Voorlopige Jaarstukken 2022 GGD en VT Haaglanden
Tekst van het document
Voorlopige Jaarstukken 2022 Van de Gemeenschappelijke Regeling GGD en Veilig Thuis Haaglanden
Vastgesteld in de vergadering van het Algemeen Bestuur dd. 20 april 2023 GR 2023/023
Pagina 1 van 76
Inhoud Voorwoord ....................................................................................................................... 1 Algemene leeswijzer ........................................................................................................ 2 Deel 1: Jaarverslag van de GR .......................................................................................... 3 Leeswijzer jaarverslag ..................................................................................................... 3 1.
Programmaverantwoording ................................................................................... 4 1.1
Samenvattend financieel overzicht ................................................................... 4
1.2
Nacalculatie en voorstel resultaatbestemming ................................................... 5
1.3
Programmaverantwoording Regionale GGD-taken .............................................. 6
1.4
Programmaverantwoording Veilig Thuis ........................................................... 29
1.5
Programmaverantwoording GR-ondersteuning en overhead ............................... 38
2.
Paragrafen .......................................................................................................... 39 2.1
Weerstandsvermogen en risicobeheersing ....................................................... 39
2.2
Bedrijfsvoering ............................................................................................. 42
Deel 2: Jaarrekening van de GR ...................................................................................... 46 Leeswijzer jaarrekening ................................................................................................. 46 1.
Baten en lasten ................................................................................................... 47 1.1
Overzicht van baten en lasten ........................................................................ 47
1.2
Meerkosten corona GGD ................................................................................ 48
1.3
Toelichting baten en lasten programma regionale GGD-taken ............................ 49
1.4
Toelichting baten en lasten programma Veilig Thuis .......................................... 55
1.5
Toelichting baten en lasten overhead .............................................................. 56
1.6
Overige toelichtingen op baten en lasten ......................................................... 58
2.
Balans ................................................................................................................ 61 2.1
Balans per 31 december 2022 ........................................................................ 61
2.2
Toelichting op de balans ................................................................................ 61
2.3
Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ........................................... 64
2.4
Gebeurtenissen na balansdatum ..................................................................... 65
3.
Bijlagen bij de jaarrekening ................................................................................ 66 3.1
Eindafrekeningen.......................................................................................... 66
3.2
Overzichten conform Financieel Statuut ........................................................... 71
3.3
Overzichten taakvelden conform BBV .............................................................. 72
3.4
Controleverklaring ........................................................................................ 73
Deel 3: Besluit ................................................................................................................ 74
Deel 1 Jaarverslag
Voorwoord Beste lezer, Met deze jaarstukken blikt het bestuur van de gemeenschappelijke regeling GGD en Veilig Thuis Haaglanden terug op het jaar 2022. In verschillende opzichten een bijzonder jaar in verband met de bestuurswissel na de gemeenteraadsverkiezingen, nieuwe gemeenteraden maar ook nieuwe vraagstukken die op ons afkwamen. Het is nu bijna niet meer voor te stellen maar 2022 begon in een lockdown vanwege de coronacrisis. Ook in 2022 maakte coronabestrijding onderdeel uit van de werkzaamheden van GGD Haaglanden. De inzet was vooral groot op het vaccineren: de grootschalige vaccinatiecampagne in het najaar, het fijnmazig vaccineren in dorpen en wijken, en gedurende het jaar doorlopend aanbieden van herhaalvaccinaties. Andere ontwikkelingen die, naast de reguliere dienstverlening, om inzet en dus flexibiliteit van GGD Haaglanden vroegen, waren de werkzaamheden ten behoeve de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne en de bestrijding van het monkeypoxvirus. Daarnaast hebben een aantal landelijke ontwikkelingen direct impact op de werkzaamheden van de GGD. Zo is er een verschuiving gaande naar meer inzet op preventie. Eind 2022 werden de laatste stappen gezet in het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Ook werd duidelijk dat het Rijk vanaf 2023 voor de uitvoering hiervan, maar ook van infectieziektebestrijding, middelen beschikbaar stelt.
Het bestuur ziet een mooie kans om verder te werken aan publieke gezondheid en het terugdringen van gezondheidsverschillen in de regio, onder andere door een sterkere inzet op preventie en een gezonde leefomgeving. Voor Veilig Thuis Haaglanden (VTH) betekende 2022 een jaar van verder bouwen aan een stabiele organisatie en het op orde brengen van de dienstverlening. VTH is een organisatie in ontwikkeling met een forse veranderopgave. Deze uitdaging is extra groot door een voortdurend tekort aan personeel. Door aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt is het ondanks de inzet op de werving van nieuw personeel en het aantrekken van zij-instromers niet gelukt om het personeelsbestand helemaal op orde te krijgen. Hierdoor is de werkdruk voor medewerkers hoog en lukt het nog onvoldoende om de wachtlijst weg te werken. In 2022 is in opdracht van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd een verbeterplan opgesteld. In afstemming met medewerkers en met de inspectie is, in aanvulling op het reeds ingezette verbetertraject, een plan van aanpak opgesteld en uitgewerkt. Het bestuur heeft er vertrouwen in dat met de acties zoals opgenomen in het verbeterplan goede stappen vooruit gezet worden. Zeker in combinatie met het verder versterken van de samenwerking in de keten en met de lokale teams van de deelnemende gemeenten. Tenslotte werd in 2022 de bestuurswissel voorbereid.
Na de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 is een nieuw algemeen bestuur aangetreden. Met nieuwe energie zijn we in regio Haaglanden samen met gemeenten en ketenpartners aan de slag met het versterken van de publieke gezondheid en de aanpak van huiselijk geweld. We zijn als bestuur trots op de inzet van GGD Haaglanden en Veilig Thuis Haaglanden en zijn hen dankbaar voor weer een jaar werken aan een gezond en veilig Haaglanden. Namens de leden van het Algemeen Bestuur van GGD en Veilig Thuis Haaglanden, Marieke van Bijnen voorzitter Algemeen Bestuur
Deel 1 Jaarverslag
pagina 1
Algemene leeswijzer Voor u liggen de Jaarstukken 2022 van de Gemeenschappelijke Regeling GGD en Veilig Thuis Haaglanden (GR). De negen deelnemende gemeenten zijn: Delft, Den Haag, LeidschendamVoorburg, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk, Wassenaar, Westland en Zoetermeer. Conform het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten bestaan de jaarstukken uit twee delen die zelfstandig leesbaar zijn: het jaarverslag en de jaarrekening. In deel 1, de Programmaverantwoording, wordt inhoudelijk verantwoording gegeven van de activiteiten en resultaten in het programma Regionale GGD-taken, het programma Veilig Thuis en het programma GR-ondersteuning. In deel 2, de Jaarrekening, worden de financiële resultaten en de financiële positie van de GR nader toegelicht. In deel 3 volgt de besluitvorming over en naar aanleiding van de jaarstukken.
Deel 1 Jaarverslag
pagina 2
Deel 1: Jaarverslag van de GR Leeswijzer jaarverslag Het Jaarverslag 2022 bestaat uit twee delen: o Hoofdstuk 1: De Programmaverantwoording o Hoofdstuk 2: De Paragrafen De Programmaverantwoording begint met een samenvatting (1.1). In de volgende paragraaf (1.2) is het voorstel van de resultaatbestemming opgenomen. De Programmaverantwoording gaat vervolgens in op de te onderscheiden programma’s: het programma Regionale GGD-taken (1.3) en het programma Veilig Thuis (1.4). De Programmaverantwoording zet per programma uiteen: o Welke doelen zijn bereikt o Wat daarvoor is gedaan o Wat dat heeft gekost Tot slot wordt in de programmaverantwoording inzicht gegeven in de GR-ondersteuning en overhead (1.5). Na de Programmaverantwoording volgen de paragrafen Weerstandsvermogen en risicobeheersing (2.1) en Bedrijfsvoering (2.2). In de paragraaf Bedrijfsvoering is de stand van zaken opgenomen van de zienswijzen die gemeenteraden hebben gegeven.
Deel 1 Jaarverslag
pagina 3
1. Programmaverantwoording 1.1
Samenvattend financieel overzicht
In onderstaande tabel zijn de baten en lasten van de gemeenschappelijke regeling opgenomen met een onderverdeling naar de programma´s: GGD, Veilig Thuis en GR-ondersteuning en overhead. Conform de BBV-voorschriften wordt per programma inzicht gegeven in de lasten met betrekking tot de overhead. Tabel GR1: Overzicht baten en lasten per onderdeel van de GR (bedragen X €1.000 afgerond) Primaire
Actuele
Realisatie
begroting
begroting
2022
Verschil
Programma Regionale GGD-taken Baten
20.592
20.994
20.610
-384
Lasten
-15.496
-15.849
-15.464
385
Saldo
5.096
5.145
5.146
1
Baten Programma Testen & Traceren en Vaccineren
p.m.
