Document · PDF

Programmabegroting 2025

Raad Beeldvorming 24 oktober 2024, gemeente Pijnacker NootdorpBij agendapunt: 153588945.144 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

Begroting Kadernota

Planning & Control-cyclus

Jaarrekening

rin

e nak ko or

gsa genda

Bedr

lij n

o Ui

l co

ijf s p la n D

Najaarsnota

Programmabegroting 2025

Inhoudsopgave 3 Voorwoord 4 Leeswĳzer 6 Samenvatting

6 12

Hoofdlĳnen op inhoud Hoofdlĳnen van de financiële positie

19 Programma's

19 31 41 51 59 71 83 97 111 119

1. Ruimte en wonen 2. Economie en glastuinbouw 3. Mobiliteit 4. Groen en recreatie 5. Onderwĳs en kinderopvang 6. Collectieve voorzieningen 7. Individuele voorzieningen 8. Veiligheid en duurzaamheid 9. Bestuur en dienstverlening Algemene dekkingsmiddelen, overhead, VpB en onvoorzien

129 Paragrafen 131 143 149 155 161 169 181 185 187 191 193 194

1. Lokale heffingen 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3. Onderhoud kapitaalgoederen 4. Financiering 5. Bedrĳfsvoering 6. Verbonden partĳen 7. Grondbeleid 8. Gemalendienst NAD 9. Sociaal domein 10. Ruimtelĳk domein 11. Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid 12 Duurzaamheid

197 Financiële begroting 197 219 223

1. Overzicht van baten en lasten 2. Uiteenzetting financiële positie 3. Overzicht reserves en voorzieningen

225 Bĳlagen 227 231 233 235

1. Investeringsplanning 2. Berekening EMU 3. Basisset beleidsindicatoren 4. Begrippenlĳst

239 Afkortingenlĳst

Voorwoord Het college van Burgemeester en Wethouders biedt u hierbĳ de Programmabegroting 2025 en de meerjarenraming voor 2026 tot en met 2028 aan. Het is gelukt om voor 2025 een sluitende begroting aan te bieden met een positief begrotingssaldo. Het is echter al wel een stuk lastiger gebleken om positief uit te komen dan de voorgaande begrotingsjaren. De gemeente krĳgt vanaf 2025 minder geld van het rĳk via het gemeentefonds. Alle gemeenten krĳgen daar vanaf 2025 last van. Vanaf 2026 is de impact hiervan nog groter. Dit jaar wordt door de gemeenten dan ook niet voor niets ‘Het Ravĳnjaar’ genoemd. Met ingang van 2024 heeft het Rĳk de spelregels rond het gemeentefonds veranderd. Hierover zĳn de gemeenten in de meicirculaire voor de zomer geïnformeerd. De belangrĳkste verandering zou aanvankelĳk met ingang van 2026 ingaan en betreft de systematiek die bepaalt hoeveel geld het rĳk in het gemeentefonds stort. In plaats van een bedrag dat gelĳk opgaat met de rĳksbegroting, de ‘trap-op-trap-af-systematiek’, wordt dit bedrag nu gekoppeld aan de groei van de nationale economie, uitgedrukt in het bruto binnenlands product. In praktische zin betekent dit dat het totale gemeentefonds met enkele miljarden euro’s zal afnemen. Een groot aantal gemeenten komt hierdoor meteen in financiële problemen. Voor Pĳnacker-Nootdorp gaat dit vanaf 2026 spelen.

Bĳ de voorbereiding op de Programmabegroting 2025 hebben raad en college al voor de zomer met elkaar over dit financiële probleem gesproken, bĳ de behandeling van de Kadernota 2025. Dit heeft geleid tot een plan en een eerste set aan maatregelen om de financiële klap vanaf 2026 en verder op te vangen. Meer hierover is te lezen in de bĳ de begroting gevoegde informatienota “toekomstige gemeentefinanciën” en het onderdeel Hoofdlĳnen van de financiële positie uit de samenvatting aan het begin van deze Programmabegroting 2025. In de Kadernota 2025, die de titel “Dorps wonen in de metropoolregio” meekreeg valt in grote lĳnen te lezen wat de plannen zĳn voor 2025 en de jaren daarna. In de Programmabegroting 2025 en de meerjarenraming 2026 tot en met 2028 zĳn deze plannen verder uitgewerkt in doelen en maatregelen. Zo valt te lezen dat er als onderdeel van de maatregelen om de toekomstige tekorten te lĳf te gaan nog eens met de stofkam door alle budgetten is gegaan. Alle begrote bedragen waarvan is gebleken of te verwachten dat ze niet volledig worden uitgegeven zĳn opnieuw geraamd. Deze zogenaamde ‘lucht’ in de begroting leverde al enkele miljoenen euro’s op. Daarnaast is er ook nog geld beschikbaar gesteld voor nieuwe wensen vanuit de raad.

Daarvan zĳn de realisatie van een nieuw cultureel centrum op het Raadhuisplein, de verlenging van de Komkommerweg en een grote renovatie van de Katwĳkerlaan de meest in het oog springend. Maar ook de bouw van betaalbare woningen en vraagstukken rond jeugdzorg en zorg voor ouderen door toenemende vergrĳzing vragen aandacht. Het spreekt voor zich dat ook de gemeentelĳke organisatie zal moeten meebewegen met een gemeente die zich kenmerkt door het dorpse wonen in een steeds drukker wordende metropoolregio. Tenslotte is er een nieuwe paragraaf 12 Duurzaamheid toegevoegd aan de Programmabegroting. In deze paragraaf wordt per programma uiteengezet hoe invulling wordt gegeven aan de uitgangspunten van het internationale duurzaamheidsbeleid, zoals opgenomen in de Sustainable Development Goals. Ik bedank ook deze keer weer allen die hebben meegewerkt of op welke wĳze dan ook hun bĳdrage hebben geleverd aan de realisatie van de begrotingsstukken. Het resultaat verdient waardering en respect voor het vele werk. Namens het college van Burgemeester en Wethouders van Pĳnacker-Nootdorp Peter Hennevanger, wethouder financiën

Leeswĳzer De programmabegroting als onderdeel van de planning- en controlcyclus De programmabegroting is een belangrĳk instrument voor de gemeenteraad om zĳn kaderstellende rol in te vullen. In de programmabegroting geeft de gemeente aan wat ze het komend jaar wil doen om bepaalde doelen te bereiken en wat dat mag kosten. Daarmee vormt de begroting een duidelĳk kader waarbinnen het gemeentebestuur en de organisatie het komend jaar moeten werken. Deze begroting is niet alleen voor financieel specialisten, maar voor iedereen. Het gaat immers om het gemeentelĳk huishoudboekje en dat moet voor een ieder te volgen zĳn. Deze leeswĳzer geeft aan hoe de begroting is opgebouwd, wat waar te vinden is en welke relaties er liggen naar andere documenten uit de planning en controlcyclus.

De planning- en controlcyclus

Begroting Kadernota

Planning & Control-cyclus

Ui Jaarrekening

rin

lij n

e nak ko or

gsa genda c

Bedr

ijf s p la n D

Najaarsnota

De gemeenteraad geeft het college financiële en inhoudelĳke kaders mee voor het beleid en de uitvoering daarvan. Het uitgangspunt voor deze kaderstellende rol is het raadsakkoord 2022-2026 'Bouwen aan de toekomst'. Dit akkoord bepaalt in hoge mate de inhoud van de documenten in de jaarlĳkse begrotingscyclus: kadernota, meerjarenbegroting, voorjaarsnota, najaarsnota en jaarstukken. De kadernota is een uitwerking van de bestuurlĳke agenda. Het is een koersbepalend document met financiële en inhoudelĳke kaders voor het daarop volgende begrotingsjaar. In de programmabegroting worden de voornemens van de kadernota geconcretiseerd. De begroting is een wettelĳk voorgeschreven document waarmee de gemeenteraad het college autoriseert tot het doen van uitgaven voor bepaalde doelen. Na vaststelling van de begroting geven de voorjaarsnota en de najaarsnota tussentĳds een overzicht van de stand van zaken van de financiën en de uitvoering van beleid. Ook kunnen in deze nota's budgetten worden bĳgesteld. In de jaarstukken tenslotte wordt verantwoording afgelegd over het gevoerde beleid en het financiële beheer. In de figuur is de planning- en controlcyclus schematisch weergegeven.

Begroting

Subtitel 2019 - 2020

De programmabegroting In de programmabegroting geeft de raad aan welke doelen hĳ wil bereiken en wat de beoogde maatschappelĳke effecten daarvan zouden moeten zĳn. Om deze maatschappelĳke effecten te concretiseren worden daar doelstellingen aan gekoppeld. Tot slot wordt benoemd wat de gemeente gaat doen om deze doelen te halen en hoeveel dat mag kosten.

