Raadsvoorstel Inzet gemeentelijke middelen verduurzaming woningvoorraad

Aanbiedingsnota raad

beeldvorming op oordeelvorming op besluitvorming op

invullen organisatie zaaknummer

1402601

berichtnummer

1246072

voorstel over

portefeuillehouder behandeld in college

Inzet gemeentelijke middelen voor verduurzaming woningvoorraad en wijziging lijst maatregelen in artikel 3, eerste lid, van de Verordening duurzaamheidslening gemeente Pijnacker-Nootdorp ​Frank van Kuppeveld ​9 mei 2023

afdeling

​Beleid; Energietransitie

besluit

Ja

bijlagen

1. 2.

pagina

1/8

SPUK verduurzaming slecht geïsoleerde woningen Nationaal Isolatieprogramma Besluit tot wijziging van de in artikel 3, eerste lid, van de Verordening duurzaamheidslening gemeente Pijnacker-Nootdorp opgenomen lijst van maatregelen

Aanbiedingsnota raad

Gevraagde beslissing Wij stellen u voor: 1. het budget voor een gemeentelijke subsidieregeling voor isolatie van oudere woningen voor de jaren 2023 en 2024 aan te vullen met € 500.000 per jaar vanuit de stelpost Enecogelden en dit te verwerken bij de Najaarsnota 2023 en de Programmabegroting 2024; 2. het fonds voor de Duurzaamheidslening aan te vullen met twee miljoen euro en dit te verwerken bij de Najaarsnota 2023 en de Programmabegroting 2024. Inleiding In het Energietransitieplan 2021 is door de bril van 2021 de route naar een energieneutraal 2050 weergegeven. In drie delen komen we tot onze ambitie. De eerste stap is het gebruik van energie terugdringen. Warmte en elektriciteit die niet gevraagd wordt hoeft ook niet opgewekt te worden. Als tweede stap het lokaal duurzaam opwekken van energie, en als derde stap het regionaal opwekken van energie. In het raadsakkoord 2022-2026 is opgenomen: Om de verduurzaming te versnellen en te verbreden geven we het college de opdracht om met een plan te komen met maatregelen en de inzet van duurzaamheidscoaches om bewoners proactief te helpen met de isolatie en energiebesparing van hun woning tot minimaal label B of C.

Voor alle warmtebronnen, duurzaam of niet, geldt dat zij efficiënter functioneren als de temperatuur in het warmte-systeem lager is. Goede isolatie is een randvoorwaarde om woningen, op termijn, duurzaam en comfortabel te verwarmen. Wij geven invulling aan deze ambitie en faciliteren de samenleving in de transitie. Op dit moment zetten wij de volgende instrumenten in:  informatie via ons platform Met Energie aan de Slag;  informatie via het Regionaal Energieloket;  gratis gesprekken met een duurzaamheidscoach (voor alle inwoners);  kadokaart energiebesparende maatregelen voor minima;  inkoopactie isolatie voor particuliere woningen met bouwjaar 1925-1988 (Q1-Q2 2023);  inkoopactie warmtepompen voor particuliere woningen met energielabel A of hoger (in voorbereiding);  wijkuitvoeringsplannen voor alternatieve warmtesystemen (aardgasvrij Klapwijk)  duurzaamheidsleningen via het Warmtefonds en de gemeente;  gemeentelijke subsidieregeling isolatie (in voorbereiding). De behoefte aan ondersteuning aan onze inwoners verandert door omstandigheden. De fluctuerende energieprijzen hebben de urgentie voor verduurzaming versterkt. We zien een enorme behoefte om te isoleren en aardgasvrij te worden. Ook de aandacht vanuit het Rijk richt zich meer en meer op isoleren en aardgasvrij worden. De markt voor zonnepanelen is de laatste jaren volwassen geworden.

Zonnepanelen hebben een snelle terugverdientijd en wordt door de overheid ondersteund door geen BTW te heffen. We stellen u voor de aandacht meer te richten op isolatie en het aardgasvrij worden van wijken en onze bewoners extra te faciliteren. Het isoleren en aardgasvrij maken van woningen vraagt een investering van bewoners en niet alle bewoners hebben hier de financiën voor. We merken dit in de toename van de aanvragen naar de gemeentelijke duurzaamheidslening, waarvan het budget inmiddels op is.