76.000
37.022
-38.978
Lasten Programma Testen & Traceren en Vaccineren
p.m.
-76.000
-36.494
39.506
Saldo Programma Testen & Traceren en Vaccineren
p.m.
0
528
528
Totaal saldo baten en lasten
5.096
5.145
5.674
529
Toevoeging (-)/Onttrekking aan reserves (+)
0
70
70
0
Totaal programma Regionale GGD-taken
5.096
5.215
5.744
529
Baten
18.848
18.848
17.900
-948
Lasten
-13.637
-13.104
-11.970
1.134
Saldo
5.211
5.744
5.930
186
Programma Veilig Thuis
Toevoeging (-)/Onttrekking aan reserves (+)
0
240
240
0
5.211
5.984
6.170
186
Baten GR-ondersteuning
434
434
563
129
Lasten GR-ondersteuning
-434
-434
-450
-16
Lasten Programma Testen & Traceren en Vaccineren
p.m.
0
-528
-528
Lasten overhead GGD
-5.096
-5.215
-5.216
-1
Lasten overhead Veilig Thuis
-5.211
-5.984
-6.158
-174
-10.307
-11.199
-11.789
-590
Totaal resultaat GGD inclusief overhead
0
0
0
0
Totaal resultaat Veilig Thuis inclusief overhead
0
0
12
12
Totaal resultaat GR-ondersteuning
0
0
113
113
Totaal GR GGD en VT
0
0
125
125
Totaal programma Veilig Thuis GR-ondersteuning en overhead
Totaal GR-ondersteuning en overhead Recapitulatie
Deel 1 Jaarverslag
pagina 4
Uit de tabel van baten en lasten blijkt dat het resultaat op totaalniveau voor de gemeenschappelijke regeling GGD en VT in 2022 € 125.000 voordelig is. Uit onderstaande specificatie blijkt hoe dit resultaat is opgebouwd. In onderstaande specificatie zijn de baten en lasten van de GGD als totaal opgenomen, dit betekent dat de regionale taken en de baten en lasten ten behoeve van de coronabestrijding (in de tabel op blz. 4 apart opgenomen) bij elkaar zijn opgeteld. Specificatie van het resultaat Gemeenschappelijke Regeling GGD/VT (x € 1.000 afgerond) Baten uit deelnemersbijdragen GGD en bijdragen derden GGD
57.632
Lasten vergoeding uitvoeringsorganisatie (incl. overhead) GGD
-57.702
Resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening Regionale GGD-taken
-70
Baten uit deelnemersbijdragen VT
17.900
Lasten vergoeding uitvoeringsorganisatie (incl. overhead) VT
-18.128
Resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening Veilig Thuis
-228
Baten uit deelnemersbijdragen GR-ondersteuning en bijdragen derden
563
Lasten GR-ondersteuning
-450
Resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening GR-ondersteuning
113
Resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening
-185
Onttrekking aan bestemmingsreserve GGD
70
Onttrekking aan bestemmingsreserve Veilig Thuis
240
Onttrekking aan bestemmingsreserves
310
Resultaat GR GGD & Veilig Thuis voor bestemming
125
1.2
Nacalculatie en voorstel resultaatbestemming
GGD Het resultaat op het onderdeel GGD is voor de gemeenschappelijke regeling nihil. Conform de spelregels uit het Financieel Statuut vinden met betrekking tot de GGD de volgende nacalculaties van de deelnemersbijdragen plaats: o Toezicht kinderopvang: via de GR wordt in totaal € 216.000 aan deelnemers terugbetaald o Taken Wet op de lijkbezorging: via de GR wordt in totaal € 164.000 incl. btw door deelnemers bijbetaald o Verrekening compensabele btw: omdat de begroting 2022 en de op basis daarvan gefactureerde voorschotbedragen voor de deelnemersbijdragen exclusief btw zijn (behalve voor taken Wet op de Lijkbezorging), betalen de deelnemers achteraf € 190.000 via de GR en kunnen hiervoor compensatie krijgen uit het btw Compensatiefonds. Met deze nacalculaties is reeds rekening gehouden in de gepresenteerde baten en lasten voor het onderdeel GGD. Veilig Thuis Het resultaat op het onderdeel Veilig Thuis is voor de gemeenschappelijke regeling € 228.000 negatief. De betaalde vergoeding aan de uitvoeringsorganisatie is hoger dan de deelnemersbijdragen, daarbij is rekening gehouden de verrekeningen die nog plaats zullen vinden met de gemeenten ten aanzien van de taak Meldingen en de verrekening van de compensabele btw. Het negatieve resultaat wordt gecompenseerd door de geraamde onttrekking aan de bestemmingsreserve Veilig Thuis van € 240.000.
Het resultaat dat dan overblijft van € 12.000 wordt veroorzaakt door het budget dat beschikbaar is voor het versterken van de lokale teams op het gebied van huiselijk geweld. Het budget is in 2022 niet volledig benut door de deelnemende gemeenten. Het AB stelt voor dit budget toe te voegen aan de bestemmingsreserve versterken lokale teams, zodat het beschikbaar blijft voor inzet door de deelnemende gemeenten voor dit doel. Deel 1 Jaarverslag
pagina 5
Conform de spelregels uit het Financieel Statuut en de afspraken die in het AB zijn gemaakt vinden met betrekking tot Veilig Thuis de volgende nacalculaties van de deelnemersbijdragen plaats: o Taak meldingen: via de GR wordt in totaal € 1,4 miljoen terugbetaald aan de deelnemers in verband met de afrekening van het overschot op de taak meldingen. o Verrekening compensabele btw: omdat de begroting 2022 en de op basis daarvan gefactureerde voorschotten voor de deelnemersbijdragen exclusief btw zijn, betalen deelnemers hiervoor achteraf € 443.000 via de GR aan de opdrachtnemer die deze kosten gemaakt heeft. De deelnemende gemeenten kunnen hiervoor compensatie krijgen uit het btw Compensatiefonds. Met deze nacalculaties is reeds rekening gehouden in de gepresenteerde baten en lasten voor het onderdeel Veilig Thuis. Op het onderdeel GR-ondersteuning is sprake van een voordelig resultaat van € 113.000. Het AB stelt voor dit resultaat op basis van het inwonertal te verdelen en terug te laten vloeien naar de deelnemers. In de nacalculatie wordt voor het onderdeel GR-ondersteuning een verrekening van de compensabele btw opgenomen van € 78.000.
1.3
Programmaverantwoording Regionale GGD-taken
In dit hoofdstuk wordt (inhoudelijke) verantwoording afgelegd over de regionale GGD-taken. Net als in de begroting zijn in deze verantwoording de taken geordend naar de vijf pijlers. Per taak wordt aangegeven: ‘wat hebben we bereikt’, ‘wat hebben we daarvoor gedaan’ en ‘wat hebben we daarbij ingezet’. Bij iedere taak zijn, waar mogelijk, realisatiecijfers opgenomen. Naast de verantwoording over de reguliere taken wordt in dit hoofdstuk ingegaan op de bestrijding van het coronavirus vanuit het programma Corona. De context van publieke gezondheid in Haaglanden GGD Haaglanden werkt voor meer dan 1,1 miljoen inwoners in een gebied van ruim 450 km². Negen gemeenten, variërend van grote stad (en bijbehorende grote stadsproblematiek), 100.000-plus steden met een grote bevolkingsdichtheid, tot landelijke dorpskernen in een agrarisch gebied. Een regio met een hoge bevolkingsdichtheid, grote gezondheidsverschillen, agrarische activiteiten (waaronder glastuinbouw), industrie, dienstverlening en toerisme. Met de regeringszetel, het Koninklijk Huis en de ambassades binnen haar grenzen en (daarmee) een sterke nationale en internationale functie. Met intensieve verkeersstromen, met transport van grote aantallen personen en goederen, over het spoor en over de vele drukke (snel)wegen.
