Raadsvoorstel Besluit Regionale Energiestrategie Rotterdam Den Haag - RES 1.0

Aanbiedingsnota raad

beeldvorming op

12 mei 2021

oordeelvorming op

19 mei 2021 27 mei 2021

besluitvorming op

invullen organisatie zaaknummer

1240033

berichtnummer

1118229

voorstel over

portefeuillehouder

behandeld in college

Besluit Regionale Energiestrategie Rotterdam Den Haag (RES 1.0) Frank van Kuppeveld 13 april 2021

afdeling

Beleid

besluit

Ja

bijlagen

1. 2.

pagina

1/5

Regionale Energiestrategie Rotterdam Den Haag (RES 1.0)(op www.resrotterdamdenhaag.nl treft u het interactieve document en achtergrondinformatie aan) Nota van beantwoording wensen en bedenkingen RES Rotterdam Den Haag

Aanbiedingsnota raad

Gevraagde beslissing Wij stellen u voor vast te stellen de Regionale Energiestrategie Rotterdam Den Haag (RES 1.0). Inleiding Sinds begin 2018 wordt er in de regio Rotterdam Den Haag gewerkt aan een gezamenlijke energiestrategie. Door middel van ambtelijke en bestuurlijke ateliers wordt invulling gegeven aan de nationale opgave om CO2 uitstoot te reduceren en duurzame elektriciteit op te wekken. Dit regionale proces leidde in augustus 2019 tot het Energieperspectief 2050, dat toen door de betrokken regiopartijen en ook door ons college is vastgesteld. Het Energieperspectief is een vrij abstract eindbeeld van hoe we de energiehuishouding in onze regio voor ons zien op de lange termijn en heeft in het verdere RES-proces als een bouwsteen voor de concept-RES en de nu voorliggende RES 1.0 gefungeerd. De RES 1.0 kent drie inhoudelijke hoofdlijnen: Warmte (infrastructuur, regionale afstemming vraag en aanbod), Elektriciteit (regionale grootschalige opwek middels zon en wind) en Brandstoffen (positiebepaling waterstof en groengas). Langs deze lijnen wordt beschreven hoe we een regionale invulling willen geven aan de gestelde opgaven. De draagkracht van het landschap is hierbij uitgangspunt geweest voor de invulling. Gemeenteraden in de regio hebben in de zomermaanden van 2020 input kunnen leveren in de voorbereiding van de RES 1.0 met de gevoerde wensen en bedenkingenprocedure.

De fracties van de Partij voor de Dieren en het CDA hebben wensen en bedenkingen ingediend. In bijgaande Nota van beantwoording (pagina’s 22 tot en met 24) treft u de reactie aan. Op 18 maart jl. is de RES 1.0 bestuurlijk vrijgegeven voor lokale besluitvorming. Van de betrokken regiopartijen, waaronder ook onze gemeente, wordt gevraagd de RES 1.0 vast te stellen, op basis van de bovengenoemde beslispunten die eerder in RES-verband zijn geformuleerd en overeengekomen. Deze beslispunten zijn voor elke deelnemende partij gelijk om ervoor te zorgen dat er eensluidende besluitvorming plaatsvindt. Wat willen wij bereiken? Met de RES beogen we uiteindelijk een betaalbare, betrouwbare, veilige en schone energievoorziening voor iedereen in de regio te creëren waarbij een goede inpassing in het landschap als uitgangspunt genomen wordt. Argumenten Met de RES 1.0 dragen wij bij aan de opgave uit het Klimaatakkoord en borgen we onze lokale belangen ook in een regionale context. Nederland heeft als doel om in 2050 95% minder CO2 uit te stoten (en al 49% in 2030) ten opzichte van 1990. Deze doelen zijn vastgelegd in de Klimaatwet. In het Klimaatakkoord staan afspraken en maatregelen om de uitstoot van broeikassen tegen te gaan en de CO2reductiedoelstelling van minimaal 49% in 2030 te behalen.

Belangrijk in dat kader is de ambitie om in 2030 35 Terrawattuur (TWh) grootschalige hernieuwbare elektriciteit op land gerealiseerd te hebben. Deze opgave dient in en door de regio’s opgepakt te worden, middels de RES-en. Met de RES dragen wij dus bij aan de landelijke doelstellingen, maar wij zien de RES ook als bouwsteen voor onze gemeentelijke Omgevingsvisie. De uitgangspunten die we hebben geformuleerd in de gemeentelijke Energiemix hebben we via de ambtelijke en bestuurlijke ontwerpateliers ingebracht in de RES. Hierdoor komt de RES overeen met onze gemeentelijke voorkeuren. Aangezien de RES geen directe doorwerking heeft op ons ruimtelijke beleid, gebruiken we de RES als bouwsteen voor de Omgevingsvisie. De in de RES genoemde hoofdlijnen voor de zoektocht naar mogelijkheden voor grootschalige opwek van energie in Pijnacker-Nootdorp, sluiten hierbij aan. Het gaat dan onder andere om het voornemen om naar ruimte voor de opwek van zonne-energie te zoeken in het glastuinbouwgebied (met name waterbassins) en onderzoek naar de potentie voor zon en wind in een zone langs de A12. Voor onze gemeente is wind niet van toepassing, maar wel voor onze