pagina

2/8

Aanbiedingsnota raad

Isolatie In lijn met het raadsakkoord willen wij vol inzetten op isolatie en energiebesparing van woningen. Isolatie is de eerste stap bij het verduurzamen van de woning. Het vermindert de warmtevraag (energiebesparing) en biedt comfort in zomer en winter. In de gemeente staan circa 4.000 particuliere woningen, gebouwd tussen 1925-1988, met een energielabel D of slechter. De duurzaamheidscoaches zijn vanaf eind november 2022 actief en hebben ruim 170 verzoeken voor een duurzaamheidsgesprek ontvangen. In vrijwel alle gesprekken komt isolatie aan de orde. Dit geeft aan dat er een grote behoefte is. Om woningeigenaren te stimuleren met isolatie aan de slag te gaan is een inkoopactie isolatie gestart, waarvoor 280 inwoners zich hebben ingeschreven. Deze inkoopactie ontzorgt bij de zoektocht naar een betrouwbaar isolatiebedrijf. Op dit moment vinden de huisopnames plaats, en daarna ontvangen de inschrijvers een offerte. Na akkoord worden de isolatiemaatregelen uitgevoerd. Ook werken wij op dit moment aan een gemeentelijke subsidieregeling voor isolatie (voorstel volgt binnenkort). Wij gaan deze regeling financieren vanuit de specifieke uitkering (SPUK) in het kader van het Nationaal Isolatieprogramma. Deze SPUK hebben wij eind maart aangevraagd.

De SPUK-gelden vanuit het Nationaal Isolatieprogramma zijn gebaseerd op een verdeelsleutel, die betrekking heeft op het aantal slecht geïsoleerde koopwoningen in combinatie met inkomens met een risico op energiearmoede. Voor Pijnacker-Nootdorp zijn de volgende bedragen vastgesteld: - 2023 € 183.960 (verdeelsleutel 126 woningen) - 2024 € 105.120 (verdeelsleutel 72 woningen) Totaal € 289.080 (voor 198 woningen) Wij stellen u voor het SPUK-budget voor 2023 en 2024 aan te vullen met € 500.000 per jaar, vanuit de stelpost Enecogelden. Met deze ophoging van het budget voor de subsidie kunnen meer woningeigenaren met isolatie aan de slag gaan. Aardgasvrij maken In het Energietransitieplan is per wijk aangegeven wat de beste oplossing is om van het gas af te gaan. Voor matig tot slecht geïsoleerde woningen in de oudere wijken is aansluiting op een collectief warmtenet de goedkoopste manier om van het gas af te gaan. Deze woningen hebben een relatief hoge warmtevraag en het warmtenet kan warmte met hoge temperatuur leveren. Pijnacker-Nootdorp heeft met huidige en toekomstige aardwarmtebronnen en aansluiting op regionale warmtenetten, zoals WarmtelinQ, goede mogelijkheden om op een betaalbare wijze de oudere wijken van het gas te halen. Voor nieuwe wijken ligt een warmtepomp meer voor de hand.

In april 2023 heeft uw raad besloten om de bewoners van de wijk Klapwijk een voorstel te gaan doen om aan te kunnen sluiten op een warmtenet. Dit is de eerste wijk waarin de gemeente met een concreet voorstel komt. Wij verwachten 250 aansluiting per jaar, over een periode van vijf jaar. De aansluiting op het warmtenet vraagt een investering van de bewoners, deze investering kan met een lening worden gefinancierd, zowel via het Warmtefonds als via de Duurzaamheidslening. Met de wijk ’s-Gravenhout zijn we in overleg over de wijze van verduurzaming van deze wijk. Geconcludeerd is dat in deze wijk een warmtepomp het beste alternatief is. We merken dat de markt voor warmtepompen overspannen is. Er is veel vraag (o.a. vanuit de nieuwbouw). We zijn in overleg met de wijk op welke wijze we dit proces kunnen faciliteren, te denken valt aan een centrale inkoopactie voor warmtepompen. Dit moet in 2023 afgerond zijn. In de loop van dit jaar zal de planning bekend zijn voor de volgende wijken.