De verwachting is dat de bevolking in de komende jaren verder groeit, wat bijvoorbeeld leidt tot verdichting van de gebouwde omgeving. In het sociaal domein hebben gemeenten een grote rol in de ondersteuning van hun inwoners. Gemeenten en zorgverzekeraars zijn steeds meer op elkaar aangewezen om preventie, zorg en ondersteuning met elkaar te verbinden. In deze ontwikkeling staat GGD Haaglanden voor betrouwbare publieke gezondheid. Het wettelijk kader De Wet publieke gezondheid (WPG) is het belangrijkste kader waarbinnen GGD Haaglanden het regionale Programma Publieke Gezondheid realiseert voor alle gemeenten en voor alle inwoners in de regio Haaglanden. Naast de WPG zijn ook aan de orde: de Wet op de lijkbezorging, de Wet Kinderopvang, de Wet bevolkingsonderzoek, de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015, de Wet veiligheidsregio’s, het Warenwetbesluit Tatoeëren en Piercen en de APV (seksinrichtingen). En voor GGD Haaglanden als zorgaanbieder is de zorgwetgeving van toepassing, zoals de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) en de Wet Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg (Wet BIG). Visie 2030 Vanuit de wettelijke taken bewaakt, beschermt en bevordert GGD Haaglanden nu en in de toekomst de publieke gezondheid. GGD Haaglanden heeft vijf ambities onderscheiden in de Visie 2030, die in 2021 is vastgesteld door het Algemeen Bestuur (AB) van de GR.
Vanuit de benoemde uitgangspunten (werken vanuit positieve gezondheid, werken met een integrale blik aan preventie) en de kernwaarden (toegewijd, deskundig, proactief, onafhankelijk) geeft de GGD invulling aan deze ambities: i. Voorvechter gelijke kansen op een goede gezondheid ii. Adviseur voor een gezonde leefomgeving iii. Regionale partner acute problemen publieke gezondheid iv. Veilig vangnet waar dat (nog) ontbreekt v. Deskundige, proactieve organisatie
Deel 1 Jaarverslag
pagina 6
In de bestuursrapportages van 2022 zijn illustraties opgenomen van activiteiten die de GGD heeft uitgevoerd in 2022 om deze ambities te realiseren. Deze illustraties komen deels ook terug bij de verantwoording per taak in deze jaarstukken. De Visie 2030, uitgewerkt in ambities, staat centraal bij wat de GGD doet. Vluchtelingen uit Oekraïne De inzet van de GGD bij de opvang van Oekraïense vluchtelingen hadden wij vanzelfsprekend bij de vaststelling van de begroting 2022 nog niet kunnen voorzien. We hebben hier als GGD een rol in gespeeld vanuit de publieke gezondheidszorg op verschillende gebieden. De gemeenten in de regio Haaglanden dragen verantwoordelijkheid voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen. De GGD heeft in 2022 vanuit de ervaring in de coronabestrijding bijgedragen aan de opbouw en het functioneren van het regionale aanmeldcentrum. Vanaf medio maart 2022 heeft de GGD haar reguliere diensten ingezet rondom de opvanglocaties vanuit de ambities ‘Gelijke kansen op een goede gezondheid’ en ‘Veilig vangnet waar dat (nog) ontbreekt’. Naast het aanmeldcentrum werden gelijktijdig opvangvoorzieningen door elke gemeente ingericht.
In eerste instantie lag de focus grotendeels op het inspecteren van locaties in de regio door Technische Hygiënezorg (THZ) ten behoeve van een snelle realisatie van deze opvanglocaties Na ingebruikname van de locaties groeide de behoefte aan adviezen en informatie over infectieziektebestrijding. Met de stabilisatie van de opvanglocaties is de dienstverlening van de GGD na de zomer naar een lager niveau van inzet gebracht. Eind 2022 zijn inspecties van de locaties en infectieziektebestrijding waaronder corona nog op een waakvlamniveau aan de orde binnen de betreffende afdelingen of programma. Psychosociale hulpverlening wordt inmiddels, zoals ook andere zaken, via de normale kanalen ingezet, te weten WMO of zorg. Onderstaande tabel geeft weer wat de GGD voor de Oekraïense vluchtelingen heeft gedaan in 2022. Toelichting Dienst Inspectie opvanglocaties
Infectieziektebestrijding
Corona
Psychosociale hulpverlening
Expertise en coördinatie
Deel 1 Jaarverslag
In 2022 zijn er 20 bezoeken afgelegd bij (potentiële) opvanglocaties voor vluchtelingen. Per locatie is een rapport opgesteld. Daarnaast gaven medewerkers van THZ diverse adviezen en beantwoordden vragen van gemeenten over opvanglocaties. Hierbij gebruikt de afdeling de landelijke handreiking met een zelf ontwikkelde regionale aanvulling. De GGD handelt proactief als er zorgen zijn over een opvanglocatie. De locaties in de regio zijn inmiddels vrij stabiel, waardoor THZ vooral op verzoek van gemeenten in actie komt, dan wel herinspecties voorstelt. Met het oog op het voorkomen en effectief kunnen beheersen van mogelijke uitbraken, ook van corona, zorgde de GGD voor informatie voor de gemeentelijke vertegenwoordigers en de locaties (informatieen communicatiematerialen en is er een webinar gegeven). De GGD bezocht de opvanglocaties om de professionals te informeren over hoe te handelen bij het (vermeend) optreden van een infectieziekte. In de zomer is een informatiepakket opgesteld (geactualiseerd in het najaar) voor locaties met aanvullende praktische informatie en handreikingen. Hierin zijn de ervaringen van de werkbezoeken en vragen van gemeenten verwerkt. De GGD verzorgt in voorkomende gevallen op aanvraag van gemeenten coronavaccinaties op locatie. Er hebben zich geen grote uitbraken voorgedaan.
De GGD vervulde een rol in enkele informatiebijeenkomsten die (door gemeenten) voor dan wel in samenwerking met Oekraïense vluchtelingen zijn opgezet. Tevens zijn er gericht contacten ontwikkeld met enkele locaties waar spreekuren rondom corona en andere infectieziekten zijn gehouden. Dit leidde onder meer tot het verstrekken van vaccinaties. De GGD heeft de afgelopen periode met uitvoerende (GGZ) partners mede zorggedragen dat er een pool van hulpverleners snel beschikbaar zou kunnen zijn als dat nodig is. Van deze pool is weinig gebruik gemaakt. De vraag op het gebied van psychosociale ondersteuning is aanvankelijk veelal via de zorgcoördinator of via andere contacten ingevuld. In de loop van het jaar is deze behoefte ondervangen door de reguliere kanalen en is de pool afgebouwd. Met het oog op de ontvangst van de vluchtelingen en spreiding naar een onderkomen zette de gemeente Den Haag een regionaal Coördinatie- en Aanmeldcentrum op (Broodfabriek Rijswijk), daarbij pagina 7
heeft de GGD expertise en menskracht voor de facilitaire, personele en inhoudelijke opbouw van de locatie geleverd. Enkele medewerkers van de GGD waren gedurende deze maanden actief in zorgcoördinatie: de GGD legde en onderhield contact met verschillende personen bij gemeenten en GHOR om de informatie op de juiste plekken te krijgen, op de hoogte te zijn van de ontwikkelingen en maatwerk te kunnen leveren. Stabilisering van de populatie op de locaties en het gegeven dat de reguliere zorgkanalen nauwer betrokken raakten èn beter gevonden werden, verminderde de noodzaak voor een functie als zorgcoördinatie. Deze is daarom door de GGD afgebouwd. Financiële consequenties De werkzaamheden die de GGD voor vluchtelingen uit Oekraïne uitvoert, zijn over het algemeen reguliere werkzaamheden. De inzet betrof medewerkers uit de vaste formatie van de GGD, maar ook enkele uitzendkrachten en detacheringen. Onderstaande tabel geeft aan waar de uren zijn gemaakt. Onderdeel
Broodfabriek (aanmeldcentrum) inclusief zorgcoördinatie Dienstverlening GGD Totaal
Uren per week
Uren per week
Uren per week
Uren per week
eerste fase t/m half april
tweede fase t/m juni
derde fase t/m augustus
vierde fase t/m december
66
25
10
2
154
188
57
20
220
213
67
22
Het Ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) vergoedt de meerkosten die een directe relatie hebben met de opvang van Oekraïners. De GGD heeft de gemaakte kosten via de Veiligheidsregio Haaglanden gedeclareerd bij JenV. Overige taken GGD Haaglanden De Jaarstukken hebben betrekking op de taken die vallen onder de gemeenschappelijke regeling. Naast deze regionale taken voert GGD Haaglanden ook lokale taken uit, zoals het programma Kansrijke Start of de bijdrage aan Gezonde Scholen, maar ook taken die bekostigd worden door de centrumgemeenten (bijvoorbeeld Geweld in Afhankelijkheidsrelaties). De verantwoording van het Programma Corona maakt, in verband met de verantwoordingseisen vanuit de rijksoverheid, wel onderdeel uit van de jaarstukken van de GR.
