Raadsvoorstel participatiebeleid

Aanbiedingsnota raad

beeldvorming op

9 maart 2023

oordeelvorming op

16 maart 2023

besluitvorming op

30 maart 2023

invullen organisatie zaaknummer

1398735

berichtnummer

1242046

voorstel over portefeuillehouder behandeld in college

Definitieve uitwerking (burger) participatiebeleid ​Hanneke van de Gevel ​14 februari 2023

afdeling

Concernstaf

besluit

Ja (1x beleid en 1x verordening)

bijlagen

1. Denkwijzer participatiebeleid 2. Werkwijzer participatiebeleid 3. Handreiking participatiebeleid voor initiatiefnemers 4. Participatieverslag, inclusief logboek 5. Zienswijze 6. Reactie op zienswijze

pagina

1/7

Aanbiedingsnota raad

Gevraagde beslissing Wij stellen u voor: 1. de reactie op de ingekomen zienswijze vast te stellen; 2. de definitieve versies van de Denkwijzer, Werkwijzer en Handreiking participatiebeleid vast te stellen en het nieuwe beleid in te laten gaan vanaf 1 oktober 2023; ​3. de Verordening participatie, inspraak en uitdaagrecht 2023 vast te stellen en per 1 oktober 2023 in werking te laten treden en de huidige inspraakverordening in te trekken per 1 oktober 2023. Inleiding Op 22 september 2022 heeft uw raad de conceptdocumenten (burger)participatiebeleid vastgesteld en besloten deze ter inzage te leggen voor een inspraakprocedure conform de geldende inspraakverordening. Daarnaast heeft een participatietraject gelopen om met inwoners, ondernemers en organisaties in gesprek te gaan over het concept participatiebeleid. In dit voorstel gaan wij in op de opbrengsten uit het participatietraject en doen wij u voorstellen over de wijze van verwerking van de inbreng in de definitieve beleidsdocumenten. Samengevat de aanleiding voor het ontwikkelen van beleid, de uitwerking daarvan en verloop van het participatietraject De aanleiding voor de beleidsontwikkeling is de verplichting die de Omgevingswet met zich meebrengt om participatiebeleid te ontwikkelen en vast te stellen vóór de inwerkingtreding van de Omgevingswet (voor nu beoogd voor 1 januari 2024).

Deze verplichting richt zich op een aantal instrumenten die horen bij de nieuwe wet. Wij hebben besloten de doorontwikkeling van het participatiebeleid een bredere scoop mee te geven omdat (burger)participatie van belang is bij alle beleidsterreinen van de gemeente. Het belang van participatie in deze lijn is nogmaals bevestigd in het raadsakkoord “Bouwen aan de toekomst” 20222026. Het (burger)participatiebeleid is uitgewerkt in drie documenten: 1. de Denkwijzer verwoordt de visie, de doelstellingen en de principes van participatie in PijnackerNootdorp; 2. de Werkwijzer bevat handvatten voor de ambtelijke organisatie voor de stappen die nodig zijn in de uitvoering van het beleid; 3. de Handreiking is bedoeld voor initiatiefnemers om ze te helpen - om in lijn met het gemeentelijk beleid en in de geest van de Omgevingswet - vorm te geven aan participatie over hun initiatief. De drie genoemde documenten zijn door het college vrijgegeven voor een participatietraject en door uw raad ter inzage gelegd voor inspraak. Opbrengst participatietraject en inspraak Het traject is conform het vastgestelde plan verlopen. In de maanden oktober en november heeft het participatiebeleid ter inzage gelegen en hebben inwoners, ondernemers en organisaties tegelijkertijd de mogelijkheid gehad om via een flitspeiling (online vragenlijst) aan te geven wat zij belangrijk vinden bij participatie.

Deze flitspeiling is aangekondigd via een advertentie in de krant (themapagina) en via social media. Ook is op een aantal momenten op straat de flitspeiling bij inwoners van de verschillende kernen kenbaar gemaakt en is een papieren versie beschikbaar gesteld. Daarnaast konden mensen zich opgeven voor een gesprek met de gemeente. Op deze participatiebijeenkomst zijn 17 inwoners afgekomen. Zij gingen in gesprek over wat zij bij participatie belangrijk vinden en wat zij van de gemeente verwachten. Naast gesprekken met inwoners zijn gesprekken gevoerd met partners uit het sociale domein en met initiatiefnemers (ontwikkelaar/bouwer).

