Document · PDF

Kadernota 2023

Informatieavond 30 mei 2023, gemeente Pijnacker NootdorpBij agendapunt: Kadernota 202313.668 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Kadernota Begroting

Planning & Control-cyclus

Jaarrekening

rin

e nak ko or

gsa gen

Bedr

o da c

ijf s p la n D

Kadernota 2023 Twee gezichten

lij n

o Ui

ll e

Najaarsnota

Inhoudsopgave 3 1. Inleiding en besluit 7 2. Financieel kader 9 3. Financiele actualisatie meerjarenperspectief

9 14

3.1. De exploitatie in meerjarenperspectief 2023-2027 3.2. Mutaties per programma

17 4. Ontwikkeling vermogenspositie 17 17 19

4.1. Vermogenspositie per januari 2023 4.2. Actualisatie vermogenspositie (algemene reserve) 4.3. Overzicht mutaties reserves en voorzieningen

22 5. Ontwikkeling schuldpositie 22 23

5.1. Kasstromen 5.2. Schuldontwikkeling

25 6. Bĳlagen 25 31

6.1. Investeringsplanning 6.2. Reserves en voorzieningen

1. Inleiding en besluit 1.1 De begrotingscyclus De uitvoeringsagenda bepaalt vier jaar lang de richting voor de begrotingscyclus met elk jaar een kadernota, een programmabegroting, een najaarsnota en een programmarekening (jaarstukken). Jaarlĳks geeft de kadernota het financieel perspectief aan voor het komend begrotingsjaar en de jaren daarna, hetgeen wordt uitgewerkt in de (meerjaren)programmabegroting. In de najaarsnota en de jaarstukken legt het college verantwoording af over het financieel beheer en het beleid dat is gevoerd. In onderstaande figuur is de planning- en controlcyclus weergegeven.

Kadernota 2023 De Kadernota 2023 heeft ten eerste tot doel de lopende Begroting 2023 te actualiseren. Daarnaast wordt het financieel perspectief geschetst voor het begrotingsjaar 2023 en de jaren daarna. Vanaf dit jaar is de kadernota niet langer een instrument waarmee ook nog verantwoording over de voortgang van de programma's en de uitvoering van het voorgenomen beleid wordt afgelegd. De paragrafen vormen dan ook niet langer een onderdeel van de kadernota. Deze aanpassingen dragen bĳ aan de efficiency van de P&C stukken, de betreffende onderdelen blĳven wel onderdeel van de najaarsnota en de jaarrekening.

1.2 Thema "Twee gezichten" De kadernota die wordt aangeboden vertoont twee gezichten: één met een meerjarenraming die tot en met 2025 een financieel gezond meerjarenperspectief laat zien en aansluitend één met de jaren 2026 en 2027 waarin negatieve begrotingssaldi ontstaan. Dit onstaat door het rĳksbesluit om het gemeentefonds uitsluitend te laten meegroeien met loon- en prĳsontwikkelingen en niet langer met verwachte volumegroei. Waar het stof van de herverdeling van het gemeentefonds net is opgetrokken, is een volgende financiële kuil ontstaan. Deze omstandigheden leiden ertoe dat het financiële beeld in deze kadernota met veel onzekerheden is omgeven.

Daarnaast worden wĳ als gemeente geconfronteerd met zowel incidentele als structurele taken die in hoog tempo worden overgedragen vanuit het Rĳk aan gemeenten.

Financiële huishouding De ambities van het college worden niet geremd door de onzekere perspectieven die het Rĳk biedt. Dit heeft tot gevolg dat er bĳ het opstellen van de kaders van de Begroting 2024 een begrotingstekort voor 2026 en verder is ontstaan dat al bĳ de Begroting 2023 is ingezet. Het Rĳk en de toezichthouder zĳn zich hiervan bewust maar dit bewustzĳn heeft tot dusver niet tot een andere oplossing geleid dan een incidentele toevoeging van € 1 miljard aan het gemeentefonds 2026. Tĳdens het opstellen van de Kadernota waren de VNG en de fondsbeheerder hierover nog met elkaar in gesprek, in de meicirculaire 2023 wordt meer informatie verwacht.

Bestaanszekerheid De explosieve prĳsstĳging van gas en elektriciteit en vrĳwel alle goederen en diensten gedurende 2022 heeft een flinke wissel getrokken op de samenleving. Iedereen heeft te maken met toegenomen kosten voor levensonderhoud. De middelen die door het Rĳk beschikbaar zĳn gesteld voor de energietoeslag 2022 zĳn volledig ingezet en ook de energietoeslag 2023 zal waarschĳnlĳk volledig uitgeput worden. In de wetenschap dat we er hiermee nog niet zĳn is een Actieplan bestaanszekerheid opgesteld, bestaand uit een aantal maatregelen en instrumenten om de inwoners die het het hardst nodig hebben te kunnen ondersteunen.

Inflatie Ook als organisatie zelf merken we de gevolgen van de inflatie. Onzeker is hoe hard we er uiteindelĳk daadwerkelĳk door worden geraakt. Net zo min is duidelĳk in hoeverre we er als gemeente voor worden gecompenseerd. Wat wel zichtbaar is, zĳn de toenemende kosten voor goederen en grondstoffen waarvan we de rekeningen binnenkrĳgen. Om hierdoor niet te worden verrast is er in deze kadernota ruimte gemaakt om de prĳsstĳgingen die gedurende 2022 hebben plaatsgevonden op te vangen. Gaande 2023 moet blĳken of en in welke mate hierop aanspraak gemaakt wordt. De Najaarsnota 2023 is het moment waarop het grootste deel van de impact duidelĳk zal zĳn.

Sociaal domein Onze gemeente is er in geslaagd om de kostenstĳgingen die in 2015 samen met de uitvoering van de Jeugdwet, de Wmo en de Participatiewet zĳn overgekomen te beteugelen. Veel gemeenten zĳn echter nog niet zo ver. Om ook landelĳk paal en perk te stellen aan de toenemende kosten, met name binnen de jeugdzorg, is er een Hervormingsagenda opgesteld met daarin een palet aan maatregelen om de jeugdzorg weer betaalbaar te krĳgen. Dit wordt mede regionaal opgepakt en ook onze gemeente wordt geacht hier een aandeel aan te leveren. In hoeverre dat overlapt met de resultaten die al zĳn bereikt moet nog blĳken. De theoretische bezuiniging is door het Rĳk al vertaald in het gemeentefonds en daarmee ook verwerkt binnen de budgetten van het sociaal domein.

Versterking dienstverlening gemeenten In de reactie van het kabinet op het rapport Ongekend onrecht van de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (POK) is toegelicht dat naast de hersteloperatie voor getroffen ouders en kinderen, ook maatregelen nodig zĳn om de dienstverlening vanuit de overheid fundamenteel te verbeteren. Het kabinet stelt onder andere voor om de uitvoeringscapaciteit bĳ de overheid te versterken en extra ondersteuning te bieden aan mensen in kwetsbare posities. Dit is een gezamenlĳke opdracht voor het Rĳk, de uitvoeringsorganisaties en de medeoverheden. In deze kadernota wordt hiervoor een bestemmingsreserve geopend zodat de financiële kaders bekend zĳn waarbinnen deze verantwoordelĳkheid kan worden opgepakt.

Opvang van ontheemden en statushouders Het aantal te huisvesten ontheemden uit de OekraÏne neemt toe en ook onze gemeente heeft de opgave om extra onderdak te bieden, naast alle overige leefvoorzieningen die een goede opvang met zich meebrengen. Daarnaast is de taakstelling voor de opvang en huisvesting van statushouders gegroeid. Deze ontwikkeling heeft een impact . We verwachten dan ook dat de komende periode weer een beroep zal worden gedaan op minimaregelingen, huisvesting, participatie, inburgering, onderwĳs, vrĳwilligers etc.

Groei van de gemeente De groei van de gemeente zet de komende jaren nog door vanuit de grondexploitaties. Als gevolg daarvan wordt in deze kadernota rekening gehouden met een gemiddelde jaarlĳkse groei van de gemeente met 1,5% per jaar. De inkomsten en uitgaven zĳn hierop afgestemd.

Eneco stelpost Uit het investeringsplan 2020-2025 is (afgerond) € 1,6 miljoen structurele begrotingsruimte ontstaan. Dit bedrag is gelabeld als stelpost ‘Eneco-gelden’. Hiervan resteert jaarlĳks nog € 0,8 miljoen. Dat is inclusief de mutaties die in deze kadernota zĳn verwerkt. Bedragen x € 1.000

2023

2024

2025

2026

2027

Beschikbare stelpost Enecogelden

1.667

1.714

1.674

B23: Uitwerking participatiebeleid

-250

KN23: Handhavingsuitvoeringsplan BOA 2023

-498

KN23: Verbreden sport- en cultuurfonds

-20

-42

-67

KN23: Intensivering toezicht en handhaving project emissieloze kas

-33

-50

KN23: Startnotitie visie op het sociaal domein

-75

Restant stelpost

791

874

809

inzet:

Bestemmingsreseve Egalisatie begrotingssaldo 2026 en 2027 Om te voorkomen dat het meerjarig beleid niet kan worden gecontinueerd vanwege een begrotingstekort in de jaren 2026 en 2027 wordt voor beide jaren het saldo van het begrotingstekort toegevoegd aan de bestemmingsreserve Egalisatie begrotingssaldo 2026 en 2027. Het totaalbedrag van € 5.486.000 wordt onttrokken aan de algemene reserve (zie besluit 5 en 6). Hiermee wordt ook invulling gegeven aan de brief van het ministerie van BZK van 11 juli 2022: het Coalitieakkoord en de Voorjaarsnota 2022 leiden tot een verbeterde positie van medeoverheden en een goede financiële basis tot en met 2025. Dit biedt ruimte om een tĳdelĳke financiële buffer op te bouwen.