pagina

2/5

Aanbiedingsnota raad

buurgemeenten aan de A12. Ten aanzien van het onderwerp warmte zien we mogelijkheden van efficiëntieverbetering die de regionale aanpak van het warmtevraagstuk ons biedt. Tegelijkertijd gebruiken we de RES ook als ‘podium’ om het belang van een toekomstbestendige warmtevoorziening – voor ons glastuinbouwgebied én onze gebouwde omgeving, richting het Rijk te blijven benadrukken. De energietransitie is een opgave die een regionale aanpak –complementair aan lokale inzetrechtvaardigt. Met het aangaan van de regionale samenwerking en deelname aan de RES in 2017, is er door alle betrokken partijen afgesproken dat zij achter de RES staan en zich inzetten om de regionale doelen te realiseren. Wanneer alle 28 partijen zich eenduidig achter de RES scharen is de kans groter dat deze regionale en daarmee ook de landelijke doelstellingen uit het Klimaatakkoord worden behaald. Eensgezindheid over de RES en daarmee realisatie van de doelen versterkt de lobby richting het Rijk bij het stellen van randvoorwaarden over financiële middelen en passende wetgeving. Ook kunnen die processen die evident gemeentegrensoverstijgend zijn vanuit een gedeelde basis worden opgepakt. In de RES 1.0 is er meer duidelijkheid geboden over de opgave (stip op de horizon) en welke stappen partijen kunnen zetten op de korte, middellange en lange termijn (handelingsperspectief).

Daarmee dient het als uitgangspunt voor de lokale (beleids)activiteiten die hierop kunnen worden ingericht. De lokale acties en beleid kennen elk hun eigen invulling, waarvoor de RES 1.0 een stevige basis geeft om op voort te bouwen en de vertaling naar de eigen context te kunnen maken. Met de RES maken we gerichte keuzes over de toekomstige energiehuishouding in onze regio. Binnen de drie genoemde uitvoeringslijnen (warmte, elektriciteit en brandstoffen) worden een aantal concrete keuzes gemaakt, veelal verwoord als ambities en inspanningsverplichtingen. De omvang van de integrale tekst kan het lastig maken de essentie van het document te vatten en daaruit de implicaties voor Pijnacker-Nootdorp te destilleren. Per uitvoeringslijn zijn de volgende belangrijkste keuzes te onderscheiden: Warmte: inzetten op besparing, inzetten op beschikbare warmte, samenwerken, regie bij gemeenten, uitwerken toekomstbeeld en inzetten op passende wet- en regelgeving en financiële instrumenten. Daarnaast belangrijk om te beseffen dat er al veel plaatsvindt op het gebied van bijvoorbeeld warmtenetten en geothermie. Analyse gebaseerd op bijeen brengen vraag en aanbod naar warmte binnen de randvoorwaarden. Scenario ‘Samenland’ heeft de voorkeur. Hoe wordt dit bereikt? Door: borgen randvoorwaarden, afstemmen lokale en regionale warmteontwikkelingen.

Elektriciteit: inzetten op bandbreedte 2.8-3.2 TWh duurzame opwek op land, behoud of versterking ruimtelijke kwaliteit, inzet zonne-energie daken en parkeerplaatsen (40% van geschikt dakoppervlakte en waterbassins (347 bassins), 350.000 drijvende panelen, geen opwekking in (beschermde) natuur, uitwerken grootschalige opwek in integrale gebiedsgerichte aanpak en binnen overeengekomen afwegingskaders. Brandstoffen: eerst inzetten op vraagreductie, duidelijkheid bieden aan initiatiefnemers. Beschikbaarheid van waterstof voor het verduurzamen van woningen wordt zeker tot 2030 niet voorzien en is daarna ook onzeker. Waterstof en groengas gaan met name een rol vervullen in industriële toepassingen en transport. Er wordt aangesloten bij het duurzaamheidskader biogrondstoffen van het Rijk. Inzet van duurzame brandstoffen is het sluitstuk in de warmtetransitie. Actieprogramma om te inventariseren welke acties er richting RES 2.0 nodig zijn om komst duurzame brandstoffen te versnellen. Kanttekeningen De RES is een ‘vrijwillig verplichte’ samenwerking Zowel internationaal als nationaal staan we voor een forse opgave om klimaatdoelstellingen