pagina

3/8

Aanbiedingsnota raad

Leenvormen voor verduurzaming Steeds meer inwoners van onze gemeente zullen gaan investeren in de verduurzaming van hun woning, mede ingegeven door de hoge energieprijzen. Het isoleren van de woning, het opwekken van elektriciteit met zonnepanelen of de overstap naar een warmtepomp zijn vrij kostbare maatregelen, en een lening kan inwoners helpen om dit te financieren. Op dit moment kunnen woningeigenaren uit onze gemeente kiezen uit twee leenvormen voor het verduurzamen: 1. Duurzaamheidslening 2. Energiebespaarlening van Nationaal Warmtefonds Ad 1. Duurzaamheidslening In 2018 is de gemeentelijke Duurzaamheidslening in het leven geroepen. De gemeentelijke Duurzaamheidslening is extra aantrekkelijk door het lage rentepercentage van 1,6 %. Het rentepercentage van de Duurzaamheidslening ligt vast en kan niet door de gemeente worden aangepast. In september 2022 heeft u de nota ‘Evaluatie en vervolgstappen duurzaamheidslening en energieadvies’ behandeld. Wij stelden toen voor om de gemeentelijke Duurzaamheidslening te beëindigen, omdat er vanuit het Rijk een soortgelijke leenvorm is via het Nationaal Warmtefonds. U heeft middels een amendement besloten om de Duurzaamheidslening naast het Warmtefonds voort te zetten en hierover actief te communiceren. De vraag naar de Duurzaamheidslening is enorm gestegen. In 2022 zijn er 23 Duurzaamheidsleningen verstrekt.

Ter vergelijking: in 2020 en 2021 zijn er 8 leningen per jaar verstrekt. Alleen al in januari 2023 zijn er 13 leningen aangevraagd. De hoogte van het leenbedrag neemt toe (op dit moment gemiddeld € 11.000). Het depot (budget) is als gevolg van deze toename op. Wij hebben op 31 januari 2023 een bericht op de website moeten plaatsen dat het op dit moment niet mogelijk is om een Duurzaamheidslening aan te vragen. Doordat het een revolverend fonds is, komt het geld terug naar de gemeente (via normale aflossingen en extra aflossingen tussen de € 35.000 - € 45.000 per jaar). Dit geeft ruimte voor 3-4 nieuwe leningen per jaar. Dit kan de grote vraag naar nieuwe leningen niet opvangen. De Duurzaamheidslening wordt over het algemeen gebruikt voor het financieren van grote, kostbare verduurzamingsmaatregelen, met als koploper zonnepanelen. Daarnaast wordt de lening gebruikt voor de aanschaf van o.a. een warmtepomp en isolatiemaatregelen. De aanvragers investeren met de lening in de laatste stappen richting een energieneutraal huis. In 2022 is de Duurzaamheidslening in 18 gevallen aangevraagd door eigenaren van woningen die vanuit de bouw redelijk goed tot zeer goed geïsoleerd zijn (bouwjaar 1990-2021), en over een (redelijk) goed energielabel beschikken (A+++ t/m C).

De lening is bij 13 aanvragen gebruikt voor het aanbrengen of verbeteren van isolatie, vaak in combinatie met zonnepanelen. Dat is een toename ten opzichte van eerdere jaren en is voornamelijk te wijten aan de hoge energieprijzen. Als we de Duurzaamheidslening in de huidige vorm willen voortzetten, zal het depot van het fonds flink aangevuld moeten worden. Ons college is bevoegd om de lijst met maatregelen, die via de Duurzaamheidslening gefinancierd kunnen worden, uit te breiden, te wijzigen of in te korten (zie artikel 3, tweede lid, van de Verordening duurzaamheidslening gemeente Pijnacker-Nootdorp). Om de Duurzaamheidslening te kunnen voortzetten, zal deze zich gaan beperken tot isolatie en aardgasvrij maken van woningen.

pagina

4/8

Aanbiedingsnota raad

Wij hebben de in artikel 3, eerste lid, van de Verordening duurzaamheidslening gemeente PijnackerNootdorp opgenomen lijst van maatregelen aangepast. De Duurzaamheidslening kan voortaan worden ingezet voor de volgende maatregelen: a. spouwmuurisolatie; b. gevelisolatie (binnen en buiten); c. dakisolatie; d. vloerisolatie; e. bodemisolatie; f. isolerende buitendeur; g. hoogrendementsglas; h. aansluiten op een warmtenet. We stellen u voor om het fonds aan te vullen met twee miljoen euro. Deze hoogte is gebaseerd op een inschatting van het aantal aanvragen voor 2023 en 2024. Voor financiering van andere verduurzamende maatregelen kunnen inwoners terecht bij het Nationaal Warmtefonds. Ad 2. Nationaal Warmtefonds De Energiebespaarlening van het Nationaal Warmtefonds is een gelijkwaardig alternatief voor de gemeentelijke Duurzaamheidslening. Naast een lening met een marktconform rentepercentage van 4,34,7 %, verstrekt het Warmtefonds ook leningen tegen 0 % rente voor de lagere inkomens (tot € 48.625 bruto/jaar). Daarnaast is er een lening van maximaal € 5.000 zonder rente en zonder aflossing voor mensen met geen of onvoldoende leencapaciteit. Het Warmtefonds is voor inwoners met een lager inkomen dus financieel aantrekkelijker dan de Duurzaamheidslening en zorgt dat iedereen kan verduurzamen.

