Raadsvoorstel Beheerplan Baggeren 2024-2027

Aanbiedingsnota raad

beeldvorming op oordeelvorming op besluitvorming op

invullen organisatie zaaknummer

1477212

berichtnummer

1333419

voorstel over portefeuillehouder behandeld in college

Beheerplan Baggeren 2024-2027 ​Hanneke van de Gevel ​6 februari 2024

afdeling

Wijkzaken

besluit

Ja

bijlagen

Beheerplan Baggeren

pagina

1/6

Aanbiedingsnota raad

Gevraagde beslissing 1. Het beheerplan Baggeren 2024-2027 vast te stellen; 2. De financiële gevolgen af te wegen bij de Kadernota 2024. Inleiding Het huidige beheerplan Baggeren heeft een looptijd tot en met 2023. Elke vier jaar dienen de beheerplannen voor de openbare ruimte conform artikel 20 van de Financiële verordening gemeente Pijnacker-Nootdorp 2017 te worden geactualiseerd en aan de raad ter vaststelling worden aangeboden. Voor u ligt het geactualiseerde beheerplan Baggeren 2024-2027. Het plan beschrijft het beleid voor het baggeren van de watergangen in de gemeente PijnackerNootdorp. De gemeente heeft de verplichting om het deel van de watergangen waarvoor de gemeente verantwoordelijk is, te beheren en te onderhouden. Het plan geeft een onderbouwing van de noodzaak tot baggeren en geeft zicht in de hiermee samenhangende jaarlijkse kosten en de bijbehorende beschikbare middelen. Het Hoogheemraadschap van Delfland voert de baggerwerkzaamheden, waarvoor de gemeente Pijnacker-Nootdorp verantwoordelijk is, tegelijkertijd uit met de eigen baggerwerkzaamheden in onze gemeente en daarbuiten. Door deze samenwerking is een efficiënte uitvoering mogelijk en is het voor inwoners en andere belanghebbenden duidelijk wie het eerste aanspreekpunt is.

Op deze manier werkt het Hoogheemraadschap samen met de gemeente aan het voorkomen van wateroverlast en aan het verbeteren van de waterkwaliteit en doorstroming. Het baggeren gebeurt van 1 september tot half maart in verband met de start van het broedseizoen in het voorjaar. Wat willen wij bereiken? Het beheerplan baggeren geeft zicht in de te verwachten kosten voor het baggeren van de watergangen waarvoor de gemeente Pijnacker-Nootdorp onderhoudsplichtig is. Door het uitvoeren van dit beheerplan wordt voldaan aan de keur van het Hoogheemraadschap van Delfland. Na vaststelling kunnen de baggerwerkzaamheden op planmatige wijze plaatsvinden, waardoor onvoorziene uitgaven zoveel mogelijk worden voorkomen. Argumenten 1.1 Het beheerplan Baggeren omvat de uitvoering van het vigerende gemeentelijk baggerbeleid. Het plan beschrijft de wijze waarop het gemeentelijk onderhoud van de watergangen met betrekking tot baggeren (buitengewoon onderhoud volgens keur en legger) in PijnackerNootdorp wordt uitgevoerd. Na vaststelling ligt het te voeren beheer en de financiële consequenties hiervan vast. 1.2 Door regelmatig te baggeren wordt bijgedragen aan het verbeteren en in stand houden van het oppervlaktewatersysteem en het leefmilieu van plant en dier. Bovendien draagt gezond oppervlaktewater bij aan de kwaliteit van de woonomgeving. Baggeren draagt bij aan een goede waterhuishouding.

