Jaarplan 2023 en Jaarverslag 2022 rekenkamercommissie

Jaarverslag 2022 & Jaarplan 2023 Rekenkamercommissie Pijnacker-Nootdorp

13 december 2022

Rekenkamercommissie Pijnacker-Nootdorp Samenstelling Florus van der Linden Carline Carati Ludo van Adrichem Bernard Minderhoud Rob van der Welle Roulerend lid

extern lid en voorzitter extern lid en plv. voorzitter extern lid raadslid raadslid raadslid

Secretariaat Secretaris Jorden van der Haas Postadres Postbus 1 2640 AA Pijnacker E-mailadres rekenkamercommissie@pijnacker-nootdorp.nl Telefoonnummer 015-3626956 Website www.pijnacker-nootdorp.nl/politiek-en-organisatie/gemeenteraad/rekenkamercommissie

2

Inhoudsopgave Inhoudsopgave........................................................................................................................................ 3 Voorwoord .............................................................................................................................................. 4 Jaarverslag 2022...................................................................................................................................... 6 Jaaroverzicht ....................................................................................................................................... 6 Ontwikkelingen coronavirus ........................................................................................................... 6 Samenstelling Rekenkamercommissie................................................................................................ 6 Activiteiten Rekenkamercommissie.................................................................................................... 7 Contacten met gemeenteraad, college en ambtelijke organisatie..................................................... 8 Onderzoeken, besluiten en (re)acties n.a.v. rekenkamerrapporten ..................................................

9 Afvalbeleid (2022-2023).................................................................................................................. 9 Digitale dienstverlening (2022) ....................................................................................................... 9 Omgevingswet (2021-2022) ............................................................................................................ 9 Gemeentemarketing (2021).......................................................................................................... 11 Ondermijning (2020-2021)............................................................................................................ 12 Inkoop Jeugdhulp Haaglanden (2020-2021) ................................................................................. 13 Privacy en informatieveiligheid (2018 en 2020) ........................................................................... 15 Armoede- en schuldhulpverleningsbeleid (2019-2020) ............................................................... 17 Subsidiebeleid (2018-2019) .......................................................................................................... 19 Financiën ...............................................................................................................................................

20 Inleiding............................................................................................................................................. 20 Specificatie inkomsten en uitgaven .................................................................................................. 20 Jaarplan 2023 ........................................................................................................................................ 21 Inleiding............................................................................................................................................. 21 Onderzoeksonderwerpen 2023 ........................................................................................................ 21 Overgang naar rekenkamer .............................................................................................................. 21 Bijlagen.................................................................................................................................................. 23 Groslijst 2023 .................................................................................................................................... 23 Zittingstermijnen............................................................................................................................... 24

3

Voorwoord Beste lezer, Voor u liggen het jaarverslag 2022 en het jaarplan 2023 van de Rekenkamercommissie PijnackerNootdorp. De commissie ziet dit document als een belangrijk onderdeel van haar communicatie met de gemeenteraad. De Rekenkamercommissie ondersteunt de gemeenteraad bij haar kaderstellende en controlerende taak door het doen van onafhankelijk onderzoek. Op basis van onze onderzoeken adviseren we de gemeenteraad via aanbevelingen met als doel het verbeteren van gemeentelijk beleid en de uitvoering van dat beleid. Met dit jaarverslag informeert de rekenkamercommissie u graag over de werkzaamheden van het afgelopen jaar. Hierbij gaat de commissie in op de samenstelling van de commissie, de activiteiten die uit het jaarplan zijn voortgekomen en de resultaten daarvan. Ook gaan we in op de stand van zaken van eerder afgeronde onderzoeken en is een financieel overzicht toegevoegd. Waar het jaar 2021 nog veel in het teken van de coronapandemie stond, was dit in 2022 grotendeels anders. Eind februari werden de meeste restricties opgeheven, waarna het gewone leven in al zijn facetten weer loskwam. Enkele onderdelen vanuit de coronaperiode hebben we bewaard, zoals meer digitale overleggen met onderzoekers en raadsleden. Voor het grootste gedeelte zijn de activiteiten weer ‘gewoon’ in levenden lijve gehouden.

In 2022 zijn drie onderzoeken opgestart (één loopt door in 2023) en drie opgeleverd (één die doorliep uit 2021). We zijn het college, de ambtelijke organisatie, de betrokken raadsleden en onze externe partners hiervoor zeer erkentelijk. Daarnaast heeft er een personele wijziging in de samenstelling van de Rekenkamercommissie plaatsgevonden. Vanwege de raadsverkiezingen van maart 2022 hebben we afscheid genomen van de twee vaste raadsleden, Anne Volkers en Edo Haitsma. In hun plaats kwamen Bernard Minderhoud en Rob van der Welle. Meer (personele) veranderingen liggen in het verschiet. Met het aannemen van de Wet versterking decentrale rekenkamers wordt de rekenkamercommissie afgeschaft en moet elke gemeente een rekenkamer benoemen. De commissie is met de voorbereidingen gestart om zich om te vormen naar een rekenkamer. Een notitie met discussiepunten is begin oktober 2022 naar de raad gestuurd. In het nieuwe jaar zal hier het gesprek over plaatsvinden, waarna een nieuwe verordening op de rekenkamer door de commissie wordt voorbereid. Voor de zomer hoopt de commissie dit proces af te ronden. Eveneens bijgevoegd is het jaarplan 2023. In dit jaarplan beschrijft de rekenkamercommissie in het kort de onderzoeksonderwerpen voor het komende jaar. In het jaarplan is ook opgenomen welke criteria de rekenkamer gebruikt bij de selectie van onderzoeksonderwerpen.

Voorliggend jaarverslag en jaarplan stuurt de rekenkamercommissie ter kennisgeving aan de gemeenteraad en het college van B&W en plaatst deze op de gemeentelijke website. De commissie is altijd bereid het gesprek aan te gaan.

4

Langs deze weg bedanken wij de gemeenteraad, de griffie, het college van B&W en de ambtenaren van de gemeente Pijnacker-Nootdorp voor de prettige samenwerking in 2022. We kijken uit naar een goede, constructieve samenwerking in het jaar dat voor ons ligt. Namens de Rekenkamercommissie Pijnacker-Nootdorp,

Florus van der Linden Voorzitter

5

Jaarverslag 2022 Jaaroverzicht De rekenkamercommissie heeft de ambitie om door goede en gedegen onderzoeken de gemeente Pijnacker-Nootdorp verder te helpen. Dit doet de commissie door het gemeentelijk beleid te onderzoeken op doelmatigheid, doeltreffendheid en rechtmatigheid. Door het doen van onderzoek staat de commissie de gemeenteraad bij in zijn controlerende taak. De commissie is blij dat zij op dit moment haar ambities waar kan maken door voldoende financiële ruimte. Het onderzoeksbudget is gebruikt om in 2022 twee onderzoeken te starten, namelijk naar digitale dienstverlening en afvalbeleid. Het onderzoek naar digitale dienstverlening is op het moment van publicatie zo goed als afgerond, het onderzoek naar afvalbeleid is net gestart. Beide komen in 2023 ter bespreking naar de raad. Twee onderzoeken die in 2021 zijn gestart, zijn in 2022 afgerond en door de raad besproken. Dat waren onderzoeken naar citymarketing en naar de invoering van de Omgevingswet.

Ontwikkelingen coronavirus De (her)uitbraak van het coronavirus in 2021 heeft nog doorgewerkt tot maart 2022. Sinds die tijd zijn de maatregelen grotendeels buiten werking gesteld. Door corona merkt de rekenkamercommissie dat gesprekken meer digitaal of hybride plaatsvinden dan enkel in levenden lijve. Dit is op een natuurlijke manier gegaan; er zijn vooral opties bijgekomen. Voor de planning van de onderzoeken heeft het coronavirus in 2022 geen gevolgen gehad.

