Raadsvoorstel 'Actieplan bestaanszekerheid'

Aanbiedingsnota raad

beeldvorming op oordeelvorming op besluitvorming op

invullen organisatie zaaknummer

1389743

berichtnummer

1233144

voorstel over

Actieplan bestaanszekerheid 2023-2024

portefeuillehouder

​Marieke van Bijnen

behandeld in college

14 december 2022

afdeling

​Beleid

besluit

Ja

bijlagen

1. 2.

pagina

1/5

​Actieplan bestaanszekerheid 2023-2024 Bijlage: Landelijke maatregelen en ontwikkelingen

Aanbiedingsnota raad

Gevraagde beslissing Wij stellen u voor: 1. het actieplan bestaanszekerheid 2023-2024 vast te stellen; 2. om bij de Kadernota 2023 een Bestemmingsreserve Maatregelen bestaanszekerheid te openen; 3. om ten laste van de Bestemmingsreserve Financiële gevolgen corona een bedrag van € 1 miljoen in de nieuw te vormen Bestemmingsreserve Maatregelen bestaanszekerheid te storten en dit te verwerken in de Kadernota 2023; 4. om de kosten van de uitvoering van het actieplan, € 565.000 in 2023 en € 260.000 in 2024, ten laste te brengen van de nieuw te vormen Bestemmingsreserve Maatregelen bestaanszekerheid; 5. de ontvangsten algemene uitkering 2022 ten behoeve van bijzondere bijstand uit de oktoberbrief 2022 in 2023 toe te voegen aan de nieuw te vormen Bestemmingsreserve bestaanszekerheid door middel van een resultaat-bestemming van € 40.000 uit het rekeningresultaat 2022 en dit op te nemen in het besluit over het rekeningresultaat Jaarrekening 2022. Inleiding In de afgelopen maanden zijn de gasprijzen explosief gestegen en is ook elektriciteit duurder geworden. Daarnaast is de inflatie toegenomen en zijn kosten van producten en diensten gestegen. Het Rijk heeft maatregelen aangekondigd om de kosten van energie te beperken en de koopkracht van met name lage inkomens te verbeteren. Het precieze pakket aan hulpmiddelen blijft veranderen en is nog steeds niet definitief.

Dit zal de risico's dempen, maar de verwachting is dat dit de problemen niet geheel zal oplossen. Wij maken ons zorgen over de hierboven geschetste situatie en zoeken (net als andere gemeenten in ons land) naar onze complementaire rol. Want ook wij willen niet dat inwoners van Pijnacker-Nootdorp in de problemen komen deze winter. In oktober 2022 is daarom bestuurlijk opdracht gegeven voor een actieplan bestaanszekerheid. Bij de behandeling van de begroting 2023 hebben wij de toezegging gedaan, bij het opstellen van het actieplan bestaanszekerheid, de suggesties vanuit uw gemeenteraad mee te nemen. Met het voorliggende actieplan presenteren we een aantal lokale maatregelen die op relatief korte termijn kunnen worden geïmplementeerd. Sommige maatregelen zijn al concreet, andere maatregelen vragen om nader onderzoek of aanpassing van beleid. Voor het totaaloverzicht van de maatregelen verwijzen wij u naar het actieplan bestaanszekerheid. Wat willen wij bereiken? Met de maatregelen in het actieplan willen we (in combinatie met de maatregelen vanuit het Rijk) problemen voor zijn en/of voorkomen dat problemen zich verder opstapelen. De maatregelen kenmerken zich door een sterk preventieve werking: het vinden van inwoners, het geven van informatie, het bieden van ondersteuning en het voorkomen van (verdere) escalatie.

Met het actieplan willen we geen ‘nieuwe’ structuur optuigen, maar bestaande structuren, organisaties en netwerken versterken en verbinden. Het actieplan richt zich in beginsel op inwoners uit onze gemeente. Hiertoe behoren ook ondernemers en zzp-ers die in onze gemeente wonen. Het richt zich niet op financiële ondersteuning aan bedrijven die zijn gevestigd in onze gemeente. Alhoewel er zorgen zijn over de (kleine) bedrijven stellen wij vast dat het financieel steunen van bedrijven gevestigd in Pijnacker-Nootdorp niet mogelijk is. Wij vinden het daarom een positieve ontwikkeling dat het Rijk heeft besloten tot steun voor MKB. Tijdens het opstellen van dit actieplan is bekend geworden dat gemeenten vanaf het voorjaar van 2023 structureel extra prijscompensatie ontvangen, onder andere bedoeld om publieke en maatschappelijke voorzieningen te compenseren voor hoge kosten. De middelen worden betaalbaar gesteld via het gemeentefonds en zijn daarmee vrij te besteden. In de komende periode wordt in beeld gebracht op

