Raadsvoorstel RKC-onderzoek ondermijning

Aanbiedingsnota raad

beeldvorming op

11 november 2021

oordeelvorming op

18 november 2021

besluitvorming op

25 november 2021

zaaknummer

1198598

berichtnummer

1139864

voorstel over portefeuillehouder behandeld op

afdeling behandeld door

Onderzoek rekenkamercommissie naar ondermijning Rekenkamercommissie 14 september 2021

Griffie J.P. van der Haas

besluit

Ja

bijlagen

Onderzoeksrapport ‘Over ondermijning’

Gevraagde beslissing Wij stellen u voor: 1. De bevindingen en conclusies van het onderzoek ondermijning te onderschrijven en de volgende aanbevelingen vast te stellen: a. Maak vanwege de integraliteit van het onderwerp de gemeentelijke aanpak van ondermijning in de collegeperiode 2022-2026 een politiek-bestuurlijke prioriteit en laat deze doorwerken in de focus op ondermijning in het college, het gemeentelijke managementteam en de lokale veiligheidsdriehoek; b. Geef gestalte aan: i. Meer ambtelijke capaciteit en (onderlinge) ambtelijke samenwerking op het gebied van ondermijning; ii. Een duurzame en proactieve aanpak van ondermijning op basis van door de gemeenteraad gestelde kaders; c. Stel een gemeentelijk actieplan ondermijning op en neem daarin ondermijningsbewustzijn op. Het gaat dan om bewustzijn ten aanzien van het herkennen van ondermijning, de schade ervan en de kansen en noodzaak om signalering om te zetten in ambtelijk en/of bestuurlijk handelen; d. Formuleer concrete prioriteiten binnen het ondermijningsbeleid. Neem in ieder geval op: i. De aanpak van bedrijventerreinen; ii. Het vraagstuk van (de huisvesting van) arbeidsmigranten en arbeidsuitbuiting; iii. Sociale problemen en illegaliteit in huurwoningen in Nootdorp; e.

Positioneer onder het college van B&W en de lokale veiligheidsdriehoek een gemeentelijk ondermijningsoverleg en een volwaardige gemeentelijke ondermijningstafel; f. Investeer bij de aanpak van ondermijning afgewogen in bovenlokale (regionale) activiteiten; g. Stimuleer het openbare politieke en maatschappelijke debat over (de aanpak van) ondermijning en laat dit debat fungeren als aanjager van samenwerking tussen bestuurders, ambtenaren, professionals, bewoners en ondernemers; 2. Het college opdracht te geven de onder beslispunt 1 genoemde aanbevelingen in kwartaal één van 2022 uitgewerkt te hebben en de raad daarover te informeren en de implementatie van de

pagina

1/3

aanbevelingen in kwartaal drie van 2022 bewerkstelligd te hebben en de raad daarover te informeren. Inleiding Ondermijning is een vorm van georganiseerde criminaliteit die zich kenmerkt door verwevenheid van onder- en bovenwereld. Dit geeft grote (lokale) maatschappelijke effecten. Sinds enkele jaren staat het onderwerp hoog op de politieke agenda. Vanuit het kabinet zijn tientallen miljoen euro’s besteed aan het opzetten verschillende programma’s ter bestrijding van ondermijning. Ook zijn diverse wetswijzigingen aangekondigd en in het parlement besproken. In de gemeente Pijnacker-Nootdorp is ondermijning een van de drie speerpunten aangaande het veiligheidsbeleid 2018-2022. In haar jaarplan voor 2020 heeft de rekenkamercommissie het voornemen uitgesproken een onderzoek te starten naar ondermijning in de gemeente Pijnacker-Nootdorp. De start van het onderzoek is begin 2020 voorbereid. Op dat moment vernam de commissie dat het Regionaal Integraal Expertisecentrum (RIEC) Den Haag voor de gemeente Pijnacker-Nootdorp onderzoek deed naar ondermijnende activiteiten. De rekenkamercommissie heeft de uitkomsten van het RIEC-onderzoek afgewacht en was aanwezig bij de presentatie die hierover aan de raad is gegeven. Naar aanleiding van deze presentatie heeft de rekenkamercommissie de onderzoeksopzet licht aangepast, waarna het onderzoek in oktober 2020 daadwerkelijk van start is gegaan.