Samenstelling Rekenkamercommissie De Rekenkamercommissie bestaat uit drie externe leden (waaronder de voorzitter) en twee vaste raadsleden. Voorts kan de gemeenteraad voor de duur van een onderzoek een aanvullend raadslid aanwijzen.1 De Rekenkamercommissie wordt ondersteund door een ambtelijk secretaris die ook werkzaamheden voor de griffie verricht. Op 16 maart 2022 vonden de vierjaarlijkse gemeenteraadsverkiezingen plaats. Als gevolg hiervan zijn de raadsleden Anne Volkers en Edo Haitsma afgetreden als lid van de rekenkamercommissie. Na de verkiezingen is onder de fracties geïnventariseerd wie interesse had in het lidmaatschap van de rekenkamercommissie. Hieruit zijn Bernard Minderhoud en Rob van der Welle naar voren gekomen. Dhr. Van der Welle was tussen 2014 en 2018 als raadslid ook lid van de commissie. Op 21 april 2022 heeft de raad beide leden benoemd. In september 2022 liep de eerste termijn van Ludo van Adrichem af. Hij heeft laten weten zich graag voor een tweede termijn aan de rekenkamercommissie te verbinden. Halverwege september 2022 heeft de raad hier positief over besloten en dhr. Van Adrichem voor drie jaar herbenoemd.

1

Externe leden zijn leden van buiten die een specifieke deskundigheid of vaardigheden op het vlak van onderzoek of beleidsanalyse inbrengen. Ze kunnen maximaal twee termijnen van drie jaar zitting hebben. Raadsleden zijn leden van de raad die na hun installatie als volksvertegenwoordiger door de gemeenteraad zijn benoemd als lid van de rekenkamercommissie voor de duur van de raadsperiode. Daarnaast kan de raad voor de duur van een onderzoek een roulerend raadslid aanwijzen.

6

Daniël de Wolf is in 2022 als roulerend raadslid benoemd voor het onderzoek naar digitale dienstverlening. Eveneens in 2022 is Jan-Willem Maas als roulerend raadslid benoemd voor het onderzoek naar het afvalbeleid.2 Eind 2022 bestond de Rekenkamercommissie uit de volgende leden: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Florus van der Linden Carline Carati Ludo van Adrichem Bernard Minderhoud Rob van der Welle Roulerend raadslid

extern lid, voorzitter extern lid, plaatsvervangend voorzitter extern lid raadslid raadslid

Activiteiten Rekenkamercommissie De rekenkamercommissie heeft in 2022 tien formele vergadermomenten gehad.3 Tot half februari gebeurde dat digitaal, vanaf dat moment is weer in het Bestuurscentrum vergaderd. Hoofdzakelijk ging het tijdens deze vergaderingen over lopende onderzoeken en afstemming daarover, organisatorische en administratieve zaken, het bijhouden van de voortgang van vastgestelde aanbevelingen en het bespreken van nieuwe onderzoeksonderwerpen en het opstellen van voorstellen hiervoor. In januari is het onderzoek naar citymarketing besproken en door de rekenkamercommissie vastgesteld om naar de raad te zenden. In februari is tweemaal vergaderd. Tijdens deze vergaderingen is gesproken over de opzet van het onderzoek naar digitale dienstverlening. Ook is overlegd over het onderzoek naar de Omgevingswet. In april heeft de rekenkamercommissie gesproken met onderzoeksbureaus en besloten over hun offertes voor een onderzoek naar digitale dienstverlening. Op dit moment loopt dit onderzoek nog. In juni is, vooral vanwege de twee nieuwe leden na de verkiezingen, een heisessie georganiseerd in Nootdorp. Er is nader met elkaar kennisgemaakt en de ambities van de rekenkamer en doorwerking van de afgeronde onderzoeken zijn besproken.

Eveneens is voor de eerste keer besproken wat de gevolgen van de wetswijziging voor onze commissie zijn en zijn de eerste gedachten voor een nieuwe rekenkamer op papier gezet. De sessie is afgesloten met een diner. In september en oktober is verder gesproken over de overgang van commissie naar rekenkamer. De ideeën hierover zijn in een notitie gegoten, die kort na de oktobervergadering ter bespreking aan de raad is gestuurd. Tijdens de vergadering van november zijn een drietal onderzoekbureaus aanwezig geweest om hun offerte voor het onderzoek naar afvalbeleid toe te lichten. Vervolgens is door de rekenkamercommissie een besluit genomen.

2

Voor dit onderzoek waren drie gegadigden. Het is gebruikelijk dat zij in onderling overleg treden om te bekijken wie wordt voorgedragen als roulerend lid. Het overleg bracht dhr. Maas naar voren. 3 Tussendoor stemt de commissie regelmatig zaken af per telefoon en mail.

7

In december heeft de rekenkamer teruggekeken naar het afgelopen jaar en vooruitgekeken naar het nieuwe jaar. Daarbij is een (voorlopige) keuze gemaakt voor onderwerpen die we in 2023 zouden willen onderzoeken. De ambtelijk secretaris is lid van een intervisiegroep die bestaat uit ambtelijk secretarissen van rekenkamer(commissie)s uit de regio. In deze intervisiegroep, die in 2022 bijeen is gekomen, worden tips, aandachtspunten, onderzoek(sonderwerp)en en ervaringen uitgewisseld om het lerend vermogen van de verschillende rekenkamer(commissie)s te versterken. In 2022 bestond deze groep uit tien ambtelijk secretarissen.

Contacten met gemeenteraad, college en ambtelijke organisatie -

-

-

-

-

-

-

Direct na de verkiezingen van maart 2022 is aan alle fracties de uitnodiging verstuurd voor een gesprek tussen rekenkamercommissie en fractie. Met bijna alle fracties is in mei en juni gesproken. De gesprekken gingen niet alleen over de rol van de rekenkamercommissie richting de raad, maar ook over mogelijke onderzoeksonderwerpen. Naar aanleiding van de gesprekken heeft de rekenkamercommissie de raad op 7 juli 2022 geïnformeerd over de gewijzigde lijst met mogelijke onderzoeksonderwerpen. Bij aanvang van een onderzoek vindt een zogenaamde startbijeenkomst plaats. Hierbij zijn de rekenkamercommissie, de onderzoekers, de ambtelijk contactpersoon en betrokken vakambtenaren aanwezig. Samen met de onderzoekers geven we een toelichting op het onderzoek, is er gelegenheid voor vragen, halen we feedback op bij de betrokken ambtenaren en maken we werkafspraken over aan te leveren documenten en interviews. We vragen de onderzoekers altijd de raad bij het onderzoek te betrekken en dit op de meest optimale manier te doen. Meestal gebruiken we daarvoor een ‘open gesprek’. Ook de manier waarop we inwoners bij de onderzoeken betrekken, verschilt per onderzoek. Voor het onderzoek naar digitale dienstverlening is gebruik gemaakt van vragenlijst én zijn – voor het eerst – door het onderzoeksbureau mystery burgers ingezet om de uitvoering van het beleid te onderzoeken.