pagina

2/5

Aanbiedingsnota raad

welke wijze deze compensatie kan worden besteed en of aanvullende maatregelen nodig zijn gericht op maatschappelijke organisaties en verenigingen Argumenten 1. Met het actieplan bestaanszekerheid legt u een pakket aan lokale maatregelen voor, waarmee we de bestaanszekerheid van onze inwoners op relatief korte termijn kunnen vergroten. De maatregelen kenmerken zich door een sterk preventieve werking. Het thema bestaanszekerheid in zijn volle breedte krijgt positie in de geactualiseerde visie op het sociaal domein. Bestaanszekerheid is immers een complex probleem dat om een integrale en structurele aanpak vraagt. Met de aanpak die nu voorligt, zetten we een belangrijke eerste stap omdat de situatie daar voor veel inwoners nu al om vraagt. 2. t/m 5. Hiermee stort u, ten laste van de Bestemmingsreserve Financiële gevolgen corona, een bedrag van € 1 miljoen in een nieuw te vormen Bestemmingsreserve Maatregelen bestaanszekerheid. Ten behoeve van een evenwichtige bedrijfsvoering is het gebruik van reserves en voorzieningen aan te bevelen. Om de financiële gevolgen van de huidige energiecrisis op te vangen wordt een bestemmingsreserve gevormd. De dekking wordt gevonden in de Bestemmingsreserve Financiële gevolgen corona.

De nieuwe Bestemmingsreserve Maatregelen bestaanszekerheid wordt vervolgens ingezet voor de dekking van het actieplan bestaanszekerheid: € 565.000 in 2023 en € 260.000 in 2024. Kanttekeningen Het actieplan is opgesteld in een dynamische periode waarin op hoge snelheid diverse landelijke maatregelen zijn aangekondigd. Het precieze pakket aan hulpmiddelen blijft veranderen en is nog steeds niet definitief. Ook in de media buitelt de berichtgeving over elkaar heen. De exacte omvang van de crisis en het effect van de landelijke maatregelen is op voorhand lastig te voorspellen. Dit is vertaald naar de volgende risico’s:  Wanneer we (in afwachting van het effect van de landelijke maatregelen) geen maatregelen treffen óf wanneer we de maatregelen ‘te voorzichtig’ bepalen kan het risico ontstaan dat inwoners in de problemen raken of de problemen zich verder opstapelen. Deze inwoners komen vaak later alsnog in beeld bij onze gemeente.  Wanneer we de maatregelen ‘te ruimhartig’ bepalen ontstaat het risico dat (wanneer de landelijke maatregelen op de bedoelde manier effect sorteren) de maatregelen onvoldoende worden benut. Daarnaast zien we nog een tweetal afbreukrisico’s:  We kunnen het eigenlijk niet goed doen. Er zijn altijd inwoners die zich voelen achtergesteld. Dit zien we steeds vaker terug in berichtgeving vanuit (social) media.

 We kunnen als lokale overheid de (energie)crisis niet oplossen. Dit is vooral een vraagstuk dat op rijksniveau thuishoort Om de bovengenoemde dynamiek te doorbreken is gekozen voor een set maatregelen met een betrekkelijk duurzaam en sterk preventief karakter. Beleidskaders a. Binnen welk programma past het voorgestelde besluit? Programma 7. Individuele voorzieningen b. Welke beleidskaders zijn van belang? - De Visie op het sociaal domein - De Participatiewet - De Wet gemeentelijke schuldhulpverlening

pagina

3/5

Aanbiedingsnota raad

Wat gaan wij daarvoor doen? Nadat uw raad heeft ingestemd met het actieplan gaan wij de concrete maatregelen welke zijn op genomen in paragraaf 4.2.1. direct in uitvoering nemen. De beleidsmaatregelen als bedoeld in paragraaf 4.2.2. worden verder onderzocht en uitgewerkt. Afhankelijk van de uitwerking worden deze op een later moment ter besluitvorming voorgelegd aan het college en/of uw raad. Het actieplan is geschreven voor de korte(re) termijn en kent een looptijd van twee jaar. De noodzaak hiertoe is uiteraard van vele factoren afhankelijk. Denk hierbij aan de oorlog in Oekraïne, de duur van de energiecrisis en het effect van de landelijke (crisis-)maatregelen. Wij verwachten dat de landelijk aangekondigde ontwikkelingen (zie paragraaf 2.2) de bestaanszekerheid van inwoners meer duurzaam helpen herstellen. Wij zullen dit nauwlettend volgen. Over de voortgang van het actieplan en het verloop van de Bestemmingsreserve Maatregelen bestaanszekerheid wordt via de P&C cyclus gerapporteerd. Daarnaast volgt in het najaar van 2023 een eerste evaluatie, waarin we doorkijken naar 2024 en verder. Wat gaat het kosten? Uit onderstaand overzicht blijkt dat voor de uitvoering van het actieplan bestaanszekerheid in 2023 eenmalig € 565.000 nodig is en in 2024 € 260.000.