Het zorgt voor voldoende berging en doorstroming in de watergangen. Wateroverlast bij hevige neerslag wordt zo voorkomen. Baggeren is daarnaast belangrijk voor een goede waterkwaliteit waardoor de leefomstandigheden van plant en dier verbeteren. Dit alles draagt bij aan een goede woonomgeving waarin water kan worden beleefd. Water en bijbehorende oevers vormen een aantrekkelijk beeld en kunnen tevens gebruikt worden voor ontspanning zoals vissen, wandelen en fietsen. 1.3 Met de uitvoering van het beheerplan Baggeren wordt voldaan aan de wettelijke verplichtingen

betreffende de onderhouds- en ontvangstplichten. De onderhouds- en ontvangstverplichtingen zijn opgenomen in de Keur en de legger van het Hoogheemraadschap van Delfland. Delfland is hierin het bevoegd gezag. Door middel van de schouw controleert Delfland of er voldaan is aan de onderhoudsverplichtingen.

pagina

2/6

Aanbiedingsnota raad

1.4 Bij het opstellen van dit plan is rekening gehouden met de Omgevingswet. Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Met inwerkingtreding van de Omgevingswet veranderen de regels voor het verspreiden van baggerspecie. Het scherper definiëren van het verspreidingsgebied vormt hierbij een van de belangrijkste onderdelen. De milieuhygiënische kwaliteit van de baggerspecie die op land mag worden verspreid (of gebruikt wordt in weilanddepots), is nader afgestemd op de normen voor voedselveiligheid en ecologische risico’s. Er worden dusdanige eisen aan de baggerkwaliteit gesteld, dat de bodemfuncties ten aanzien van duurzaam landbouwkundig gebruik en ecologie voldoende zijn gewaarborgd. Vanwege de herkenbaarheid voor de omgeving wordt in het Besluit activiteiten leefomgeving een afstandscriterium (een “cirkel”) van 10 km gehanteerd voor het verspreiden van baggerspecie op landbouwgronden en het aanleggen van weilanddepots op die landbouwgronden. Het middelpunt van de cirkel is waar de baggerspecie vrijkomt. Door van een concrete afstand van 10 km van de plaats van vrijkomen uit te gaan, zal in de praktijk geen discussie meer ontstaan over de vraag of ingeval de verspreiding op landbouwgronden plaats vindt er wel of niet sprake is van een aangrenzend perceel.

Kanttekeningen 1.1 De dienstverleningsovereenkomst tussen het Hoogheemraadschap en de gemeente PijnackerNootdorp moet nog geactualiseerd worden om de samenwerking op een juiste wijze te continueren. Het Hoogheemraadschap en de gemeente zijn voornemens om een geheel nieuw convenant af te gaan sluiten volgens de huidige wet- en regelgeving. Beide partijen stellen zich ten doel, met behoud van ieders taak en verplichtingen, om voor beide partijen maximale kostenbesparing te realiseren en kwalitatieve voordelen te behalen. De huidige dienstverleningsovereenkomst is wel verlengd totdat het nieuwe convenant is afgesloten. Het streven is om het nieuwe convenant vast te stellen in 2025. 1.2 De kosten voor de baggerspecieverwerking inclusief noodzakelijk transport bepalen voor een substantieel deel de totale baggerkosten. Bij het opstellen van voorliggend plan is gebleken dat de kosten voor het baggeren substantieel zijn gestegen door de aanwezigheid van zeer zorgwekkende stoffen zoals PFAS. Ook is er een probleem met het chloridegehalte in slib ontstaan. De exacte toekomstige kosten zijn in dit verband daarom nog onzeker. 1.3 Voor het opstellen van het beheerplan is er een aanname gedaan van de kwaliteit van de nu aanwezige baggerspecie. Het laten uitvoeren van dergelijke kwaliteitsonderzoeken is kostbaar en de resultaten hiervan zijn maar een beperkte tijd geldig.