Pijler 1: Monitoren, signaleren, adviseren 1.1
Epidemiologie
Wat hebben we bereikt? De GGD heeft op gemeentelijk niveau de gezondheidssituatie van de burgers in de regio Haaglanden inzichtelijk gemaakt. Hiernaast zijn epidemiologische adviezen aan gemeenten gegeven en is gedegen advies/consultatie verstrekt op basis van gezondheidsinzicht aan lokale of regionale (zorg)instellingen. Wat hebben we daarvoor gedaan? Vanuit de taak epidemiologie heeft de GGD zich beziggehouden met zowel werkzaamheden die verband houden met de (gevolgen van de) coronacrisis als met reguliere werkzaamheden. De reguliere werkzaamheden betroffen onder meer de uitvoering van de Kindmonitor, de voorbereiding voor de Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 en actualisatie van de Gezondheidsgids Haaglanden (de digitale site die in september 2021 is gepubliceerd, waarop een legio van data per gemeente over de gezondheidssituatie beschikbaar is). De werkzaamheden in het kader van de coronacrisis stonden in het teken van het analyseren en publiceren van de resultaten van de corona Gezondheidsmonitor Jeugd 2021, de uitvoering van de corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2022 en van de corona Gezondheidsmonitor Volwassenen & Ouderen 2022.
Deel 1 Jaarverslag
pagina 8
Inzicht in de coronacrisis en de gevolgen De volgende werkzaamheden, die verband houden met de coronacrisis en gefinancierd zijn vanuit rijksmiddelen, zijn uitgevoerd: • Er is gezorgd voor een wekelijks regionaal en/of gemeentelijk surveillance inzicht in het aantal nieuwe besmettingsgevallen, het aantal sterfgevallen, het aantal ziekenhuisopnames, de rioolwatercijfers en de vaccinatiegraad. Maandelijks is voor de hele regio op wijkniveau een overzicht van de vaccinatiegraad opgeleverd (https://dashboard.ggdhaaglanden.nl/dashboard/corona/actuelestand-coronavirus). •
Er is een interactief dashboard ontwikkeld, zodat de GGD snel een actueel en fijnmazig beeld heeft van besmettingen en vaccinaties.
•
Er is verdiepend onderzoek gedaan naar de vatbare populatie voor COVID-19 (niet gevaccineerd en niet besmet). Tot en met september is het panelonderzoek uitgevoerd naar gedrag en sociale en mentale gezondheid van inwoners (in samenwerking met GGD GHOR Nederland en het RIVM). Daarnaast is bijgedragen aan onderzoek naar het gebruik van rioolwaterdata voor (fijnmazige) surveillance (RIVM) en aan onderzoek naar optimalisatie van bron- en contactonderzoek (GGD Amsterdam).
In opdracht van VWS en met financiering via ZonMw worden in de periode 2021-2025 extra gezondheidsmonitors uitgevoerd om de impact van het coronavirus op de gezondheid en leefstijl in verschillende leeftijdsgroepen in kaart te brengen. In het kader hiervan zijn in 2022 de corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2022 (16 tot en met 25 jaar) en de corona Gezondheidsmonitor Volwassenen & Ouderen 2022 uitgevoerd, en zijn de data van de corona Gezondheidsmonitor Jeugd 2021 geanalyseerd en gepubliceerd op De Gezondheidsgids Haaglanden. Specifieke activiteiten die in het kader van de coronacrisis zijn uitgevoerd, betreffen: • De uitkomsten van de landelijke corona Gezondheidsmonitor Jeugd 2021 zijn geanalyseerd en de lokale en regionale uitkomsten zijn gepubliceerd in De Gezondheidsgids Haaglanden. De uitkomsten zijn breed gedeeld, onder andere tijdens een online seminar voor wethouders en beleidsmedewerkers van de gemeenten, in duidingsgesprekken bij gemeenten en tijdens een Haagse Praat. Er zijn gemeenteprofielen en een regioprofiel met resultaten op Haaglandenniveau gepubliceerd, en 26 schoolprofielen. Ook zijn er verdiepende analyses uitgevoerd, resulterend in vier factsheets die in januari 2023 zijn gepubliceerd. • De corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2022 is uitgevoerd. • De corona Gezondheidsmonitor Volwassenen & Ouderen 2022 is opgezet en uitgevoerd.
• In het kader van de corona OGGZ-monitor zijn bestaande kwantitatieve data van OGGZ-indicatoren verzameld en zijn kwalitatieve methoden ingezet om ‘een gezicht te geven aan de mensen achter de cijfers’. Van beide dataverzamelingen is een rapportage opgeleverd. En er is gewerkt aan een theoretisch kader en plannen gemaakt voor activiteiten in 2023. Daarnaast hebben reguliere werkzaamheden doorgang gevonden, waaronder: • Er is gestart met de voorbereidingen voor de Gezondheidsmonitor Jeugd 2023. • In het kader van de Kindmonitor is, in samenwerking met het CJG (Den Haag) en JGZ-ZHW, een nieuwe registratieronde gestart voor het schooljaar 2022/2023. Resultaten van het meetjaar 2021/2022 zijn geanalyseerd, gepresenteerd aan de JGZ en gepubliceerd in De Gezondheidsgids Haaglanden. Doel van de Kindmonitor is om inzicht te krijgen in de gezondheid en leefstijl van kinderen jonger dan 12 jaar. • Gegevens van de Beweegmeter 2021 zijn geanalyseerd en verwerkt in een artikel in het Epidemiologisch Bulletin dat in maart 2023 gepubliceerd wordt. Ook is gewerkt aan een factsheet, die in februari 2023 in de Gezondheidsgids gepubliceerd wordt. Tussentijdse resultaten zijn in oktober 2022 gepresenteerd tijdens de bijeenkomst van het Nederlandstalig Platform voor Survey Onderzoek (NPSO).
• In 2022 is het inwonerspanel GGD Haaglanden opgezet; in september is een eerste peiling onder inwoners uitgezet. De resultaten hiervan zijn verwerkt in een infographic die gedeeld is met beleidsmedewerkers van de regiogemeenten en gepubliceerd in De Gezondheidsgids Haaglanden. • Er zijn vier Epidemiologische Bulletins verschenen. • Diverse onderwerpen op de Gezondheidsgids Haaglanden zijn geactualiseerd tijdens een van de vier reguliere update-momenten, zoals vaccinatiegraad, spoedeisende ritten en bevolkingsomvang en samenstelling.
Deel 1 Jaarverslag
pagina 9
Uiteraard zijn ook diverse epidemiologische adviezen verstrekt, zoals: • (Strategische) adviezen aan professionals van binnen en buiten gemeenten, die bij kunnen dragen aan de gezondheid van inwoners van Haaglanden. • Input/adviezen naar aanleiding van vragen van diverse gemeenten. Indicator Taak 1: gemeentelijk gezondheidsinzicht
Prognose 2022 bij vaststelling begroting 1. Update Gezondheidsgids Haaglanden met gemeentelijk gezondheidsinzicht. 2. Uitvoeren Kindmonitor schooljaar 2022-2023 en analyseren en publiceren resultaten schooljaar 21/22 3. Analyseren gegevens Beweegmonitor 2021 en publiceren resultaten. 4. Analyse en rapportage van landelijke Gezondheidsmonitor Jeugd 2021. 5. Voorbereiding en uitvoering van Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2022 6. Voorbereiding en uitvoering van Corona Gezondheidsmonitor V&O (volwassenen & ouderen) 2022.
Taak 2: epidemiologische adviezen
7. Voorbereiding van de Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 8. Opzetten van een GGDinwonerspanel Opstellen van minimaal 20 gemeentelijk adviezen en 20 adviezen voor samenwerkingspartners.
Publicaties (rapportages, factsheets, artikelen, presentaties)
•
Onderzoeksprojecten
Uitvoeren van 7 onderzoeksprojecten uitmondend in publicatie.