Wat willen wij bereiken? Wij willen de gemeentelijke middelen zo effectief en efficiënt mogelijk inzetten. Een gemeentelijke subsidieregeling voor isolatie sluit uitstekend aan op het raadsakkoord. Door het aanvullen van de SPUKgelden met gemeentelijk budget worden meer huiseigenaren gestimuleerd om met isoleren aan de slag te gaan. Door het inperken van de maatregelen kan de Duurzaamheidslening blijven bestaan, en wordt de stap naar isoleren en aansluiten op een warmtenet gestimuleerd. Argumenten 1.1. Aanvulling SPUK vanuit het Nationaal Isolatieprogramma. Het bedrag vanuit het Nationaal Isolatieprogramma is vrij beperkt (€ 289.080,-) en gebaseerd op maximaal € 1460,- subsidie voor in totaal 198 woningen. In onze gemeente staan circa 4.000 particuliere woningen, gebouwd tussen 1925-1988, met een energielabel D of slechter. Wij stellen u voor om de subsidiepot voor twee jaar aan te vullen met € 500.000,- per jaar, gefinancierd vanuit de stelpost Enecogelden. Daarmee kunnen wij in totaal 600-800 woningeigenaren helpen met het isoleren van hun woning (afhankelijk van de hoogte van de subsidie). Ook voor 2025 komen er gelden vanuit het Nationaal Isolatieprogramma beschikbaar, zodat de subsidieverstrekking kan worden voortgezet. Hiermee zetten we komende 2 jaar een grote stap in de verduurzaming van onze oudere wijken. 1.2.

Aanvulling fonds gemeentelijke Duurzaamheidslening met in eerste instantie twee miljoen euro. Wij hebben de in artikel 3, eerste lid, van de Verordening duurzaamheidslening opgenomen lijst van maatregelen aangepast. De Duurzaamheidslening kan gebruikt worden voor de financiering van isolatie en aansluiting op een warmtenet. Daarmee blijft dit instrument betaalbaar voor de gemeente en sluit het goed aan op het raadsakkoord. Voor financiering van andere verduurzamende maatregelen kunnen inwoners terecht bij het Nationaal Warmtefonds.

pagina

5/8

Aanbiedingsnota raad

In onderstaande tabel is per maatregel de financieringsvorm opgenomen. Naast leningen kunnen woningeigenaren voor een aantal maatregelen subsidie krijgen via de ISDE. Op dit moment wordt gewerkt aan een gemeentelijke subsidieregeling voor isolatie.

Financieringsmogelijkheden Maatregelen

Warmtefonds Energiebespaarlening

Duurzaamheidslening oud

Duurzaamheidslening nieuw

ISDEsubsidie

Subsidie isolatie gemeente (volgt)

Energie besparen Isolatie dak, gevel, spouwmuur, bodem, vloer, HR-glas Asbestsanering in combinatie met dakisolatie Ventileren Verwarmen Aansluiting warmtenet Warmtepomp Zonneboiler HR-ketel Waterzijdig inregelen CV Energie opwekken en opslaan Zonnepanelen Thuisbatterij Advies Maatwerkadvies Energiemonitor Kanttekeningen We kunnen niet goed inschatten hoeveel aanvragen voor een Duurzaamheidslening wij krijgen, na de inperking van de maatregelen tot isoleren en aansluiten op een warmtenet. Vanwege het lage rentepercentage van 1,6 % is de gemeentelijke Duurzaamheidslening aantrekkelijker dan het Warmtefonds (met een huidig rentepercentage van 4,3-4,7 %, behalve voor de lagere inkomensgroepen, daarvoor heeft het Warmtefonds leenvormen met 0 % rente). We zullen monitoren of het depot toereikend is en blijft en zullen u in de voortgangsrapportage hierover informeren. Beleidskaders a. Binnen welk programma past het voorgestelde besluit? Programma 8. Leefbaar, veilig en duurzaam