Leeswĳzer Hoofdstuk 2 schetst het financieel kader dat als uitgangspunt dient bĳ het opstellen van de Begroting 2024. Hoofdstuk 3 geeft een samenvatting van het financieel perspectief. Hoofdstuk 4 gaat in op de ontwikkeling van de vermogenspositie door een actualisatie van de huidige vermogenspositie op basis van de Jaarrekening 2023, de verwachte ontwikkelingen in de grondexploitaties en overige mutaties in de weerstandscapaciteit. In hoofdstuk 5 wordt de ontwikkeling van de schuldpositie weergegeven.

Gevraagd besluit Het college stelt de raad voor: 1. de Kadernota 2023 en de geactualiseerde investeringsplanning vast te stellen; 2. de mutaties: a. 2023 vast te stellen via een begrotingswĳziging; b. 2024-2027 te verwerken in de concept-Programmabegroting 2024-2027; c. De mutaties in de algemene reserve, bestemmingsreserves en voorzieningen vast te stellen. 3. de volgende nieuwe reserves te openen: a. De bestemmingsreserve Versterking dienstverlening; b. De bestemmingsreserve Maatregelen bestaanszekerheid; c. De bestemmingsreserve Egalisatie begrotingssaldo 2026 en 2027. 4. De huidige bestemmingsreserve 'Afschrĳvingslasten transformatiegebieden' om te zetten in de nieuw te openen bestemmingsreserve 'Transformatiegebieden'; 5. Een bedrag te onttrekken aan de Algemene reserve van € 637.000 en toe te voegen aan de bestemmingsreserve Egalisatie begrotingssaldo 2026 en 2027, zĳnde het negatief begrotingssaldo 2026;

Een bedrag te onttrekken aan de Algemene reserve van € 4.849.000 en toe te voegen aan de bestemmingsreserve Egalisatie begrotingssaldo 2026 en 2027, zĳnde het negatief begrotingssaldo 2027.

2. Financieel kader Bĳ het opstellen van het meerjarenperspectief is het belangrĳk om de diverse uitgangspunten te benoemen en vast te leggen. Deze uitgangspunten vormen de basis voor het meerjarenperspectief. Deze kadernota houdt voor de jaren 2023-2027 rekening met de volgende uitgangspunten. Aantallen per 1-1 Woningen Groei woningen * Inwoners Groei inwoners

2023

2024

2025

2026

2027

22.422

22.774

23.126

23.478

352

57.672

58.552

59.432

60.312

61.192

880

Areaaluitbreiding (t.o.v. voorgaande jaar)

23.830

880

1,5%

* Bovenstaande groei is gebaseerd op een vierjarig gemiddelde van de verkoopprognoses uit de geactualiseerde gemeentelĳke grondexploitaties per 1 januari 2023 en particuliere initiatieven.

Voor het bepalen van de prĳsindexatie op de budgetten is gebruik gemaakt van de informatie uit het Centraal Economisch Plan zoals dat in maart door het CPB is gepubliceerd. Voor de gemeenschappelĳke regelingen is de prĳsindex uit de kaderbrief gemeenschappelĳke regelingen begroting 2024 in de regio Haaglanden toegepast. De prĳs- en areaalindexpercentages zoals die zĳn toegepast voor de jaren 2024-2027: Prĳsstĳging t.o.v. het voorgaande jaar

2024

2025

2026

2027

Personeel gerelateerde budgetten

3,4%

3,9%

3,3%

Goederen en diensten (uitgaven)

3,9%

1,6%

Gemeenschappelĳke regelingen

10,4%

3,1%

2,7%

Subsidies en sociaal domein

3,6%

3,1%

2,7%

Goederen en diensten (inkomsten)

1,3%

Areaalstĳging t.o.v. het voorgaande jaar

2024

2025

2026

2027

Personeel gerelateerde budgetten

1,5%

Goederen en diensten (uitgaven)

1,5%

Gemeenschappelĳke regelingen

1,5%

Prĳsstĳgingen gedurende 2022: Voor het opvangen van de prĳsstĳgingen die gedurende 2022 hebben plaatsgevonden is binnen deze kadernota ook ruimte gemaakt. Door terug te kĳken op de daadwerkelĳke inflatie per kostensoort, is specifiek per onderwerp in beeld gebracht welke middelen nodig zĳn om in 2023 budgettair over dezelfde mogelĳkheden te beschikken als in 2022.

Categorie

Sub-categorie

1 Personeel gerelateerde budgetten 2 Goederen en diensten (uitgaven)

5 Sociaal domein jeugd

Index %

Bedrag index benodigd (in € mln)

€ 34,7

5,7%

-€ 2,0

gas en elektra

€ 0,6

100%

-€ 0,6

contracten bestekken

€ 6,3

12%

-€ 0,8

software

€ 2,4

12%

-€ 0,3

adviezen/onderzoeken

€ 1,4

12%

-€ 0,2

overige

€ 7,5

12%

-€ 0,9

€ 6,1

€ 0,0

subsidielĳst MO

€ 6,0

€ 0,0

overige

€ 3,4

12%

-€ 0,4

overige

€ 11,8

LL-vervoer

€ 0,8

14%

-€ 0,1

3 Gemeenschappelĳke regelingen 4 Subsidies

Volume (in € mln)

6 Sociaal domein Wmo

€ 7,0

7 Goederen en diensten (inkomsten)

-€ 2,4

€ 0,1

8 Onderhoudsvoorzieningen

€ 2,0

12%

-€ 0,2

TOTAAL

-€ 5,05

Structureel is € 5.050.000 beschikbaar gesteld. De benodigde middelen voor deze aanvullende stelpost komen uit het begrotingssaldo en uit de verwachte compensatie voor loon- en prĳsontwikkeling uit het gemeentefonds. Bĳ aantoonbaar budget tekort als gevolg van prĳsstĳging kan een beroep op deze stelpost worden gedaan.

3. Financiele actualisatie meerjarenperspectief Het meerjarenperspectief is geactualiseerd op basis van de Jaarrekening 2022, de actualisatie van de grondexploitaties per 1 januari 2023, college- en raadsbesluiten, gemeentefondscirculaires en overige financiële ontwikkelingen.

3.1. De exploitatie in meerjarenperspectief 2023-2027 De mutaties van de Kadernota 2023 bestaan uit de volgende categorieën: Bedragen x € 1.000 (-/- is nadelig)

2026

2027

Saldo primaire Begroting 2022-2026 + aangenomen amendementen

2.484

3.172

3.492

-3.844

-3.833

1. Algemene uitkering (sept-/decembercirculaire 2022 en LPO)

4.255

4.519

3.950

4.690

4.818

2. Prĳs- en areaalindexatie 2024-2027

-298

-1.069

193

946

-3.198

3. Prĳsindexatie 2023

-2.450

-2.230

4. Investeringsplanning, renteresultaat & reserves

1.404

313

-102

-241

-560

5. Uitwerking collegebesluiten en Actualisatie budgetten

388

373

315

115

228

6. Sociaal domein

127

-73

5.908

4.786

5.325

-637

-4.849

Saldo Kadernota 2023

2023

2024

2025

Onderstaand wordt per categorie een toelichting gegeven op de mutaties.

1. Algemene uitkering In deze kadernota zĳn de inkomsten uit de algemene uitkering uit het gemeentefonds geactualiseerd. Dit houdt in dat: • per inkomstenmaatstaf de definitieve aantallen per 31-12-2022 zĳn toegepast; • er voor 2023 en verder is gerekend met aangepaste aantallen vanwege een geactualiseerde woningbouwplanning en wĳzigingen in de samenstellingen van de diverse leefdtĳdsgroepen; • er vooruitlopend op de meicirculaire is gerekend met compensatie door het Rĳk voor loon- en prĳsontwikkelingen zoals die uit doorrekeningen van het CPB verwacht kan worden. De informatie op basis waarvan de actualisatie is uitgevoerd betreft aantallen inwoners, jongeren, ouderen, huishoudens, uitkeringsontvangers etc. (= de maatstaven). Ook zĳn, na het opstellen van de primaire begroting 2023 de (begrote) inkomsten algemene uitkering meerjarig gewĳzigd op basis van informatie uit de Miljoenennota van het Rĳk in de septembercirculaire 2022, en tot beperkte hoogte met de informatie uit de decembercirculaire 2022. De huidige stand van de algemene uitkering in de begroting 2023, inclusief uitkomsten september- en decembercirculaire 2022: Bedragen x € 1.000

2023

2024

2025

2026

2027

Inkomsten AU Begroting 2023

79.065

83.393

86.866

83.381

83.302

Mutatie inkomsten AU a.g.v. sept-/decembercirculaire 2022

3.236

2.758

2.189

3.784

actualisatie KN2023

1.907

2.794

3.583

3.647

3.775

Inkomsten AU

84.209

88.945

92.638

90.812

90.860

Over de september- en decembercirculaire bent u reeds geïnformeerd, de mutaties van de huidige actualisatie zĳn als volgt te specificeren:

Bedragen x € 1.000 1 Actualisatie maatstafgegevens

2023

2024

2025

2026

2027

497

564

643

632

640

1.410

2.060

2.770

3.190

3.310

3 Transformatie Beschermd Wonen

170

4 Opheffen ingeboekt voordeel BUIG

-345

1.907

2.794

3.583

3.647

3.775

2 Aangekondigd LPO accres

Mutatie inkomsten AU a.g.v. actualisatie KN2023

1 Actualisatie maatstafgegevens De wĳziging in de begrote inkomsten algemene uitkering als gevolg van de actualisatie van de maatstafgegevens (hoeveelheden) wordt voornamelĳk veroorzaakt door de geactualiseerde aantallen inwoners, bĳstandsontvangers en fysieke gegevens als oeverlengte en oppervlakte bebouwing. De aantallen die horen bĳ deze maatstaven zĳn hoger dan waar tot nu mee is gerekend.