Sinds 2018 kan de raad per onderzoek een roulerend raadslid benoemen voor de duur van het betreffende onderzoek. Op die manier wordt de betrokkenheid van de raad bij de rekenkamercommissie vergroot en wordt gebruik gemaakt van de kennis van de leden van de raad. De ervaringen zijn altijd positief geweest. Daarom is zowel voor het onderzoek naar digitale dienstverlening als afvalbeleid opnieuw een roulerend lid benoemd. Vanwege de nieuwe regelgeving die in 2023 in werking treedt wordt deze optie helaas afgeschaft. Tijdens een beeld- en oordeelvormende raadssessie geeft een extern lid van de rekenkamercommissie een toelichting op het rapport. Het onderzoeksbureau is aanwezig voor het beantwoorden van technische vragen. Na het stellen van beeldvormende vragen aan rekenkamercommissie en onderzoeksbureau gaan de fracties met elkaar en het college oordeelvormend in debat over onder andere de aanbevelingen en de bestuurlijke reactie. Ook wordt er gesproken over het overnemen van de aanbevelingen en het mogelijk formuleren van nadere opdrachten. In de besluitvormende raadsvergadering vindt de besluitvorming plaats. De raad besluit, desgewenst geamendeerd, welke aanbevelingen er worden overgenomen en hoe daar opvolging aan moet worden gegeven. Na besluitvorming in de raad zijn de aanbevelingen van de rekenkamercommissie geen aanbevelingen meer, maar raadsbesluiten.

Het college (en in enkele gevallen de raad zelf) is verantwoordelijk voor de uitvoering van de raadsbesluiten. Vanaf 2023 wordt het college ook verantwoordelijk om ten minste één keer per jaar te rapporteren over de voortgang van de uitvoering.

8

Onderzoeken, besluiten en (re)acties n.a.v. rekenkamerrapporten De onderzoeken die de rekenkamercommissie doet, eindigen met conclusies en aanbevelingen voor gemeenteraad en college van B&W. De gemeenteraad stelt de aanbevelingen al dan niet gewijzigd vast. Vervolgens is het aan het college om de aanbevelingen, die dan raadsbesluiten zijn, uit te voeren. De rekenkamercommissie volgt de voortgang van de uitvoering. Maandelijks spreekt de commissie over de voortgang. In ieder geval elk jaar, via dit jaarverslag, rapporteert de commissie aan alle geïnteresseerden hoe de voortgang is. Mocht er aanleiding voor zijn, dan rapporteert de commissie vaker. De inwerkingtreding van de Wet versterking decentrale rekenkamers op 1 januari 2023 verplicht het college minimaal één keer per jaar te rapporteren over de uitvoering van de aanbevelingen. De rekenkamercommissie is in gesprek met de ambtelijke organisatie om dit te integreren in de informatievoorziening aan de raad. Naast de nieuwe verplichting voor het college, voelt de rekenkamercommissie zich verantwoordelijk om dit in ieder geval voorlopig ook te blijven doen, een en ander vanuit de onafhankelijke rol die de rekenkamer heeft.

Afvalbeleid (2022-2023) In november is de rekenkamercommissie gestart met een onderzoek naar het afvalbeleid in de gemeente. Het doel van het onderzoek is te kijken naar de passendheid, effectiviteit en doelmatigheid van het afvalbeleid en naar de mate waarin sturing wordt gegeven aan het beleid. De uitgewerkte vraagstelling is te vinden in de aankondigingsbrief (zie link hierboven). Naar verwachting kan de rekenkamercommissie het onderzoek nog vóór de zomer van 2023 aan de raad aanbieden.

Digitale dienstverlening (2022) Eind april heeft de rekenkamercommissie aangekondigd een onderzoek te doen naar de digitale dienstverlening van de gemeente Pijnacker-Nootdorp. Het centrale onderzoeksdoel is na te gaan welk beleid is ontwikkeld op het gebied van digitale dienstverlening aan burgers en hoe digitale dienstverlening in de praktijk wordt gebracht. Daarbij ligt de focus op wat burgers in dagelijkse contacten met de gemeente merken van het ontwikkelde en geïmplementeerde beleid. Denk daarbij bijvoorbeeld aan het moeten aanleveren van stukken, manieren van contact en het doen van aanvragen. Uiteraard is ook de rol van de gemeenteraad onderzocht. Welke expliciete, politieke keuzes heeft de raad gemaakt voor of tegen digitale dienstverlening, of is (de ontwikkeling van) het beleid langs de raad heen gegaan? Op wat voor manier wordt de raad geïnformeerd over de effectiviteit van digitale dienstverlening of over de problemen waar men tegenaan loopt. Het onderzoek is afgerond en bevindt zich in de fase van wederhoor. Naar verwachting kan de rekenkamercommissie in januari 2023 de uitkomsten en aanbevelingen van het onderzoek naar de raad sturen.

Omgevingswet (2021-2022) Eind 2021 is de rekenkamercommissie een onderzoek gestart naar de invoering van de Omgevingswet. De centrale vraag is of de gemeente Pijnacker-Nootdorp, met de inwerkingtreding van de wet in zicht, klaar is om met de Omgevingswet te gaan werken. Daarbij worden verschillende aspecten bekeken. Niet alleen onderzoekt de rekenkamer of de ambtelijke organisatie klaar is voor de omslag in werkprocessen, maar ook of burgers die een vergunning willen aanvragen of een plan willen indienen zijn voorbereid. Tevens is de rol van de gemeenteraad een belangrijk onderzoeksaspect: is de raad in

9

het voorproces goed in positie gebracht? Waar moet hij nog over beslissen, nu en in de toekomst? En welke onderdelen van de Omgevingswet zijn nog niet geïmplementeerd? De eerste inzet van de Rekenkamercommissie was het onderzoek nog vóór de inwerkingtreding van de Omgevingswet (vorig jaar gepland voor 1 juli 2022) af te ronden. De inwerkingtreding werd in het voorjaar verschoven naar 1 januari 2023. Net na de bespreking van het onderzoek in de raad werd bekend dat de wet nogmaals met een halfjaar is uitgesteld naar 1 juli 2023. Het persbericht dat we tegelijk met publicatie van het onderzoek uitstuurden, is niet overgenomen door lokale media. Wél heeft de Nederlandse vereniging van raadsleden na vaststellen van de aanbevelingen op haar website een inzichtelijk artikel geschreven over ons onderzoek. Na bespreking op 15 september 2022 door de raad te zijn besproken, zijn de volgende aanbevelingen als hamerstuk aangenomen op 22 september 2022: de conclusies van het rapport ‘Quickscan voorbereiding Omgevingswet’ te onderschrijven en de volgende aanbevelingen vast te stellen: 1. Zet de huidige samenwerking tussen raad, college en organisatie door, bij voorkeur ook met de inzet van de raadswerkgroep 2.

Geef het college de opdracht om periodiek bijeenkomsten met de raad en de organisatie te organiseren om het ‘anders werken’ onder het omgevingsprogramma en omgevingsplan met elkaar te oefenen, te doorleven en hier lering uit te trekken. Zet hierbij het samenspel tussen de raad, het college en de organisatie centraal, onder meer via fictieve casussen; 3. Geef het college de opdracht om te komen met een overzicht van de nog te maken strategische keuzes en een planning wanneer deze ter besluitvorming aan de raad worden voorgelegd. Maak daarbij een koppeling tussen de te maken strategische keuzes en ambities en consequenties ten aanzien van financiën en (ambtelijke) capaciteit; 4. Geef het college opdracht met een (uitgewerkte) planning te laten komen die inzicht biedt wanneer en op welke manier de raad verder betrokken wordt bij de ontwikkeling van de omgevingsprogramma’s. Doe dit aan de hand van (onder meer) een kaderstellende notitie per nieuw op te stellen omgevingsprogramma, waarin ook een reflectie wordt gegeven hoe geleerd is van de eerdere programma’s en de wijze waarop de keuzes uitpakken; 5. Laat het college de halfjaarlijkse monitor Omgevingswet expliciet aanvullen met de thema’s die de komende tijd extra aandacht vragen. Verantwoord hierbij in elk geval de volgende onderwerpen: a. de ontwikkeling van het anders werken door de organisatie; b.

de langetermijngevolgen voor de financiën; c. de afstemming van de beschikbare capaciteit op de ambities; d. de beschikbare instrumenten; e. de gevolgen voor de omgeving; f. de betrokkenheid van de raad (onder meer bij de omgevingsprogramma’s); 6. Het college jaarlijks, beginnend een jaar na inwerkingtreding van de wet, een vervolgmeting uit te (laten) voeren over de Omgevingswet op de aspecten organisatie, instrumenten, omgeving, financiën en rol van de raad en dit mee te nemen in de halfjaarlijkse monitor Omgevingswet. 7. Het college de opdracht te geven bovenstaande aanbevelingen te implementeren en de raad in de halfjaarlijkse monitor Omgevingswet te informeren over de voortgang van de implementatie.

