Raadsvoorstel Aardgasvrij Klapwijk, voorstel inzet PAW-gelden

Aanbiedingsnota raad

beeldvorming op oordeelvorming op besluitvorming op

invullen organisatie zaaknummer

1412612

berichtnummer

1255303

voorstel over portefeuillehouder behandeld in college

Aardgasvrij Klapwijk, voorstel inzet PAW-gelden Frank van Kuppeveld ​21 maart 2023

afdeling

Beleid

besluit

Ja

bijlagen

Samenvatting en overwegingen Aanbod aardgasvrij Klapwijk met bijbehorende bijlagen: 1. Brief HVC aan gemeenteraad Pijnacker-Nootdorp 2. Memo HVC ‘Inzet PAW in Klapwijk’ 3. Fakton: Review businesscase HVC, ontwikkeling warmtenet Pijnacker Klapwijk 4. Reactie HVC op second-opinion businesscase door Fakton 5. Vergelijking tussen verschillende aardgasvrije alternatieven 6. Bronnenstrategie toelichting (GEHEIM) 7. Concept samenwerkingsovereenkomst tussen gemeente en hvc (GEHEIM) 8. Juridische controle voor mogelijkheden inzet subsidie van La Gro Geelkerken (GEHEIM) 9. Overzichtstabel PAW-gelden 10. Voorwaarden investeringsreglement energiebespaarlening Warmtefonds 11. Beslisboom nota verbonden partijen

pagina

1/5

Aanbiedingsnota raad

Gevraagde beslissing Wij stellen u voor de PAW-gelden beschikbaar te stellen aan HVC voor de aanleg van de warmteinfrastructuur in Klapwijk ter grootte van € 6.900.000, onder voorbehoud dat er op basis van het bewonersaanbod circa 50% van de bewoners van de eerste fase deelneemt. Inleiding Op 23 september 2021 heeft uw raad een amendement aangenomen waarin ons college opdracht wordt gegeven te onderzoeken om een direct aandeelhouderschap binnen een warmtebedrijf van de gemeente op te nemen. Op 2 juni 2022 heeft uw raad een besluit genomen om met warmtebedrijf HVC verder te gaan met de uitwerking van de techniek en kosten om een aanbod aan de bewoners van Klapwijk te vormen. De afgelopen periode hebben HVC en de gemeente in samenwerking met de bewonersbelangenvereniging Warm Klapwijk het aanbod aan de bewoners uitgewerkt. Het voorliggend voorstel is uniek in Nederland. Nog nooit eerder is een business-case voorbereid om 1450 woningen van het aardgas af te halen in een bestaande bebouwde omgeving, waar nog geen stadsverwarming aanwezig is. Er is dus veel te zeggen over de wijze waarop en wat de aanbieding behelst. Het is een belangrijke stap in de gehele warmtetransitie in Pijnacker-Nootdorp en in Nederland, zowel in proces als in het verkrijgen van draagvlak. Klapwijk is een springplank voor de verdere transitie.

Wij beperken ons in deze aanbiedingsnota tot de hoofdlijn van het voorstel, het aanbod aan bewoners en de samenwerkingsvorm. Een samenvatting van het aanbod en de hoofdargumenten waarom wij instemmen met het voorstel is als bijlage toegevoegd. Voor alle onderliggende onderbouwingen en documenten verwijzen we naar deze bijlage. Wat willen wij bereiken? Een goed en rechtvaardig aanbod voor de bewoners van Klapwijk om aan te sluiten op het warmtenet. Argumenten Inzet PAW-gelden Doelstelling is om de PAW-gelden (Programma Aardgasvrije Wijken) op de financieel gunstigste wijze in te zetten. Gebleken is dat financiering van de infrastructuur een voordeel oplevert van circa € 1.000,-per woning. Dit heeft vooral te maken met de afdekking van risico's. Niet onbelangrijk is dat hiermee ook het minimaal benodigd deelnemerspercentage wordt verlaagd tot 50% (in plaats van 90%). Het aanbod aan bewoners is op basis van dit uitgangspunt uitgewerkt. Aanbod aan bewoners Het aanbod aan bewoners bestaat uit een financieel deel, financieringsmogelijkheden, een vergelijk met een warmtepomp en de duurzame bron. Er is geen verplichting voor de bewoners om van dit aanbod gebruik te maken. Het financiële deel van het aanbod is gesplitst in kosten: 1. Het daadwerkelijke aansluiten op het warmtenetwerk (Bijdrage Aansluit Kosten, BAK), tot en met de afleverset/warmtewisselaar; 2.