pagina

2/7

Aanbiedingsnota raad

Er is één formele zienswijze binnengekomen. Het participatietraject is positief verlopen en heeft er toe geleid dat wij voorstellen doen voor het wijzigen van formuleringen in de beleidsdocumenten. In het participatieverslag is een totaaloverzicht terug te vinden van de opmerkingen en wijzigingsvoorstellen. De aandachtspunten die de indiener van de zienswijze heeft genoemd, komen grotendeels overeen met die uit het participatietraject. Het antwoord hierop is in de bijlage verwoord. Het participatieverslag dat door het college is vastgesteld, is ook als bijlage toegevoegd. De belangrijkste wijzingen gaan over de visieformulering en over de participatieprincipes. Tijdens de raadsbehandeling en de participatiebijeenkomsten kwam naar voren dat een gemeenschappelijk perspectief, van gemeente én gemeenschap samen, een krachtigere visie op participatie neer kan zetten. Participatie gaat immers over de verbinding tussen die twee. Dat heeft geleid tot de een herformulering: Formulering visie in conceptversie

Formulering visie in definitieve visie

De visie was als volgt geformuleerd, met een gedeelte vanuit het perspectief van de gemeente en aangevuld met een gedeelte vanuit het perspectief van de inwoners:

“Participatie is voor Pijnacker-Nootdorp belangrijk. Meepraten, meedenken of meedoen zorgt voor verbinding tussen gemeente en samenleving. Met de kennis, kunde en kracht van de samenleving kan de gemeente beter beleid maken en betere besluiten nemen. Ook zijn inwoners, ondernemers en organisaties meer betrokken bij elkaar en hun gemeente.”

“Participatie is voor de gemeente PijnackerNootdorp een belangrijk middel om in verbinding te zijn met de samenleving, interactie tot stand te brengen en samen vorm te geven aan beleid en ontwikkelingen binnen die samenleving. De kennis, kunde en kracht uit de samenleving helpen de gemeente om beter en passender beleid te maken en beter afgewogen besluiten te nemen. Andersom geeft participatie de samenleving de mogelijkheid om de gemeente te laten zien hoe zij staat tegenover beleid en ontwikkelingen en wat zij vindt dat beter of anders kan. Daarmee kan zij ook laten zien hoe groot het draagvlak is voor dit beleid of die ontwikkelingen.”

Deze visie geeft het doel en de meerwaarde van goed georganiseerde participatie weer. Ook in de 7 principes van participatie, waarin wordt aangegeven wat de gemeente én de gemeenschap belangrijk vinden bij het uitvoeren van participatie, is deze slag doorgevoerd. De principes verwoorden wat we gezamenlijk nastreven en wat we daarvoor moeten doen.

Formulering principes in conceptversie

Formulering principes in definitieve versie

1. We zijn transparant en open

1. We zijn transparant en open

2. We hebben vroegtijdig aandacht voor participatie 3. We maken een participatieplan op maat

2. We beginnen vroegtijdig 3. We werken met een passende aanpak

4. We weten wat er leeft en speelt onder inwoners 4. We informeren elkaar over wat er leeft en speelt 5. We hebben aandacht voor (verschillende) 5. We respecteren elkaars belangen doelgroepen 6. We zijn duidelijk over wat er met de inbreng van 6. We zijn duidelijk naar elkaar

pagina

3/7

Aanbiedingsnota raad

deelnemers gebeurt 7. We maken participatie leuk

7. We maken participatie de moeite waard

De principes zijn zo gekozen en geformuleerd dat ze meerdere democratische waarden (zoals gelijkwaardigheid, zeggenschap, transparantie) omvatten en meerdere belevingswerelden (wat mensen belangrijk vinden) aanspreken. Kinder- en jeugdparticipatie Afhandeling moties kinderburgemeester en Child Friendly Cities volgt. Kinderburgemeester (motienr: 2022.04) Naar aanleiding van de door de raad aangenomen motie over het instellen van een kinderburgemeester is uw raad bij brief van 12 juli 2022 (zaaknummer 1350034) geïnformeerd. In die brief hebben wij uw raad aangekondigd dat een uitgebreidere inventarisatie onder de scholen wordt gedaan om het draagvlak voor het instellen van een kinderburgemeester te onderzoeken en hierop terug te komen bij de vaststelling van het (burger)participatiebeleid. Wij hebben eind januari 2023 een positieve reactie ontvangen van de schooldirecties en zijn de nodige voorbereidingen aan het treffen voor het vervolgtraject. Child Friendly Cities (motienr: 2022.10) Wij hebben naar het aanbod van Unicef gekeken voor het deelnemen aan de beweging Child Friendly Cities. Wij zijn met een inventarisatie bezig op wat wij nu al doen aan kinder- en jeugdparticipatie en hoe wij gebruik kunnen maken van het netwerk Child Friendly Cities van Unicef. Wij verwachten u binnen enkele weken verder te informeren over beide thema’s die raken aan kinderen jeugdparticipatie.