10

Opvolging onderzoek De aanbevelingen van het onderzoek zijn te kort geleden vastgesteld om over de opvolging te kunnen rapporteren.

Gemeentemarketing (2021) In mei 2021 is de rekenkamercommissie begonnen met een onderzoek naar de doeltreffendheid en effectiviteit van het beleid rondom gemeentemarketing/citymarketing. Onderzocht is hoe het beleid in elkaar zit, welke rollen en verantwoordelijkheden er zijn voor de gemeente en andere actoren, de gestelde beleidsdoelen en de uitkomsten van deze doelen. Voor het bekijken van de effectiviteit van het beleid is ook gesproken met (ondernemers)organisaties uit de gemeente. De kaderstellende en controlerende rollen en mogelijkheden van de gemeenteraad zijn eveneens aan bod gekomen, ook via een gesprek met raadsleden van diverse partijen. De rekenkamercommissie heeft het rapport begin januari 2022 afgerond en aan de raad gestuurd. Zowel Pijnacker-Nootdorp Actueel als Pijnacker-Nootdorp tv schreven over de uitkomsten van het onderzoek. Onderstaande aanbevelingen zijn vastgesteld tijdens de raadsvergadering van 24 februari 2022: 1. Aan de raad: a. Geef het college opdracht het huidige beleid rondom citymarketing te herijken; b. Controleer in het jaarlijks te bespreken plan voor citymarketing of de beoogde maatschappelijke effecten van gestelde doelen inzichtelijk en te evalueren zijn; c. Zet in op verruiming van het budget in plaats van vergroting middels de onder 2b genoemde aandachtspunten. 2. Aan het college: a.

Formuleer beleidsdoelen zo dat de beoogde maatschappelijke effecten ervan duidelijk worden en dat raad en college de beleidsdoelen kunnen evalueren; b. Beschouw het huidige budget als een basisbudget voor structurele activiteiten van citymarketing en verruim dit budget door een herijking van het huidige beleid rondom citymarketing. Besteedt in het bijzonder aandacht aan: i. Nieuwe inzet op structurele cofinanciering door ondernemers en winkeliers uit de lokale samenleving door overleg met de ondernemers- en winkeliersverenigingen; ii. Het opzetten van een dienstencatalogus voor citymarketing in de vorm van een overzicht waar gebruik van gemaakt kan worden tegen een bepaalde financiële bijdrage; iii. Het betrekken van de initiatiefnemers van evenementen om te komen tot een samenhangende programmering; iv. Het aansluiten van citymarketing op concrete actuele maatschappelijke opgaven, programma’s en projecten binnen de gemeente; v. Het verhogen van de effectiviteit van de huidige adviescommissie door het beter benutten van aanwezige expertise en het netwerk; c. Breng de raad in positie door jaarlijks een plan voor citymarketing aan de raad voor te leggen waarin een voorstel wordt gedaan voor aansluiting op actuele maatschappelijke thema’s en opgaven; 3.

Het college opdracht te geven de aan haar gerichte aanbevelingen uit te werken en te implementeren en de raad hierover in het derde kwartaal van 2022 te informeren.

11

Hierbij dient aangetekend te worden dat het ‘herijken’ uit aanbeveling 1a. inhoudt dat het college een herijking gaat uitvoeren (onder meer van de (maatschappelijke) doelen), die aan de raad voorlegt, vervolgens op basis van die vastgestelde herijking nieuw beleid gaat opstellen en dat vervolgens weer aan de raad voorlegt. Diverse partijen suggereerden dat het thema citymarketing ook onderdeel kon zijn van de coalitieonderhandelingen. In het raadsakkoord is hier uiteindelijk niets over opgenomen. Opvolging onderzoek - In de jaarrekening 2021 (pagina 36) is te lezen: ‘’Het jaarverslag 2021 en jaarplan 2022 zijn in de adviescommissie citymarketing vastgesteld. Deze worden bij het jaarverslag Actieagenda Economie gevoegd, dat begin 2022 ter kennisgeving aan uw raad wordt aangeboden.’’ - In de beantwoording van technische vragen over de kadernota 2022 is aangegeven (vraag 7): ‘’Het nieuwe college zal besluiten over het proces en de benodigde middelen om te komen tot een nieuw citymarketingplan. In dit proces is ook aandacht voor de rolinvulling van de raad zoals genoemd in het Rekenkameronderzoek.’’ - In de begroting 2023 wordt op pagina’s 35-36 gesproken over de uitkomsten van ons onderzoek. In 2023 wil het college ‘’een nieuwe beleidsvisie ontwikkelen, samen met de raad, maatschappelijk werkveld en stakeholders.’’

Ondermijning (2020-2021) In oktober 2020 is de rekenkamercommissie een onderzoek gestart naar ondermijning in de gemeente Pijnacker-Nootdorp. In het onderzoek van de rekenkamercommissie stond de vraag centraal hoe de bestuurlijke aanpak van ondermijning is georganiseerd en geborgd, en op welke punten deze aanpak eventueel aanpassingen behoeft. Hierbij is gekeken naar de aanwezigheid en frequentie van ondermijning, naar het beleid vanuit de gemeente en samenwerking van de gemeente met de diverse partners in de regio. Eveneens belangrijk element was de rol die de gemeenteraad kan hebben. Het rapport is kort na de zomer van 2021 afgerond. Na publicatie van het rapport halverwege november schreven Pijnacker-Nootdorp Actueel, Pijnacker-Nootdorp.tv en de Telstar (papieren editie) over de uitkomsten van het onderzoek. Naar aanleiding van de bespreking door de raad schreef Pijnacker-Nootdorp Actueel nog een uitgebreid artikel. Hierbij wil de rekenkamercommissie wel meegeven dat er geen geheime bijlagen bij haar rapport zaten. Alle informatie die de rekenkamer aan de raad heeft gestuurd, is openbaar. De gemeenteraad heeft het rapport na bespreking op 23 december 2021 onderschreven en daarbij de volgende aanbevelingen vastgesteld: 1. De bevindingen en conclusies van het onderzoek ondermijning te onderschrijven en de volgende aanbevelingen vast te stellen: a.