2 Loon- en prĳsontwikkeling Op basis van gegevens van het CPB is inzichtelĳk gemaakt met welke bedragen rekening gehouden kan worden voor het meegroeien van het gemeentefonds met de thans bekende loon- en prĳsontwikkelingen. Pas in de meicirculaire 2023 worden deze bedragen door het Rĳk (voorlopig) definitief toegekend. Vooruitlopend daarop zĳn de verwachte uitkomsten verwerkt in de inkomsten algemene uitkering.

3 Transformatie Beschermd Wonen Per 2024 ontvangt onze gemeente middelen uit het gemeentefonds voor de uitvoering van de te decentraliseren taak Beschermd Wonen/Beschermd Thuis. Deze middelen worden ingezet voor de organisatie van de toegang.

4 Opheffen ingeboekt voordeel BUIG In de Kadernota 2021 was een structureel voordeel op de BUIG (bĳstandsuitkeringen) opgenomen. Voortschrĳdend inzicht laat echter zien dat dit voordeel zich niet langer voor zal doen. Voor de jaarschĳven tot en met 2025 was dit al verwerkt. In deze kadernota verwerken wĳ dat inzicht nu ook voor de jaarschĳven 2026 en verder. Van deze mutaties op de inkomsten is een aantal posten ingezet of gereserveerd binnen de begroting. Wat resteert zĳn de gevolgen voor het begrotingssaldo in de kadernota. Bedragen x € 1.000

2023

2024

2025

2026

2027

Mutatie inkomsten AU a.g.v. sept-/decembercirculaire 2022

3.236

2.758

2.189

3.784

Af: diverse reserveringen sept-/decembercirculaire 2022

-229

-203

-992

-1.691

Mutatie inkomsten AU a.g.v. actualisatie KN2023

1.907

2.794

3.583

3.647

3.775

Af: diverse reserveringen actualisatie KN2023

-660

-830

-1.050

Gevolgen kadernota saldo

4.255

4.519

3.950

4.690

4.818

Het ravĳnjaar 2026 en bĳtrekken jaarschĳf 2027 Jaarlĳks wordt bĳ de kadernota een nieuwe jaarschĳf toegevoegd aan het meerjarenperspectief, aan zowel de lasten- als de batenkant. Dit jaar ontbreekt de mutatie van de inkomstenstĳging als gevolg van het betrekken van de jaarschĳf 2027 bĳ het meerjarenperspectief van de Programmabegroting 2024. De lasten kennen wel de gebruikelĳke sprong qua toename maar de inkomstenkant stĳgt niet mee. Dit is het gevolg van accres dat met ingang van 2026 niet langer stĳgt in volumegroei. Voor loon- en prĳsontwikkeling wordt nog wel gecorrigeerd in het gemeentefonds maar volumegroei wordt door het Rĳk na de regeerperiode (t/m 2025) niet meer toegepast. Dit maakt het vrĳwel onmogelĳk om zonder lastige keuzes een sluitende meerjarenraming op te stellen. Het Rĳk en de toezichthouder zĳn zich hiervan bewust maar dit bewustzĳn heeft tot dusver niet tot een andere oplossing geleid dan een incidentele toevoeging van € 1 miljard aan het gemeentefonds 2026. Tĳdens het opstellen van de Kadernota waren de VNG en de fondsbeheerder hierover nog met elkaar in gesprek.

2. Prĳs- en areaalindexatie 2024-2027 De toegepaste percentages voor prĳs- en volumeindexatie staan toegelicht in hoofdstuk 2. In 2027 was nog geen indexatie opgenomen, dit veroorzaakt een groot nadeel. Dit wordt gecompenseerd door de cĳfers van het CPB over de verwachte loon- en prĳsontwikkeling (LPO) op te nemen in de algemene uitkering.

Het effect op het begrotingssaldo: Bedragen x € 1.000

2023

2024

Indexering prĳs

2025

2026

2027

-445

-102

645

-2.016

Indexering areaal

298

-624

296

302

-1.182

Totaal

298

-1.069

193

946

-3.198

3. Prĳsindexatie 2023 In 2022, bĳ het opstellen van de Begroting 2023, was onduidelĳk hoe de prĳsstĳgingen zich zouden ontwikkelen. Daarom is er op dat moment voor gekozen om dezelfde indexering toe te passen als voor 2022. Inmiddels is duidelĳk welke prĳsstĳgingen zich gedurende 2022 hebben voorgedaan en is er door middel van een stelpost Prĳsindexatie 2023 ruimte vrĳgemaakt om de budgetten aan te passen om zodoende budgettair over dezelfde mogelĳkheden te kunnen blĳven beschikken. Gedurende het lopende jaar zal blĳken in welke mate er een beroep op deze stelpost gedaan wordt.

4. Investeringsplanning en renteresultaat Actualisatie van de staat van activa, de investeringsplanning en de grondexploitaties De grootste mutatie op dit onderdeel wordt veroorzaakt door de actualisatie van de reguliere staat van activa aan de hand van de realisatie per jaareinde 2022. Dit levert een éénmalig voordeel op voor 2023. De afronding van de resterende investeringsbudgetten 2022 in 2023 levert na 2023 uiteindelĳk wel de oorspronkelĳk geplande kapitaallasten op. De cĳfers voor de grondexploitaties zĳn bĳgesteld op basis van de actualisatie per 1 januari 2023. Aanpassingen van de boekwaarden en de toerekenbare rente leiden tot een beperkt voordeel op de begroting.

5. Collegebesluiten en actualisatie budgetten Onderstaand zĳn de wĳzigingen van budgetten als gevolg van verwerkte collegebesluiten en autonome ontwikkelingen weergegeven voor zover deze doorwerken in het begrotingssaldo. Op de grootste mutaties wordt een toelichting gegeven. Bedragen x € 1.000

2023

2024

2025

2026

2027

Tĳdelĳke sporthal Hart van Nootdorp

-182

Beheerplannen OV, Spelen, Civiele kunstwerken, Gebouwen en Groen

-154

-422

-420

-419

Subsidie CulturA & Zo

-136

Aanpassing budget leerlingenvervoer

-122

Werkvoorraad APV vergunningen

-115

Uitbreiding beveiliging publieke ruimtes gemeentekantoor

-88

Jeugdbescherming verbeterplannen GI's

-74

Nieuwe raamovereenkomst Arbo-dienstverlening

-62

-74

Uitbreiding doelgroep energietoeslag

-50

Wegvallen vergoeding schoolzwemmen

-48

Subsidielĳst MO 2023

-43

Concept programma onderwĳshuisvesting

-40

Gemeentepolis collectieve zorgverzekering

-33

-33 312

Lagere rentelasten langlopende leningen O/G

Incidentele opbrengsten uit verhuur en verkoop snippergroen

Voorziening wandelbos Laakweg

98 292

Vrĳval oude stelposten uit AU

292

Schatkistbankieren

1.200

1.000

800

600

400

Overige mutaties

-116

-142

-138

Totaal

388

373

315

115

228

Tĳdelĳke sporthal Hart van Nootdorp Het budget voor de tĳdelĳke sporthal Jan Janssen vertoont een tekort. HIerover is de raad in november van het afgelopen jaar en mei van dit jaar geïnformeerd waarbĳ is voorgesteld om het tekort bĳ de kadernota 2023 aan te vullen.

Beheerplannen OV, Spelen, Civiele kunstwerken, Gebouwen en Groen De afgelopen maanden heeft besluitvorming plaatsgevonden over de herziene Beheerplannen Openbare verlichting, Spelen, Civiele kunstwerken, Gebouwen en Groen. Conform besluit zĳn de financiële gevolgen hiervan opgenomen in deze kadernota.

Subsidie CulturA & Zo Overeenkomstig het raadsbesluit wordt voor 2023 en 2024 een aanvullende subsidie toegekend aan de Stichting CulturA & Zo. Deze subsidie is bestemd voor ondersteuning bĳ activiteiten, programmering, marketing en lokaal eventmanagement.

Aanpassing budget leerlingenvervoer In de jaarrekening 2022 is een overschrĳding op het budget leerlingenvervoer gemeld. Dit budget wordt nu aangepast aan het kostenniveau van 2022.

Werkvoorraad APV vergunningen Voor het wegwerken van de opgelopen werkvoorraad en de actualisatie van het benodigde beleid en regelgeving wordt voorgesteld om incidenteel extra middelen beschikbaar te stellen.

Uitbreiding beveiliging publieke ruimtes gemeentekantoor Met uitzondering van de avondopenstelling van de balies van het KCC is er in het gemeentekantoor geen beveiliging aanwezig. Ook buiten de avondopenstellingen worden medewerkers van het KCC regelmatig geconfronteerd met verbaal en fysiek aggressief gedrag. Het zichtbaar aanwezig zĳn van beveiliging in de publieke ruimte kan de drempel tot agressie verhogen.

Jeugdbescherming verbeterplannen GI's Er worden incidenteel middelen beschikbaar gesteld aan gecertificeerde instellingen om gezamenlĳk overeengekomen verbeterplannen (passende werkdruk) te realiseren.

Nieuwe raamovereenkomst Arbo-dienstverlening De kosten van de nieuwe arbodienst nemen de kosten toe.