De kosten achter de voordeur. Dit zijn de kosten voor de werkzaamheden om het huidige warmtesysteem in de woning aangesloten te krijgen op de warmtewisselaar; 3. Exploitatiekosten (warmteprijs, huur warmtewisselaar en vastrecht). 1. Bijdrage aansluitkosten (BAK) De bijdrage aansluitkosten (BAK) zijn de kosten die bewoners moeten betalen bij aansluiting op het warmtenet. De BAK dekt een deel van de kosten voor de aanleg van het warmtenet en de afleverset. De BAK is daarnaast een resultante van de inzet van subsidies, waaronder de PAW-gelden, de ISDE-subsidie en de Warmte Infrastructuur Subsidie (WIS).

pagina

2/5

Aanbiedingsnota raad

De BAK is bepaald op € 2.000,--, inclusief BTW, exclusief indexatie. Voorwaarde hierbij is dat de gemeente bereid is om € 6.900.000,-- PAW-gelden beschikbaar te stellen aan HVC voor het ontwikkelen van een warmtenet in Klapwijk. 2. Werkzaamheden/kosten achter de voordeur De werkzaamheden achter de voordeur zijn een verantwoordelijkheid van de eigenaar. Het aanbod behelst een volledige ontzorging van deze werkzaamheden en de mogelijkheden voor extra opties (menukaart). Als bewoners gebruik maken van het aanbod zijn zij vrij om de werkzaamheden achter de voordeur op een andere wijze te organiseren. De kosten voor achter de voordeur zijn voor het basispakket aardgasvrij maken € 2.000,--. Afhankelijk van de specifieke wensen van de eigenaar kan dit bedrag oplopen tot € 4.000,--. Noot: deze kosten zijn door het projectteam bepaald. De aannemer berekent in maart 2023 de definitieve kosten. Omdat zij het risico nemen, controleren zij deze kosten nog eenmaal middels woningopnames. 3. Exploitatiekosten HVC is een integraal publiek warmtebedrijf met een grote portefeuille aan projecten. Zij verdelen de kosten, de opbrengsten en risico’s over de gehele portefeuille. Dit is een wettelijke eis. Voor Klapwijk moeten we hierop aansluiten. HVC stelt tarieven vast op basis van een kostprijs+ model.

Dit model gaat ervan uit dat er geen winst wordt nagestreefd, maar dat er een kleine opslag is om het risico af te dekken (zie bijlage 1). De tarieven worden jaarlijks vastgesteld. De ACM behartigt het consumentenbelang door jaarlijks de maximale tarieven vast te stellen. 4. Financiering Aan de bewoners wordt een investering gevraagd om aan te sluiten, de Bijdrage Aansluitkosten (BAK) en de kosten voor het aanpassen van de woning zelf. Niet iedereen kan deze kosten dragen. Het project aardgasvrij Klapwijk is aangemeld bij het Nationaal Warmtefonds als project waarin een collectief netwerk wordt aangelegd. Bewoners van Klapwijk kunnen naast de subsidies onder bepaalde (inkomens)voorwaarde een Energiebespaarhypotheek aanvragen waardoor er geen maandlasten aan de financiering verbonden zijn. Overige bewoners kunnen een Energiebespaarlening bij het Warmtefonds afsluiten. De gemeentelijke duurzaamheidslening is op dit moment tijdelijk stilgezet. Vanwege het grote aantal aanvragen is het budget op. Met een separaat voorstel wordt hiervoor aan de raad in mei een voorstel gedaan. 5. Bronontwikkeling Het warmtesysteem wordt gevoed met warmte uit geothermie en/of restwarmte. Op dit moment loopt er een studie naar het ontwikkelen van een lokaal warmtetransportnet om bronnen en gebieden met een warmtevraag aan elkaar te koppelen. In juni verwachten we daar de eerste resultaten van.

Op basis van deze studie kan HVC een planning gaan maken wanneer het warmtesysteem van Klapwijk kan aansluiten op dit warmtetransportsysteem. Tot die tijd zal HVC de warmte moeten opwekken door middel van een alternatief warmtesysteem (WKK-gas). Samenwerking Met HVC is de samenwerking besproken. Bureau La Gro Geelkerken heeft de uitgangspunten en inzet van de PAW-gelden getoetst aan de aanbestedings- en staatssteunregelgeving. De conclusie is dat samenwerking op basis van een samenwerkingsovereenkomst mogelijk is. Ook een deelname van de gemeente, zoals in het amendement is gevraagd, is mogelijk. Wij zijn van mening dat er geen extra voordelen zijn te behalen ten opzichte van een samenwerkingsovereenkomst als de gemeente een aparte deelname dan wel entiteit heeft met HVC. Er zijn echter wel nadelen. De aanleg van een warmtenet in bestaande omgeving is zelfs met de beschikbare subsidies verliesgevend, een aparte entiteit moet dit opvangen. Dit leidt tot verhoging van kosten en dus verhoging van de BAK en voor de exploitatiekosten. Daarnaast geeft de beslisboom in de