Voor het opstellen van dit plan is daarom een aanname gedaan van de aanwezige kwaliteit. Deze aanname is gebaseerd op gegevens verkregen uit recent uitgevoerde baggerwerkzaamheden door Delfland in Pijnacker-Nootdorp. 1.4 De kosten van de wettelijke ontvangstplicht van baggerspecie zijn afhankelijk van de baggerwerkzaamheden van derden. Bij de onderhoudsplicht van Delfland heeft de gemeente, indien zij aangrenzend perceeleigenaar is, ontvangstplicht. Dit houdt in dat als de bagger kwalitatief verspreidbaar is, maar niet ontvangen kan of mag worden op het aangrenzend perceel, de afvoerkosten voor rekening van de gemeente zijn. De kosten voor deze ontvangstplicht zijn zo goed mogelijk ingeschat. 1.5 De oude gedragscode Wet natuurbescherming is formeel niet meer van toepassing. Onder de Omgevingswet is een gedragscode aangewezen in de Omgevingsregeling. Uiterlijk 1 januari 2025 zal er een nieuwe gedragscode zijn (oude wordt nu herschreven). Tot die tijd is de

pagina

3/6

Aanbiedingsnota raad

oude gedragscode van toepassing. Tijdens de baggerwerkzaamheden zal worden voldaan aan de wet en gedragscode Wet natuurbescherming en de ecologische werkprotocollen van Delfland teneinde zo weinig mogelijk schade aan te brengen aan planten en dieren. Beleidskaders a Binnen welk programma past het voorgestelde besluit? Programma 8. Leefbaar, veilig en duurzaam b Welke beleidskaders zijn van belang? Verbreed Gemeentelijke Rioleringsplan 2022-2025 Programma Water & Klimaat 2021-2024 c Duurzaamheid & circulariteit Het verduurzamen van de uitvoering van het baggeren is een belangrijke opgave voor de komende jaren. De ambitie is om de uitstoot van milieuvervuilende stoffen fors te verminderen door middel van emissieloos baggeren. In de transitie naar een uitstootvrije en schone leefomgeving is de verduurzaming van het materieel een onmisbaar onderdeel. Daarom zal, in verschillende stappen, het in te zetten materieel elektrisch worden aangedreven. Hiernaast kan ook in sommige gevallen hydraulisch baggeren worden toegepast. Een methode waarmee het transport van bagger, en dus de CO2-uitstoot, geminimaliseerd kan worden. Naast duurzaamheid is circulariteit ook een belangrijk aandachtspunt. De ambitie is om schone bagger zoveel mogelijk te hergebruiken.

Voor de verwerking van bagger wordt de volgende voorkeursvolgorde toegepast: direct op de kant verspreiden, direct in de omgeving toepassen, binnen het gebied toepassen, buiten het gebied toepassen, storten. De kwaliteit van de bagger is hierbij bepalend. Door bagger zo nuttig mogelijk in te zetten, wordt een grote stap gezet richting een circulaire bedrijfsvoering. Wat gaan wij hiervoor doen? Het beheerplan Baggeren 2024-2027 over de periode 2024-2027 uitvoeren. Wat gaat het kosten? In de huidige begroting is op basis van het beheerplan baggeren 2020-2023 een jaarlijks dotatie aan de voorziening baggerwerken opgenomen van € 86.000. Voor de uitvoering van het nieuwe beheerplan baggeren 2024-2027 is een jaarlijkse storting in de voorziening baggeren nodig van € 360.000. De aanvullende storting in de voorziening ‘baggeren’ van € 274.000 kan als volgt worden gedekt: Voor 2024 zijn de tarieven voor de afvalstoffenheffing vastgesteld. Doorbelasting aan de eindgebruiker is in dit jaar niet meer mogelijk. Daarom worden de hogere lasten van € 274.000 voor 75% (€ 205.500) conform het verbreed GRP 2022-2025 ten laste van de voorziening riolering gebracht. Het resterend tekort van € 68.500 wordt ten laste gebracht van het begrotingssaldo. Vanaf 2025 wordt € 205.500 (75%) conform het verbreed GRP 2022-2025 via de rioolheffing doorbelast aan de eindgebruikers.

