikkelingsbedreiging, door huiselijk geweld en kindermishandeling, complexe scheidingen en verwaarlozing. Ook in Purmerend zien we incidenten die leiden tot onrust en zorgen onder inwoners. De jonge leeftijd van de betrokkenen en het geweld van de incidenten hebben impact op de samenleving en geven een gevoel van onveiligheid. Daarom wordt er preventief ingezet om te voorkomen dat (kwetsbare) jongeren delicten plegen maar wordt er ook na een incident, samen met de politie, direct intensief opgetreden. We zijn actief in de wijken en spreken met jongeren, ouders, bewoners en slachtoffers. We werken samen met partners als Clup Welzijn, Top X jeugd, politie en hulpverleners. Wanneer de ontwikkeling van een kind of jeugdige ernstig wordt bedreigd en vrijwillige hulp ook in het niet vrijblijvende kader onvoldoende helpt, dan kan een jeugdbeschermingsmaatregel of jeugdreclasseringsmaatregel door de kinderrechter worden opgelegd: in dat geval spreken we van dwang. Om een gezin goed te begeleiden naar een gezonde en veilige opgroeisituatie, biedt Purmerend binnen Loket Jeugd ook Preventieve Jeugdbescherming.

Het gaat om hulpverlening in een vrijwillig, maar niet vrijblijvend kader aan de meest kwetsbare gezinnen, zonder tussenkomst van een Gecertificeerde Instelling (GI). We zijn de enige gemeente in de regio Zaanstreek-Waterland met een eigen team Preventieve Jeugdbescherming. Dit hebben wij omdat we dicht bij onze inwoners willen staan en hulpverlening binnen een gedwongen kader zoveel mogelijk willen voorkomen. Loket Jeugd en Preventieve Jeugdbescherming werken samen met lokale organisaties en partners: o.a. Clup Welzijn, politie, Veilig Thuis en schoolbesturen om kinderen veilig te laten opgroeien en patronen van geweld te doorbreken. Met als basis het gedachtengoed van Allen voor Eén willen wij huiselijk geweld en kindermishandeling eerder en beter in beeld krijgen door bewustwording te 18

creëren met communicatie, voorlichting en training. Door de veiligheidsgerichte aanpak van lokale teams wordt in een zo vroegtijdig stadium passende ondersteuning en hulp geboden. De focus van de aanpak is gericht op het gezamenlijk inzetten op de versterking van het eigen netwerk en het lokale team.

Slotwoord Voor jeugdigen is het belangrijk dat zij in een gezonde, respectvolle en veilige omgeving opgroeien. Ouders en het eigen netwerk zijn hier in eerste plaats verantwoordelijk voor. Ook voor het oplossen van problemen en het omgaan met tegenslagen. Vallen en opstaan hoort bij het leven en daarom vinden we het belangrijk dat onze kinderen leren omgaan met teleurstellingen en tegenslagen. We gunnen het iedereen dat zij een sociaal netwerk hebben, waar zij plezier, veerkracht en steun uithalen. Daarom richten we ons op het vergroten van netwerken, oplossend vermogen en de eigen kracht van niet alleen jeugdigen maar ook van ouders en het sociale netwerk daaromheen. We werken daarom ook aan de sociale cohesie en de samenredzaamheid. Wanneer het in de eigen kracht niet opgelost kan worden en er wel jeugdhulp nodig is, organiseren we dat op plekken waar jeugdigen al zijn. Zo licht en kortdurend mogelijk waarbij we oplossingen in het normale leven stimuleren, ouders als deskundigen positioneren en de omgeving en het netwerk beter benutten. Voor de meest kwetsbare jeugdigen en gezinnen die hulp nodig hebben, zullen wij altijd passende ondersteuning bieden.

19

Bijlage 1: Uitvoeringsagenda Jeugdbeleidsplan 2023-2028 In betreffende uitvoeringsagenda worden de acties en ambities uit het Jeugdbeleidsplan schematisch weergeven. Bestaande acties en initiatieven die al lopen of al gestart zijn worden niet herhaald. Bestaande acties en initiatieven zullen daadkrachtig voortgezet worden. Deze uitvoeringsagenda bevat versterking van bestaande acties en/of nieuwe ambities en daar bijhorende acties die zich vooral richten op een veranderde denkwijze en gedragsveranderingen. De gemeente heeft de ambitie om integraal te werken en daar waar mogelijk koppelkansen tussen beleidsterreinen te benutten.

Bijlage nog nader in te vullen.

20

Bijlage 2: Financiën Bijlage nog nader in te vullen. Het grootste financiële risico zit in de landelijke hervormingsagenda waar gemeenten uitvoering aan moeten geven. Het niet-vrijblijvend hervormen van het jeugdstelsel vraagt om een bezuiniging en om het maken van investeringen om opgaven en maatregelen te realiseren. Het is echter nog onbekend welke financiële impact het gaat hebben.

21

Bijlage 3: Overzicht andere relevante beleidsdocumenten We hebben beschreven hoe wij werken in Purmerend. Uit deze werkwijze komt beleid voort. Er zijn andere beleidsstukken die betrekking hebben op jeugd naast de Jeugdnota. We zetten de belangrijkste hier op een rijtje. Coalitieakkoord samen op koers De Purmerendse werkwijze Nota Gezondheidsbevordering Lokaal Preventieakkoord: Een gezonde leefomgeving in Purmerend en Beemster Sportvisie: Sport in Beweging Sportakkoord I en Sportakkoord II

2023 20182021 2020 2021 2020, 2023 2023

Herijking armoedebeleid: Van oerwoud aan regelingen naar versterken van bestaanszekerheid Visie Leefbare Stad 2040, Steen en groen in balans voor een leefbaar en aantrekkelijk Purmerend. Het Parkenplan Van Transitie naar Transformatie Wet maatschappelijke ondersteuning 20222026 Purmerend Regenbooggemeente Open en veilig jezelf zijn Preventie- en Handhavingsplan alcohol Purmerend 2019-2022 Onderwijsagenda 20212025 Regiovisie op gezondheid Zaanstreek Waterland : Samenwerken aan Gezondheid 2023 Regiovisie zorg voor ouderen Zaanstreek Waterland Samenwerkingsagenda Gemeenten en Zilveren Kruis Regio Zaanstreek-Waterland 20232026 Integraal veiligheidsplan In Ontwikkeling: Cultuurnota 2024 Omgevingsvisie 2024 Wonen welzijn zorg visie 2024 Maatschappelijk beleidskader 2024 Nog vaststellen: Regiovisie en aanpak beschermd wonen en maatschappelijke opvang 2019 – 2022 Regiovisie norm van opdrachtgeverschap (specialistische inkoop ZAWA) 2023

22