Opbouw van de begroting in drie delen De begroting bestaat uit drie delen: de negen programma's met de algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien, de paragrafen en de financiële begroting.

A De programma's Het eerste deel van de begroting zĳn de negen programma's waarin alle gemeentelĳke activiteiten en aandachtspunten op een bepaald beleidsterrein zĳn verwoord.

Algemene Dekkingsmiddelen, overhead, VpB en Onvoorzien Hierin staat welke algemene dekkingsmiddelen er zĳn en wat het verloop daarvan is voor de komende vier jaar. Algemene dekkingsmiddelen hebben vooraf geen bepaald bestedingsdoel. Overhead en vennootschapsbelasting (Vpb) zĳn nieuwe onderdelen.

B Paragrafen De paragrafen gaan in op de bedrĳfsvoering in brede zin. In de paragrafen staat de ‘hoe-vraag’ centraal: • Hoe gaan we om met belastingen? (paragraaf 1) • Hoe worden risico’s beheerst en welk effect heeft dat op het weerstandsvermogen? (paragraaf 2) • Hoe onderhouden we onze bezittingen en de openbare ruimte? (paragraaf 3) • Hoe lopen de geldstromen en onze vermogenspositie? (paragraaf 4) • Hoe is de bedrĳfsvoering geregeld en wat kost dat? (paragraaf 5) • Met wie vormen wĳ verbonden partĳen en hoe zĳn de afspraken geregeld? (paragraaf 6) • Hoe is ons grondbeleid ingericht? (paragraaf 7) • Hoe gaan wĳ om met de gemalendienst? (paragraaf 8) • Hoe beheersen we de kosten in het sociaal domein? (paragraaf 9) • Wat zĳn onze ambities in het fysieke domein? (paragraaf 10) • Hoe vordert de implementatie van de Wet Open Overheid? (paragraaf 11) • Welke indicatoren ten aanzien van sustainability (SDG indicatoren) zĳn al in onze begroting aanwezig en geborgd? (paragraaf 12)

C Financiële begroting In dit hoofdstuk zĳn diverse (verplichte) financiële overzichten ondergebracht, waaronder de realisatie baten en lasten van het vorig jaar, het lopende jaar en de komende begrotingsjaren. Het is een samenvatting van het deel ‘Wat mag het kosten’ dat per programma is opgenomen, op verschillende wĳzen gepresenteerd. Vervolgens volgt een uiteenzetting van de financiële positie. Dat is een prognose voor het verloop van de balans. Tot slot is een overzicht opgenomen met alle reserves en voorzieningen van de gemeente en het verwachte verloop daarvan.

Samenvatting Hoofdlĳnen op inhoud De programmabegroting 2025 is gebaseerd op het raadsakkoord 2022-2026 'Bouwen aan de toekomst' en de bĳbehorende Uitvoeringsagenda 2022-2026. Voor de vierde opeenvolgende periode werken de raad en het college van de gemeente Pĳnacker-Nootdorp samen vanuit een breed gedragen raadsakkoord. Dit akkoord beschrĳft de ambities binnen het ruimtelĳk en sociaal domein, met specifieke afspraken en opdrachten voor het college. Deze afspraken zĳn verder uitgewerkt in programmadoelstellingen en een actieagenda in de Uitvoeringsagenda 2022-2026. De activiteiten voor 2025 en daarna zĳn opgenomen in de programmabegroting 2025. Het raadsakkoord benadrukt dat Pĳnacker-Nootdorp een herkenbare, aantrekkelĳke en goed bereikbare gemeente is en blĳft. We willen de hoge woonkwaliteit, het groen en de goede verbindingen behouden en waar nodig versterken. De gemeente streeft naar een groene en dorpse sfeer, zowel in het ruimtelĳk als het sociaal domein, waarbĳ een sterke sociale basis centraal staat. Inwoners zĳn verbonden door diverse sociale netwerken en als hun veerkracht onder druk staat, bieden we passende ondersteuning vanuit het sociaal domein.

Ruimtelĳk domein De Omgevingsvisie 'Verbonden met elkaar', vastgesteld in november 2021, is het belangrĳkste strategische beleidsdocument voor de komende jaren binnen het ruimtelĳk domein. Deze visie richt zich op verbinding: met de regio, stedelĳke voorzieningen, werkgelegenheid en kennis & innovatie. Er wordt gestreefd naar een optimale benutting van de verbindingen tussen gebieden en functies, zoals tussen kernen en groen, glastuinbouw en energietransitie, en wonen en werken. Ook de verbinding tussen inwoners en hun leefomgeving, met zorg voor elkaar en gezamenlĳke activiteiten, is cruciaal. We hebben oog voor de belangen van mens, dier en natuur.

Sociaal domein Onze in 2024 vastgestelde Visie op het sociaal domein ‘Samen gereed voor de toekomst’ benadrukt het belang van een veerkrachtige samenleving waarin iedereen kan meedoen, gelĳke kansen krĳgt en met uitdagingen kan omgaan. Dit bereiken we door samen te werken met inwoners, de gemeente, maatschappelĳke organisaties, zorgaanbieders en het bedrĳfsleven. We focussen op preventie en vroegsignalering om te voorkomen dat zwaardere en duurdere zorg nodig is. Deze ondersteuning vindt plaats binnen verantwoorde financiële kaders. Vanwege de stĳgende kosten in het sociaal domein is er in de najaarsnota 2023 structureel € 2,5 miljoen toegevoegd aan de begroting. Daarnaast wordt sinds 2024 toegewerkt naar een nieuwe begrotingssystematiek voor het sociaal domein (de nullĳn in plaats van een jaarlĳkse bĳstelling via de t-1- systematiek). Het doel is om vanaf 2027 de taken binnen het sociaal domein uit te voeren op het financiële niveau van de jaarrekening 2023. Om realistisch te begroten- en tĳd te hebben zodat nieuwe kostenbeheersingsmaatregelen effect gaan genereren- stelt het college voor om de indexatie voor prĳs en areaal van € 1,2 miljoen voor 2024 nog toe te voegen aan de budgetten voor het sociaal domein. Deze indexatie wordt verwerkt in de begroting, met vanaf 2026 kostenbesparende maatregelen als tegenpost.

Voor 2024 en 2025 wordt dit gedekt uit het begrotingssaldo, en voor 2026 deels (50%) uit de reserve sociaal domein en deels (50%) uit kostenbesparende maatregelen. Vanaf 2027 moeten de kostenbesparende maatregelen volledig de € 1,2 miljoen dekken en de oplopende andere kosten. Het college heeft in 2024 al nieuwe technische kostenbeheersingsmaatregelen genomen en legt politieke kostenbeheersingsmaatregelen via een nieuw interventieplan sociaal domein voor aan de gemeenteraad. Dit betekent ook dat we keuzes moeten maken die invloed hebben op onze maatschappelĳke dienstverlening en mogelĳk juridische risico's met zich meebrengen of de kwaliteit van dienstverlening kunnen verminderen.

Met het nieuwe interventieplan streven we ernaar om vanaf 2027 de taken binnen het sociaal domein te kunnen uitvoeren op het financiële niveau van de najaarsnota 2023.

Dienstverlening Dienstverlening aan onze inwoners en ondernemers is één van, zo niet de belangrĳkste taak van de gemeente. Onze dienstverlening is datgene wat we als gemeente zowel fysiek aan het loket, telefonisch als digitaal aanbieden aan diensten en services aan inwoners, ondernemers, partners en aanbieders. Elk jaar wordt op digitaal gebied meer gevraagd van de gemeenten en hun gebruikers. De verwachtingen van “goede dienstverlening” door de gemeenten zĳn de laatste decennia steeds hoger geworden. Dit betekent dat onze dienstverlening continu moet worden aangepast aan wat de inwoner en de samenleving nodig heeft. Om die reden werken we aan een nieuwe visie op de dienstverlening. In september 2024 heeft de raad een startnotitie "Visie Dienstverlening" vastgesteld. Op basis daarvan ontwikkelen we in 2025 - na een participatietraject - een nieuwe visie en leggen we deze voor aan de raad. In de begrotingsprogramma’s komen de volgende hoofdlĳnen naar voren.