pagina

6/8

Aanbiedingsnota raad

b. Welke beleidskaders zijn van belang? Verordening duurzaamheidslening gemeente Pijnacker-Nootdorp (2019) Energietransitieplan 2021 Uitvoeringsprogramma energietransitie 2022-2023 SPUK Nationaal Isolatieprogramma 2023-2024 c. Duurzaamheid Leningen, subsidies, inkoopacties en duurzaamheidscoaches kunnen inwoners helpen bij het verduurzamen van hun woning. Wat gaan wij daarvoor doen? Via communicatie (website gemeente, social media en het Regionaal Energieloket) worden inwoners geïnformeerd over hulp bij de financiering van duurzaamheidsmaatregelen via subsidies en leningen. Tevens ontzorgen wij inwoners met inkoopacties. Zodra u heeft besloten om het fonds voor de Duurzaamheidslening aan te vullen, zullen we ons besluit tot wijziging van de in artikel 3, eerste lid, van de verordening opgenomen lijst publiceren in het Gemeenteblad (noodzakelijk voor de inwerkingtreding) en het fonds laten vullen met twee miljoen euro. Daarna wordt het aanvragen via de website weer mogelijk gemaakt. Wij monitoren de aanvragen voor de Duurzaamheidslening en rapporteren jaarlijks via de voortgangsrapportage Wat gaat het kosten? Gemeentelijke subsidieregeling Wij hebben een SPUK vanuit het Nationaal Isolatieprogramma (totaal € 289.080) aangevraagd. Daarmee willen wij een gemeentelijke subsidieregeling voor isolatie financieren.

Wij vragen u om het budget voor de jaren 2023 en 2024 aan te vullen met € 500.000 per jaar vanuit de stelpost Enecogelden en dit te verwerken bij de Najaarsnota 2023 en de Programmabegroting 2024. Duurzaamheidslening Op 31 januari 2023 is de Duurzaamheidslening tijdelijk stopgezet. Aanvragen die voor 31 januari 2023 zijn binnengekomen, hebben wij doorgezet naar Svn. Daardoor is er op dit moment sprake van een tekort van € 83.000 op de rekening courant bij Svn. Door (extra) aflossingen wordt het fonds weer aangevuld. Indien u besluit om het fonds voor de Duurzaamheidslening aan te vullen, wordt twee miljoen euro overgemaakt van de gemeentelijke BNG-bankrekening naar het SVn. Dit betekent een rentederving bij de BNG en een rentevergoeding vanuit de SVn. Per saldo heeft dit financieel een beperkt gevolg en wordt daarom budgetneutraal verwerkt in de meerjarenbegroting. "In verbinding" ​Wij hebben contact opgenomen met SVn, de beheerder van het fonds Duurzaamheidslening. Indien u besluit om het fonds aan te vullen, zullen wij actief communiceren via de gemeentelijke website en onze campagne “Met Energie Aan de Slag” dat de Duurzaamheidslening weer aangevraagd kan worden. Vervolg a. Planning Wij hebben een SPUK vanuit het Nationaal Isolatieprogramma aangevraagd en werken momenteel aan het opstellen van een gemeentelijke subsidieregeling voor isolatie.

Wij verwachten dat een gemeentelijk subsidieregeling inwoners stimuleert om met isolatie aan de slag te gaan. Met extra budget voor deze regeling kunnen wij meer woningeigenaren aanzetten tot isoleren.

pagina

7/8

Aanbiedingsnota raad

Het is van belang voor onze inwoners dat de Duurzaamheidslening weer beschikbaar komt, naast andere financieringsvormen. Daarnaast gaan wij door met inkoopacties en gratis gesprekken met de duurzaamheidscoaches. b. Evaluatie ​Dit besluit zal geëvalueerd worden, en middels het Uitvoeringsprogramma Energietransitie en de voortgangsrapportage aan u worden gerapporteerd. c. Communicatie ​Heldere communicatie over financieringsvormen voor verduurzaming is erg belangrijk. Op de gemeentelijke website, het platform ‘Met Energie aan de Slag’, de website van het Regionaal Energieloket en via social media voorzien wij inwoners van informatie. Daarnaast nemen de duurzaamheidscoaches dit onderwerp mee tijdens de gesprekken. ​Inwoners kunnen voor een lening terecht bij het Nationaal Warmtefonds. De gemeentelijke Duurzaamheidslening kan worden aangevraagd voor isolatie of aansluiting op een warmtenet. De gemeente komt binnenkort met een subsidieregeling voor isolatie van oudere woningen. Het college van Pijnacker-Nootdorp,

Annelies Kroeskamp secretaris

pagina

8/8

Björn Lugthart burgemeester