Maak vanwege de integraliteit van het onderwerp de gemeentelijke aanpak van ondermijning in de collegeperiode 2022-2026 een politiek-bestuurlijke prioriteit en laat deze doorwerken in de focus op ondermijning in het college, het gemeentelijke managementteam en de lokale veiligheidsdriehoek; b. Geef gestalte aan: i. Meer ambtelijke capaciteit en (onderlinge) ambtelijke samenwerking op het gebied van ondermijning; ii. Een duurzame en proactieve aanpak van ondermijning op basis van door de gemeenteraad gestelde kaders; c. Stel een gemeentelijk actieplan ondermijning op en neem daarin ondermijningsbewustzijn op. Het gaat dan om bewustzijn ten aanzien van het

12

herkennen van ondermijning, de schade ervan en de kansen en noodzaak om signalering om te zetten in ambtelijk en/of bestuurlijk handelen; d. Formuleer concrete prioriteiten binnen het ondermijningsbeleid. Neem in ieder geval op: i. De aanpak van bedrijventerreinen; ii. Het vraagstuk van (de huisvesting van) arbeidsmigranten en arbeidsuitbuiting; iii. Sociale problemen en illegaliteit in huurwoningen in Nootdorp; e. Positioneer onder het college van B&W en de lokale veiligheidsdriehoek een gemeentelijk ondermijningsoverleg en een volwaardige gemeentelijke ondermijningstafel; f. Investeer bij de aanpak van ondermijning afgewogen in bovenlokale (regionale) activiteiten; g. Stimuleer het openbare politieke en maatschappelijke debat over (de aanpak van) ondermijning en laat dit debat fungeren als aanjager van samenwerking tussen bestuurders, ambtenaren, professionals, bewoners en ondernemers; 2. Het college opdracht te geven de onder beslispunt 1 genoemde aanbevelingen in kwartaal twee van 2022 uitgewerkt te hebben en de raad daarover te informeren en de implementatie van de aanbevelingen in kwartaal vier van 2022 bewerkstelligd te hebben en de raad daarover te informeren.

Opvolging onderzoek - De in kwartaal 2 van 2022 gevraagde informatie (beslispunt 2) is niet ontvangen; - Wel heeft de raad in september 2022 gesproken over de startnotitie integraal veiligheidsplan 2023-2026 en deze ook vastgesteld. Daarin wordt op het punt van ondermijning verwezen naar het rekenkameronderzoek en worden de bevindingen uit het onderzoek goed weergegeven. - In de voortgangsrapportage veiligheid van eind september 2022 wordt enkele keren verwezen naar het rekenkamerrapport. - In deze rapportage zijn enkele ontwikkelingen geschetst, te weten: o Op basis van onder meer het rekenkamerrapport is een eerste versie van een plan van aanpak ondermijning klaar. Dit wordt eind 2022 door het college vastgesteld; o Er is sinds het voorjaar van 2022 een kwartiermaker ondermijning begonnen; o Het nieuwe Bibob-beleid is volgens de voortgangsrapportage eveneens zo goed als gereed. Door gesprekken binnen de organisatie is er meer bewustzijn gecreëerd over de mogelijkheden op het gebied van Bibob; o Er is verder nog nauwelijks aan creëren van bewustzijn gewerkt. - In de begroting 2023 staat op pagina 104: ‘’in 2022 [wordt] een plan van aanpak ondermijning voor de komende jaren opgesteld. Dit plan wordt naar verwachting eind 2022 vastgesteld, waarna in 2023 wordt gestart met de uitvoering’’.

Dit wordt herhaald in de antwoorden op schriftelijke vragen van Eerlijk Alternatief van 27 oktober 2022. - Ondanks bovenstaande is de raad (nog) niet specifiek geïnformeerd over vastgestelde aanbevelingen en de implementatie van die aanbevelingen.

Inkoop Jeugdhulp Haaglanden (2020-2021) Begin 2020 heeft de Rekenkamercommissie na uitgebreide voorbereiding een groot onderzoek gestart naar de inkoop van jeugdzorg en de hiermee gepaard gaande kosten in de periode 2015-2019. Dit

13

onderzoek is een samenwerking tussen alle rekenkamer(commissie)s van de H10-gemeenten.4 Deze gemeenten kopen allen hun (gezamenlijke) jeugdzorg in via het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden. Het onderzoek bestond uit drie verschillende delen: 1. Een analyse van de jeugdzorg die via het Servicebureau is ingekocht; 2. Een analyse van de overige gemeentelijke kosten voor jeugdzorg; 3. Een analyse van de informatievoorziening aan de gemeenteraad over de jeugdzorg en de inkoop ervan. De drie onderzoeksdelen zijn, met een bestuurlijk rapport waarin alle bevindingen, conclusies en aanbevelingen waren opgenomen, in de zomer van 2021 aan de gemeenteraad aangeboden. Na de aanbieding schreef Pijnacker-Nootdorp Actueel over ons onderzoek. De gemeenteraad heeft het gehele onderzoek in september besproken. Op 23 september 2021 stelde de raad de volgende aanbevelingen vast: 1. De bevindingen en conclusies van het onderzoek jeugdhulp te onderschrijven en de volgende aanbevelingen voor het college vast te stellen: a. Breng de raad in positie om kaders en doelen te stellen ten aanzien van de lokale en regionale inrichting van de jeugdhulp; b. Betrek de raad actief en doorlopend bij het inrichten van de informatievoorziening en laat de raad mede bepalen hoe en wanneer hij wordt ingelicht over de inhoudelijke taakuitvoering en de voortgang op de doelstellingen en de indicatoren; c.

Vertaal de gestelde doelen in concrete en meetbare indicatoren, monitor die systematisch en periodiek en geef duiding aan de uitkomsten. Gebruik hiervoor voortgangsrapportages zoals, maar niet uitsluitend, de Monitor Sociaal Domein; d. Laat in de onder 1c genoemde voortgangsrapportages in ieder geval informatie terugkomen over: i. De (meerjarige) kostenontwikkeling van jeugdzorg, gespecificeerd naar het soort zorg; ii. De absolute aantallen jeugdigen in de jeugdzorg; iii. De grootste en/of opvallendste ontwikkelingen en trendanalyses; iv. De ‘top 10’ van stijgende zorgcategorieën/onderdelen, waarbij inzicht wordt gegeven in het aantal unieke jongeren, de gemiddelde zorgduur, de kosten die hiermee gemoeid zijn en de verwijzers die naar deze categorieën/onderdelen zorg verwijzen; v. Het soort verwijzer bij elke vorm van jeugdzorg; vi. De (registratie van de) resultaten van zorgtrajecten. Maak daarbij inzichtelijk of de problematiek waar het jeugdzorgtraject betrekking op had is opgelost, of het jeugdzorgtraject met succes kan worden beëindigd of dat aanvullende jeugdzorgtrajecten nodig zijn. Maak ook herhaald beroep op jeugdzorgtrajecten inzichtelijk. e. Zet in op meer informatiedeling via informele overlegstructuren als aanvulling op formele overleggen als raadsvergaderingen.

De klankbordgroep sociaal domein kan in die behoefte kunnen voorzien, mits deze regelmatig overlegt en raadsleden meer invloed hebben op de agenda; 2. De volgende aanbevelingen voor de raad vast te stellen: a. Loop periodiek de eigen verordeningen en beleidsplannen waarin richting aan de jeugdzorg wordt gegeven na en voorzie deze van vaste rapportage- en evaluatiemomenten; 4

Dit zijn de gemeenten Pijnacker-Nootdorp, Delft, Midden-Delfland, Zoetermeer, Westland, Rijswijk, Den Haag, Leidschendam-Voorburg, Voorschoten en Wassenaar.

14

b. Neem initiatieven om meer en betere informatie te verzamelen, door vaker gesprekken met cliëntenraden, belangenorganisaties, het Servicebureau en dergelijke te (laten) organiseren; c. Voer regelmatig overleg met de portefeuillehouder over de samenhang tussen lokaal beleid en regionale inkoop en geef kaders mee aan de portefeuillehouder voor het (bespreken van het) regionale beleid 3. Het college opdracht te geven de onder beslispunt 1 genoemde aanbevelingen uit te werken en te implementeren en de raad hierover uiterlijk in februari 2022 te informeren. Opvolging onderzoek - Op 8 en 15 februari 2022 vonden sessies plaats waarin een deel van de raad heeft gesproken over de informatievoorziening en de inrichting daarvan; - Deze sessies hebben een vervolg gekregen op 4 oktober en 1 november 2022. - Aanbevelingen 2a, 2b en 2c zijn nog niet aan de orde geweest. Voor wat betreft punt 2c beveelt de rekenkamercommissie aan dit bijvoorbeeld mee te nemen in reguliere raadsvergaderingen (terugkoppeling), de implementatie van de wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen én bij de aanpassing van de nota verbonden partijen.