1. Ruimte en wonen Pĳnacker-Nootdorp blĳft een herkenbare, aantrekkelĳke en goed bereikbare gemeente waar inwoners van jong tot oud prettig en veilig wonen, ondernemers hun bedrĳf kunnen uitoefenen, en bezoekers graag wandelen en fietsen in het groene buitengebied. De omgevingsvisie stelt dat we een karakteristieke woon- en leefomgeving met hoge woonkwaliteit willen bieden. Dit document is ons belangrĳkste strategische beleid voor het versterken van de gemeente, met behoud van de groene, dorpse sfeer. We streven naar gebieden en functies die elkaar aanvullen en versterken, met oog voor mens, dier en natuur. Inwoners waarderen het eigen karakter van Pĳnacker-Nootdorp, gevormd door de groene omgeving, hoge woonkwaliteit, dorpse sfeer, ruimtelĳke kwaliteit en hechte gemeenschap. Bĳ grote opgaven zoals energietransitie, woningbouw en klimaatadaptatie willen we de herkenbare woon- en leefomgeving behouden. Om in elke levensfase passende woningen te bieden, werken we aan een evenwichtige woningvoorraad. Dit doen we door woninguitbreiding binnen de kernen, zoals in Hart van Nootdorp, Casa Vita, en op locaties als Tuindershof, Keĳzershof, Oranjepark, Centrumlĳn Pĳnacker-Zuid en De Scheg/Kiem. In 2025 ontwikkelen we nieuwe locaties zoals Dwarskade en werken we aan visies voor Vrĳenban in Delfgauw, Sytwinde in Nootdorp en Goudenregensingel in Pĳnacker.

We voeren prestatieafspraken uit met woningcorporaties voor het behoud en de uitbreiding van sociale huurwoningen en maken via voortgangsrapportages inzichtelĳk hoe de woningvoorraad zich ontwikkelt. Conform de Omgevingswet stellen we (herziene) omgevingsplannen op en vertalen we ons ruimtelĳk beleid in omgevingsprogramma’s. Ook op regionaal, provinciaal en landelĳk niveau behartigen we de belangen van Pĳnacker-Nootdorp. Zo werken we bĳvoorbeeld samen met de negen Haaglanden gemeenten in de bestuurlĳke tafel Wonen, nemen we deel aan het provinciale proces van de ruimtelĳke puzzel en maken we woningbouwafspraken met het Rĳk, de provincie en de regio.

2. Economie en glastuinbouw We willen het economisch vestigingsklimaat in Pĳnacker-Nootdorp aantrekkelĳk houden met ruimte voor lokaal en nieuw ondernemerschap. Samen met ondernemers werken wĳ aan de verbetering van onze dienstverlening en richten we ons op kwalitatieve werklocaties die bĳdragen aan het aantrekken van nieuwe ondernemers, innovaties en een gezonde arbeidsmarkt. Innovaties en herstructurering dragen bĳ aan ruimtelĳke optimalisatie, verduurzaming en economische groei. In 2025 ontwikkelen we omgevingsprogramma's voor vitale glastuinbouwgebieden en het economisch vestigingsklimaat. Regionaal zĳn we actief in de Metropoolregio Rotterdam Den Haag, Businesspark Haaglanden en Greenport West Holland, met als doel een sterk regionaal economisch vestigingsklimaat dat onze lokale belangen ondersteunt.

3. Mobiliteit Pĳnacker-Nootdorp is sterk verbonden, zowel lokaal als regionaal, dankzĳ een uitgebreid netwerk van voetpaden, fietspaden, autowegen en openbaar vervoer. Dit zorgt ervoor dat inwoners gemakkelĳk kunnen werken, wonen, leren en ontspannen. We stimuleren duurzaam vervoer, zoals lopen, fietsen, deelmobiliteit en openbaar vervoer. Hoewel het soms druk is, zĳn er geen structurele knelpunten in het wegennet en de capaciteit lĳkt voorlopig voldoende om de verkeerstoename op te vangen. Om na 2030 beter inzicht te krĳgen in verkeersstromen, gezien toekomstige woningbouwontwikkelingen in gebieden zoals Dwarskade en Overgauw, actualiseren we in 2025 ons onderzoek op basis van de nieuwste gegevens. De MRDH heeft nieuwe financiële afspraken gemaakt met HTM, RET en EBS, waarmee het ondersteuningsprogramma voor de coronacrisis is afgesloten. Er zĳn voorbereidingen gestart om de frequentie van de E-lĳn in 2030 te verhogen. In 2025 zullen we hierover verdere afspraken maken. Verkeersveiligheid blĳft een prioriteit. We richten wĳken, woonerven en wegen ‘duurzaam veilig’ in en stimuleren veilig verkeersgedrag. In 2025 werken we aan het verbeteren van de verkeersveiligheid op locaties zoals Kerkweg/Veenweg en het kruispunt Vlielandseweg/Nieuwkoopseweg/ Katwĳkerlaan. Naast het blĳvend aandacht besteden aan verkeersveilig gedrag, wordt ook de huidige rotondecampagne verder ontwikkeld.

4. Groen en recreatie Pĳnacker-Nootdorp beschikt over uniek groen in zowel de kernen als het buitengebied, samen een natuurnetwerk vormend dat deel uitmaakt van de regionale groengebieden zoals 'Regiopark Buytenhout' en 'Bĳzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland'. Dit groen is belangrĳk voor flora en fauna, biodiversiteit, gezondheid, bewegen, natuur, recreatie en onze economie. Kwalitatief ingericht en goed onderhouden groen, met voldoende ontmoetingsplekken en wandelpaden, versterkt onze identiteit, maakt de omgeving aantrekkelĳk en levendig, en stimuleert beweging. Het Omgevingsprogramma 'Groen in en om de kernen' geeft hier invulling aan. Klimaatverandering leidt tot extremere weersomstandigheden, zoals hittegolven, hevige regenval, wateroverlast en langdurige droogte. Het omgevingsprogramma Water en Klimaat bevat beleid en maatregelen om hiermee om te gaan. Door middel van de communicatiekalender Klimaat, informatiebĳeenkomsten voor Operatie Steenbreek en het project Klimaatbestendig Klapwĳk, maken we inwoners en bedrĳven bewust van de urgentie van klimaatverandering. Met diverse stresstesten onderzoeken we de gevolgen voor onze gemeente en identificeren we mogelĳke maatregelen. De verwachting is dat het ontwerp Omgevingsprogramma eind 2024 ter besluitvorming aan het college wordt voorgelegd.

Daarvoor heeft de raad in het vierde kwartaal 2024 de gelegenheid om dit ontwerp te bespreken.

5. Onderwĳs en kinderopvang We willen dat kinderen en jongeren naar school of opvang gaan, zodat ze zich kunnen ontwikkelen en jongeren een startkwalificatie halen. Waar nodig bieden we ondersteuning bĳ opvoed- en opgroeivragen om achterstanden en schooluitval te voorkomen. Samen met onderwĳs-, voorschoolse voorzieningen, jeugdgezondheidszorg en de bibliotheek werken we vraaggericht aan de Lokaal Educatieve Agenda, waardoor de samenwerking tussen onderwĳs en opvang in kindcentra wordt versterkt. We voeren ons Integraal Huisvestingsplan Kindcentra uit en realiseren nieuwe kindcentra in Klapwĳk, Keĳzershof, Centrum en Noord in Pĳnacker. We renoveren het scholencomplex in Koningshof voor de herhuisvesting van SBO Prinsenhof. In Nootdorp ontwikkelen we kindcentrum De Regenboog als onderdeel van het project Hart van Nootdorp. Stanislas Pĳnacker breidt het schoolgebouw uit. De samenwerking tussen onderwĳs en bedrĳfsleven zetten we voort. Voor volwassenen is er volwasseneneducatie beschikbaar, met gebruik van lokale partners zoals Taalhuis. We richten ons op het ontwikkelen en versterken van taal, rekenen, digitale en sociale vaardigheden om iedereen gelĳke kansen te bieden.

6. Collectieve voorzieningen Met onze collectieve voorzieningen willen we bereiken dat inwoners zo zelfstandig mogelĳk kunnen deelnemen aan de samenleving, gelĳke kansen krĳgen, uitdagingen kunnen aangaan en zich kunnen ontwikkelen en

inzetten voor anderen. De bĳdrage van netwerkorganisaties, vrĳwilligers en mantelzorgers is hierbĳ onmisbaar. We waarderen de sterke sociale basis van onze inwoners en stimuleren samenkracht en (burger)participatie door een wĳkgerichte aanpak en het faciliteren van initiatieven en activiteiten via diverse subsidieregelingen. We investeren in culturele en sportieve voorzieningen en activiteiten. De nieuwe Jan Janssenhal en de binnensportvoorziening in Pĳnacker Noord zĳn geopend. Voor buitensport voeren we het Beheerplan sportvelden 2024-2027 uit. In het centrum van Pĳnacker is de voorbereiding gestart voor de realisatie van het Sociaal Cultureel Centrum aan het Raadhuisplein. We voeren uitvoeringsagenda’s uit op het gebied van sport, gezondheid en cultuur. Vanuit het gedachtegoed van de visie op het sociaal domein, investeren we in jeugd en jongeren zodat ze gezond, veilig en kansrĳk opgroeien. We gaan uit van het principe dat opvoeden en opgroeien gepaard gaat met vallen en opstaan, waarbĳ we normaliseren en uitgaan van de eigen kracht, verantwoordelĳkheid en oplossend vermogen van (pleeg)ouders, verzorgers en jeugd. We blĳven investeren in de verbinding tussen zorg, onderwĳs en kernteam om problemen zoveel mogelĳk te voorkomen via preventie en vroegsignalering. Bestaanszekerheid, kansengelĳkheid en positieve gezondheid blĳven onze voortdurende aandacht hebben.

