Verslag van de verkennersonde gemeenteraad Pijnacker

Verslag en advies van de verkenner gemeenteraad Pijnacker‐ Nootdorp De opdracht Op donderdag 24 maart 2022 hebben de fracties ingestemd met een opdrachtformulering voor de verkenner, die door de fractie van Eerlijk Alternatief is voorgedragen. De opdracht die u heeft vastge‐ steld: De aan te stellen verkenner/ beoogd informateur onderzoekt zo spoedig mogelijk de volgende onderwerpen in afzonderlijke (vertrouwelijke) gesprekken met de fracties. De verkenner stelt een vertrouwelijk verslag op van de gesprekken per fractie.        

De gevolgen van de verkiezingsuitslag en de visie van de fracties daarop; De bereidheid peilen bij de fracties om deel te nemen aan het opstellen van een breed gedragen Raadsakkoord 2022‐2026; Het bespreken van het beeld dat de fracties hebben ten aanzien van de vervolgfase van dit proces, mede in relatie tot de in te brengen visie van de verkenner op het vervolgproces; Het inventariseren van de verwachtingen die bij de fracties leven ten aanzien van het te volgen infor‐ matieproces; De wensen en verwachting van de fracties te inventariseren met betrekking tot de functie van een in‐ formateur; De verkenner brengt zo spoedig mogelijk na de gesprekken verslag uit aan de Raad over de bevindin‐ gen, dat in het openbaar besproken wordt. Daarin is ook een advies opgenomen over de volgende stappen in het proces; De raad spreekt zich uit over de keuze van een informateur; De verkenner bereidt met de griffie de benoeming van een informateur voor en legt dat voor ter be‐ sluitvorming in de raad.

De verkenningsfase uiterlijk 11 april 2022 af te ronden.

De bevindingen Op donderdag 31 maart en zaterdag 2 april zijn er door mij vertrouwelijke gesprekken gevoerd met de fracties, in aanwezigheid van de griffier voor een vertrouwelijk verslag van de bijeenkomsten. In de uitnodiging voor die gesprekken waren drie onderdelen opgenomen, namelijk: 1. De verkiezingen, het gevoel dat de fracties hebben bij de uitslag, de ambities van de eigen fractie. Het beeld van de samenstelling van een nieuw college. 2. Het verdere informatieproces, mede in relatie tot een conceptvoorstel voor het proces van de verkenner. Zienswijze op de gedachte om te komen tot een zo breed mogelijk gedragen raadsakkoord voor de periode 2022‐ 2026. 3. De functie van een aan te stellen informateur, de keuze voor een informateur en de rand‐ voorwaarden voor de informateursfunctie. De verkiezingsuitslag Uit het gesprek met de fracties blijkt dat deze de verkiezingen intussen op een zodanige manier heb‐ ben verwerkt dat er perspectief gezien wordt in de raadsperiode 2022‐ 2026. Bij de winnaars wordt een extra verantwoordelijkheid gevoeld. Er is een breed gevoel dat fracties vinden dat de verkie‐ zingsuitslag moet worden gerespecteerd en een nieuw te vormen college wordt gevormd op basis van die uitslag. Elke, zichzelf respecterende, gemeenteraad zal dit uitgangspunt serieus nemen.

Toch is uit de gesprekken gebleken dat fracties over het algemeen nog geen idee hebben hoe het col‐ lege moet worden samengesteld.

‐2‐

Er wordt vooral gesteld dat de raad eerst aan de slag gaat met inhoud en daarna pas de collegevor‐ ming. Richtinggevende uitspraken zijn dus voor wat betreft de collegevorming niet gedaan. Met elke fractie is wel gesproken over de afgelopen raadsperiode 2018‐2022. De meeste fracties ko‐ men tot de conclusie dat de wisseling binnen het college in 2020, sporen heeft nagelaten. Het lijkt erop dat er problemen niet zijn opgelost en dat er nog steeds open einden zijn. De informateur moet hier nog mee aan het werk in het vervolg van het proces. Gelet op de vertrouwelijkheid van de ge‐ sprekken kan ik daar in dit verslag geen nadere duiding aan geven. In de fase van collegeonderhande‐ lingen moet daar op teruggekomen worden om vooral een goede basis te vinden voor het functione‐ ren in de komende jaren. Informatieproces Om tot een goede invulling te komen van het proces is de vraag gesteld of de fracties voorstander zijn van een zo breed mogelijk raadsakkoord op hoofdlijnen, zoals dat de afgelopen raadsperiodes gebruikelijk was. Uit de gesprekken is naar voren gekomen dat de fracties voorstander zijn van het opstellen van een raadsakkoord voor de periode 2022‐ 2026. De fractie van Gemeentebelangen heeft op dit punt een voorbehoud gemaakt.