Privacy en informatieveiligheid (2018 en 2020) De Rekenkamercommissie heeft in maart 2020 besloten een vervolgonderzoek te laten uitvoeren naar de stand van zaken op het gebied van privacy en informatieveiligheid. Het hoofddoel was om te kijken naar de opvolging van de door de raad vastgestelde aanbevelingen uit 2018. Het vervolgonderzoek is door onderzoeksbureau PBLQ, dat in 2018 ook het eerste onderzoek deed, uitgevoerd. Voordat ingegaan wordt op de resultaten uit 2020, wordt eerst de voortgang van de aanbevelingen uit 2018 geschetst. Uitkomsten onderzoek 2018 Op 22 november 2018 nam de raad een besluit over de aanbevelingen en heeft hij het college opdracht gegeven deze uit te werken en de gemeenteraad in het voorjaar 2019 te informeren over de voortgang. Het college heeft de raad op 9 april 2019 per brief geïnformeerd over de voortgang van de uitvoering van de aanbevelingen uit het onderzoeksrapport. Deze voortgang was toen als volgt: Aanbeveling Borg de samenhang in het beleid;

Status Start 2019

2.

Verbeter de informatie aan burgers, maak werk van de actieve informatieplicht;

Gerealiseerd

3.

Ga in gesprek met burgers/cliënten; Maak werkinstructies voor de uitvoering;

Start 2019

Regel autorisaties en controle;

Gerealiseerd

1.

4.

5.

Start 2019

Toelichting We hebben privacybeleid vastgesteld. Hierop is het nieuwe privacy sociaal domeinbeleid aangesloten. De website is in 2018 aangepast aan de AVG. Inwoners worden nu geïnformeerd via een privacyverklaring en een privacy folder. Daarnaast is een gespreksinstructie voor medewerkers vastgesteld. Hiermee is gestart in 2019. Gekeken wordt naar een overleg met de Adviesraad Sociaal Domein. Werkinstructies zijn aanwezig en worden gemoderniseerd zodat ze optimaal ingezet kunnen worden. Wij hebben de bestaande regels voor de verwerking van persoonsgegevens in 2018 aangepast aan de AVG.

15

6.

Laat zien wat je doet;

Gerealiseerd

7.

Houd privacy levend in de organisatie;

Permanent

8.

Betrek de gemeenteraad.

Permanent

Inwoners worden geïnformeerd via een privacyverklaring en een privacyfolder en gespreksinstructie voor medewerkers. Bewustwording is in 2018 gerealiseerd via acht AVG e-learning modules voor alle medewerkers en een interactieve intranet PIV pagina. Met deze actieve informatienota informeren wij de raad over de voortgang van de uitvoering van het privacybeleid.

Opvolging onderzoek Op 2 juni 2020 heeft het college de jaarrekening 2019 aan de raad gezonden. Daarin is op het volgende over privacy en informatieveiligheid opgenomen: de ‘aanbevelingen zijn omgezet in een risicobehandelplan. De volgende aanbevelingen zijn gerealiseerd: Verbeter de informatie aan burgers, regel autorisaties en controle, laat zien wat we doen, houd privacy levend in de organisatie, ga in gesprek met cliënten en betrek de gemeenteraad. Het borgen van het beleid en de werkinstructies voor de uitvoering in het sociaal domein zullen door het invoeren van de nieuwe Leertuin methodiek gerealiseerd zijn in juni 2020.’ (pagina 108) Uitkomsten vervolgonderzoek 2020 Bovenstaande aanbevelingen zijn door de rekenkamercommissie centraal gesteld in het vervolgonderzoek, dat in april 2020 is opgestart. Hierbij wilde de commissie ‘inzicht krijgen in de wijze waarop invulling is gegeven aan de adviezen betreffende de beveiliging en gegevensbescherming van persoonsgegevens uit 2018 en waar nog ruimte voor verbetering zit’. Uit het opgestelde rapport bleek dat de rekenkamercommissie positief kan oordelen over de voortgang van de besluiten van de gemeenteraad. De aandacht voor de privacy van de inwoners is goed geborgd, zowel in juridische, beleidstechnische als culturele zin. Echter is er ruimte voor aanpassingen en verbeteringen daar beleid veranderlijk is.

Nadat het onderzoeksrapport met conclusies en aanbevelingen aan de gemeenteraad was gestuurd, schreef Pijnacker-Nootdorp Actueel over de uitkomsten. Naar aanleiding van de bespreking in de raad ging dit medium verder in op het programma ‘Sir Askalot’, dat onze gemeente net als diverse andere gemeenten gebruikt om medewerkers bewust te maken van kwesties van privacy- en informatieveiligheid. Op 28 januari 2021 heeft de gemeenteraad voorgestelde aanbevelingen besproken en erover besloten. De volgende aanbevelingen zijn vastgesteld: 1. De conclusies van het rapport ‘Quickscan Privacy en informatieveiligheid’ te onderschrijven en de volgende aanbevelingen vast te stellen: a. Maak het toelichten en benadrukken van privacy en informatieveiligheid een expliciet onderdeel van het inwerkprogramma van nieuwe medewerkers; b. Blijf de communicatie naar inwoners via de website, middels folders, op het gemeentekantoor en in contacten met inwoners continu verbeteren. Ga daarbij ook in gesprek met (vertegenwoordigers van) inwoners om er achter te komen welke vragen er bij hen leven, om de communicatie-uitingen daar op aan te passen; c. Verkrijg routine in het uitvoeren van ‘privacy-impact assessments’ (PIA’s) door meer PIA’s uit te voeren. Begin daarbij met de processen waar veel en/of gevoelige persoonsgegevens verwerkt worden;

16

d. Geef de eigenaren van de betreffende processen een rol bij de planning en totstandkoming van de PIA’s; e. Houdt standaard een PIA bij nieuwe of veranderende wet- en regelgeving en/of uitvoeringsprocessen; f. Voer de ‘check’ en ‘act’ fase, gericht op het evalueren en bijstellen van beleid, gestructureerder en explicieter uit. Geef dit voor privacy en informatiebeveiliging handen en voeten door de privacy-risico’s die in uitgevoerde PIA’s zijn geïnventariseerd centraal te stellen. 2. Het college opdracht te geven de onder punt 1 genoemde aanbevelingen uit te werken en de raad hierover in het voorjaar van 2021, doch vóór de jaarrekening, te informeren. Opvolging onderzoek In de jaarstukken over 2020 is het vervolgonderzoek van de rekenkamer genoemd, waarbij het college heeft aangegeven dat ‘de uitkomsten overwegend positief [zijn]. De beoordeling en conclusies van de rekenkamercommissie bevestigen dat we sinds de inwerkingtreding van de AVG in 2018 op de juiste weg waren en dit twee jaar later nog steeds zijn.’ (pagina 166). De huidige stand van zaken van de in januari 2021 vastgestelde aanbevelingen is als volgt: - Er is nog geen terugkoppeling of voortgangsinformatie verstrekt over de implementatie van de aanbevelingen. Vorig jaar heeft de rekenkamer in haar jaarverslag 2021 aandacht gevraagd voor dit gegeven.