7. Individuele voorzieningen Ons doel is dat iedereen naar vermogen kan deelnemen aan de maatschappĳ. We begrĳpen echter dat dit niet voor iedereen haalbaar is. Voor sommigen is de maatschappĳ complex, waardoor (tĳdelĳke) ondersteuning nodig kan zĳn. We bieden laagdrempelige en effectieve oplossingen voor jongeren, ouderen, gezinnen en kwetsbare inwoners. Systemen zĳn hierbĳ niet leidend; bestaanszekerheid is een belangrĳk thema. Dit doen we volgens de wettelĳke kaders van de Participatiewet, Wet maatschappelĳke ondersteuning, Wet inburgering en Wet schuldhulpverlening, met ontschotte hulp als uitgangspunt. Gezinnen worden waar nodig ondersteund vanuit één plan. Deze ondersteuning vindt plaats binnen verantwoorde financiële kaders. Vanwege de stĳgende kosten in het sociaal domein is er in de najaarsnota 2023 structureel € 2,5 miljoen toegevoegd aan de begroting. Daarnaast wordt sinds 2024 toegewerkt naar een nieuwe begrotingssystematiek voor het sociaal domein (de nullĳn in plaats van een jaarlĳkse bĳstelling via de t-1- systematiek). Het doel is om vanaf 2027 de taken binnen het sociaal domein uit te voeren op het financiële niveau van de jaarrekening 2023.

Om realistisch te begroten- en tĳd te hebben zodat nieuwe kostenbeheersingsmaatregelen effect gaan genereren- stelt het college voor om de indexatie voor prĳs en areaal van € 1,2 miljoen voor 2024 nog toe te voegen aan de budgetten voor het sociaal domein. Deze indexatie wordt verwerkt in de begroting, met vanaf 2026 kostenbesparende maatregelen als tegenpost. Voor 2024 en 2025 wordt dit gedekt uit het begrotingssaldo, en voor 2026 deels (50%) uit de reserve sociaal domein en deels (50%) uit kostenbesparende maatregelen. Vanaf 2027 moeten de kostenbesparende maatregelen volledig de € 1,2 miljoen dekken en de oplopende andere kosten. Het college heeft in 2024 al nieuwe technische kostenbeheersingsmaatregelen genomen en legt politieke kostenbeheersingsmaatregelen via een nieuw interventieplan sociaal domein voor aan de gemeenteraad. Daarnaast gaan we verder met de doordecentralisatie van beschermd wonen naar beschermd thuis, actualiseren we het beleidsplan schuldhulpverlening, evalueren we het actieplan bestaanszekerheid en realiseren we een regionaal werkcentrum in de arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal.

8. Veiligheid en duurzaamheid Samen met inwoners, maatschappelĳke instellingen en stakeholders werken we aan een veilig, leefbaar en duurzaam leefklimaat. Het Integraal Veiligheidsplan 2023-2026 speelt hierbĳ een cruciale rol, met aandacht voor ondermĳning, (jeugd)overlast en cybercriminaliteit. In 2025 evalueren we het uitvoeringsplan Veiligheid 2023-2024 en stellen een nieuw plan op voor 2025-2026. Om de leefbaarheid en sociale samenhang in wĳken te bevorderen, werken we vanuit het beleidskader ‘wĳken die werken’, dat in 2025 wordt vernieuwd. Als gemeente zetten we ons in voor milieubeheer, afval en watertaken zoals riolering. In 2025 stellen we een nieuw gemeentelĳk rioleringsplan en afvalbeleid op.

Daarnaast werken we aan het omgevingsprogramma Leefkwaliteit, waarin milieuthema’s zoals lucht, water, bodem en geluid worden meegenomen. Het Actieplan Geluid wordt ook uitgevoerd. Het Energietransitieplan 2021 geeft richting aan onze energiebeleid. In 2025 actualiseren we dit plan en starten we met het omgevingsprogramma Warmte, gekoppeld aan nieuwe wetgeving die in januari 2025 wordt verwacht. We zetten onze regisserende rol in de warmtetransitie voort om een warmte-infrastructuur in Oostland en een aansluiting op het regionale restwarmtenet in Pĳnacker-Nootdorp te realiseren. Tot slot continueren we regionale samenwerkingen, zoals de warmte samenwerking Oostland en de Regionale Energiestrategie.

9. Bestuur en dienstverlening Het programma "Bestuur en dienstverlening" richt zich op diverse kerngebieden die verband houden met het functioneren van het bestuur, de dienstverlening aan inwoners en ondernemers, en de interactie met belanghebbenden en samenwerkingspartners. Voor zowel het college als de raad is interactie met de samenleving cruciaal voor de democratische besluitvorming. Het is essentieel om te begrĳpen wat inwoners nodig hebben en hun ervaring en expertise te benutten bĳ het vormgeven van beleid. Daarom is in oktober 2023 het nieuwe burgerparticipatiebeleid “Pĳnacker-Nootdorp denkt mee!” ingevoerd. Dit beleid wordt gestructureerd, transparant en zorgvuldig uitgevoerd om het vertrouwen tussen de lokale overheid en haar inwoners en ondernemers te versterken. In 2025 zal een tussenevaluatie plaatsvinden over de uitvoering van dit participatiebeleid. Omdat het leven van onze inwoners niet stopt bĳ de gemeentegrenzen, werken we samen in regionale verbanden zoals de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH). Daarnaast nemen we deel aan verschillende andere gemeenschappelĳke regelingen op gebieden zoals veiligheid, gezondheid en jeugdhulp. Transparantie in het handelen van de gemeente is van groot belang. We implementeren de Wet open overheid (Woo), die sinds mei 2022 van kracht is en stapsgewĳs wordt ingevoerd vanwege de complexiteit voor overheden.

Er is een impactanalyse uitgevoerd en een meerjarig implementatieplan in ontwikkeling. In 2025 starten we met de uitvoering van dit plan, waarbĳ we werkprocessen en systemen aanpassen om de Woo te integreren in onze werkwĳzen en dienstverlening. Dienstverlening aan inwoners en ondernemers is een kerntaak van de gemeente. Dit kan traditioneel aan de balie, schriftelĳk of telefonisch, maar steeds vaker ook digitaal. Ons doel is om de (digitale) dienstverlening te versterken door klant- en vraaggericht te werken en maatwerk te bieden waar nodig. In september 2024 heeft de raad een startnotitie "Visie Dienstverlening" vastgesteld. Op basis daarvan ontwikkelen wĳ een nieuwe visie en leggen deze voor aan de raad. De ontwikkelingen in de samenleving volgen elkaar in rap tempo op. De samenleving verandert daardoor en zo ook de context waarbinnen wĳ als gemeente onze taken uitvoeren. Dit vraagt dat wĳ onze gemeentelĳke dienstverlening daarop steeds aanpassen. Om dit te kunnen blĳven doen is een wendbare en flexibele organisatie nodig en een professionele organisatie die zich blĳft doorontwikkelen. In de begroting 2024 is de raad verder geïnformeerd over enkele veranderingen die onze organisatie doormaakt en over de ontwikkelopgave die er nodig is om ook in de toekomst aangesloten te blĳven op wat de samenleving van ons vraagt.

In 2023 is hiertoe een traject gestart waarbinnen een ontwikkelagenda wordt uitgewerkt om te bepalen waarop de organisatie zich moet ontwikkelen. Eind 2023 is er ook een bestuursopdracht vastgesteld, waarin is bepaald dat naast de ontwikkelagenda een nieuw organisatiedocument wordt ontwikkeld. Medio 2024 is er een nieuwe organisatievisie en een ontwikkelagenda opgeleverd. Op dit moment is het de verwachting dat de visie na een advies van de ondernemingsraad - in het vierde kwartaal van 2024 wordt vastgesteld. De implementatie wordt voorbereid voor 2025. De raad wordt hierover separaat geïnformeerd en bĳgepraat. In het kader van de organisatieontwikkeling hebben wĳ ook aandacht voor ontwikkeling van technologie. Technologische ontwikkelingen gaan razendsnel en beïnvloeden steeds meer de manier waarop de ambtelĳke organisatie werkt. Daarom ontwikkelen we in 2025 ook een visie op de digitalisering van de ambtelĳke organisatie, waarbĳ we de voor- en nadelen en de bĳbehorende dilemma's zorgvuldig afwegen.

Op deze manier streven we naar een transparante, betrokken en moderne gemeente die effectief inspeelt op de behoeften van haar inwoners en ondernemers.