Deel 1 Jaarverslag
• •
10 publicaties (rapport, factsheet, artikel) 10 (gemeentelijke) presentaties 4 epidemiologische bulletins
Resultaat 2022 1. De Gezondheidsgids Haaglanden is in 2022 vier keer geactualiseerd en er zijn doorlopend onderzoekspublicaties geplaatst. 2. Het meetjaar 22/23 is gestart en loopt. De resultaten van schooljaar 21/22 zijn geanalyseerd, gepresenteerd en gepubliceerd. 3. Gegevens zijn geanalyseerd, gepresenteerd en resultaten zijn beschreven in een Epibulartikel en een factsheet, die beide begin 2023 worden gepubliceerd. 4. Gegevens zijn geanalyseerd en resultaten gepubliceerd op De Gezondheidsgids Haaglanden 5. De Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2022 is uitgevoerd. Landelijke resultaten worden 28 maart 2023 gepubliceerd. 6. De Corona Gezondheidsmonitor Volwassen en ouderen is opgezet en uitgevoerd. Landelijke resultaten worden 20 juni 2023 gepubliceerd. 7. De voorbereiding van de Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 is gestart. 8. Inwonerspanel GGD Haaglanden opgezet, 1e peiling uitgevoerd en infographic van resultaten opgesteld en gepubliceerd. Er zijn wekelijks epidemiologische data over de coronacrisis gedeeld met gemeenten en er zijn ruim 40 adviezen gegeven aan gemeenten en samenwerkingspartners: • over coronagerelateerde onderwerpen • voor kernboodschappen gemeenten • aan andere professionals, die kunnen bijdragen aan de gezondheid van inwoners van Haaglanden • aan gemeenten naar aanleiding van vragen vanuit de gemeenten. • >100 publicaties, o.a.
Gezondheidsgids, schoolprofielen, gemeenteprofiel en regioprofiel cGM Jeugd, infographic inwonerspanel en Epibul-artikelen • >20 presentaties, o.a. Kindonderzoek, cGM Jeugd, GM2020, Gezondheidsgids, Beweegmonitor en Haagse Praat • vier Epibuls Uitgevoerde projecten in 2022: • CGM Jeugd 2021 • CGM Jongvolwassenen 2022 • CGM V&O 2022 • Kindmonitor 22/23 • Beweegmonitor 2021 • Inwonerspanel GGD Haaglanden, peiling sept 2022 • Grootschalig panelonderzoek (corona)
pagina 10
Indicator
Prognose 2022 bij vaststelling begroting
Resultaat 2022 Publicaties van deze onderzoeken zijn te vinden op Gezondheidsgids Haaglanden. Hiernaast is kennis uit diverse onderzoeken van derden beschikbaar gemaakt.
Wat hebben we daarbij ingezet? Gerealiseerde lasten Taak Epidemiologie
€ 1.013.000
Wat heeft deze taak bijgedragen aan de Visie 2030? Vanuit de taak epidemiologie draagt de GGD vooral bij aan bij ambitie 1 (voorvechter gelijke kansen op een goede gezondheid) en ambitie 5 (deskundige, proactieve organisatie) van de visie 2030. Voorbeelden hiervan zijn de uitvoering van de corona Gezondheidsmonitoren (Volwassenen & Ouderen 2022, Jongvolwassen 2022 en OGGZ) (ambitie 1), de uitvoering van de corona Gezondheidsmonitoren (ambitie 1), het voeren van duidingsgesprekken met gemeenten en het verzorgen van webinars na afronding van een Gezondheidsmonitor (ambitie 5), de opzet van het GGD inwonerspanel (ambitie 1 en 5) en het gebruik van meer geavanceerde software voor onderzoeksanalyses (ambitie 5).
1.2 Gezondheidsbevordering Wat hebben we bereikt? De GGD heeft gemeenten, in samenwerking met de verschillende partners in het veld, geadviseerd en ondersteund in de uitvoering en versteking van het lokale gezondheidsbeleid, door het adviseren over en het coördineren van preventieve activiteiten en het versterken van de preventie-infrastructuur. Wat hebben we daarvoor gedaan? Vanuit de taak gezondheidsbevordering heeft de GGD gemeenten ondersteund bij advisering, uitvoering en implementatie van het lokale gezondheidsbeleid, bijvoorbeeld bij: • Het implementeren en uitvoeren van lokale preventie-akkoorden en sportakkoorden in de verschillende gemeenten • Het uitrollen1 van de landelijke campagne ‘IkPas’ en ‘Stoptober’ in de regio Haaglanden. • Het opstellen en uitvoering geven aan de Preventiecoalitie in Den Haag en Zoetermeer. • Het actief bijdragen aan de beweging Gezond en Gelukkig Den Haag. • Als aanjager van een rookvrije generatie en regievoerder in de uitvoeringsplannen voor een Rookvrije omgeving, actief bijgedragen met advies, een regionaal digitaal netwerk en een nieuwsbrief Rookvrije omgeving en materialen beschikbaar gesteld om een omgeving Rookvrij te maken. • Gemeenten en partners geadviseerd over thema’s als gezonde kinderopvang, gezond mediagedrag, positieve gezondheid, relaties & seksualiteit en genotmiddelen preventie.
• Gemeenten en partners geadviseerd over vitaliteit & ouder worden. Gezondheidsbevordering aanpak gevolgen coronapandemie Vanuit Gezondheidsbevordering heeft de GGD gemeenten extra ondersteuning geboden bij de aanpak van de gevolgen van de pandemie op een gezonde leefstijl. In iedere gemeente werkt de GGD nauw samen met de gemeente en uitvoerende partijen en sloot zoveel mogelijk aan op bestaande netwerken. Voorbeelden van de werkzaamheden zijn: • In de gemeente Den Haag is na een inventarisatie bij religieuze instellingen en gebedshuizen gestart met het organiseren van voorlichtingsbijeenkomsten. Bij de inventarisatie zijn gesprekken gevoerd met zeven instellingen en vijf bijeenkomsten, gericht op een gezonde leefstijl, georganiseerd.
1
Onder uitrollen wordt verstaan het informeren van gemeenten, maatschappelijke partners en inwoners over de campagne via (nieuws)brieven, e-mails en sociale mediakanalen, het verspreiden van de landelijk ontwikkelde materialen, zoals posters die in alle buurthuizen, sportkantines etc. opgehangen kunnen worden en gemeenten op maat adviseren/ondersteunen, bijvoorbeeld bij het opzetten van events of acties.
Deel 1 Jaarverslag
pagina 11
• • • • • • • •
In de gemeente Zoetermeer is met de betrokkenheid van vele partners gestart met de aanpak Kind Naar Gezond Gewicht (KNGG) in de wijk Meerzicht. De GGD heeft dit proces en het creëren van draagvlak gefaciliteerd, met een belangrijke rol voor de JGZ in de uitvoering. In de gemeente Leidschendam(-Noord) vervulde de GGD de projectleidersrol binnen de ketenaanpak Kind Naar Gezond Gewicht, in nauwe samenwerking met JGZ. In de gemeente Delft heeft de GGD zich ingezet voor Eén tegen Eenzaamheid (netwerkbijeenkomst, valpreventie) en Café Positief Gezond in de Week van de Ontmoeting. In de gemeente Rijswijk is gestart met deelname aan de Diabetes Challenge en de Ommetje Challenge. Vanuit het lokaal preventieakkoord Westland vervulde de GGD een trekkersrol in de werkgroep gezonde voeding. In de gemeente Wassenaar komt er vanuit het signaleringsoverleg jeugd steeds meer aandacht voor preventieactiviteiten voor het onderwijs. De GGD legt zoveel mogelijk nadruk op plek voor ouderen in het sport/preventieakkoord. In de gemeente Pijnacker-Nootdorp is extra ingezet op de Rookvrije Omgeving. In de gemeente Midden-Delfland heeft de GGD een actieve rol in de kerngroep sportakkoord.
Wat hebben we daarbij ingezet? Gerealiseerde lasten Taak Gezondheidsbevordering € 1.297.000 * Inclusief Publieksinformatie. Wat heeft deze taak bijgedragen aan de Visie 2030? Via gezondheidsbevordering draagt de GGD met name bij aan ambities 1 en 2. Waarbij de GGD werkt vanuit een integrale blik en het gedachtengoed van positieve gezondheid. Als ‘voorvechter van gelijke kansen op goede gezondheid’ (ambitie 1) is de GGD betrokken bij het programma Gezond en Gelukkig Den Haag en bewonersparticipatie in met name Café Positief in Delft, met als doel om bij te dragen aan leefbaarheid, geluk, en een gezonde leefstijl daar waar de gezondheidsverschillen het grootst zijn. Aan ‘adviseur voor een gezonde leefomgeving’ (ambitie 2) is bijgedragen met o.a. diverse activiteiten gericht op een aantrekkelijke leefomgeving die uitdaagt tot bewegen. GGD Haaglanden participeert bijvoorbeeld in ‘Sterk voor Noord’ (het Versterkingsprogramma Leidschendam-Noord): in Prinsenhof en De Heuvel/Amstelwijk wordt door diverse ketenpartners en gemeente geïnvesteerd in het verbeteren van de sociale en fysieke leefomgeving.