pagina

3/5

Aanbiedingsnota raad

te realiseren. Ook lokale overheden dienen hier, middels betrokkenheid bij de RES, aan bij te dragen. Niet betrokken zijn bij een RES is in politiek-bestuurlijk opzicht moeilijk verdedigbaar. Soms betekent dit ook dat het moeilijk is om lokale belangen direct door te laten werken in het proces of in de inhoud van de RES. Afwegingen worden namelijk in regionaal verband gemaakt. Het blijft dan ook van belang om met oog voor de regionale dynamiek lokale belangen naar voren te brengen. Overigens zijn we er als gemeente tot nu toe in geslaagd om onze lokale inzet ook tot regionale inzet te maken. De weg van inspanningsverplichting naar realisatie De RES 1.0 is niet het eindstation in het regionale deel van de energietransitie. Na besluitvorming over de RES 1.0 werken we (via een RES 2.0, 3.0 etc.) toe naar verdere uitwerking en concretisering om uiteindelijk tot concrete projecten te kunnen komen. Een eerste stap is het doen van een inventarisatie van gemeentelijke plannen en regels die de uitvoering van de RES in de weg kunnen staan. Wij doen dit voor 1 januari 2022. Onze gemeente is in één opzicht in het voordeel. Door de RES te gebruiken als bouwsteen voor onze Omgevingsvisie, hebben we deze discussie al vervat in een proces.

Dit laat onverlet dat wanneer de realisatie van de opgave op RES totaalniveau achter dreigt te blijven, er in RES verband een oplossing gevonden moet worden. Beleidskaders a. Binnen welk programma past het voorgestelde besluit? Programma 8. Leefbaar, veilig en duurzaam b. Welke beleidskaders zijn van belang? Omgevingsvisie Energietransitieplan c. Duurzaamheid Zie Argumenten Wat gaan wij daarvoor doen? Onze gemeente is vanaf het begin van het RES- proces betrokken geweest bij de totstandkoming. De RES 1.0 die nu voorligt is het voorlopige eindproduct. Op woensdag 31 maart is de RES 1.0 gepubliceerd op de website van de RES organisatie. Vanaf dat moment is het document door iedereen te lezen. Alle deelnemende organisaties hebben tot 1 juli de tijd om het stuk te laten vaststellen door de diverse besturen. Op 1 juli moet het document worden aangeboden aan het Nationaal Programma RES. Na vaststelling wordt door de RES organisatie meteen doorgepakt met het opstellen van een actieprogramma om de genoemde voorstellen verder uit te werken. Uiteraard gebeurt dit wederom in samenwerking en samenspraak van alle deelnemende partijen. Wat gaat het kosten? De jaarlijkse bijdrage voor deelname aan de RES wordt opgevangen in het reguliere budget van het programmateam Energie.

"In verbinding" Vanaf de totstandkoming van de concept RES (medio april 2020) tot nu zijn er meerdere regionale bijeenkomsten georganiseerd bedoeld om raadsleden uit de regio te informeren over proces en inhoud. In februari 2021 werd een drietal informatiebijeenkomsten georganiseerd voor raadsleden om kennis te nemen van de vorderingen op de uitvoeringslijnen elektriciteit en warmte. Ook werd er in februari een bijeenkomst georganiseerd waarin raadsleden vragen konden stellen over de voorgenomen beantwoording van de wensen en bedenkingen die raden kenbaar maakten naar aanleiding van de concept RES. Daarnaast zijn er in april –eveneens met als doelgroep volksvertegenwoordigerzogenoemde vragenuurtjes belegd, om raadsleden in staat te stellen technische vragen over de inhoud

pagina

4/5

Aanbiedingsnota raad

van de RES te stellen en beantwoord te krijgen. De uitnodigingen voor al deze bijeenkomsten zijn via de griffies verspreid op aangeven van de RES- organisatie. Vanwege het relatief hoge abstractieniveau en het regionale karakter van de RES is er tot nu toe minder aandacht geweest voor communicatie met specifieke doelgroepen. Naarmate de voorstellen uit de RES een meer concreet en lokaal karakter krijgen, zal hier ook meer aandacht aan besteed worden. Vervolg a. Planning Na besluitvorming door alle deelnemende partijen, wordt de RES 1.0 aangeboden aan het Nationaal Programma RES. Op landelijk niveau vindt dan een doorrekening plaats van alle plannen, uitgevoerd door het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Binnen onze RES-regio wordt na vaststelling begonnen met het opstellen van een actie- en monitoringsprogramma om de voortgang van de uitvoering te kunnen bijhouden en eventueel aan te passen. b. Evaluatie De uitvoering van dit voorstel wordt niet geëvalueerd. c. Communicatie De RES-organisatie verzorgt de communicatie. Het college van Pijnacker-Nootdorp,

J.P.R. Woudstra secretaris

pagina

5/5

mw. F. Ravestein burgemeester