Tot slot Voor de negen begrotingsprogramma’s geldt dat er een concreet takenpakket ligt voor 2025. De hiervoor benodigde middelen zĳn in de financiële begroting opgenomen. In het vervolg van dit hoofdstuk worden de financiële positie en mutaties in hoofdlĳnen geschetst.

Hoofdlĳnen van de financiële positie Financieel kader In dit deel gaan we in op de vraag hoe de gemeente haar inkomsten verkrĳgt om de inhoudelĳke doelen te realiseren. Grofweg zĳn de Algemene uitkering, grondexploitaties en de opbrengsten uit belastingen en heffingen de grootste inkomstenbronnen. In grafiekvorm ziet de verdeling er in procenten als volgt uit.

Algemene uitkering: (56.08) Grondexploitaties: (13.77) Gemeentelĳke heffingen: (17.4) Rĳksbĳdragen: (6.77) Dividenden: (0.7) Overig: (5.29)

Woningbouwprognose 2025-2028 In de cĳfers van de Kadernota 2025 zĳn de woningbouwprognoses geactualiseerd. Er is geen aanleiding om deze prognose bĳ de Programmabegroting 2025 te herzien. Voor de komende vier jaren wordt rekening gehouden met een gemiddeld aantal op te leveren woningen van 286 stuks per jaar.

Algemene uitkering uit het Gemeentefonds De algemene uitkering uit het gemeentefonds is voor Pĳnacker-Nootdorp de grootste bron van inkomsten. De hoogte van deze uitkering wordt bepaald op basis van objectieve verdeelmaatstaven zoals bĳvoorbeeld het aantal inwoners, de (sociale) samenstelling van de bevolking en het aantal woonruimten. Bĳ de bepaling van de algemene uitkering uit het gemeentefonds voor Pĳnacker-Nootdorp is uitgegaan van onder andere de volgende maatstafgegevens: Aantallen per 1 januari

2025

2026

2027

2028

aantal inwoners

58.671

59.386

60.101

60.816

aantal inwoners: jongeren < 18 jaar

13.435

13.464

13.473

13.494

545

565

595

625

aantal woonruimten

22.906

23.192

23.478

23.764

Aantal personen met een migratieachtergrond

8.978

9.003

9.223

9.436

aantal bĳstandsontvangers

Algemene uitkering in de begroting 2025-2028 De hoogte van de raming van de algemene uitkering uit het gemeentefonds voor Pĳnacker-Nootdorp voor de periode 2025-2028 is gebaseerd op informatie uit de meicirculaire gemeentefonds 2024 van het ministerie van BZK. De verwachte inkomsten algemene uitkering uit het gemeentefonds bedragen: (bedragen X € 1.000)

2025

2026

2027

2028

inkomsten uit meicirculaire 2024

94.248

93.616

97.465

101.139

Een uitgebreide toelichting op de mutaties van de algemene uitkering vanuit het Gemeentefonds is opgenomen in onderdeel Algemene uitkering in de begroting 2025.

Heffingen, belastingen en leges Een belangrĳk deel van de inkomsten van de gemeente Pĳnacker-Nootdorp bestaat uit lokale heffingen en belastingen. Deze lokale heffingen worden opgebracht door de inwoners en bedrĳven van de gemeente Pĳnacker-Nootdorp. De gemeente Pĳnacker-Nootdorp kent de volgende gemeentelĳke belastingen, heffingen en retributies: OZB, afvalstoffenheffing, rioolheffing, leges omgevingsvergunningen, leges burgerzaken, toeristenbelasting. Een nadere toelichting op de lokale heffingen wordt gegeven in de paragraaf ‘Lokale heffingen’.

Financieel Perspectief In de Kadernota 2025 zĳn de financiële mutaties als gevolg van onder andere de autonome ontwikkelingen, collegebesluiten en het sociaal domein in beeld gebracht. Na vaststelling van de Kadernota op 11 juli 2024 zĳn deze mutaties verwerkt in de Programmabegroting 2025. De onderwerpen algemene uitkering en indexatie voor prĳsontwikkelingen en areaaluitbreiding zĳn bĳ de Kadernota doorgeschoven naar de Programmabegroting om als geheel beoordeeld te kunnen worden in samenhang met de ontwikkelingen in het gemeentefonds en de meicirculaire. De investeringsplanning en renteresultaat zĳn nu ook in de Programmabegroting verwerkt. Het meerjarig begrotingssaldo is hieronder in tabelvorm opgenomen en wordt daarna per onderdeel afzonderlĳk toegelicht.

Samenvatting Omschrĳving (- = nadeel) Bedragen x € 1.000

2026

2027

2028

1. Saldo primaire begroting 2024-2028 + aangenomen amendementen

2025 3.642

-3.225

-5.508

-5.454

2. Mutaties Kadernota 2025

-682

-552

1.289

1.411

Saldo Kadernota 2025

2.960

-3.777

-4.219

-4.043

3. Meicirculaire 2024 en nadere invulling van de gevolgen

-2.561

-22

-1.215

-2.631

4. Actualisatie belastingen, heffingen en areaal

624

695

1.003

1.232

5. Gevolgen P-begroting (incl. raad en college) en gevolgen overhead

-78

-44

-30

-44

6. Herziening kapitaallasten

-19

-254

-368

-963

7. Collegebesluiten, autonome en overige ontwikkelingen na opstellen KN2025

176

1.584

1.347

885

8. Toekomstbestendige gemeentefinanciën

955

1.730

2.554

2.028

2.057

-88

-928

-3.536

Saldo begroting

Het financiële overzicht is als volgt opgebouwd: 1. Als beginpunt het saldo van de primaire begroting 2024 2. Financiële mutaties zoals opgenomen in de Voorjaarsnota 2024 en Kadernota 2025 Onderdeel 1 is uitgebreid toegelicht in de Programmabegroting 2024. Onderdeel 2 is toegelicht in de Kadernota 2025. In voorliggende begroting zĳn de mutaties toegelicht die na het vaststellen van de Kadernota 2025 hebben plaatsgevonden. In onderdeel 8 zĳn de voorstellen uit de Kadernota 2025 voor het onderdeel Toekomstbestendige gemeentefinanciën opgenomen. 3.

Meicirculaire 2024 en nadere invulling van de gevolgen

Omschrĳving (- = nadeel) Bedragen x € 1.000 Volume accres historisch Bbp

2025

2026

2027

2028

-928

1.811

1.812

1.841

LPO accres prĳs Bbp

-2.605

-3.131

-3.293

-3.201

Incidentele compensatie en schrappen opschalingskorting

1.425

1.804

1.753

1.707

Uitkeringsbasis en aanpassing maatstafhoeveelheden

1.004

1.323

1.538

1.788

Voorschot structurele middelen Beschermd Wonen

-170

Besparingsverlies Jeugd

863

Afboeking eerder opgenomen besparingsverlies Jeugd

-815

Actualisatie prĳs index

-1.575

-2.189

-3.549

-4.070

Actualisatie volume index

254

395

539

-686

Kleine verschillen

-14

-35

-15

-10

Totaal gevolgen

-2.561

-22

-1.215

-2.631

Een uitgebreide toelichting op de mutaties van de algemene uitkering vanuit het Gemeentefonds is opgenomen in onderdeel Algemene uitkering in de begroting 2025. 4.

Actualisatie belastingen, heffingen en areaal

Omschrĳving (- = nadeel) Bedragen x € 1.000

2025

2026

2027

2028

OZB en Toeristenbelasting

534

701

836

Kostendekkendheid afval en riolering

-6

167

1.263 -31

Totaal gevolgen

624

695

1.003

1.232

OZB en Toeristenbelasting De OZB opbrengsten worden naar boven bĳgesteld op basis van 6,3% inflatie (conform de meicirculaire 2024). Jaarlĳks wordt een nieuwe jaarschĳf aan de meerjarenraming toegevoegd en geindexeerd. Dit verklaart de hogere bĳstelling in 2028 tot op niveau van 2024.

Kostendekkendheid afval en riolering De taakvelden afval en riolering zĳn kostendekkend. Dit betekent dat alle gemaakte kosten worden doorbelast aan de eindgebruiker. De kostendekkendheid van beide taakvelden is 100%. Een nadere toelichting hierover staat in de paragraaf 'Lokale heffingen'. 5.

Gevolgen P-begroting (inclusief raad en college) en gevolgen overhead

Omschrĳving (- = nadeel) Bedragen x € 1.000

2025

2026

2027

2028

Actualisatie salarissen, overige personeelskosten en urentoerekening

-78

-44

-30

-44

Totaal gevolgen

-78

-44

-30

-44

De personeelsbegroting is geactualiseerd op basis van de laatste CAO en nieuwe zorg- en pensioenpremies.

Actualisatie salarissen, overige personeelskosten en urentoerekening In de nieuwe personeelsbegroting is de Cao 2023-2024 verwerkt. 6.