Uitbreiding doelgroep energietoeslag Er is éénmalig een bedrag beschikbaar gesteld als noodfonds om in te zetten als maatwerkondersteuning bĳ de uitvoering van de energietoeslag.

Wegvallen vergoeding schoolzwemmen Sportfondsen heeft de overeengekomen vergoeding van de vaste lasten tĳdens niet ingevulde schoolzwemuren in 2021 en 2022 niet in rekening gebracht. Hierdoor is in 2023 eenmalig extra budget nodig.

Subsidieliĳst Maatschappelĳke Ondersteuning Het totaal van de toegekende subsidies past niet binnen de bestaande budgetten 2023. Het verschil wordt ten laste van het begrotingssaldo gebracht.

Concept programma onderwĳshuisvesting In de beschikbare budgetten voor het programma onderwĳshuisvesting 2023 was geen rekening gehouden met een bedrag voor sloopkosten van tĳdelĳke gebouwen (Beatrixschool). Dit wordt nu ten laste van het begrotingssaldo gebracht.

Gemeentepolis collectieve zorgverzekering Het budget voor de gemeentepolis collectieve zorgverzekering is sinds de oprichting ervan niet meegegroeid met prĳs- en volume ontwikkelingen. Om door te kunnen gaan met het aanbieden van deze regeling moet het budget structureel worden opgehoogd.

Lagere rentelasten langlopende leningen o/g De komende jaren wordt afgelost op langlopende leningen o/g en worden geen nieuwe kort of langlopende leningen afgesloten. Hierdoor neemt de hoogte van totale leningenportefeuille af met als gevolg lagere te betalen rentelasten.

Incidentele opbrengsten uit verhuur en verkoop snippergroen De huuropbrengsten van op termĳn af te stoten gemeentelĳk vastgoed maakt geen deel uit van de structurele begroting en vormt een incidenteel voordeel. Hetzelfde geldt voor de verkoop van snippergroen, hiervoor staat vooraf geen opbrengst opgenomen.

Voorziening wandelbos Laakweg Voor de kosten van onderhoud aan dit gebied is een voorziening gevormd die de bestaande onderhoudsbudgetten overbodig maakt. Deze budgetten komen nu vrĳ te vallen.

Vrĳval oude stelposten uit algemene uitkering Een aantal posten die de afgelopen jaren via de inkomsten algemene uitkering apart zĳn gehouden wordt met deze mutatie afgevoerd. Inzet wordt niet langer meer verwacht of er is op een andere manier in dekking voorzien.

Schatkistbankieren Stĳgende rentetarieven leiden tot hogere renteopbrengsten op tegoeden die de gemeente verplicht uit heeft staan bĳ de BNG/schatkistbankieren.

6. Sociaal domein De budgetten voor Jeugd en Wmo zĳn in deze kadernota conform de T-1 systematiek afgestemd op de realisatie in 2022. De opgelegde taakstelling uit het Interventieplan is gerealiseerd zodat de aanpassing van de budgetten daartoe beperkt kan blĳven. Vanuit de Hervormingsagenda Jeugd heeft het Rĳk de gemeente wel een taakstelling opgelegd voor € 160.000 in 2024 en € 815.000 in de jaren erna. Deze taakstelling is reeds opgenomen in de primaire begroting 2023. Voor het onderdeel Participatie zĳn de budgetten voor bĳstandsuitkeringen aangepast aan de bĳgestelde (= lagere) Rĳksinkomsten BUIG. Het effect van de bovenstaande ontwikkelingen op het saldo van de Kadernota 2023: Bedragen x € 1.000

2023

2024

2025

2026

2027

T-1 jeugd

879

T-1 Wmo

-863

-862

Aanpassing aan begroting Regiotaxi Wmo

-90

Extra inzet Wmo BG P8 2023 vervalt

200

Totaal

127

-73

3.2. Mutaties per programma Bedragen x € 1.000

2023 primair

mutaties

actueel

lasten Prog. 1 ruimte en wonen

-33.366

12.779

-20.588

Prog. 2 economie en glastuinbouw

-7.857

-670

-8.527

Prog. 3 mobiliteit

-8.797

291

-8.506

Prog. 4 groen en recreatie

-6.035

-803

-6.838

Prog. 5 onderwĳs en kinderopvang

-6.626

-813

-7.439

Prog. 6 collectieve voorzieningen

-16.948

-5.870

-22.818

Prog. 7 individuele voorzieningen

-33.092

-4.926

-38.018

Prog. 8 veiligheid en duurzaamheid

-19.378

-3.237

-22.615

Prog. 9 bestuur en bedrĳfsvoering

-5.125

-83

-5.208

-137.225

-3.331

-140.556

Prog. 10 algemene dekkingsmiddelen

-8.709

-1.007

-9.716

overhead

-16.227

250

-15.977

heffing VpB

-1.524

599

-925

-103

-45

-163.788

-3.431

-167.219

-6.229

-33.080

-39.309

-170.017

-36.512

-206.529

Prog. 1 ruimte en wonen

35.237

-16.499

18.738

Prog. 2 economie en glastuinbouw

8.947

767

9.714

Prog. 3 mobiliteit

152

364

516

Prog. 4 groen en recreatie

318

-24

294

Prog. 5 onderwĳs en kinderopvang

1.394

1.083

2.477

Prog. 6 collectieve voorzieningen

1.339

8.807

10.146

Prog. 7 individuele voorzieningen

7.688

7.749

Prog. 8 veiligheid en duurzaamheid

14.945

2.033

16.977

subtotaal programma's

bedrag onvoorzien resultaat voor bestemming dotaties reserves Totaal saldo van lasten inclusief dotaties reserves baten

Prog. 9 bestuur en bedrĳfsvoering subtotaal programma's

792

70.811

-3.408

67.403

Prog. 10 algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien

91.582

5.245

96.827

resultaat voor bestemming

162.393

1.837

164.230

onttrekkingen reserves

10.107

38.100

48.206

Totaal saldo van baten inclusief onttrekkingen reserves

172.500

39.937

212.436

2.483

3.425

5.908

BEGROTINGSSALDO NA BESTEMMING

Bedragen x € 1.000

2024 primair

2025

mutaties

actueel

primair

mutaties

actueel

lasten Prog. 1 ruimte en wonen

-9.012

-15.833

-24.845

-7.566

-15.288

-22.854

Prog. 2 economie en glastuinbouw

-2.106

-5.684

-7.790

-2.427

570

-1.857

Prog. 3 mobiliteit

-7.182

-1.201

-8.383

-7.352

-811

-8.163

Prog. 4 groen en recreatie

-5.966

-560

-6.526

-5.997

-571

-6.568

Prog. 5 onderwĳs en kinderopvang

-6.967

117

-6.850

-7.594

358

-7.236

Prog. 6 collectieve voorzieningen

-16.077

1.858

-14.219

-16.349

3.137

-13.212

Prog. 7 individuele voorzieningen

-33.027

-2.738

-35.766

-32.572

-3.090

-35.662

Prog. 8 veiligheid en duurzaamheid

-19.457

-1.259

-20.717

-19.542

-1.586

-21.128

Prog. 9 bestuur en bedrĳfsvoering

-5.135

-74

-5.209

-5.156

-74

-5.230

subtotaal programma's

-104.930

-25.374

-130.304

-104.556

-17.354

-121.910

Prog. 10 algemene dekkingsmiddelen

-12.577

-781

-13.358

-15.921

-470

-16.391

overhead

-16.206

-918

-17.124

-16.409

-906

-17.315

heffing VpB

-675

-551

-1.226

-29

-519

-548

bedrag onvoorzien

-103

-134.491

-27.624

-162.115

-137.018

-19.249

-156.267

-2.834

-2.702

-5.536

-490

-2.150

-2.640

-137.325

-30.326

-167.651

-137.508

-21.399

-158.907

Prog. 1 ruimte en wonen

9.296

14.313

23.609

5.237

17.012

22.249

Prog. 2 economie en glastuinbouw

1.615

7.117

8.732

1.969

-704

1.265

Prog. 3 mobiliteit

152

216

152

216

Prog. 4 groen en recreatie

318

161

479

318

-24

294

Prog. 5 onderwĳs en kinderopvang

1442

-46

1.396

1.543

-46

1.497

Prog. 6 collectieve voorzieningen

1.303

1.323

1.269

1.289

Prog. 7 individuele voorzieningen

7.688

-431

7.257

7.772

-435

7.337

Prog. 8 veiligheid en duurzaamheid

15.028

834

15.862

15.113

841

15.954

resultaat voor bestemming dotaties reserves Totaal saldo van lasten inclusief dotaties reserves baten

Prog. 9 bestuur en bedrĳfsvoering

792

subtotaal programma's

37.634

22.032

59.666

34.165

16.728

50.893

Prog. 10 algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien

96.866

5.537

102.403

101.293

5.598

106.891

resultaat voor bestemming

134.500

27.569

162.069

135.458

22.326

157.784

5.997

4.372

10.368

5.542

907

6.448

140.497

31.941

172.437

141.000

23.233

164.232

3.172

1.614

4.786

3.492

1.834

5.325

onttrekkingen reserves Totaal saldo van baten inclusief onttrekkingen reserves BEGROTINGSSALDO NA BESTEMMING