Toen was de verwachting was dat er bij de jaarrekening 2021 voortgangsinformatie beschikbaar zou komen. Er is in de jaarrekening 2021 geen informatie te vinden. - In september 2022 is tijdens een informeel gesprek met de ambtelijke organisatie gemeld dat er bij de instroom van nieuwe medewerkers structureel aandacht wordt gegeven aan privacy en informatieveiligheid (aanbeveling 1a). Hierover is (nog) niet formeel gerapporteerd.

Armoede- en schuldhulpverleningsbeleid (2019-2020) Op 16 april 2019 is de Rekenkamercommissie een onderzoek gestart naar het armoede- en schuldhulpverleningsbeleid van de gemeente Pijnacker-Nootdorp. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het armoedebeleid en de schuldhulpverlening. De verantwoordelijkheid van de gemeente voor de integrale schuldhulpverlening is vastgelegd in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs). Deze wet is kaderstellend en beschrijft daarmee wat gemeenten moeten realiseren, maar niet hoe ze dat moeten doen. Elke gemeente heeft zodoende veel ruimte en vrijheid om het beleid zelf in te vullen zolang er een aantal voorwaarden wordt gegarandeerd. In opdracht van de rekenkamercommissie heeft Regioplan onderzoek gedaan naar het armoede- en schuldhulpverleningsbeleid van de gemeente. Het onderzoek stelt de vraag aan de orde hoe doeltreffend, doelmatig en rechtmatig het gevoerde beleid is. Het onderzoek moet de gemeenteraad handvatten bieden om het beleid waar nodig (bij) te sturen. Op 23 januari 2020 heeft de gemeenteraad na bespreking van het rapport de volgende aanbevelingen vastgesteld: A. De conclusies van het rapport ’Armoede- en schuldhulpverleningsbeleid’ te onderschrijven en onderstaande aanbevelingen over te nemen:

17

1. Zorg dat de doelen en de subdoelen die gesteld zijn SMART worden geformuleerd om beter zicht te krijgen op de doeltreffendheid van de uitvoering van het beleid. Neem het verkregen beeld op in de monitor sociaal domein en deel zo de informatie met de raad. 2. Heb aandacht voor de uitvoeringselementen waar diverse betrokkenen nu nog knelpunten in ervaren: toegankelijkheid van de ondersteuning, kwaliteit van de preventieve inzet die door het voorliggend veld wordt georganiseerd en vormgeving van nazorg. 3. Heb ook aandacht voor vrijwilligers in dit veld. Het aantal vrijwilligers neemt vrijwel overal af, als hier geen goede afspraken of achtervanger voor worden geregeld is de kans groot dat er in de preventie gaten vallen. 4. Investeer in de opleiding/informatievoorziening richting vrijwilligers en geef meer aandacht aan de voor- en nazorg. 5. Monitor de voortgang van de verdere samenwerking met belangrijke ketenpartners, de inzet op vroeg signalering en nazorg en stuur daar waar nodig is bij. 6. Communiceer goed over de doelstelling van vroeg signalering om zo draagvlak en effectiviteit te vergroten. De AVG is een belangrijk aandachtspunt bij vroeg signalering. Dek dit goed af. 7. Verschaf structureel inzicht in de resultaten van de uitvoering van beleid. De nieuwe systemen (Stratech en Inforing) binnen het sociaal domein bieden hier goede kansen voor.

Draag zorg voor een goede implementatie en informeer de raad over de voortgang van de implementatie en de resultaten via de monitor sociaal domein. 8. Koppel het armoede- en schuldhulpverleningsbeleid aan de monitor Sociaal Domeinen verschaf de raad meer inzicht in de voortgang van de uitvoering op de belangrijkste uitgangspunten van het armoede- en schuldhulpverleningsbeleid en op de resultaten. 9. Raad vraag actiever om informatie over de resultaten en de sterke en zwakke punten van de uitvoering en effectiviteit van het armoede- en schuldhulpverleningsbeleid. 10. Deel de informatie over de uitvoeringskosten van het beleid bij de Jaarrekening met de raad 11. Draag zorg voor een goede implementatie van de monitor Sociaal Domein en informeer de raad over de uitkomsten van de monitor. Door goed gebruik van de monitor Sociaal Domein kan beter zicht worden verkregen op de efficiëntie van de uitvoering van het beleid. 12. Werk uit wat wordt verstaan onder zelfredzaamheid en waar de grenzen liggen en neem dit mee bij de aanpassing van het beleid. B. Het college opdracht te geven de aan het college gerichte aanbevelingen uit te werken en de raad hierover in Q2 2020, voor de Jaarrekening te informeren. Opvolging onderzoek Het college heeft op 3 april 2020 een brief gestuurd, waarin is ingegaan op diverse onderdelen uit de keten schuldhulp.

In de brief werd gemeld dat: - Voor de keten schuldhulp de ondersteunende systemen zijn ingericht; - Men bezig was met het maken van de dashboards voor deze systemen, waarbij men de adviezen van het Rekenkameronderzoek zou gebruiken; - Structurele rapportages over de keten schuldhulp zullen worden meegenomen in de Monitor Sociaal Domein 2021 (deze monitor stuurt het college jaarlijks rond de jaarrekening aan de raad). In de najaarsnota 2021 (pagina 41) is te lezen dat er in 2021 een armoededashboard is/wordt ontwikkeld, die in de Monitor Sociaal Domein wordt geïntegreerd. In de Monitor Sociaal Domein die op 20 oktober 2022 aan de raad is gestuurd, is enige kwantitatieve informatie te vinden over bijvoorbeeld gezinnen in armoede, toegekende aanvragen stichting Leergeld, etc. Deze informatie komt uit 2021 en wordt voor zowel de gemeente als geheel als voor de kernen Nootdorp, Pijnacker en Delfgauw specifiek gegeven.

18

Subsidiebeleid (2018-2019) Tussen oktober 2018 en februari 2019 heeft de Rekenkamercommissie onderzoek gedaan naar het subsidiebeleid van de gemeente. Ten aanzien van het subsidiebeleid concludeerde de Rekenkamercommissie dat de gemeente Pijnacker-Nootdorp het subsidieproces (beleid en uitvoering) in technisch zin goed beheerst. De commissie zag echter ook ruimte voor doorontwikkeling en verbeteringen, zo bleek uit het rapport. De gemeenteraad besloot tijdens de besluitvormende vergadering op 29 mei 2019: 1. De volgende aanbevelingen aan de raad over te nemen en: a. Geeft het college opdracht om maatschappelijke effecten in beeld te brengen en ga met het college in gesprek om de raadsaandacht te verschuiven naar maatschappelijke doelen en effecten. b. Gaat het gesprek aan (met het college maar ook met organisaties) over de rolinvulling van de gemeente. Het college wil samenwerking stimuleren tussen organisaties, ontwikkel dit verder door. c. Geeft het college opdracht om een inzichtelijk en transparant overzicht voor subsidie aanvragers en raadsleden te ontwikkelen waarmee in een oogopslag duidelijk is welke regelingen en vormen van subsidie mogelijk zijn voor welke voorzieningen en doelgroepen. d. Geeft het college opdracht om een helder afwegingskader te ontwikkelen voor inkoop versus subsidiering. e.