Herziening kapitaallasten

Omschrĳving (- = nadeel) Bedragen x € 1.000

2025

2026

2027

2028

Actualisatie overige kapitaallasten investeringplanning

-420

-752

-698

-623

Realistischer investeringsplanning

401

498

330

-340

Totaal gevolgen

-19

-254

-368

-963

Actualisatie investeringsplanning en kapitaallasten De investeringsplanning is geactualiseerd. De oplopende kapitaallasten worden met name veroorzaakt door het beheerplan buitensport, vervangende ICT-investeringen, bĳstellen van de investeringsbudgetten voor scholen en het Sociaal Cultureel Centrum (SCC) in Pĳnacker.

Realistischer investeringsplanning Vanaf 2023 is de onderuitputting van de investeringsplanning een continu aandachtspunt. In de voorliggende begroting is hierin een nieuwe stap gezet. Door middel van een rekenkundige aframing zĳn de kapitaallasten voor met name automatisering en openbare ruimte realistischer begroot. De herinrichting en optimalisering van het proces wordt in de P&C-cyclus 2026 verder uitgewerkt. De investeringsplanning is terug te vinden in bĳlage 1. 7.

Collegebesluiten, autonome ontwikkelingen en overige ontwikkelingen na opstellen Kadernota 2024

Omschrĳving (- = nadeel) Bedragen x € 1.000

2025

2026

2027

2028

Collegebesluiten Weidevogelkerngebied Zuidpolder van Delfgauw

-73

Omschrĳving (- = nadeel) Bedragen x € 1.000

2025

2026

2027

2028

Bĳdrage Veiliheidsregio Haaglanden

-140

Contractenbeheer

-12

-140 -

Subtotaal

-225

-140

Autonome ontwikkelingen Omgevingsprogramma's incidentele middelen

-200

-125

Rentebaten kort

1.875

2.055

1.671

-44

-94

-22

Actualisatie grondexploitaties Actualisatie huuropbrengsten gemeentelĳke accommodaties

1.112

-37

-1.230

Subtotaal

401

1.724

1.487

1.025

Totaal gevolgen

176

1.584

1.347

885

Prĳs- en volumeindex Sociaal Domein kadernota 2023

-87

Weidevogelgebied Voor de inrichting van het Weidevogelkerngebied is eenmalig budget beschikbaar gesteld. Dit wordt in 2024 en 2025 uitgevoerd.

Bĳdrage veiligheidsregio Haaglanden Op basis van de ontwerpbegroting 2025 van de Veligheigdsregio Haaglanden is de gemeentelĳke bĳdrage met € 140.000 verhoogd.

Contractenbeheer Voor het contractbeheer is een nieuw softwarepakket aangeschaft. De implementatiekosten hiervan bedragen € 12.000.

Omgevingsprogramma's incidentele middelen Voor het opstellen van omgevingsprogramma’s is voor de periode 2025-2027 incidenteel budget opgenomen.

Rentebaten kort Als gevolg van de oplopende marktrente en het positieve rekeningcourantsaldo kunnen de korte renteopbrengsten worden verhoogd. Ten opzichte van de kadernota 2025 zĳn de rentebaten verhoogd met € 1,875 miljoen in 2025, aflopend naar € 1,1 miljoen in 2028. Deze mutaties zĳn zichtbaar in bovenstaande tabel. In totaliteit wordt, inclusief deze mutaties, nu rekening gehouden met € 3,25 miljoen rentebaten kort in 2025, aflopend naar € 2,0 miljoen in 2028.

Actualisatie grondexploitaties De grexen zĳn geactualiseerd per 1 juli 2024. De financiele effecten zĳn beperkt.

Actualisatie huuropbrengsten gemeentelĳke accommodaties De investeringsbudgetten voor de uitbreiding van de Beatrixschool en de Keizerskroon bestonden oorspronkelĳk uit een deel onderwĳslokalen en een deel kinderopvang. Daarnaast is voor de te ontvangen huur van de kinderopvang in de begroting een opbrengst opgenomen. Er worden echter alleen onderwĳslokalen gerealiseerd. De begrote verhuuropbrengen vanaf 2026 worden afgeraamd.

Prĳs- en volumeindex Sociaal Domein kadernota 2023 De nullĳn waarbinnen de budgetten van het sociaal domein bĳ de Kadernota 2025 zĳn opgesteld is gebaseerd op het prĳsniveau 2023. Met de reguliere indexering voor prĳs en volume zĳn de budgetten sociaal domein vervolgens voor 2025 geïndexeerd. De indexering voor het tussenliggende jaar 2024 wordt met deze mutatie in 2025 toegepast voor in totaal € 1,2 miljoen. Dit geldt ook voor 2026 maar dan is de helft hiervan onderdeel van de kostenbeheersingsopdracht sociaal domein en wordt de andere helft gedekt vanuit de bestemmingsreserve sociaal domein. Vanaf 2027 valt deze post geheel binnen de opdracht voor kostenbeheersing sociaal domein. 8. Toekomstbestendige gemeentefinanciën

Toekomstbestendige gemeentefinanciën Omschrĳving (- = nadeel) Bedragen x € 1.000 BCF plafond Kadernota beslispunt 5e

2025

2026 250

2027 250

2028 250

Rentebaten kort beslispunt 5f

250

500

SCC KN25 beslispunt 3c

-526

Voorbereidingsbudget transformatiegebieden beslispunt 4g

Handhaving en IVP beslispunt 4a

Afbouw subsidie Papaver beslispunt 4b Bĳdrage regionaal groen beslispunt 4i Bĳstelling OZB (niet)woningen eigenaren/gebruik (inhaal 3% 2025 en 3% 2026) beslispunt 5a

328

656

Citymarketing beslispunt 4h

188

188 116

Dubbel maaien begrazen beslispunt 4d Herziening parkeermaatregelen beslispunt 4f Hogere toerekening kosten aan afval beslispunt 5c

116

Hogere toerekening kosten aan riolering beslispunt 5c

204

Hondenbelasting beslispunt 3d

-154

-154 104

ICT decentraal beslispunt 4a

104

Inperking LL-vervoer beslispunt 4c

104

Kapitaallasten Kerkweg/Veenweg beslispunt 3b

-42

Korting exploitatiesubsidie dobbeplas beslispunt 3e

-75

Kosten ondernemers toerekenen beslispunt 5b

310

Participatiebeleid beperken beslispunt 4e

Ruimte LEA beslispunt 4a

Urgente noden beslispunt 4b

2.554

2.028

Totaal gevolgen

955

1.730

Met de vaststelling van de Kadernota 2025 is besloten een aantal (beoogde) maatregelen in het kader van toekomstbestendige gemeentefinanciën te verwerken in de begroting, vooruitlopend op bestuurlĳke besluitvorming en daadwerkelĳke start uitvoering. Een deel hiervan is direct vanaf 2025 verwerkt. Een aantal andere maatregelen dient verder uitgewerkt te worden. Hiervoor zĳn vanaf 2026 in de meerjarenraming stelposten opgenomen.

Stelpost Enecogelden Met het door de raad vastgesteld beleidsplan 'Investeringsplanning- en financieringsplan 2020-2025' is bĳ de Kadernota 2021 besloten een deel van de opbrengst uit de aandelen Eneco in te zetten om binnen de begroting structureel ruimte te creeëren. Deze ruimte wordt in deze meerjarenbegroting apart gepresenteerd als stelpost 'Enecogelden'. Aan de raad worden voorstellen voorgelegd voor aanwending van deze stelpost. Als de stelpost Enecogelden niet wordt ingezet valt dit jaarlĳks vrĳ bĳ de jaarrekening als positieve bĳdrage aan het saldo. Omschrĳving (- = nadeel) Bedragen x € 1.000 Begrote beginstand per 01/01

2025

2026

597

-60

2027 597

2028 597

Besluiten Aanstelling doorstroommakelaar in het kader van de Woonzorgvisie Inzet tbv nieuw Sociaal Cultureel Centrum Pĳnacker Stand per einde jaar

537

-60

-232

-537

305

Structureel en reëel sluitende Begroting 2025 De Provincie Zuid-Holland stelt als toezichthouder de eis dat de meerjarenbegroting sluitend is of dat de begroting van het komend jaar structureel en reëel sluitend is om in aanmerking te komen voor repressief toezicht. Om de begroting reëel sluitend te maken, dienen de incidentele baten en lasten te worden gecorrigeerd op het totaal saldo van baten en lasten van de Begroting 2025.

Omschrĳving (- = nadeel) Bedragen x € 1.000

2025

Saldo van de begroting 2025 inclusief incidentele baten en lasten

2.057

Hierin opgenomen incidentele baten

-9.266

Hierin opgenomen incidentele lasten

9.535 269

Saldo begroting 2025 gecorrigeerd voor incidentele baten en lasten

2.326

Na correctie van de incidentele baten en lasten vertoont het totaal saldo van baten en lasten van de Begroting 2025 een positief saldo van € 2.326.000, waarmee wordt voldaan aan de eis van de toezichthouder. Een compleet overzicht in tabelvorm van de incidentele baten en lasten treft u aan in onderdeel C. ‘De financiële begroting’.