Bedragen x € 1.000

2026 primair

2027

mutaties

actueel

primair

mutaties

actueel -6.715

lasten Prog. 1 ruimte en wonen

-12.775

5.800

-6.975

-12.775

6.060

Prog. 2 economie en glastuinbouw

-1.080

-16

-1.096

-1.080

356

-724

Prog. 3 mobiliteit

-7.407

-710

-8.117

-7.407

-747

-8.154

Prog. 4 groen en recreatie

-6.062

-607

-6.669

-6.062

-594

-6.656

Prog. 5 onderwĳs en kinderopvang

-7.778

233

-7.545

-7.778

119

-7.659

Prog. 6 collectieve voorzieningen

-16.355

3.135

-13.220

-16.355

3.138

-13.217

Prog. 7 individuele voorzieningen

-32.572

-2.896

-35.468

-32.572

-2.896

-35.467

Prog. 8 veiligheid en duurzaamheid

-19.628

-719

-20.346

-19.628

-845

-20.472

Prog. 9 bestuur en bedrĳfsvoering

-5.156

-74

-5.230

-5.156

-5.151

subtotaal programma's

-108.812

4.144

-104.668

-108.812

4.595

-104.217

Prog. 10 algemene dekkingsmiddelen

-20.188

-480

-20.668

-20.188

-4.597

-24.785

overhead

-16.149

-974

-17.123

-16.149

-833

-16.982

heffing VpB

-555

-465

-555

248

-307

bedrag onvoorzien

-103

-145.807

2.780

-143.027

-145.807

-587

-146.394

-2.353

-494

-2.847

-2.353

-4.076

-6.429

-148.160

2.286

-145.874

-148.160

-4.663

-152.823

resultaat voor bestemming dotaties reserves Totaal saldo van lasten inclusief dotaties reserves baten

12.808

-6.328

6.480

12.808

-6.982

5.826

Prog. 2 economie en glastuinbouw

Prog. 1 ruimte en wonen

509

524

509

-243

266

Prog. 3 mobiliteit

152

216

152

216

Prog. 4 groen en recreatie

318

-24

294

318

-24

294

Prog. 5 onderwĳs en kinderopvang

1.594

-46

1.548

1.594

-46

1.548

Prog. 6 collectieve voorzieningen

1.269

1.289

1.269

1.289

Prog. 7 individuele voorzieningen

7.775

-532

7.243

7.775

-532

7.243

Prog. 8 veiligheid en duurzaamheid

15.199

-18

15.181

15.199

-18

15.181

Prog. 9 bestuur en bedrĳfsvoering

792

subtotaal programma's

40.416

-6.849

33.566

40.416

-7.762

32.653

Prog. 10 algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien

98.576

7.132

105.707

98.576

6.825

105.400

resultaat voor bestemming

138.991

282

139.273

138.991

-938

138.053

5.325

640

5.964

5.325

4.597

9.921

144.316

922

145.237

144.316

3.659

147.974

-3.844

3.208

-637

-3.844

-1.004

-4.849

onttrekkingen reserves Totaal saldo van baten inclusief onttrekkingen reserves BEGROTINGSSALDO NA BESTEMMING

Gezien de uitgebreide toelichting in dit hoofdstuk wordt in de afzonderlĳke programma’s geen toelichting geven op de mutaties.

4. Ontwikkeling vermogenspositie 4.1. Vermogenspositie per januari 2023 De ontwikkeling van de vermogenspositie bestaat uit een actualisatie van de huidige vermogenspositie op basis van de Jaarrekening 2022, de verwachte ontwikkelingen in de grondexploitaties en de investeringsplanning, alsmede enkele andere mutaties in het vrĳ beschikbare vermogen. Beschikbare weerstandscapaciteit (bedragen x € 1.000) Weerstand

Capaciteit

Algemene reserve per 1-1-2023

47.239

Resultaat Jaarrekening 2022

19.291

Ten laste van de algemene reserve gebrachte bestemmingen

-6.470

Onvoorzien 2023

100

Totaal beschikbare weerstandscapaciteit

60.160

Benodigde weerstandscapaciteit o.b.v. Jaarrekening 2022

9.755

Beschikbaar vermogen per 1 januari 2022

50.405

In bovenstaande tabel is het jaarrekeningresultaat 2022 opgenomen zoals bekend bĳ het opstellen van de kadernota.

De weerstandsratio is bepaald op basis van de normtabel van de Universiteit Twente. Per 1 januari 2023 bedraagt deze 8,75 en wordt daarmee beoordeeld als ‘uitstekend’. Deze ratio wĳkt af van de berekening van de ratio bĳ de kadernota, aangezien bĳ de kadernota rekening wordt gehouden met de mutaties gedurende het lopende jaar. Ten opzichte van de jaarrekening is de weerstandsratio licht gedaald. Oorzaak hiervoor zĳn de toevoeging van de post onvoorzien 2023 en de onttrokken resultaatbestemmingen.

Ratio weerstandsvermogen =

Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit

60.160 9.755

= 6,20

4.2. Actualisatie vermogenspositie (algemene reserve) Mutaties weerstandscapaciteit exclusief grondexploitaties Er worden de volgende mutaties in de algemene reserve verwacht die van invloed zĳn op de beschikbare weerstandscapaciteit.

Omschrĳving (€ x 1.000) 1. Weidevogelkerngebied

2023

2024

2025

2026

2027

185

133

3. Resultaat jaarrekening 2022

19.291

4. Actualisatie investeringen

264

5. Afsluiten reserve Civiele Kunstwerken

592

2. Saldo exploitatie overig gemeentelĳk vastgoed

6. Resultaatbestemming

-6.470

7. Bĳdrage gemeente Delft (Metropolitane fietsroute)

-1.020

8. Vennootschapsbelastingen over winstuitkeringen

-925

-1.226

-547

-464

-307

9. Inrichtings-, proces- en organisatiekosten Weidevogelgebied

-108

-35

10. Optimalisatie WOZ-BAG administratie

-60

11. Planvoorbereidingskosten Hospice

-48

-4.588

-794

-149

13. POK middelen naar bestemmingsreserve "Versterking dienstverlening"

-273

14. Renovatie sportvelden korfbalvereniging Avanti

-120

12. Aanvullende afschrĳvingslasten staat van activa

15. Dekking verlengde Komkommerweg 16. Storting in bestemmingsreserve Egalisatie begrotingssaldo 2026 en 2027 17. Saldo Kadernota 2023 18. Inzetten bestemmingsreserve Egalisatie begrotingssaldo 2026 en 2027 Totaal

-4.196 -

-637

-4.849

5.908

4.786

5.325

-637

-4.849

637

4.849

8.380

3.049

4.762

-1.117

-5.172

Toelichting: 1.

Weidevogelkergebied Van de provincie ontvangt de gemeente een eenmalige vergoeding voor de beheerkosten van € 185.000 in 2024.

Saldo exploitatie overig gemeentelĳk vastgoed Na een periode waarin kosten voor renovatie en inrichting zĳn gemaakt voor gemeentelĳk vastgoed, volgt een aantal jaren waarin de huuropbrengsten de kosten van beheer overstĳgen. Zowel de dekking van de kosten als de storting van het jaarlĳkse exploitatieoverschot verloopt via de algemene reserve.

Resultaat jaaarrekening 2022 Dit betreft het voordeling resultaat over het boekjaar 2022.

Actualisatie investeringen Een lagere boekwaarde leidt tot lagere afschrĳvingslasten, het overschot wordt toegevoegd aan de algemene reserve.

Afsluiten bestemmingsreserve 'Civiele kunstwerken' Het saldo van de bestemmingsreserve 'Civiele kunstwerken wordt toegevoegd aan de algemene reserve.

Resultaatbestemming Ten laste van de algemene reserve wordt € 6.470.310 onttrokken en wordt bestemd in 2023.

Bĳdrage gemeente Delft (Metropolitane fietsroute) Voor de aanleg van de Metropolitane fietsroute is een voorziening gevormd van € 2.615.000. Daarnaast wordt in 2023 € 1.020.000 betaald aan gemeente Delft voor de werkzaamheden die zĳ uitvoeren.

Vennootschapsbelasting over winstuitkeringen Er wordt een hogere winst verwacht op de grondexploitatie hierover wordt 25% vennootschapsbelasting geheven.

Inrichtings-, proces- en organisatiekosten Weidevogelgebied Voor eenmalige inrichtings- en organisatiekosten wordt een investeringsbudget beschikbaar gesteld.

10.

Optimalisatie WOZ-BAG administratie Er wordt € 60.000 beschikbaar gesteld vanuit de algemene reserve voor de optimalisatie/kwaliteitsverbetering van de basisregistratie WOZ en BAG.

11.

Plan voorbereidingskosten Hospice Inhuur van expertise met betrekking tot de ontwikkeling, realisatie en exploitatie van een hospice.

12.

Afschrĳvingslasten staat van activa De actualisatie van de staat van activa heeft geleidt tot een aanvullende onttrekking aan de algemene reserve ter dekking van de afschrĳvingslasten,

13.

POK middelen naar bestemmingsreserve "Versterking dienstverlening" Voor de versterking van de dienstverlening door gemeenten zĳn door het Rĳk POK middelen toegekend (Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslagen). In 2021 zĳn deze middelen toegevoegd aan het resultaat.

14.

Renovatie sportvelden korfbalvereniging Avanti Voor de herinrichting van het terrein is € 120.000 benodigd ter dekking van de afschrĳvingslasten.

15.

Dekking verlengde Komkommerweg Ten laste van de algemene reserve is een investeringsbudget beschikbaargesteld voor de realisatie van de verlengde Komkommerweg van € 4.196.100 in 2023 ter dekking van de afschrĳvingslasten.

16.

Bestemmingsreserve Egalisatie begrotingssaldo 2026 en 2027 Ten laste van de algemene is bestemmingsreserve Egalisatie begrotingssaldo 2026 en 2027 gevormd.