pagina

3/5

Aanbiedingsnota raad

Nota verbonden partijen 2022-2025 geen aanleiding om voor dit project een afzonderlijke entiteit op te zetten. Kanttekeningen 1. Veranderende wereld Het faciliterend beleid van de overheid is aan verandering onderhevig. Het is op dit moment niet zeker of subsidies en belastingen gelijk blijven gedurende het gehele project. Als onderdeel van het Programma Aardgasvrije Wijken (PAW) zitten we als gemeente en ook als HVC dicht bij de landelijke beleidsmakers om de gevolgen van mutaties in subsidies en belastingen direct bespreekbaar te maken teneinde oplossingen te bedenken. Gezien de doorlooptijd van het project (tot 2028) is het niet uit te sluiten dat subsidiemogelijkheden veranderen. 2. Het project kent verschillende risico’s Elk project kent risico’s. Met HVC is afgesproken dat zij deze risico’s voor haar rekening neemt als het gaat om de ontwikkeling en exploitatie van het warmtenet. Het risico achter de voordeur wordt gedragen door de aannemer, indien bewoners hier gebruik van maken, of door de bewoners zelf indien zij de werkzaamheden op een andere wijze willen organiseren. 3. PAW terugbetalen bij vertraging In de voorwaarden van de bijdrage PAW staat dat het project voor 2028 moet zijn uitgevoerd. Door de PAW-middelen nu in te zetten voor het eerste deel van Klapwijk wordt het risico dat we de bijdrage moeten terugbetalen minder.

Dit betekent wel dat HVC voor 2028 het warmtenet moet realiseren en de woningen moet aansluiten. Bij het Rijk kan onderbouwd een akkoord worden verkregen over de verandering van de scope/omvang van het project. Beleidskaders a. Binnen welk programma past het voorgestelde besluit? Programma 8. Leefbaar, veilig en duurzaam. b. Welke beleidskaders zijn van belang? Energietransitieplan 2021. c. Duurzaamheid Dit voorstel staat geheel in het teken van de energietransitie. Het voorstel betekent de eerste stap in het verduurzamen van de bebouwde omgeving en een springplank voor de uitrol naar andere wijken. Een belangrijk moment in de realisatie van de doelstelling om in 2050 energieneutraal te zijn. Wat gaan wij daarvoor doen? Aan de bewoners van de eerste fase gaan wij het aanbod doen (zie “In verbinding”) en tegelijkertijd bereiden we de realisatie van het warmtesysteem voor. Bewoners worden in de gelegenheid gesteld het aanbod te accepteren. Begin oktober 2023 bepalen HVC en de gemeente het deelnemerspercentage en nemen we een definitief besluit over het project. Wat gaat het kosten? De kosten kunnen betaald worden vanuit de PAW-gelden die we hebben ontvangen in het kader van het Programma Aardgasvrije Wijken. De gemeente verwacht geen enkel financieel risico te lopen. De maximale bijdrage die we doen is de hoogte van de beschikbare PAW-gelden.

"In verbinding" Het aardgasvrij maken van een wijk als Klapwijk is een ontdekkingstocht. Een goede communicatie is belangrijk. Daarom is met alle partijen een zorgvuldig proces opgezet om de bewoners te informeren over het aanbod en te begeleiden in het maken van een keuze. We organiseren een wijk brede bijeenkomst en elke bewoner krijgt een 1 op 1 gesprek (keukentafelgesprek).

pagina

4/5

Aanbiedingsnota raad

Vervolg a. Planning​ Het proces ziet er puntsgewijs als volgt uit:  Maart: Overleg met Warm Klapwijk - verhaal, menukaart, aanbod en campagne doorspreken, inclusief vorm van de interessepeiling vooruitlopend op brede bijeenkomst. Checken of zij hier positief tegenover staan.  Maart - april: Interessepeiling onder leden Warm Klapwijk/ bewoners fase A (dit start na overleg met Warm Klapwijk)  20 April: Raadsbesluit  10 mei: Brede bijeenkomst – aftrap campagne  Mei-augustus: Contact bewoners fase A (krant, informatiebijeenkomsten, woningopnames, keukentafelgesprekken)  September-oktober: contracten en GO/NOGO moment  Januari-februari 2024: start realisatie bij een GO b. Evaluatie ​We evalueren ons proces continu en passen dit aan waar nodig. Het is een leertraject; daarom zullen we het proces na besluitvorming evalueren en aan het Programma Aardgasvrije Wijken aanbieden. Belangrijk evaluatiemoment is het GO/NO-GO moment in oktober 2023. Op basis van het aanbod is dan definitief bekend wat onze inwoners hiervan vinden. c. Communicatie Zie “In verbinding”. Het college van Pijnacker-Nootdorp,

Annelies Kroeskamp secretaris

pagina

5/5

Björn Lugthart burgemeester