Wat willen wij bereiken? Met de doorontwikkeling van het participatiebeleid willen wij bewust stilstaan bij de visie die wij als gemeente hebben op (burger)participatie en bij de principes die van belang zijn om (burger)participatie vorm te geven. Wij willen het participatiebeleid op een gestructureerde, transparante en zorgvuldige wijze uitvoeren om structureel te investeren in het vertrouwen tussen ons als lokale overheid en de inwoners /ondernemers. Participatie draagt bij aan meer betrokkenheid van de samenleving, beter beleid, en snellere planvorming omdat met participatie de verwachting is dat het aantal inspraakreacties daarmee zal afnemen. Argumenten 1. Het vaststellen van de reactie op de ingediende zienswijze is een bevoegdheid van de raad 2. Het beleid dient door de raad te worden vastgesteld Behandeling in de raad is voorzien voor de raadscyclus van maart a.s. De ingangsdatum van 1 oktober 2023 sluit goed aan op de mogelijke inwerkingtreding van de Omgevingswet per januari 2024. Het nieuwe beleid moet vóór de inwerkingtreding vastgesteld zijn. Daarnaast geeft dit de organisatie de gelegenheid om de implementatie goed voor te bereiden en nieuwe participatieadviseurs te werven. 3.

De Verordening participatie, inspraak en uitdaagrecht gemeente Pijnacker-Nootdorp 2023 vervangt de huidige inspraakverordening en dient door de raad te worden vastgesteld De nieuwe verordening treedt eveneens in werking op 1 oktober 2023. De oude verordening dient ingetrokken te worden. Bij het opstellen van de verordening heeft het participatiebeleid, zoals dat is opgenomen in de Denkwijzer, Werkwijze en de Handleiding, als uitgangspunt en kader gediend. Tevens is gebruik

pagina

4/7

Aanbiedingsnota raad

gemaakt van de voorbeeldverordening van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. Daaruit zijn met name de artikelen over de inspraak en het uitdaagrecht overgenomen. Onder uitdaagrecht wordt verstaan: recht van ingezetenen en lokale maatschappelijke partijen om een verzoek bij het bevoegde bestuursorgaan in te dienen om de feitelijke uitvoering van een gemeentelijke taak over te nemen, als zij denken deze taak beter en goedkoper uit te kunnen voeren. Kanttekeningen Als participatie niet goed en zorgvuldig genoeg gebeurt, levert het frustratie in de samenleving op en draagt het juist niet bij aan het vergroten van het vertrouwen in de overheid. Dit feit is door veel onderzoeken en literatuur over het participatiebeleid bevestigd. Ook is hier regelmatig aandacht voor gevraagd in de gesprekken tijdens ons participatietraject en in de raad. Het is daarom zowel voor het bestuur als de organisatie relevant om vanaf het moment dat het nieuwe beleid ingaat, volgens de principes van het nieuwe beleid te werken. Daarvoor is het nodig om middels de participatiescan en participatieplan bewust te wegen en te formuleren wat beoogd wordt met het participatietraject en de ruimte voor participatie helder te formuleren. Dit betekent ook dat een andere, meer kaderstellende rol van de raad nodig is. Uw raad wordt gevraagd in de nieuwe rol te oefenen.

Het is nodig dat er bij de kaderstelling goed wordt nagedacht over wat de raad wenst ten aanzien van participatie en dit goed afstemt met het college. Ook is het belangrijk voor het vertrouwen dat de gemeente standaard terugkoppelt aan de participanten over wat er met hun inbreng wordt gedaan. Een nieuwe werkwijze invoeren gaat vaak met vallen en opstaan, dat hoort erbij en dat is niet erg. We zijn al gestart om te oefenen met het nieuwe beleid, dit doen wij bijvoorbeeld bij het ontwikkeltraject van het omgevingsprogramma Groen in en om de kernen. En ook bij de ontwikkeling van de nieuwe visie op het sociaal domein gaan we het nieuwe beleid toepassen. Participatie vraagt inspanningen van zowel de gemeente als de samenleving. Het is een uitnodiging aan de samenleving om mee te denken en het is aan de samenleving om er wel of niet op in te gaan. Ook een geslaagd participatietraject zal niet altijd leiden tot tevredenheid van iedereen. Het doel is dat er gelegenheid is om iedereen te horen, alle belangen in beeld te hebben en ze te wegen bij het democratische besluitvormingsproces. De Verordening inspraak en medezeggenschap sociaal domein gemeente Pijnacker-Nootdorp 2017 en de daarop gebaseerde Regeling inspraak en medezeggenschap sociaal domein gemeente PijnackerNootdorp 2018 blijven van kracht.