Mutaties in de reserve Financiële gevolgen Algemene reserve Algemene reserve Omschrĳving (- = nadeel) Bedragen x € 1.000

2025

2026

2027

2028

Beginstand per 01/01

62.797

53.940

53.120

51.491

Begrotingssaldo

2.060

-88

-928

-3.536

GrExen: winstuitname

4.218

2.349

276

728

133

-1.104

-628

-110

-182

-488

-72

-88

-928

-3.536

Jaarlĳks saldo strategisch vastgoed GrExen: mutatie Voorziening Nadelige complexen Dekking afschrĳvingslasten Investeringen Storting in bestemmingsreserve Egalisatie begrotingssaldo 2026 e.v. Afwaardering grond Emmapark

-2.426

-85

Investering Sociaal Cultureel Centrum

-13.591

Stand per einde jaar

53.940

53.120

51.491

45.026

Aanvullende storting voorziening Baggeren

De komende jaren worden zowel bedragen toegevoegd als onttrokken aan de algemene reserve.

Weerstandsvermogen De mutaties in de algemene reserve zĳn onder andere het gevolg van de jaarlĳkse aanvulling of vrĳval van de voorziening ‘Nadelige complexen’, het verplicht nemen van winsten binnen de grondexploitaties en de begrotingssaldi 2025 tot en met 2028. Verloop van de algemene reserve Bedragen x € 1.000

2025

2026

2027

2028

Weerstandscapaciteit per 01/01

62.797

53.940

53.120

51.491

Mutaties in de algemene reserve

-10.917

-732

-701

-2.929

Begrotingssaldo

2.060

-88

-928

-3.536

Weerstandscapaciteit per 31/12

53.940

53.120

51.491

45.026

In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing is de benodigde weerstandscapaciteit bepaald op € 12,5 miljoen. De ratio weerstandsvermogen wordt dan ook (meerjarig) gebaseerd op deze benodigde weerstandscapaciteit. Verloop ratio weerstandsvermogen

2025

2026

2027

2028

A. Weerstandscapaciteit per 31/12

53.940

53.120

51.491

45.026

B. Benodigde weerstandscapaciteit

12.455

C. Ratio weerstandsvermogen = A/B

4,33

4,26

4,13

3,62

Het benodigde weerstandsvermogen is geactualiseerd (inclusief actualisatie Grondexploitaties per 01-07-2024) conform de in de nota Weerstandsvermogen en Risicomanagement 2014 opgenomen systematiek en wordt voor alle jaren gekwalificeerd als ‘uitstekend’.

Schuldpositie Samengevat zĳn er drie kasstromen die de schuldomvang beïnvloeden:

• • •

In- en uitgaande geldstroom in het kader van de realisatie van begrotingsprogramma’s (exploitatie en onderhoud); In- en uitgaande geldstroom van investeringen (grondexploitaties en aanleg van voorzieningen zoals wegen en scholen); In- en uitgaande geldstroom als gevolg van het aangaan van schulden (financiering).

De totale schuld wordt dus hoger of lager door het geheel van positieve en negatieve kasstromen in de exploitatie, de investeringen en de financiering. De verschillende kasstromen en de schuld van de gemeente ontwikkelt zich in grote lĳnen als volgt: Bedragen x € 1.000 (- = negatieve kasstroom)

2025

2026

Kasstroom saldo exploitatie/onderhoud

-1.380

-2.018

1.566

-305

Kasstroom saldo investeringen/grondexploitaties

-13.648

-17.249

-12.118

-8.202

Kasstroom saldo rentebaten -/- rentelasten Mutatie netto schuld

2027

2028

1.748

1.766

1.694

1.371

-13.280

-17.501

-8.858

-7.136

Schuldomvang In onderstaande tabel wordt weergegeven hoe de totale schuldomvang zich ontwikkelt op grond van de huidige meerjarenbegroting, de actualisatie van de grondexploitaties per 1-7-2024 en de investeringsplanning. Bedragen x € 1.000

2025

2026

2027

2028

Verwachte vordering rekening courant "Schatkistbankieren" per 01/01

97.000

73.845

46.469

28.069

Aflossing leningportefeuille

-9.875

-9.542

-5.475

Mutatie netto schuld

-13.280

-17.501

-8.858

-7.136

Verwachte vordering rekening courant "Schatkistbankieren" per 31/12

73.845

46.469

28.069

15.458

De VNG spreekt van houdbare gemeentefinanciën als een gemeente ook bĳ een scenario met economisch slecht weer (met tegenvallende rĳksinkomsten, lagere grondverkopen en stĳgende rentepercentages) genoeg geld overhoudt om aan de schuldverplichtingen te kunnen voldoen, zonder dat de noodzakelĳke publieke voorzieningen daarbĳ in de knel komen. In deze benadering is alleen sturen op baten en lasten niet genoeg. Hiervoor is ook inzicht in de geldstromen en de hoogte van de schuld nodig. Voor houdbare gemeentefinanciën moet de toename van de schulden in verhouding blĳven met de jaarlĳkse inkomsten van een gemeente. Stĳgende rentelasten geven extra druk op de exploitatie. Als de exploitatie geen ruimte biedt, moet er meer worden geleend. Dat veroorzaakt meer rentelasten en zo ontstaat een negatieve spiraal. Met andere woorden: het is belangrĳk om in de gaten te houden hoeveel ruimte er binnen de begroting is om bestaande schulden af te lossen.

Schuldnormering In het Collegeprogramma is aangegeven dat er een strategie nodig is voor het terugbrengen van de schuldenlast. Het uitgangspunt is om vanaf 2026 een criterium voor een houdbare schuldpositie op te nemen in de begroting. Als streefnorm voor de schuldomvang hanteren we dat de schuldquote (= ratio schuld/inkomsten) maximaal 100% bedraagt. Momenteel zit de gemeente Pĳnacker-Nootdorp onder deze streefnorm en is de verwachting dat de schuldquote de komende jaren ook onder de streefnorm zal blĳven.

Verwachte hoogte van de leningenportefeuille De leningenportefeuille lange termĳn bedraagt op 1 januari 2025 ruim € 55 miljoen en neemt de komende jaren af met € 37 miljoen tot ruim € 18 miljoen eind 2028. Deze afname is gebaseerd op het aflossingsschema dat met de geldverstrekkers contractueel is afgesproken.

Programma's 1. Ruimte en wonen Het raadsakkoord stelt dat Pĳnacker-Nootdorp een herkenbare, aantrekkelĳke en goed bereikbare gemeente is en blĳft. Inwoners van jong tot oud kunnen hier prettig en veilig wonen, ondernemers kunnen hun bedrĳf uitoefenen en bezoekers komen graag wandelen en fietsen in ons groene buitengebied. We willen de hoge woonkwaliteit behouden en waar nodig versterken, zodat mensen zich hier kunnen vestigen en inwoners een lokale wooncarrière kunnen doorlopen.

Algemene omschrĳving Het programma Ruimte en wonen bestaat uit drie onderdelen: 1. Ruimte en leefomgeving; 2. Wonen en bouwen; 3. Grondexploitaties ͕ met uitzondering van bedrĳventerreinen

Wat willen we bereiken?

Doelstelling

Een karakteristieke woon- en leefomgeving en een hoge woonkwaliteit

Wat willen we bereiken

Een herkenbare woon- en leefomgeving Een evenwichtige woningvoorraad voor een lokale wooncarrière

Wat gaan we daarvoor doen 1. Behouden en ontwikkelen van een herkenbare en passende woonen leefomgeving 2. Uitbreiden van de woningvoorraad 3. Benutten van de woningvoorraad voor (lokale) doelgroepen

We bieden onze inwoners, ondernemers en bezoekers een karakteristieke en herkenbare woon- en leefomgeving. Door verbinding van ruimtelĳke, sociale, economische en ecologische structuren willen we de gemeente als geheel versterken, met behoud van de groene, dorpse sfeer. We werken dan ook aan gebieden en functies die optimaal gebruik maken van elkaars kwaliteiten, elkaar aanvullen en versterken, rekening houdend met de belangen van mens, dier en natuur. Onze inwoners waarderen het eigen karakter van Pĳnacker-Nootdorp dat gevormd wordt door de groene omgeving, de hoge woonkwaliteit, de dorpse sfeer, de ruimtelĳke kwaliteit en de hechte gemeenschap. Daarom willen we er ook voor zorgen dat bĳ de grote opgaven zoals de energietransitie, woningbouw en klimaatadaptatie, de woon- en leefomgeving herkenbaar blĳft. De gebiedsprofielen, die een onderdeel vormen van de omgevingsvisie, laten zien hoe we met behoud van het vertrouwde, ook nieuwe ontwikkelingen een plek kunnen geven.