1.3
Beleidsadvisering
Wat hebben we bereikt? De GGD heeft op strategisch niveau gemeenten, het bestuur van de GR GGD en VT Haaglanden, de directie, afdelingen van GGD Haaglanden en ketenpartners in de regio Haaglanden geadviseerd en ondersteund bij het ontwikkelen van doelmatige en doeltreffende beleidskaders voor (lokaal/regionaal) volksgezondheidsbeleid. Wat hebben we daarvoor gedaan? Vanuit beleidsadvisering zijn: • gemeenten geadviseerd over de (effecten van de) gascrisis waarbij de nadruk lag op het adviseren over de gevolgen van de crisis op de publieke gezondheid. • gemeenten geadviseerd over hun gezondheidsbeleid, coronagerelateerde zaken en de opvang van vluchtelingen uit de Oekraïne. • regionale kernboodschappen luchtkwaliteit geformuleerd waarin de gemeenten op regionaal niveau worden geadviseerd om te werken aan verbetering van de luchtkwaliteit. Met de wethouders Volksgezondheid is gesproken over het thema luchtkwaliteit en hoe de GGD kan adviseren en ondersteunen in de lokale aanpak. De uitkomsten en aanbevelingen zijn gepresenteerd in een vergadering van het Algemeen Bestuur. • bij alle gemeenten geïnventariseerd (het fysieke domein en de ambtenaren volksgezondheid) inzake de ambities op het thema luchtkwaliteit. Om regionaal samen te werken op dit onderwerp werkt de GGD aan het opzetten van een regionaal netwerk luchtkwaliteit.
• lokale kernboodschappen opgesteld voor beleid naar aanleiding van de Gezondheidsmonitor volwassenen 2021 en de Gezondheidsmonitor jeugd 2022. Deze deelt de GGD in het voorjaar 2023 op met de gemeenten, waarbij oog is voor actualiteit, lokale context en lokale speerpunten. In samenspraak met de verschillende gemeenten betrekt de GGD het (lokale) netwerk hierbij.
Deel 1 Jaarverslag
pagina 12
•
geadviseerd over en deelgenomen aan de voorbereiding en uitvoering van lokale preventie-akkoorden, lokale sportakkoorden en lokale nota's gezondheidsbeleid. • input geleverd voor de ontwikkelingen zoals geschetst in de Voorjaarsbrief 2023 (zoals de regionale preventieinfrastructuur en IZA/GALA) waarin belangrijke ontwikkelingen voor de GGD beschreven zijn. • input geleverd aan gemeenten voor beantwoording van raadsvragen over diverse onderwerpen zoals suïcidecijfers, monkeypox en PrEP. • in 2022 is er, net als bij andere GGD’en, een aantal (landelijke) WOO-verzoeken geweest, die relatief veel capaciteit gekost hebben. Het betrof een verzoek op het gebied van corona gerelateerd aan de datadiefstal, een verzoek op het gebied van gezondheidsadviezen in relatie tot ruimtelijke plannen van gemeenten en twee verzoeken op het gebied van monkeypox. Wat hebben we daarbij ingezet? Gerealiseerde lasten Taak Beleidsadvisering
€ 799.000
Wat heeft deze taak bijgedragen aan de Visie 2030? Deze taak draagt bij aan alle ambities door het realiseren en het samenbrengen van verschillende afdelingen, gemeenten en ketenpartners om onderwerpen vanuit integraliteit te benaderen. Vanuit beleidsadvisering worden ook de Visie 2030 en de ambities uitgedragen naar de andere afdelingen binnen de GGD, gemeenten en ketenpartners.
1.4
Preventieve ouderengezondheidszorg
Wat hebben we bereikt? De preventieve ouderenzorg is integraal uitgevoerd vanuit de taken gezondheidsbevordering, epidemiologie, beleidsadvisering, leefomgeving (bijvoorbeeld ten aanzien van koolmonoxide, hitte en koude) en infectieziektebestrijding (bijvoorbeeld ten aanzien van antibioticaresistentie). Deze regionale inzet is een wettelijke taak vanuit de Wet publieke gezondheid. We willen het ouderengezondheidsbeleid op gemeentelijk niveau versterken door deze integrale inzet van activiteiten, opdat ouderen zo zelfredzaam mogelijk, met eigen regie en een goede kwaliteit van leven, kunnen deelnemen aan de samenleving. Wat hebben we daarvoor gedaan? In het kader van ouderengezondheidsbeleid participeert de GGD in netwerken rond gezondheid, welbevinden en vitaliteit. Voorbeelden van uitgevoerde activiteiten zijn: • In Zoetermeer is bijgedragen aan valpreventie voorlichting. Er is samenwerking met de gemeente en met Fitscan voor senioren. Fysiotherapeuten uit bijna alle wijken zijn geworven en overleg is georganiseerd. • In Rijswijk en Den Haag is eveneens een bijdrage geleverd aan valpreventie. In Rijswijk is ondersteuning geboden bij het van start gaan van de Diabetes Challenge van de Bas van de Goor Foundation; ruim 25 inwoners zijn gestart met de Challenge.
• In Den Haag is bijgedragen middels de stedelijke stuurgroep aan de Haagse Diabetes Challenge en het platform seniorvriendelijk stad. Ook is in Scheveningen deelgenomen aan het geriatrische netwerk en is een bijeenkomst over leefstijl bij de Ouderen Hindoestanen Bond in Den Haag gegeven. • Voor de beleidsmedewerkers en communicatiemedewerkers van alle gemeenten is een bijeenkomst over hitte georganiseerd. • Voor alle gemeenten is stevig ingezet op de realisering en verspreiding van een lente/zomer-editie van het leefstijlmagazine ‘Vitaal ouder worden’ met daarin aandacht voor diverse leefstijlthema’s, zoals voeding, bewegen, mondgezondheid, preventie dementie, voorkomen online oplichting en seksualiteit en ouderen, in begrijpelijke taal. Van deze derde editie van het magazine zijn 15.000 exemplaren verspreid onder ouderen in de regio Haaglanden.
Wat hebben we daarbij ingezet? Gerealiseerde lasten Taak Preventieve Valt binnen inzet andere ouderengezondheidszorg taken Wat heeft deze taak bijgedragen aan de Visie 2030?
Deel 1 Jaarverslag
pagina 13
De taken en activiteiten van preventieve ouderenzorg dragen vooral bij aan de ambities ‘Voorvechter gelijke kansen op een goede gezondheid’ en ‘Adviseur voor een gezonde leefomgeving’. De GGD tracht vooral voor deze doelgroep de gezonde keus toegankelijk en makkelijk te maken, waarbij ook de inrichting van de sociale en fysieke omgeving een rol speelt. Denk bijvoorbeeld aan de hitteplannen. Op dit terrein wordt nauw samengewerkt met maatschappelijke partners in de regio en gemeenten.
1.5
Regeling onverzekerden
Wat hebben we bereikt? Deze taak die de GGD, net als alle GGD’en heeft, behelst het informeren van gemeenten over onverzekerden voor wie een zorgverlener een verzoek tot vergoeding van gemaakte kosten heeft ingediend bij GGD GHOR Nederland. Het doel ervan is dat gemeenten vervolgacties initiëren (zoals het verzorgen van een (zorg)verzekering, een briefadres, uitkering en eventueel, vervolgzorg). Als het om een dak- of thuisloze gaat, gaat het eventueel om het oppakken van vervolghulp. Deze taak hebben we slechts gedeeltelijk kunnen uitvoeren in 2022. Wat hebben we daarvoor gedaan? GGD GHOR Nederland heeft alle GGD’en begin april 2022 geadviseerd om de uitvoering van de onverzekerdenregeling tijdelijk stop te zetten vanwege gebrek aan (voldoende) wettelijke basis. Daarom is GGD Haaglanden gestopt met het doorzetten van meldingen naar gemeenten. Voor de zorg die zorgverleners bieden aan onverzekerden en declaratie bij het CAK heeft dit geen gevolgen. Er zijn wel gevolgen voor een eventueel lokaal vervolgtraject van zorg en voor de ‘subdoelstelling’ om mensen weer in een zorgverzekering te krijgen. Zodra bekend is hoe de regeling (of een passend alternatief) doorgang kan krijgen, neemt GGD Haaglanden de uitvoering van deze taak weer in overweging.