Wat willen wij bereiken? Met het onderzoek heeft de rekenkamercommissie licht willen schijnen op ondermijning, de aanpak ervan en de rol van de gemeenteraad. Zodoende is als eerste gekeken naar welke vormen van ondermijning in de gemeente kunnen plaatsvinden – de gelegenheidsstructuren – en welke vormen geconstateerd zijn – de fenomenen. Vervolgens is bekeken hoe het zicht van de gemeente op de fenomenen is en of de gemeente geëquipeerd is om deze effectief aan te pakken, eventueel in regionaal verband. Ten slotte is de rol van en informatievoorziening aan de gemeenteraad onderzocht. Op basis van de informatie uit het onderzoek en de geformuleerde aanbevelingen kunnen de kaderstellende en controlerende rollen van de raad worden versterkt. Argumenten In het onderzoek zijn diverse zaken bevonden. Op bedrijventerreinen en in glastuinbouwgebieden zijn voor ondermijning kansrijke plekken en structuren aanwezig. Ook de locatie van de gemeente tussen diverse grote steden in draagt bij aan gelegenheidsstructuren voor ondermijning. Qua fenomenen vallen bedrijventerreinen, arbeidsmigranten en sociale vraagstukken in een deel van Nootdorp op. In de bestuurlijke aanpak van ondermijning zitten sterkere en zwakkere punten. De sterke punten liggen onder meer bij signalering, de kwaliteit van bedrijventerreinen, het sociaal domein en jongerenwerk en wijkmanagers.

Zwakkere punten zijn te vinden binnen inspectie en handhaving, personele capaciteit op enkele gebieden en daarmee samenhangende werkdruk en het betrekken van omgevingskennis bij het opstellen van beleid. Op het gebied van ontwikkeling zijn diverse punten van vooruitgang en grenzen aan die vooruitgang beschreven. Sinds 2018 is ondermijning een prioriteit in het veiligheidsbeleid. Het RIEC werkt als aanjager bij het ondermijningsbeleid, onder meer door gedane onderzoeken. Voornemens als het vergroten van capaciteit, betere formele én informele overlegstructuren en actieplannen kunnen bijdragen aan vooruitgang op het gebied van ondermijning. Grenzen aan de vooruitgang liggen bij het niet daadwerkelijk kunnen vergroten van de capaciteit, wijzigingen in het Bibobbeleid, herprioriteren en politieke sturing/druk.

pagina

2/3

Kanttekeningen Openbaarheid van het rapport De rekenkamercommissie heeft besloten haar rapport in openbaarheid aan te bieden aan de gemeenteraad. Hiervoor heeft zij een aantal redenen. Ten eerste is het onderzoek opgezet als een onderzoek naar de ‘fenomenen van ondermijning’ in Pijnacker-Nootdorp. Hierbij is primair geput uit veldwerk en eigen observaties van het onderzoeksbureau en zo veel mogelijk openbare bronnen. Ten tweede zijn in een eerder stadium van het onderzoek bepaalde direct herleidbare passages in het rapport geanonimiseerd, zodat bijvoorbeeld stigmatisering wordt voorkomen. Ten derde hecht de commissie aan een openbare bespreking van het rapport, omdat bewustzijn van ondermijning en het gesprek erover binnen politiek en samenleving van groot belang is voor de bestrijding van ondermijning. Duur van het onderzoek De oplevering van het onderzoek was oorspronkelijk gepland voor het voorjaar van 2021. Vanwege extra drukte binnen de gemeentelijke organisatie, een direct gevolg van inzet rondom nieuwjaar en het coronavirus, en een uitgebreidere onderzoeksmethode is deze planning niet gehaald. Beleidskaders a. Binnen welk programma past het voorgestelde besluit? Programma 8. Leefbaar, veilig en duurzaam Programma 9. Bestuur en dienstverlening b. Welke beleidskaders zijn van belang? Verordening Rekenkamercommissie Pijnacker-Nootdorp 2018 c.

Duurzaamheid Niet van toepassing. Wat gaan wij daarvoor doen? De rekenkamercommissie stelt aanbevelingen op. De gemeenteraad besluit welke aanbevelingen hij overneemt en hoe daar opvolging aan moet worden gegeven. Na besluitvorming in de raad zijn de – al dan niet gewijzigde – aanbevelingen van de rekenkamercommissie raadsbesluiten. Het is dan aan de raad en het college om de uitvoering van deze besluiten ter hand te nemen. De rekenkamercommissie volgt de uitwerking van de besluiten en neemt dit mee in haar jaarverslag. Wat gaat het kosten? Aan de uitvoering van het besluit zijn geen kosten verbonden. Aan de implementatie van de aanbevelingen mogelijk wel. Vervolg a. Planning en evaluatie Voor de uitvoering van dit voorstel is geen planning noodzakelijk. De rekenkamercommissie zal de uitwerking en implementatie van de vastgestelde aanbevelingen bewaken middels het jaarverslag. b. Communicatie Niet van toepassing.

De Rekenkamercommissie Pijnacker-Nootdorp,

drs. J.P. van der Haas secretaris

pagina

3/3

mr. drs. F.P. van der Linden voorzitter