Het is, zeker in de huidige gespannen woningmarkt, voor inwoners niet altĳd makkelĳk om te verhuizen naar een passende en betaalbare woning. Mede daarom zetten we ons in voor meer evenwicht in de woningvoorraad. Daarmee bedoelen we dat we er naar streven dat er genoeg woningen zĳn voor iedere doelgroep en in iedere prĳsklasse. Hiermee vergroten we de kans dat onze inwoners een lokale wooncarrière kunnen doorlopen en bieden we nieuwe inwoners de mogelĳkheid om in Pĳnacker-Nootdorp te komen wonen. We zĳn ons ervan bewust dat we deel uitmaken van een dynamische regio waar de druk op de ruimte hoog is. Dit heeft directe en indirecte gevolgen voor de toekomst van onze gemeente. Onze inzet in de regio is gebaseerd op de unieke kwaliteiten van Pĳnacker-Nootdorp zoals het woonmilieu, het groene buitengebied, de bedrĳventerreinen en de glastuinbouw. Daarbĳ leggen we de nadruk op de bĳzondere bĳdrage die onze gemeente levert aan de agglomeratiekracht en het vestigingsklimaat van de regio. Pĳnacker-Nootdorp beschikt, als landelĳke, groene gemeente met goede verbindingen naar de grote steden, over kwaliteiten en (woon)milieus, die in de stad niet te realiseren zĳn én van meerwaarde zĳn voor inwoners van de hele regio. Onze inzet blĳft niet beperkt tot de regio.

We nemen, waar nodig en mogelĳk, deel aan provinciale en landelĳke trajecten om de belangen en kansen van Pĳnacker-Nootdorp te agenderen. Voorbeelden daarvan zĳn de nieuwe Nota Ruimte, nationale programma’s, de ruimtelĳke puzzel, het provinciaal omgevingsbeleid en provinciale programma’s.

Stand van zaken en vooruitblik Het programma Ruimte en Wonen bestaat uit de volgende drie verplichte taakvelden: 1. 2. 3.

Ruimte en leefomgeving: Wonen en bouwen; Grondexploitaties, met uitzondering van bedrĳventerreinen.

1. Ruimte en leefomgeving Karakteristieke woon- en leefomgeving met een hoge woonkwaliteit We monitoren de woon- en leefomgeving en de woonkwaliteit door iedere twee jaar een leefbaarheidsmonitor (LEMON) uit te voeren. De meest recente leefbaarheidsmonitor dateert uit 2023. Daarbĳ is gekeken naar de punten die inwoners het meest belangrĳk vinden voor de fysieke woonomgeving. De onderstaande scores geven een beeld van de waardering van onze inwoners. 2021 2023 Totaaloordeel voor de wĳk

8,0

Kwaliteit van de woningen

7,8

7,9

Woonomgeving

7,0

7,1

Gronevoorzieningen

7,0

Algemene voorzieningen

7,6

7,5

Wanneer we deze cĳfers vergelĳken met leefbaarheidsmonitor uit 2021 dan zien we dat de waardering voor de woningkwaliteit en woonomgeving licht gestegen zĳn, het totaaloordeel voor de wĳk is gelĳk gebleven, net als de waardering voor zowel de groenvoorzieningen. Het cĳfer voor de algemene voorzieningen is met een 7,5 licht gedaald. Daarmee geven de inwoners in 2023 de hoogste cĳfers voor de fysieke leefomgeving sinds we gestart zĳn met de tweejaarlĳkse metingen. In 2025 wordt opnieuw een leefbaarheidsmonitor uitgevoerd.

Omgevingswet Sinds 2019 werken we aan de uitvoering van het Programmaplan Omgevingswet om klaar te staan voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Nu de Omgevingswet op 1 januari 2024 daadwerkelĳk in werking is getreden is het programma in 2024 langzaam afgebouwd en worden kerninstrumenten als de omgevingsvisie, omgevingsprogramma’s, het omgevingsplan en de omgevingsvergunningen deel van het reguliere werk. Over de kerninstrumenten informeren we via de planning en controlcyclus. Het Programmaplan Omgevingswet is in september 2024 afgesloten met de zesde en laatste monitor Omgevingswet voor de raad. Eén jaar na inwerkingtreding van de Omgevingswet in het eerste kwartaal 2025 zal het college conform de aanbevelingen van de rekenkamercommissie een vervolgmeting uit (laten) voeren over de Omgevingswet op de aspecten

organisatie, instrumenten, omgeving, financiën en de rol van de raad en daarover rapporteren in het jaarverslag bĳ de jaarstukken 2024.

Omgevingsvisie en planMER In het raadsakkoord op hoofdlĳnen 2022-2026 wordt bevestigd dat de Omgevingsvisie Pĳnacker-Nootdorp 2050 het strategische beleidsdocument is voor de fysieke leefomgeving. Bĳ nieuwe ontwikkelingen baseren we ons dan ook op de ambities uit de omgevingsvisie. In 2024 stellen we de eerste monitor van de omgevingsvisie (en planMER) op. Daarin laten we zien of en in hoeverre de ambities in de omgevingsvisie daadwerkelĳk worden bereikt en of bĳstelling wellicht noodzakelĳk is.

Omgevingsprogramma’s In de komende jaren zetten we al het ruimtelĳk beleid om in een beknopt aantal omgevingsprogramma’s. Daarvoor is een planning opgesteld, die regelmatig wordt geactualiseerd. Zo geven we uitvoering aan de kaders die de raad in de omgevingsvisie heeft vastgesteld. Aangezien het een nieuw instrument is, leren en werken we tegelĳkertĳd. De omgevingsprogramma’s worden gekoppeld aan de programma’s in de begroting. De onderstaande omgevingsprogramma’s worden genoemd in de begroting 2025: • • • • • • • •

Ruimtelĳke kwaliteit (programma 1) Aantrekkelĳk economisch vestigingsklimaat (programma 2) Vitale glastuinbouwgebieden (programma 2) Duurzame mobiliteit (programma 3) Groen in en om de kernen (programma 4) Klimaatbestendige gemeente (programma 4) Warmte (programma 8) Leefkwaliteit (programma 8)

Daarnaast stellen we, mede op verzoek van de raad, in 2025 een evaluatie van het instrument omgevingsprogramma op.

Omgevingsplan Vanaf 1 januari 2024 vormen de bestemmingsplannen, wĳzigingsplannen en uitwerkingsplannen samen met de zogenaamde bruidsschat in één keer het (tĳdelĳke) omgevingsplan voor Pĳnacker-Nootdorp. Dit (tĳdelĳke) omgevingsplan wordt vervolgens stapsgewĳs herzien, zodat het goed aansluit bĳ de omgevingsvisie door daarbĳ passende regels op te nemen. Als één van de eerste acties is in 2024 de bruidsschat technisch in beheer genomen. Vervolgens heeft het college in februari 2024 het ontwerp-omgevingsplan ‘Herziening bruidsschat' in procedure gebracht waarbĳ een aantal artikelen uit de bruidsschat zĳn komen te vervallen. In april heeft het college de ‘herziening bruidsschat’ ongewĳzigd vastgesteld. Daarnaast is verder gewerkt aan de pilot omgevingsplan voor de wĳk Tolhek. Deze pilot wordt in 2024 als ontwerp-omgevingsplan in procedure gebracht. De kennis en ervaring die we hebben opgedaan bĳ de pilot voor de wĳk Tolhek gebruiken we voor het wĳzigen van het omgevingsplan met hetzelfde gebiedsprofiel ‘rustige woonwĳk’. In 2025 beginnen we met de procedure voor wĳziging van het concept-omgevingsplan voor de woonwĳken Koningshof, Vrouwtjeslant, Emerald en Achter ‘t Raadhuis. Bovendien bereiden we verschillende thematische en gebiedsgerichte wĳzigingen van het omgevingsplan voor. Voorbeelden van thematische herzieningen zĳn standplaatsen en erfgoed.

Bĳ gebiedsgerichte herzieningen gaat het bĳvoorbeeld om de Dwarskade en verlengde Komkommerweg. Verder start de voorbereiding van een aantal ontwikkelingen, die niet met een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (bopa) gerealiseerd kunnen worden. We weten nog niet precies wanneer die starten omdat we daarvoor afhankelĳk zĳn van de initiatiefnemer. Ook bĳ initiatieven waarvoor wel een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (bopa) kan worden meegewerkt, moeten we aansluiten bĳ het tempo van de initiatiefnemer. Hiervan is de planning dus ook onzeker. Op dit moment zĳn er ongeveer achttien initiatieven waarbĳ deze procedure mogelĳk wordt toegepast.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14542391/3