Het tijdelijk stopzetten van deze regeling heeft geen financiële consequenties voor de GR, omdat de baten en lasten van deze taak geen onderdeel uitmaken van de GR-financiering. Indicator Verwerkte meldingen van geboden onverzekerde zorg door zorgverleners die in de regio geregistreerd staan
Realisatie 2020 2.020
Realisatie 2021 2.066
Realisatie 2022 1.868
*betreft in 2022 alleen de binnengekomen meldingen in de periode januari tot en met maart 2022. Vanaf 1 april is het advies van GGD GHOR Nederland opgevolgd om het de regeling on hold te zetten.
Wat hebben we daarbij ingezet? Gerealiseerde lasten Taak Regeling onverzekerden Valt binnen inzet andere taken
Pijler 2: Uitvoerende taken gezondheidsbescherming 2.1
Algemene infectieziektebestrijding
Wat hebben we bereikt? In de Wet publieke gezondheid staan taken die aan de gemeenten zijn opgedragen en die de GGD moet uitvoeren op het gebied van infectieziektebestrijding. GGD Haaglanden heeft bijgedragen aan het vroegtijdig opsporen, behandelen van en beschermen tegen infectieziekten. Ook is verdere verspreiding van ziekten voorkómen en is kennis opgedaan om in de toekomst de kans op een infectieziekte te verminderen. Wat hebben we daarvoor gedaan? Het begin van 2022 werd, net als in voorgaande jaren, gedomineerd door de Covid-19-pandemie, door de opkomst van de omikronvariant. Dit betrof zowel het aantal individuele meldingen als het aantal meldingen en vragen vanuit instellingen en burgers. Na de forse opleving in het aantal meldingen in het begin van het jaar nam dit vervolgens af. Hierdoor kon er meer aandacht uitgaan naar het uitwerken van diverse scenario’s voor het op- en afschalen omtrent corona. Rond de zomer is nog een kleine opleving geweest van het coronavirus maar de verwachte golf in het najaar is uitgebleven. Naast bovengenoemde activiteiten in het kader van het coronavirus zijn de reguliere taken uitgevoerd, zoals het verwerken van meldingsplichtige ziekten (anders dan het coronavirus). Sinds het begin van 2022 neemt het aantal meldingsplichtige ziekten toe. Deze toename van andere meldingsplichtige ziekten is Deel 1 Jaarverslag
pagina 14
gerelateerd aan het loslaten van alle coronamaatregelen. De grootste toename betreft hepatitis B en C. Daarnaast is er in juli 2022 ook een uitbraak geweest van hepatitis A op een kinderdagverblijf. Om verdere verspreiding van het virus te voorkomen zijn blootgestelde contacten volgens de richtlijn gevaccineerd. Naast de ‘reguliere’ meldingsplichtige ziekten is er in 2022 een nieuwe meldingsplichtige ziekte bijgekomen: monkeypox. Sinds 21 mei 2022 is dit een besmetting met dit virus een meldingsplichtige Aziekte onder de Wet publieke gezondheid. Ook bij inwoners van onze regio zijn monkeypox vastgesteld. Een groot deel van de mensen die positief testten zijn mannen die seks hebben met mannen (MSM). Met een apart monkeypoxteam heeft de GGD ingezet op dagelijkse signalering, bron- en contactonderzoek, vaccinatie en informatievoorziening gedurende de zomermaanden, ook in het weekend. Om dit mogelijk te maken werden vanuit verschillende onderdelen van de GGD personeel ingezet met extra financiering van het ministerie van VWS. Voor de vaccinatiecampagne werden actief hoogrisicogroepen opgeroepen om zich te vaccineren. Het aparte monkeypoxteam is afgeschaald in oktober 2022. De vaccinatiecampagne met betrekking tot monkeypox liep door tot eind 2022.
Het uitvoeren van alle werkzaamheden voor monkeypox en de uitbraak van hepatitis A heeft geleid tot extra inzet en inspanningen in de eerste helft van 2022. Hierdoor was er in het eerste half jaar weinig tot geen ruimte voor het hervatten van projecten op het gebied van infectieziektebestrijding. Na de zomer kwam er meer ruimte en is gestart met de implementatie van MUIZ (meldpunt uitbraken infectieziekten en BRMO). Dit is een webapplicatie die ‘realtime’ overzicht op uitbraken van infectieziekten en Bijzonder Resistente Micro-organismen (BRMO) in de regio Haaglanden mogelijk maakt. Hiermee voorkomen we verspreiding van infectieziekten door het digitaal uitwisselen van gegevens. Ook is er in het najaar een start gemaakt met het datagedreven werken binnen de afdeling algemene infectieziektebestrijding. Indicator Aantal meldingen over meldingsplichtige infectieziekten* Niet-meldingsplichtige casussen, situations en enquiries Meldingen van zorginstellingen (artikel 26 Wpg)*
Realisatie 2020 299
Realisatie 2021 379
Realisatie 2022 589
5.792
8.515
3.287
146
296
229
* Deze getallen zijn exclusief de meldingen corona
Wat hebben we daarbij ingezet? Taak Algemene infectieziektebestrijding
Gerealiseerde lasten € 2.291.000
Wat heeft deze taak bijgedragen aan de Visie 2030? Het uitvoeren van de taken die behoren bij infectieziektebestrijding dragen met name bij aan de ambitie ‘Voorvechter van gelijke kansen op een goede gezondheid’. Het is één van de belangrijkste taken om infectieziekten regionaal te duiden en de regie te voeren bij het vroegtijdig opsporen van infectieziekten. Daarnaast zijn er uitbraken van infectieziekten die kunnen lijden tot acute problemen voor de publieke gezondheid wat aansluit bij de ambitie ‘Regionale partner acute problemen publieke gezondheid’. Infectieziektebestrijding heeft een regionale rol om snel en multidisciplinair te adviseren en maatregelen uit te voeren. Deze taak hebben we in 2022 uitgevoerd ten aanzien van de coronapandemie, de monkeypoxuitbraak en kleinere uitbraken zoals de Hepatitis uitbraak op een kinderdagverblijf.
2.2
Tuberculosebestrijding
Wat hebben we bereikt? De GGD is verantwoordelijk voor de bestrijding van tuberculose en voert daartoe diverse preventieve en curatieve activiteiten uit bij risicogroepen (veelal immigranten en asielzoekers). Tuberculosebestrijding voor aan alle inwoners in de regio Haaglanden vindt regulier plaats via het Regionale Expertise Centrum Tuberculosebestrijding Zuid-Holland (REC TBC ZH). Dit is een samenwerkingsverband op het gebied van tuberculosebestrijding tussen de vier GGD’en in Zuid-Holland. Wat hebben we daarvoor gedaan? De GGD heeft in 2022 ruim 6.430 cliënten onderzocht op tuberculose bij een totaal van 9.411 cliëntcontacten. Door middel van screening en contactonderzoek zijn er in totaal 68 patiënten met een tuberculosebesmetting gediagnosticeerd en 66 patiënten met een tuberculose-infectie geregistreerd en behandeld (reeds in behandeling). Het absolute aantal tuberculosepatiënten blijft gemiddeld stabiel en Deel 1 Jaarverslag
pagina 15
passend binnen een geleidelijk dalende trend. Dit komt overeen met het beloop in Nederland en andere ontwikkelde landen in de wereld. Ondanks deze dalende trend blijft het belangrijk om tuberculose in Nederland goed te bestrijden: tuberculose is wereldwijd nog steeds de twee na grootste infectieziekte. De GGD is vanuit de Wet publieke gezondheid (WPG) verantwoordelijk voor de bestrijding van tuberculose, inclusief het vormgeven van preventieactiviteiten richting risicogroepen. Vroegtijdig opsporen van tuberculosebesmettingen kan verdere verspreiding succesvol voorkomen. Sommige groepen, waaronder asielzoekers en immigranten, lopen meer risico om besmet te raken. De GGD voert dan ook op actieve wijze screeningsprogramma’s uit onder deze risicogroepen. Vanuit volksgezondheidsperspectief, naast het reguliere bron- en contactonderzoek, blijft dit de hoogste prioriteit hebben, om transmissie onder de algemene bevolking tegen te gaan. Uitgevoerde activiteiten in het kader van tuberculosebestrijding zijn: • Verzamelen en presenteren van epidemiologische gegevens over tuberculose. • Screenen van risicogroepen. • Behandelen en begeleiden van tuberculosepatiënten. • Voorlichting verzorgd aan risicogroepen en diverse samenwerkingspartners. • Bestrijden van uitbraken van tuberculose en mogelijke onrust die daarmee gepaard gaat.