Het informatieproces dat ik later in deze rapportage adviseer, is in eerste instantie gebaseerd op het tot stand brengen van een zo breed mogelijk gedragen raads‐ akkoord 2022‐ 2026. In de gesprekken zijn gedachten uitgewisseld over de invulling van het informatieproces. Ik heb ideeën gehoord van de fracties en heb mijn visie op een informatieproces ter bespreking voorgelegd. Daar bleek een brede consensus over. Suggesties van de fracties zijn zoveel mogelijk verwerkt in mijn definitieve advies dat integraal onderdeel uitmaakt van deze rapportage. Informateur Ik heb aan de fracties de vraag voorgelegd of ik na de verkenningsperiode als informateur het ver‐ dere proces zou kunnen begeleiden. Ik heb vastgesteld dat fracties daar geen bezwaar tegen hebben. Enkele fracties hebben de vraag voorgelegd of ik ook de collegevorming ook kan begeleiden, dus het gehele verdere proces, dus inclusief de stappen 4 en 5. Ik verwacht tijdens de bespreking van dit ver‐ slag dat de betreffende fracties dit verzoek nader toelichten. Een belangrijke voorwaarde voor het functioneren van de informateur is, dat deze onafhankelijk functioneert.

Het vervolgproces Ik heb in dit verslag eerder gemeld dat ik met de fracties heb gesproken over het verdere proces met een informateur. Ik heb de fracties een voorstel voorgelegd en zij hebben daar een reactie op gege‐ ven. In dit verslag licht ik het vervolgproces verder toe. Ik voorzie de volgende stappen: Stap 1: Voorbereiding Raadsakkoord (informatieverzameling) In 2 avondsessies (op 19 en 20 april) worden de verschillende fracties gevraagd in interactieve bijeen‐ komsten te werken aan de totstandkoming van een nieuw Raadsakkoord 2022‐ 2026. Ik voorzie dat per sessie elke fractie een presentatie in 25 minuten houdt ten behoeve van de overige fracties. In deze presentaties wordt het huidige Hoofdlijnenakkoord 2018‐2022 tegen het licht gehouden en wordt door de fracties aangegeven welke onderdelen van dat hoofdlijnenakkoord nog actueel zijn en ook bruikbaar voor de komende raadsperiode. Er kunnen wijzigingen worden ingebracht en er kunnen nieuwe thema’s aan worden toegevoegd. Elke fractie krijgt dus de gelegenheid een dergelijke (inhoudelijke) bijdrage te leveren. Na afloop van de presentatie kunnen de andere fracties gedurende een kwartier toelichtende vragen stellen. We gaan niet in debat, dat is voor later. De bijeenkomsten vinden in het openbaar plaats in de raad‐ zaal.

‐3‐

Dat betekent dat de inwoners die geïnteresseerd zijn, op de publieke tribune kunnen plaatsnemen, de overige fractieleden zijn op die manier ook betrokken en er is ruimte voor de ambtelijke organisa‐ tie om het proces te volgen. Ten behoeve van de sessies wordt door de informateur een handreiking en een agenda opgesteld, die u een dag na de behandeling van dit verslag zult ontvangen. Ter ondersteuning voor uw presentatie is beschikbaar: ‐Hoofdlijnenakkoord 2018‐ 2022; ‐Uitvoeringsagenda 2018‐ 2022 ‐Evaluatie Bijgewerkte Uitvoeringsagenda 2018‐ 2022; ‐Lokale Trendstudie Pijnacker‐ Nootdorp 2022 Nadat alle fracties gepresenteerd hebben, kunnen we de mind opmaken. Zijn er grote tegenstellin‐ gen, is er overeenstemming en/of is er een rode draad in de presentaties terug te vinden. Stap 2: Opstellen en besluiten Raadsakkoord Met de resultaten van de 2 presentatiesessies gaan de informateur en de griffie aan het werk om een concept raadsakkoord uit te werken. De informateur kan tijdens dit deel van het proces nog terugko‐ men bij de fracties en een nadere toelichting vragen. Er wordt door de informateur een concept van een raadsakkoord aangeboden. Dit concept‐ raadsakkoord wordt voorgelegd aan de fracties in een speciale besloten bijeenkomst op locatie op 7 mei 2022, waarin een informele discussie kan plaats‐ vinden over het concept.