17+18. Saldo Kadernota 2022 Dit betreft het vrĳ beschikbaar begrotingssaldo na vaststelling van de Kadernota 2023. In 2026 en 2027 wordt de bestemmingsreserve 'Egalisatie begrotingssaldo 2026 en 2027' ingezet ter dekking van het nadelige begrotingssaldo.

Mutaties weerstandscapaciteit naar aanleiding van de actualisatie grondexploitaties De actualisatie van de grondexploitaties per 1 januari 2023 levert voor de Kadernota 2023 het volgende beeld op voor wat betreft de verwachte winstuitnames, rente op de strategische grondvoorraad en de dotatie voor de te verwachten verliezen op nadelige complexen. Omschrĳving (€ x 1.000)

2023

2024

2025

2026

1. Verhogen van de voorziening nadelige complexen

-177

-181

-172

-39

2027 0

2. Verwachte winstuitnames grondexploitaties

3.701

4.905

2.190

1.858

1.227

Totaal

3.524

4.724

2.018

1.819

1.227

Toelichting: 1+2.

Verwachte winstuitnames grondexploitaties De grondexploitaties zĳn per 1 januari 2023 geactualiseerd. De geprognotiseerde winsten zĳn in de algemene reserve opgenomen.

Samenvatting en conclusie Onderstaand zĳn alle mutaties die gevolgen hebben voor het weerstandsvermogen samengevat. Omschrĳving (x € 1.000)

2023

2024

2025

2026

2027

Mutaties exclusief grondexploitaties

8.380

3.049

4.762

-1.117

-5.172

Mutaties actualisatie grondexploitatie

3.524

4.724

2.018

1.819

1.227

Totaal ten gunste/laste van het weerstandsvermogen

11.904

7.773

6.780

702

-3.945

De beschikbare weerstandscapaciteit per 1 januari 2023 bedraagt € 60,1 miljoen. In onderstaande tabel wordt het verloop weergegeven na bovenstaande actualisatie. Het benodigd weerstandsvermogen is bĳ de Jaarrekening 2022 berekend op € 9,7 miljoen. Dit betekent dat de weerstandsratio in de periode 2023-2027 volgens de normtabel wordt gekwalificeerd als uitstekend. Omschrĳving (x € 1.000) Beschikbare weerstandscapaciteit per 1 januari

2023

2024

2025

2026

2027

60.160

72.064

79.837

86.617

86.682

Verwachte mutaties

11.904

7.773

6.780

702

-3.945

Beschikbaar weerstandscapaciteit per 31 december

72.064

79.837

86.617

87.319

83.374

Benodigd weerstandscapaciteit conform Kadernota 2023

9.755

Ratio weerstandsvermogen per 31 december

7,39

8,18

8,88

8,95

8,55

4.3. Overzicht mutaties reserves en voorzieningen Ten behoeve van een evenwichtige bedrĳfsvoering is het gebruik van reserves en voorzieningen noodzakelĳk. In de beleidsnota Reserves en voorzieningen worden hierover vierjaarlĳks voorwaarden vastgelegd. Op grond van artikel 13 van de Financiële verordening gemeente Pĳnacker-Nootdorp 2021 wordt jaarlĳks als onderdeel van de kadernota een bĳgesteld overzicht van reserves en voorzieningen met toelichting opgenomen. In deze toelichting wordt ingegaan op de vorming en besteding van bestemmingsreserves en voorzieningen. De mutaties in de algemene reserve zĳn reeds toegelicht bĳ de actualisatie van de vermogenspositie in paragraaf 3.2.

Reserve: 1.

Dotatie aan de bestemmingsreserve ‘Komkommerweg’ Ten laste van de algemene reserve is een investeringsbudget beschikbaargesteld voor de realisatie van de verlengde Komkommerweg van € 4.196.100 in 2023 ter dekking van de afschrĳvingslasten.

2. 3.

4. 5. 6.

9. 10.

11.

12. 13.

14.

15.

16.

17.

18.

19.

20.

Dotatie aan de bestemmingsreserve ‘Bedrĳfsvoering’ Door middel van resultaatbestemming is € 793.000 gestort in deze reserve. Dotatie aan de bestemmingsreserve ‘De groene Wĳdte’ Voor de herinrichting van het terrein is € 120.000 benodigd ter dekking van de afschrĳvingslasten, deze wordt gedekt vanuit de algemene reserve. Dotatie aan de bestemmingsreserve ‘Sociaal Domein’ Door middel van resultaatbestemming is in 2023 € 471.966 toegevoegd aan de reserve. Dotatie aan bestemmingsreserve 'Kwaliteitsverbetering Groenzoom' Door middel van resultaatbestemming is € 275.000 gestort in deze reserve. Dotatie aan bestemmingsreserve ‘Beschermd wonen/beschermd thuis' Vanaf 2022 wordt de centrumgemeentetaak Beschermd wonen gedecentraliseerd naar alle gemeenten. Deze reserve werd voorheen beheerd door gemeente Delft. De bĳdrage die de gemeente ontvangt in 2023 bedraagt € 588.621 Dotatie aan bestemmingsreserve ‘Maatregelen bestaanszekerheid' Vanuit de reserve Financiële gevolgen corona is € 1 mln. gestort voor het uitvoeren van actieplan bestaanszekerheid 2023-2024. Dotatie aan bestemmingsreserve ‘Versterking dienstverlening’ Voor de versterking van de dienstverlening door gemeenten zĳn door het Rĳk POK middelen toegekend (Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslagen, de storting bedraagt € 697.951 in 2023.

Dotatie aan bestemmingsreserve 'Metropolitane fietsroute' Door middel van resultaatbestemming is € 2.615.000 gestort in deze reserve Dotatie aan de bestemmingsreserves ‘Regenboog school’, 'Stanislascollege', 'Casaschool, IKC's' , de 'Sporthallen', 'Cultuur" en Opvanglocaties ontheemden'. De actualisatie van de staat van activa heeft geleidt tot een aanvullende onttrekking aan de algemene reserve ter dekking van de afschrĳvingslasten, dit bedraagt totaal € 4,5 mln. Onttrekking aan bestemmingsreserve 'Bedrĳfsvoering' In 2023 vindt vanuit de reserve Bedrĳfsvoering voor € 733.740 aan onttrekkingen plaats. Dit heeft te maken met bedrĳfsvoering gerelateerde zaken. Onttrekking aan bestemmingsreserve 'Sociaal Domein' De kosten van enkele projectmatige activiteiten worden gedekt uit deze reserve, dit bedraagt € 587.420. Onttrekking aan bestemmingsreserve 'Statushouders' Voor het uitvoeren van het plan rondom de Wet Inburgering wordt € 28.000 onttrokken aan deze reserve. Onttrekking aan de bestemmingsreserve ‘Werkbudget energie-neutrale gemeente’ Voor de realisatie van de uitvoeringsprogramma Energieplan 2021 wordt in 2023 € 487.045 ingezet vanuit de bestemmingsreserve ‘Werkbudget energie-neutrale gemeente’. Onttrekking aan bestemmingsreserve ‘Beheer Dobbeplas’ Voor het uitvoeren van groot onderhoud en kwaliteitsverbeteringen wordt € 44.000 onttrokken aan deze reserve.

Onttrekking aan bestemmingsreserve ‘Implementatie Omgevingswet’ Uit deze reserve wordt € 1.189.107 onttrokken voor de voorbereiding en uitvoering van de Omgevingswet. Onttrekking aan de bestemmingsreserve ‘Financiële gevolgen Corona’ Vanuit de reserve Financiële gevolgen corona is € 1 mln. gestort in de bestemmingsreserve "Maatregelen bestaanszekerheid' voor het uitvoeren van actieplan bestaanszekerheid 2023-2024. Onttrekking aan bestemmingsreserve ‘Beschermd wonen/beschermd thuis’ Uit deze reserve wordt € 412.500 onttrokken voor werkzaamheden met betrekking tot beschermd wonen. Onttrekking aan de bestemmingsreserve ‘Civiele Kunstwerken’ De bestemmingsreserve 'Civiele kunstwerken' wordt afgesloten en het saldo wordt toegevoegd aan de algemene reserve Onttrekking aan de bestemmingsreserve ‘Transformatiegebieden’ Voor de initiatieffase wordt in 2023 € 150.000 onttrokken aan deze reserve.

21.

Onttrekking aan de bestemmingsreserve ‘Maatregelen bestaanszekerheid’ Voor het uitvoeren van actieplan bestaanszekerheid 2023-2024 wordt in 2023 € 565.000 onttrokken aan deze reserve.

Voorziening: 1.

Onttrekking aan de voorziening ‘Beheer Wandelbos Laakweg’ Voor de jaarlĳkse beheerkosten wordt € 98.052 onttrokken aan de voorziening.

Een volledig overzicht van alle reserves en voorzieningen treft u aan in bĳlage 2.

5. Ontwikkeling schuldpositie 5.1. Kasstromen In de Handreiking ‘Andere tĳden’ heeft het college een aantal indicatoren gesuggereerd die relevant zĳn voor een financieel gezonde gemeente. De VNG heeft in november 2013 een handreiking houdbare gemeentefinanciën opgesteld. De focus ligt daarbĳ op de schuldpositie, als resultante van de kasstromen (zie figuur). Bĳ kasstromen gaat het om bedragen die daadwerkelĳk door de gemeente worden ontvangen en uitgegeven. Dus niet de exploitatie en het vermogen zoals die er volgens het baten/lasten-stelsel uitzien, maar de feitelĳke geldstromen.