• Het adviseren van individuele burgers, gemeentebesturen en andere samenwerkingspartners • Het onderhouden van contacten met (medische) ketenpartners (bijvoorbeeld medische opvang asielzoekers, medische specialisten, etc.) en waar nodig het coördineren van netwerkactiviteiten • 24/7 beschikbaarheids- en bereikbaarheidsdienst (inclusief online bereikbaarheid) voor meldingen of vragen over tuberculose. Indicator
Realisatie 2020
Aantal (nieuwe) gediagnosticeerde tuberculosepatiënten Cliënten met een tuberculoseinfectie Aantallen verrichtingen (foto’s, Mantouxscreeningen, BCG-screeningen, IGRAscreeningen, inclusief consulten) Totaal aantal cliëntcontacten * waarvan 6.430 screeningen
Realisatie 2021
Realisatie 2022
85
85
68
68 6.500
86 7.758
66 9.277*
8.397
9.785
9.411
Wat hebben we daarbij ingezet? Gerealiseerde lasten Taak Tuberculosebestrijding
€ 1.607.000
Wat heeft deze taak bijgedragen aan de Visie 2030? Met de taak tuberculosebestrijding draagt de GGD bij aan de ambitie ‘Voorvechter gelijke kansen op een goede gezondheid’. De GGD richt zich op monitoren, signaleren, adviseren, netwerken en toezicht op (mogelijke) patiënten om de overdracht van tuberculose zo veel mogelijk terug te dringen. Dit is in lijn met de ambitie ‘Regionale partner acute problemen publieke gezondheid’. Door het behandelen van patiënten en mensen met een tuberculose-infectie en het begeleiden van alle tuberculosepatiënten gedurende de behandeling, ter maximale bevordering van de therapietrouw (ook voor onverzekerden en illegalen), wordt ook bijgedragen aan de ambitie ‘Veilig vangnet waar dat (nog) ontbreekt’.
2.3
Bevordering seksuele gezondheid
Wat hebben we bereikt? Voor de bevordering van seksuele gezondheid evenals een seksueel gezond leven van inwoners van de regio Haaglanden hebben we bijgedragen aan het voorkomen, bestrijden en behandelen van seksueel overdraagbare aandoeningen en aan het voorkomen en bestrijden van ongewenste (tiener)zwangerschappen en van seksueel geweld. Volgend op de intensieve periode van de coronapandemie zijn ook de grootschaliger preventieactiviteiten weer uitgevoerd.
Deel 1 Jaarverslag
pagina 16
Wat hebben we daarvoor gedaan? De GGD heeft de volgende activiteiten uitgevoerd: • de landelijke regeling ‘Aanvullende Seksuele Gezondheid’ (ASG) • het Rijksvaccinatieprogramma Hepatitis B voor risicogroepen • de landelijke Pre Expositie Profylaxe (PrEP)-regeling • groepsvoorlichtingen zoals Girls talk, Seks en Pizza, MBO’s • Outreachactiviteiten, consult en testen op locatie; Jip, Spot 46, Rainbowfestival Indicator
Realisatie 2020
Realisatie 2021
Realisatie 2022
Aantal uitgevoerde (declarabele) ASG-consulten* Groepsvoorlichtingen bevordering seksuele gezondheid Participatie evenementen bevordering seksuele gezondheid Aantal verstrekte eerste vaccinaties Hepatitis B Aantal cliënten (gemiddeld) in zorg; PrEP-regeling
6.482 Nihil (corona)
10.500 24
10.796 34
Nihil (corona)
0
4
194 401
302** 412
304** 581
* Het betreft hier de initiële (subsidiabele) consulten; het totaal aantal consulten (inclusief PrEP en sense-only) bedraagt in 2022 16.576. ** Het betreft hier de aantallen uit het HBV-register.
Wat hebben we daarbij ingezet? Gerealiseerde lasten Taak ASG-regeling € 2.847.000 Hepatitis B-regeling € 43.000 PrEP-regeling € 310.000 Bevordering seksuele € 3.200.000 gezondheid
Wat heeft deze taak bijgedragen aan de Visie 2030? De GGD draagt via de taak bevordering seksuele gezondheid met name bij aan de ambities ‘Voorvechter van gelijke kansen op een goede gezondheid’ en ‘Veilig vangnet waar dat (nog) ontbreekt’. Via het bieden van consulten en curatieve inzet op de polikliniek en het uitvoeren van outreach-activiteiten versterkte de laagdrempelige toegang tot voorlichting, advies, zorg en bescherming voor mensen met extra gezondheidsrisico's. In 2022 is ook bijgedragen aan de monkeypoxbestrijding vanuit de afdeling CSG.
2.4
Medische Milieukunde
Wat hebben we bereikt? Vanuit de medische milieukunde zijn verschillende activiteiten uitgevoerd om een gezonde leefomgeving te beschermen en te bevorderen. De GGD gaf onder andere adviezen aan inwoners, gemeenten en instellingen. Wat hebben we daarvoor gedaan? In 2022 was het aantal meldingen van inwoners hoger dan in de twee voorgaande jaren, maar lager dan begroot. Dit komt vooral door het lage aantal meldingen in januari, februari en juni; het aantal meldingen per maand wisselt sterk. Ook het aantal meldingen door instellingen was lager dan verwacht. Deze meldingen betroffen echter wel veel langlopende, complexe meldingen (bijvoorbeeld inzake laagfrequent geluid, koolmonoxide, bodemverontreiniging, ziekteclusters) – overeenkomstig de trend van de afgelopen jaren. De inzet van de Gezondheidskundig Adviseur Gevaarlijke Stoffen (GAGS) bij incidenten was dit jaar lager dan gemiddeld; van nazorg bij incidenten is slechts een enkele keer sprake geweest. Advisering aan gemeenten (specifieke casuïstiek, beleidsadvies, advies Ruimtelijke Ordening) lag boven het niveau van 2021.
De gemeenten zijn onder andere geadviseerd over lood in de bodem bij volkstuinen, over lood in drinkwater, over milieuaspecten bij evenementen, over de geschiktheid van locaties voor nieuwbouw of uitbreiding van scholen, over geluid bij woningbouwplannen, over gezondheid in milieueffectrapportages en over gezonde leefomgeving in brede zin bij ruimtelijke ontwikkelingen.
Deel 1 Jaarverslag
pagina 17
Naast de meer klassieke medische milieukunde is in 2022: • proactief ingezet op integrale advisering over een gezonde leefomgeving door het netwerk met het fysieke domein bij gemeenten te versterken. • naar aanleiding van de regionale kernboodschap over luchtkwaliteit extra ingezet op de regionale samenwerking op het gebied van luchtkwaliteit. • als onderdeel van de samenwerkingsagenda van de vier Zuid-Hollandse GGD’en met de provincie ZuidHolland op het gebied van een gezonde leefomgeving uitvoering gegeven aan verschillende projecten, zoals trainingen voor ambtenaren, analyse van gemeentelijke omgevingsvisies en de organisatie van een bestuurdersbijeenkomst. • veel inzet gepleegd in september/oktober naar aanleiding van een informatieverzoek van een journalist. Alle GGD-adviezen betreffende de gezondheidseffecten en -risico’s van ruimtelijke plannen (waaronder bestemmingsplannen, wijzigingen van bestemmingsplannen, omgevingsvisies en omgevingsplannen) over de periode 2016-2022 zijn hiertoe in geanonimiseerde vorm opgeleverd. Indicator Advies aan burgers (n.a.v. melding) Advies aan instellingen/ instanties (n.a.v. meldingen en beleidsadvies) Advies bij incidenten (nazorg en GROP) Advies van GAGS bij incidenten Advies aan gemeenten; specifieke casus Advies aan gemeenten; beleidsadvies Advies aan gemeenten: RO-adviezen Advies aan gemeenten; ondersteuning bij raadsvragen Totaal