Op basis van artikel 2, eerste lid, van genoemde verordening betrekt het college de ingezetenen van de gemeente bij de voorbereiding van het beleid op het gebied van het sociaal domein overeenkomstig de krachtens artikel 150 van de Gemeentewet gestelde regels met betrekking tot de wijze waarop inspraak wordt verleend. Op dit moment is dat de Inspraakverordening 2006 en vanaf 1 oktober 2023 de Verordening participatie, inspraak en uitdaagrecht 2023. De Regeling inspraak en medezeggenschap stelt de Adviesraad Sociaal Domein in en beschrijft de samenstelling, taken en bevoegdheden van deze adviesraad. Beleidskaders a. Binnen welk programma past het voorgestelde besluit? Programma 1. Wonen en Programma 9. Bestuur en dienstverlening Wat gaan wij daarvoor doen? Na vaststelling gaan wij het beleid in de praktijk uitvoeren. Hiervoor wordt een implementatieplan opgesteld en wordt een scholingstraject aan de medewerkers aangeboden om te leren werken volgens het nieuwe beleid en de nieuwe principes.

pagina

5/7

Aanbiedingsnota raad

Wat gaat het kosten? Niet van toepassing op dit voorstel. Bij het besluit over het conceptbeleid in september 2022 is er budget door de raad beschikbaar gesteld voor de implementatie van het beleid. "In verbinding" Het participatiebeleid is in verbinding met de samenleving opgesteld. Bewoners, ondernemers en organisaties konden meedenken in gesprekken met de gemeente, via een flitspeiling of een zienswijze indienen. Alle resultaten nemen we mee in het nieuwe beleid. Vervolg Implementatietraject 1. We verbeelden het vastgestelde beleid in een animatiefilm, waarbij wij aandacht hebben voor begrijpelijke taal voor iedereen. Op verzoek van uw raad wordt er een animatiefilm gemaakt om het beleid laagdrempelig (B1 taalniveau) uit te leggen aan de inwoners en bedrijven. Dit wordt uitgewerkt op basis van het definitief vastgestelde beleid omdat wijzigingen in het script leiden tot aanzienlijke hogere kosten van een dergelijke film. De animatiefilm zal digitaal gepubliceerd worden naast de beleidsdocumenten. Onze visie op het participatiebeleid zullen wij daarnaast ook vertalen in een ook infographic op B1 niveau. 2. We gaan experimenteren met een digitaal participatieplatform. Tijdens de raadsbehandeling in september jl. is gevraagd naar één plek waarin een overzicht wordt geboden van participatietrajecten.

Wij hebben een geschikte online participatieplatform voor gemeenten en organisaties gevonden. Een online plek waar alle participatieprojecten overzichtelijk bij elkaar staan. Ook faciliteert het platform met diverse participatievormen, van peilingen en enquêtes tot dynamische kaarten en het verzamelen van ideeën, het beheer en de analyse van ideeën en data. De overeenkomst hiervoor voorziet in het kennismaken en oefenen met het instrument. Wanneer de ervaringen positief zijn, zal er een nieuwe overeenkomst worden voorbereid voor structureel gebruik. 3. We gaan het beleid na twee jaar ervaring evalueren met uw raad. De evaluatie plannen wij voor de tweede helft van 2025. 4. Gereedschapskist met formats Tijdens de raadsvergadering van september 2022 is er gevraagd naar een format waarop een initiatiefnemer kan aangeven of er een participatietraject wordt doorlopen of niet. Wij maken voor de uitvoering een gereedschapskist, dit wordt onderdeel van het implementatieplan. Alle benodigde formats worden hierin opgenomen. Met de initiatiefnemers wordt bepaald welke formats worden gebruikt en hoe initiatiefnemers het kunnen melden als zij geen participatietraject opstarten. Sommige antwoorden kunnen verwerkt worden op het aanvraagformulier voor een vergunning. c. Communicatie Het nieuwe participatiebeleid is opgesteld in verbinding met de samenleving.

Mensen of organisaties die hebben meegedacht in het proces of een zienswijze hebben ingediend zijn na het collegebesluit geïnformeerd over de stukken en het vervolg tot aan de vaststelling. Na vaststelling door de raad communiceren we over het nieuwe beleid via het Gemeenteblad, de Gemeenteberichten in Telstar/Eendracht, de website en de social media. Ook maken we een animatiefilm om het beleid laagdrempelig uit te leggen. Het college van Pijnacker-Nootdorp,

pagina

6/7

Aanbiedingsnota raad

Annelies Kroeskamp secretaris

pagina

7/7

Björn Lugthart burgemeester