Samengevat zĳn er drie kasstromen die de schuldomvang beïnvloeden: • in- en uitgaande geldstroom in het kader van de realisatie van begrotingsprogramma’s (exploitatie en onderhoud); • in- en uitgaande geldstroom van investeringen (grondexploitaties, bouwrĳp maken); • in- en uitgaande geldstroom in het kader van het aangaan van schulden (financiering). De totale schuld wordt dus hoger of lager door het geheel van positieve en negatieve kasstromen in de exploitatie, de investeringen en de financiering. De verschillende kasstromen en de schuld van de gemeente ontwikkelen zich in grote lĳnen als volgt:

Mutaties kasstromen Bedragen x € 1.000

2023

2024

2025

2026

2027

Saldo exploitatie

5.617

11.101

13.628

8.697

4.828

Saldo voorzieningen

-2.948

-2.231

-2.536

-1.776

-1.531

Saldo investering

-48.518

-39.821

-18.413

-8.371

-1.720

Saldo grondexploitaties

9.727

10.719

5.731

769

4.582

Saldo rente

-1.071

-874

-704

-591

-479

Aflossingen langlopende leningen

-12.875

-9.875

-9.542

Verstrekken langlopende leningen

Mutatie kasstroom

-50.068

-33.981

-12.169

-11.147

-3.862

Banksaldo per 01/01

115.699

65.631

31.650

19.481

8.334

65.631

31.650

19.481

8.334

4.472

Aan te trekken leningen Banksaldo per 31/12

Doordat de gemeente haar aandelen Eneco in 2020 heeft verkocht is het verwachte banksaldo in 2021 t/m 2027 positief. In het overzicht is te zien dat het banksaldo ieder jaar afneemt, maar de ervaring leert dat het investeringstempo in de praktĳk lager ligt dan waar de planning op is gebaseerd. Er zĳn daarom vooralsnog geen plannen om nieuwe geldleningen aan te trekken. Sinds september 2022 bedraagt de rentevergoeding bĳ Schatkistbankieren geen 0% meer, maar is de rentevergoeding aan het stĳgen. In de meerjarenbegroting is voor het eerst sinds jaren rekening gehouden met rente inkomsten over het banksaldo bĳ Schatkistbankieren.

5.2. Schuldontwikkeling Eerder heeft de gemeenteraad aangegeven dat de schuldenlast relatief hoog is en heeft het college opdracht gegeven deze de komende jaren te verlagen. In onderstaande tabel wordt weergegeven hoe de totale leningenportefeuille (aangetrokken langlopende leningen) aanzienlĳk afneemt en hoe de schuldomvang zich ontwikkelt op grond van de huidige meerjarenbegroting, de actualisatie van de grondexploitaties per 1 januari 2021 en de investeringsplanning (mutatie netto schuld). Ontwikkeling schuldomvang (x € 1.000)

2023

2024

2025

2026

2027

Schuldpositie (langlopend aangetrokken) per 1 januari

-80.505

-67.630

-54.755

-44.880

-35.005

Vordering rekening courant ‘Schatkistbankieren’ per 1 januari

115.699

65.631

31.650

19.481

8.334

Mutatie kasstroom, exclusief aflossingen langlopende leningen

-37.193

-21.106

-2.294

-1.272

5.680

Aflossingen langlopende leningen

-12.875

-9.875

-9.542

Totaalschuld per 31 december

-14.874

-35.980

-35.274

-36.546

-30.533

Totaal inkomsten (exclusief onttrekkingen reserves)

164.230

162.069

157.784

139.273

138.053

-9%

-22%

-26%

-22%

Percentage schuld ten opzichte van inkomsten

De netto schuldpositie is op op 1 januari 2023 negatief en bedraagt circa - € 35 miljoen (115,7 - 80,5). Op basis van deze kadernota loopt de netto schuldpositie op naar circa - € 30,5 miljoen eind 2027. De leningenportefeuille bedraagt op 1 januari 2023 € 80, miljoen en neemt jaarlĳks af tot iets meer dan € 25 miljoen eind 2027. De VNG spreekt van houdbare gemeentefinanciën als een gemeente ook bĳ een scenario met economisch slecht weer (met tegenvallende rĳksinkomsten, lagere grondverkopen en stĳgende rentepercentages) genoeg geld overhoudt om aan de schuldverplichtingen te kunnen voldoen. Zonder dat de noodzakelĳke publieke voorzieningen daarbĳ in de knel komen. In deze benadering is alleen sturen op baten en lasten niet genoeg. Hiervoor is ook inzicht in de geldstromen en de hoogte van de schuld nodig. De indicator hiervoor is de netto schuldquote (de netto schuld als aandeel van de inkomsten). Voor houdbare gemeentefinanciën moet de toename van de schulden in verhouding blĳven met de jaarlĳkse inkomsten van

een gemeente. Stĳgende rentelasten geven extra druk op de exploitatie. Als de exploitatie geen ruimte biedt, moet er meer worden geleend. Dat veroorzaakt meer rentelasten en zo ontstaat een negatieve spiraal. Met andere woorden: het is belangrĳk om in de gaten te houden hoeveel ruimte er binnen de begroting is om bestaande schulden af te lossen. In de nota Risicomanagement en weerstandsvermogen 2021 is dit criterium verder uitgewerkt. Uit bovenstaande overzicht kan worden afgeleid dat het verschil tussen de netto schuldpositie per begin 2023 van € 35,2 miljoen (€ 115,7 -/- € 80,5) en eind 2027 van € 30,5 miljoen slechts ongeveen € 5 miljoen bedraagt. Aangezien wel de totaal inkomsten in het jaar 2023 signicicant afwĳkt, neemt het percentage schuld ten opzichte van de inkomsten na 2023 toe. Als streefnorm voor de schuldomvang is bĳ de Begroting 2016 vastgesteld dat de schuldquote (=ratio schuld/ inkomsten) maximaal 100% bedraagt. Momenteel zit de gemeente Pĳnacker-Nootdorp ruim 100% onder deze streefnorm.

6. Bĳlagen 6.1. Investeringsplanning Programma

2023 incl.restant 2022

2024

2025

2026

2027

1. Ruimte en wonen Woonunits crisisopvang vluchtelingen (50 units)(2022)(733566)

1.800.000

Strategische grondvoorraad en af te stoten gronden (734501)

905.000

Voorber.budget Oranjepark,ruimtelĳke visie(2022) (733580)

301.601

Voorbereiding Vrĳeban 2 (2020)(734504)

-64.834

Transitiekst opvang ontheemden, Dwarskade 33(2022)(733570)

2.209

Transitieks opv. Kon.Julianast.Brandweerkaz(2022)(733571)

5.893

Transitiekst opvang ontheemden,Oranjepark (2022)(733572)

98.370

Transitiekst opvang, Meikoninglaan 30(2022)(733573)

34.257

Transitiekst opvang ontheemden,Molenweg 61A (2022)(733574)

32.350

Trans.kst opvang ontheemden,Nootdorpseweg2-4(2022)(733575)

846.250

Totaal 1. Ruimte en wonen

3.961.096

2. Economie en glastuinbouw Totaal 2. Economie en glastuinbouw

3. Mobiliteit Tĳdelĳke parkeervoorzieningen Mariaschool (709503)

25.000

DGW: uitbreiding parkeerterrein 80 ppl (2019) (709502)

116.807

BHP wegen 22-25 Oranjeplein (2022)(707117)

500.000

BHP wegen 22-25 Bieslandseweg (2022)(707112)

200.000

BHP wegen 22-25 Fietspad Delftsestraatweg (2022)(707114)

300.000

BHP wegen 17-20: Koningshof, fase 7 (2019)(707046)

274.283

BHP wegen 17-20: Klapwĳk, fase 3(2022)

287.742

BHP wegen 22-25 Koningshof fase 8 (2022)(707115)

400.000

750.000

BHP wegen 22-25 Nieuwkoopseweg (2023)(707120)

400.000

100.000

BHP wegen 22-25 Ruyvensche Molenpad (2022)(707116)

325.000

BHP wegen 22-25 Emmastraat (2023)(707118)

100.000

BHP wegen 22-25 Laakweg (2024)(707122) BHP wegen 22-25 Klapwĳk (2023)707119)

600.000

BHP wegen 22-25 Klapwĳk (2024)(707121)

700.000

100.000

125.000

100.000

3.300.000 3.000.000

BHP wegen 22-25 Klapwĳk (2025)(707123) BHP wegen 17-20: fietspaden/wegen op kades (2020)(707004)

2.300.000 300.000

BHP OV 23-26 Pollerinstalatie Raadhuisplein 6 stks (2025)(707596) Herinrichting Raadhuisplein (2019) (707508)

175.000 -1.429

BHP OV 19-22: Klapwĳk:masten & netwerk (2022)(707538)

162.463

BHP OV 19-22: Klapwĳk: Masten & netwerk Koningshof (2020)(707545)

208.022

BHP OV 19-22: Klapwĳk: armaturen (2022)(707542)

225.662

BHP OV 23-26 Lichtmasten & Netwerk Klapwĳk (2024)(707587)

186.307

650.000

BHP OV 23-26 Lichtmasten & Netwerk Klapwĳk (2025)(707594)

325.000

BHP OV 23-26 Lichtmasten & Netwerk Klapwĳk (2026)(707601)

325.000

BPH OV 23-26 Armaturen Ypenburg (2023)(707577)

675.000

BHP OV 23-26 Armaturen Tolhek (2023)(707576)

400.000

BHP OV 23-26 Armaturen Klapwĳk (2024)(707584) BHP OV 23-26 Armaturen Klapwĳk (2025)(707590)

160.000 80.000

Programma

2023 incl.restant 2022

2024

2025

BHP OV 23-26 Armaturen Klapwĳk (2026)(707598)