Maatregel Uitbreiden doelgroep energietoeslag 2022 Versterken inzet vroegsignalering in 2023 en 2024 Versterken inzet schuldhulpverlening fte in 2023 en 2024 Versterken inzet dienstverlening aan ondernemers en zzp-ers Onderzoek naar de toekomstige uitvoering van dienstverlening Instellen van een informatiepunt in 2023 Verhogen maatwerkbudget in 2023 en 2024 Uitbreiden doelgroep Rotterdampas* Verhogen maximumbedrag Kindpas stichting Leergeld Verhogen budget bijzondere bijstand Budget versterken netwerk preventie & schulden in 2023 en 2024 Communicatie offensief Totaal

Benodigd budget 2023 80.000 80.000 100.000 25.000 80.000 100.000 30.000 40.000 10.000 20.000 565.000

Benodigd budget 2024 80.000 80.000 100.000 260.000

* Monitoring van het huidige budget Rotterdampas laat zien dat er in de reguliere uitvoering reeds een tekort van € 35.000 verwacht wordt. Naast de incidentele budgetvraag in het actieplan dient dit structurele tekort ook opgevangen te worden. Hiervoor wordt een apart voorstel voorbereid.

Wij stellen u voor om bij de Kadernota 2023 een Bestemmingsreserve Maatregelen bestaanszekerheid te openen en hier vanuit de Bestemmingsreserve Financiële gevolgen corona een bedrag van € 1 miljoen in te storten alsmede de ontvangsten à € 40.000 uit de Oktoberbrief gemeentefonds 2022, de toekomstige ontvangsten uit het gemeentefonds en overige uitkeringen die bij dit onderwerp horen. De nieuwe Bestemmingsreserve Maatregelen bestaanszekerheid kan vervolgens worden ingezet voor de dekking van € 565.000 in 2023 en € 260.000 in 2024. "In verbinding" ​Om tot dit actieplan te komen hebben wij gesprekken gevoerd met onze uitvoering (schuldhulpverlening, participatie, de kernteams en Wmo) en diverse maatschappelijke partners waaronder de SWOP, de bibliotheek, Gro up, de Voedselbank, stichting Leergeld, Jeugdfonds Sport & Cultuur, de Rotterdampas, Schuldhulpmaatje, Humanitas, Kerk en Zorg, stichting Urgente Noden en Fonds 1818. Daarnaast is input opgehaald bij de Adviesraad Sociaal Domein, schooldirecteuren en bestuurders van (sport-)verenigingen.

pagina

4/5

Aanbiedingsnota raad

Vervolg a. Planning De concrete maatregelen als bedoeld in paragraaf 4.2.1 worden direct in uitvoering genomen. Voor de beleidsmaatregelen is het beoogde moment van besluitvorming opgenomen in paragraaf 4.2.2. b. Evaluatie De uitvoering van dit voorstel wordt niet geëvalueerd. Wel worden de lessen die we leren vanuit de diverse maatregelen meegenomen in toekomstige (beleids-)ontwikkelingen zoals de lokale uitwerking van de landelijk aangekondigde ontwikkelingen: (1). herziening van de Participatiewet en (2.) de aanpak geldzorgen, armoede en toegang schuldhulpverlening. c. Communicatie Eén van de maatregelen betreft een communicatieoffensief. Door middel van intensieve communicatie willen we inwoners, ondernemers en zzp-ers informeren over de inkomensondersteunende regelingen en het hulp- en ondersteuningsaanbod van de gemeente en maatschappelijke organisaties. Ook willen we hen oproepen, wanneer zij financiële problemen ervaren hier niet mee te blijven lopen, maar zich te melden om gezamenlijk naar een oplossing te kijken. Het college van Pijnacker-Nootdorp,

Annelies Kroeskamp secretaris

pagina

5/5

Björn Lugthart burgemeester