Het resterend tekort van € 68.500 wordt ten laste gebracht van het begrotingssaldo. De mutaties worden voorgelegd bij de Kadernota 2024. Kostenverhogende factoren Zoals ook benoemd in het beheerplan onder paragraaf “risicofactoren in baggeren” zijn de kosten voor baggeren (zowel in de voorbereiding als de uitvoering) fors gestegen. Door de constatering van “vreemde” stoffen in de bagger, met de verwachting dat dit de komende jaren vaker zal optreden, zullen de baggerkosten structureel en significant verhoogd worden.

pagina

4/6

Aanbiedingsnota raad

De genoemde factoren, bepalend voor het benodigde budget voor het baggeren, zijn moeilijk in te schatten. Het is niet te voorspellen hoeveel bagger per jaar in een watergang zit en welke kwaliteit de bagger heeft. Het Hoogheemraadschap doet elk jaar een in-peiling in de vakken die gebaggerd gaan worden en bemonstert de baggerkwaliteit. Op basis daarvan wordt een raming gemaakt. De volgende factoren zijn bepalend voor het stijgen van de jaarlijkse kosten voor het baggeren binnen Pijnacker-Nootdorp. 1. De veranderde methodes van baggeren en de verwerking van de baggerspecie (zuiveren van o.a. PFAS, toepassing van ecologische, duurzaamheids- en circulaire normen). 2. De prijsstijgingen en inflatoire effecten op de kostenontwikkeling van het baggeren zowel in voorbereiding als in de uitvoering. 3. Uitbreiding van de omvang van het te baggeren waterareaal door bijvoorbeeld nieuwe wijken. In onderstaande tabel zijn de verwachte uitgaven per seizoen weergegeven voor deze planperiode: Totale lengte

Lengte

Lengtes

Kosten

Geraamde

Totale kosten

water-

daadwerkelijk

seizoen

bemonstering €

uitvoerings-

in €

gangen

te baggeren

2023/2024

(meters)

(meters) 50%

2023/2024

kosten in €

9.725,00

286.462,70

296.187,70

14.482,72

531.853,75

546.282,47

9.375,17

316.186,25

325.561,42

5.737,78

242.942,50

248.680,28

9.173

Onderhoudsplicht gemeente

11.044

Onderhoudsplicht Delfland

2024/2025

51.081

25.541

Onderhoudsplicht

27.224

13.612

23.857

11.929

2025/2026

25.353

12.677

Onderhoudsplicht

17.689

8.845

7.664

3.832

2026/2027

28.698

14.349

Onderhoudsplicht

10.826

5.413

17.872

8.936

gemeente Onderhoudsplicht Delfland

gemeente Onderhoudsplicht Delfland

gemeente Onderhoudsplicht Delfland

Totaal tarief per m3 gebaseerd op de gegevens uit de raming 23/24 (op basis van gemiddelde tarief bestekposten, onderhoudsplicht, ontvangstplicht, kwaliteit en verdeling kant/depot)

Doorkijk 2028-2031 Verwacht wordt dat de kosten voor het baggeren ook na de looptijd van dit beheerplan zullen blijven stijgen. Op basis van informatie van het Hoogheemraadschap van Delfland is op dit moment de inschatting dat de storting in de voorziening mogelijk zal toenemen tot € 500.000 per jaar.

pagina

5/6

Aanbiedingsnota raad

Personele gevolgen Nee Juridische gevolgen Nee Publicatie verplicht Nee, het plan zal wel openbaar worden gemaakt door plaatsing op de website. "In verbinding" Het Hoogheemraadschap van Delfland is nauw betrokken geweest met het opstellen van dit plan. Vervolg a. Planning Voor de uitvoering van dit voorstel is geen planning noodzakelijk. b. Evaluatie De uitvoering van dit voorstel wordt niet geëvalueerd. c. Communicatie Het Beheerplan baggeren zal op de website van de gemeente worden geplaatst. Het college van Pijnacker-Nootdorp,

Annelies Kroeskamp secretaris

pagina

6/6

Björn Lugthart burgemeester