2026

80.000

BHP OV 23-26 Armaturen Nootdorp centrum/west (2024)(707585)

266.250

BHP OV 23-26 Armaturen Keĳzershof (2024)(707583)

241.875

BHP OV 23-26 Armaturen Emerald (2024)(707582)

400.000

BHP OV 23-26 Armaturen De Parade (2024)(707586)

350.000

BHP OV 23-26 Armaturen Oud Delfgauw (2024)(707591)

150.000

BHP OV 23-26 Armaturen Bedrĳventerr Ruĳven Boezem O Ambacht (2025)(707589)

318.125

BHP OV 23-26 Armaturen Vrouwtjeslant (2025)(707593)

297.500

BHP OV 23-26 Armaturen s-gravenhout (2025)(707592)

374.375

BHP OV 23-26 Armaturen Pĳnacker Nrd (2026)(707600)

425.000

BHP OV 23-26 Armaturen Pĳnacker Centrum (2026)(707599)

403.125

BHP OV 23-26 Armaturen Buitengebieden (2026)(707597)

433.750

BHP OV 23-26 Lichtmasten & Netwerk Oud Delfgauw (2024)(707595)

40.000

BHP OV 23-26 Lichtmasten & Netwerk De Parade (2024)(707588)

60.000

BHP OV 23-26 Lichtmasten & Netwerk periode 2027-2030 (2027)(707602)

220.000

BHP OV 23-26 Armaturen Overige projecten (2023)(707575)

71.000

BHP OV 23-26 Lichtmasten & Netwerk Overige projecten (2023)(707579)

106.000

BHP OV 23-26 VRI KP6 Hofweg/'s Gravenweg (2027)

200.000

BHP OV 23-26 VRI KP7 Deftsestraatweg/Zuideindseweg (2027)

200.000

Houten brug Ds. Spoorlaan thv Raadhuis (2019)(707513)

170.090

BHP OV 23-26 Pollerinstalatie Zonnehof Windlusthof Parade 3x2stks (2023)(707580)

285.000

BHP OV 23-26 Stroomkasten 8 stks (2023)(707581)

135.000

Vervangen brug Reesloot/Katwĳkerlaan (2021)(707008)

275.993

Houten brug Monnikenweg BHP CKW 23-26 (2023)(707565)

25.200

Betonnen brug Nieuwkoopseweg BHP CKW 23-26 (2023)(707564)

210.000

Betonnen brug Noordeindseweg BHP CKW 23-26 (2024)(707570)

210.000

Betonnen brug Keulseweg BHP CKW 23-26 (2024)(707571)

210.000

Houten brug Wagenmaker BHP CKW 23-26 (2025)(707572)

132.720

26 steigers in Nootdorp BHP CKW 23-26 (2026)(707573)

260.165

Steiger Ridderspoor BHP CKW 23-26 (2023)

11.900

Stalenbruggen Ksjanjelaan en Krrosvaren Nootdorp (707515)

120.000

Vervanging 2 bruggen (beton-staal-composiet)(2020)(707514)

90.000

MFR Hazepadbrug (2022)(707062)

216.000

MFR Bakkerenlaan-Brasserskade (2024)(707063)

255.000

MFR fietsbrug A13 Dubbeldankpad (2024)(707064)

66.000

MFR Dubbeldankpad-Ackersdĳkseweg (2024)(707065)

45.000

VRI Laan v Nootdorp-Veenweg (2019)(707506)

171.133

VRI Delftsestraatweg-Laan der 7 Linden (2018)(707507)

240.440

Damwand zuidzĳde Katwĳkerlaan (2018)

772.987

Haalbaarheidsonderz. verlengde Komkommerweg (2020)(754410)

5.981

Aanschaf gronden en kassen Verlengde Komkommerweg (754155)

1.034.900

Aanschaf woningen Verlengde Komkommerweg (754157)

1.000.000

600.000

Aanleg aansluitingsweg rotonde Delftsestraatweg/ Komkommerweg (754156) Totaal 3. Mobiliteit

9.423.367

561.200

1.000.000

13.293.439

5.352.720

1.927.040

4. Groen en recreatie BHP groen 2019-2022: herinr.Klapwĳk, fase 4 (720058)

200.000

BHP groen 2019-2022: herinr.Klapwĳk, fase 5 (720059)

BHP groen 2019-2022: herinr.Klapwĳk, fase 6 (720061)

BHP groen 2019-2022: herinr. Koningshof, fase 7 (2019)(herstru) BHP groen 2023-2026: herinr.Klapwĳk (2026)(720065)

2027

200.000 200.000

97.432 0

200.000

620.000

Programma

2023 incl.restant 2022

2024

BHP groen 2023-2026: herinr.Klapwĳk(2027)(720066)

BHP groen 2023-2026 herinrichting Emmastraat(2024)(720064)

150.000

-635

100.000

BHP groen 2019-2022: herinr. Koningshof, fase 8 (2020)(720057) 720056 BHP groen 19-22: herinr. Klapwĳk, (2022)

318.228

Verbinding Reesloot met Balĳbos (720040)-inv.bĳdrage

-318.228

Inrichting kavels-waterverband Molenlaan (720050)

425.691

Inrichting kavels-waterverband Molenlaan (720050)-inv.bĳdrage

-425.691

Lint Oude Leede, 2e fase (720014)

41.462

Lint Oude Leede, 2e fase (720014) - inv.bĳdrage

-41.462 328.555

Katwĳkerbuurt (732003) - inv.bĳdrage

-328.555

Speelruimteplan 2019-2022: Klapwĳk (2020)(720529)

87.296

Speelvoorzieningen Klapwĳk (2023)(720540)

30.000

Speelruimteplan 2019-2022: Koningshof (2020)(720535)

39.868

Speel.pl.19-22: Out.Workout+tappunt Delfgauw(2021)(720542)

3.161

Speelruimteplan2019-2022: Delfgauw skatebaan(2022)(720543)

10.876

Speelruimteplan 2019-2022: ‘s-Gravenhout pumptrack (720544)

95.000

Speelruimteplan 2019-2022: Klapwĳk skatepark (720545)

60.000

Speelruimteplan 2019-2022: Outdoor workout-plek Nootdorp + 2 watertappunten (720546)

60.000

Speelplek Ackerswoude BHP spelen 23-26 (2023)(720561)

60.000

Speelplek Emerald centrum BHP spelen 23-26 (2023)(720552)

38.000

speelplek Oud Delfgauw BHP spelen 23-26 (2023)(720550)

12.000

speelplek De Venen Centrum BHP spelen 23-26 (2023)(720554)

80.000

speelplek s Gravenhout BHP spelen 23-26 (2023)(720548)

20.000

speelplek Achter t Raadhuis grote speeltuin BHP spelen 23-26 (2023)(720555)

120.000

speelplek De Venen Oost BHP spelen 23-26 (2023)(720553)

35.000

speelplek De Koningshof BHP spelen 23-26 (2023)(720551)

75.000

speelplek Pĳnacker centrum / dorp BHP spelen 23-26 (2023)(720549)

30.000

speelplek Tolhek BHP spelen 23-26 (2023)(720547)

12.000

speelplekken Delfgauw BHP spelen 23-26 (2024)(720562)

200.000

30.000

65.000

speelplekken Delfgauw BHP spelen 23-26 (2025)(720564)

120.000

speelplekken Delfgauw BHP spelen 23-26 (2026)(720565)

105.000

speelplekken Nootdorp BHP spelen 23-26 (2024)(720563)

118.000

speelplekken Nootdorp BHP spelen 23-26 (2025)(720558)

255.000

speelplekken Nootdorp BHP spelen 23-26 (2026)(720560)

47.000

speelplekken Pĳnacker BHP spelen 23-26 (2024)(720556)

175.000

speelplekken Pĳnacker BHP spelen 23-26 (2025)(720557)

70.000

speelplekken Pĳnacker BHP spelen 23-26 (2026)(720559)

110.000

speelplekken 2027-2030

350.000 300.000

Programma Water&Klimaat: urban waterbuffer 2 (2024)(711517)

300.000

Programma Water&Klimaat: minibos (2022)(711518)

100.000

Programma Water&Klimaat: vergroenen versteende wĳken 1 (2023)(711519)

100.000

Programma Water&Klimaat: vergroenen versteende wĳken 2 (2024)(711520)

100.000

Herstel beschoeiingen DS. C. Spoorlaan (2022)(711526)

250.000

Beheerplan oevers 2022-2026: Wilhelminasingel(2023)(711522)

350.000

Beheerplan oevers 2022-2026: Goudenregensingel(2024)(711523) Beheerplan oevers 2022-2026: Katwĳkerlaan v.a. S-bocht tot Zmr fase 1(2025)(711524)

2027

1.636.786

Katwĳkerbuurt (732003)

Programma Water&Klimaat: urban waterbuffer 1 (2023)711516)

2026

22.699

Verbinding Reesloot met Balĳbos (720040)

Herstructurering Katwĳkerlaan fase 1 (2021)(734000)

2025

350.000 350.000

Programma

2023 incl.restant 2022

2024

2025

Beheerplan oevers 2022-2026: Katwĳkerlaan v.a. S-bocht tot Zmr fase 2 (711525)

2027

350.000

Aankoop 36ha provinciegrond tbv Weidevogelgebied Totaal 4. Groen en recreatie

2026

600.000 3.924.483

2.188.000

995.000

812.000

550.000

5. Onderwĳs en kinderopvang OBS Ackerswoude: tĳdelĳke huisvesting (713017)

475.580

OBS Ackerswoude: inrichting groep 8 en 9 (2022)(713019)

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/12756257/1