Dit overleg moet de informatie opleveren voor het opstellen van een defini‐ tief raadsakkoord. Over dit definitieve raadsakkoord wordt in een formele openbare raadsvergadering besloten op een nog nader te bepalen datum in mei 2022. Na de inhoudelijke discussies en de besluitvorming kan aan de collegevorming worden begonnen via stap 3. Stap 3: Werken aan collegevorming Als het raadsakkoord is vastgesteld (medio mei 2022) kan door de informateur begonnen worden aan de collegevorming. Een aantal werkzaamheden kan naar mijn inschatting al gestart worden ter‐ wijl stap 2 nog niet geheel is afgerond. De informateur stelt een profiel op van een nieuw college dat geacht wordt de raadsperiode 2022‐ 2026 stabiel te functioneren. De informateur vraagt aan de burgemeester, in zijn rol van voorzitter van het college, feedback over de wijze waarop hij denkt dat het college als geheel en de afzonder‐ lijke wethouders kunnen functioneren. Dit op basis van de ambities in het raadsakkoord. Hierna stelt de informateur het profiel op. De informateur stelt samenwerkingsregels op voor een nieuw te vormen college. Zie het als een uit‐ werking van een HRM‐ beleid ten behoeve van het nieuwe college.

Fracties gebruiken in deze fase van het informatieproces in mei 2022 de mogelijkheid om vertrouwe‐ lijk met elkaar in gesprek te gaan en uiteindelijk een uitspraak te doen over de samenstelling van een nieuw College. De informateur verwacht van de fracties dat deze een woordvoerder aanwijzen die een en ander aan de overige raadsfracties zal toelichten. De informateur zal (als afsluiting van stap 3) in een speciale openbare raadsbijeenkomst de voorstel‐ len voor een profiel voor het college in de periode 2022‐2026, de samenwerkingsregels voor het nieuwe college en de raad daarover te laten besluiten. De fracties die een college willen vormen ge‐ ven tijdens deze bijeenkomst een nadere toelichting op hun keuze.

‐4‐

Zij geven ook aan wie de beoogde formateur zal zijn. Stap 3 wordt afgerond. De raad besluit een formateur te benoemen die de bemensing en portefeuil‐ leverdeling voor zijn/ haar rekening neemt. Stap 4: Formeren college en portefeuilleverdeling Nu de fracties in stap 3 hebben aangegeven hoe het college moet worden samengesteld start de be‐ noemde formateur de gesprekken met de fracties voor de bemensing van het college en vindt de portefeuilletoewijzing plaats. Het resultaat van de formatie wordt kenbaar gemaakt aan de Raad. Er wordt een integriteitstoets gehanteerd voor de nieuwe wethouders. De toets is een hulpmiddel in een gesprek met de kandidaat wethouders. Via de toets worden zij zich bewust van mogelijke belem‐ meringen voor de functievervulling. Zo kunnen zij eventuele risico’s beheersbaar maken op een aan‐ vaardbaar niveau. De toets ondersteunt de kandidaat bij het maken van keuzes. Er moet nog nader bepaald worden welk extern bureau deze toets uitvoert. Stap 5: Presentatie en installatie De installatie van het nieuwe college en de verkiezing van de wethouders. Het nieuwe college houdt een constituerend beraad waarin de portefeuilleverdeling formeel wordt vastgesteld.

Slot Met dit verslag heb ik mijn bevindingen gepresenteerd. Het is een bescheiden rapportage. De ge‐ sprekken waren betrekkelijk kort, maar voldoende om tot een vervolgproces voor de collegevorming te komen. Er is draagvlak voor een breed gedragen raadsakkoord, dat zijn functie kan hebben om als raad samen met de samenleving te werken aan een mooi Pijnacker‐Nootdorp. Er is brede steun voor het informatieproces dat de raadsleden gezamenlijk laat toewerken naar de collegevorming. In stap 3 is een kwaliteitsslag aan de orde. In die fase wordt gewerkt aan randvoorwaarden voor het kwalitatief goed functioneren van het college als geheel en de individuele wethouders afzonderlijk. Er moeten middelen beschikbaar worden gesteld voor een Human Resource Management. De burge‐ meester, als voorzitter van het college, moet hierbij een belangrijke rol spelen. Met deze rapportage eindigt de fase van verkenning. Ik reken er op dat het verdere informatieproces op een plezierige en constructieve manier wordt voortgezet en vooral ook met mooie resultaten en dat allemaal ten dienste van het mooie Pijnacker‐Nootdorp. Pijnacker‐Nootdorp 06‐04‐2022 Hans de Jong Verkenner

Bijlage: Besluit