Controleert of aanbevelingen uit eerdere evaluaties van het subsidiebeleid, en aangenomen aanbevelingen uit het voorliggende onderzoek, worden geïmplementeerd. 2. De volgende aanbevelingen aan het college over te nemen: a. Het college ontwikkelt momenteel een monitor voor het sociaal domein waarmee maatschappelijke effecten in beeld kunnen worden gebracht. Zet deze ontwikkeling door en doe dat in coproductie met anderen. b. Richt de sturing op individuele grotere subsidieontvanger meer op de hogere treden 5 en 6 van de prestatieladder, doe dit in gelijke tred met de ontwikkeling van de monitor. c. Verleg de sturing vanuit de gemeente naar het gezamenlijk eindresultaat en de bijdrage van de individuele coproducenten aan dat resultaat. d. Ontwikkel een helder en transparant afwegingskader voor inkoop versus subsidiering en draag ook zorg voor een transparante en navolgbare afweging. e. Borg de Wet Bibob in de Algemene Subsidieverordening van de gemeente. 3. Het college de opdracht te geven de raad periodiek te informeren over de voortgang van de uitvoering van de aanbevelingen, in het bijzonder over de monitor sociaal domein. Opvolging onderzoek Op 23 januari 2020 heeft de gemeenteraad de Algemene Subsidieverordening gewijzigd vastgesteld. In deze wijziging is onder meer de Wet Bibob geborgd.

Op 30 juni 2020 heeft het college de eerste Monitor Sociaal Domein aan de gemeenteraad gestuurd. De (maatschappelijke) resultaten die worden gemonitord zijn afkomstig uit verschillende beleidsdocumenten en de programmabegroting. De monitor wordt tegelijk met de planning- en controlecyclus geactualiseerd en gepresenteerd. Op 8 maart 2021 heeft het college een informatienota aan de raad gestuurd waarin zij inging op genomen maatregelen en de stand van zaken van de aanbevelingen die uit het onderzoek voortkwamen.

19

Financiën Inleiding In mei 2019 heeft de gemeenteraad een motie aangenomen waarin hij het college vroeg het budget van de rekenkamercommissie te verhogen. Dit is in de begroting voor 2020 verwerkt en vastgesteld. Het uitgangspunt is nu dat het jaarlijkse budget voor de commissie €1,- per inwoner (peildatum 1 januari) bedraagt. In het licht van een bedrag van €1,30 per inwoner dat het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties adviseert, stijgende onderzoekskosten en mogelijke extra externe leden gaat de commissie hier graag het gesprek over aan. In de aan de raad gestuurde notitie is een discussiepunt opgenomen over het budget van de rekenkamer. In 2022 zijn drie onderzoeken afgerond, waarvan er twee overliepen uit 2021. In 2022 zijn eveneens twee onderzoeken opgestart, waarvan er één dit jaar wordt afgerond en één doorloopt in 2023.

Specificatie inkomsten en uitgaven De kosten van de Rekenkamercommissie vallen uiteen in drie soorten: onderzoek, presentiegelden en overige kosten: - Onderzoekskosten omvatten de uren die de externe onderzoekers hebben besteed aan onderzoekswerkzaamheden, zoals documentanalyse, interviews, overleg, schrijven, toelichting en presentatie van de resultaten; - De post presentie omvat de vergoeding van € 300,- per maand die de drie externe leden ontvangen. De vergoeding die de twee interne leden (raadsleden) ontvangen, komt ten laste van het reguliere raadsbudget; - Onder overige kosten vallen de jaarlijkse contributie voor Nederlandse Vereniging voor Rekenkamers en Rekenkamercommissies (NVRR), de jaarlijkse heisessie en representatiekosten.

Begroot

Onderzoek 39.458

Presentie 13.586

Overig 3.008

Totaal 56.052

Uitgaven Begroot

43.252 38.913

10.8005 13.398

2.000 2.966

56.052 55.277

Uitgaven Begroot

40.174 38.376

10.800 13.213

1.360 2.925

52.334 54.514

Uitgaven Begroot

34.669 38.034

10.800 13.095

1.405 2.899

46.874 54.028

Uitgaven Begroot

32.881 24.722

10.800 12.969

1.099 2.871

44.780 40.562

Uitgaven Begroot

27.610 24.269

11.400 12.731

1.568 2.819

40.578 39.819

Uitgaven

21.990

10.500

878

33.368

2023

2022

2021

2020

2019

2018 Alle bedragen zijn in euro’s. 5

Dit bedrag geldt voor drie externe leden, maar is onzeker in verband met mogelijke uitbreiding als gevolg van de overgang naar een rekenkamer. De bedragen kunnen gedurende het jaar nog veranderen

20

Jaarplan 2023 Inleiding De rekenkamercommissie kan alle aspecten van het gemeentelijk beleid en de uitvoering daarvan onderzoeken. Hiertoe gaat de rekenkamer minimaal eens per jaar, meestal in het voorjaar bij alle fracties langs. Daarbij staan bijpraten en het ophalen van onderwerpen centraal. De rekenkamercommissie verzamelt alle mogelijke onderwerpen op de groslijst (zie bijlage). De lijst is een ‘levend’ document dat de commissie tweemaal per jaar bespreekt. Naar aanleiding van de ronde langs de fracties vinden vaak wijzigingen plaats. Mocht dat komend jaar zo zijn, dan informeert de rekenkamer de raad daarover. Bij de uiteindelijke onderwerpselectie spelen de volgende criteria een rol: - het onderzoek dient ter ondersteuning van de kaderstellende en controlerende functie van de raad; - het onderwerp draagt risico’s van ineffectiviteit en/of ondoelmatigheid in zich; - het onderwerp is actueel en heeft maatschappelijk en/of financieel belang; - het onderwerp raakt direct of indirect het belang van de burger; - het onderzoek moet zoveel mogelijk leiden tot concrete verbeteringen en/of het bevorderen van het lerend vermogen van de (gemeentelijke) organisatie. Ook actuele ontwikkelingen of tussentijdse verzoeken vanuit raad of samenleving kunnen aanleiding geven tot het onderzoeken van een bepaald onderwerp.

Daarbij dienen we natuurlijk rekening te houden met de praktische en budgettaire mogelijkheden.

Onderzoeksonderwerpen 2023 Op 13 december 2022 heeft de rekenkamercommissie gesproken over de onderzoeksonderwerpen voor het jaar 2023. De commissie is voornemens om in 2023 onderzoek naar de volgende onderwerpen te doen: 1. Afvalbeleid. Dit onderzoek is eind 2022 opgestart en zal voor het grootste deel in 2023 plaatsvinden; 2. Implementatie Wet open overheid; 3. Energietransitie.

Overgang naar rekenkamer Organisatorisch zal 2023 voor de rekenkamercommissie in het teken staan van de overgang van een commissie naar een rekenkamer. Een en ander is het gevolg van het aannemen van de Wet versterking decentrale rekenkamers. Zoals hierboven beschreven ligt in 2023 een notitie van de commissie voor aan de raad om deze nieuwe rekenkamer vorm te geven. In het voorjaar van 2023 zal, op basis van de input van de raad, de notitie worden omgezet in een concept-verordening. Na een reactie door het college is de planning om deze verordening nog voor de zomer ter besluitvorming aan de raad voor te leggen. Tegelijk zal de rekenkamercommissie het Reglement van Orde van de commissie herzien om op het moment dat de verordening voorligt dit document ook ter kennisname aan de raad te sturen.

21

Een belangrijk onderdeel in de overgang naar een rekenkamer is de positie van de zittende leden en de werving van nieuwe leden. Een en ander hangt af van de voorkeur van de raad voor het aantal externe leden. Afhankelijk van die voorkeur is de commissie voornemens op zoek te gaan naar nieuwe leden. De commissie hoopt de overgang naar een rekenkamer rond de zomer van 2023 afgerond te hebben.

22

Bijlagen Groslijst 2023 Bij het maken van keuzes voor nieuwe onderzoeken raadpleegt de rekenkamercommissie de volgende lijst: • Armoede en schuldhulpverlening • Burgerparticipatie (relatie met Omgevingswet en Regionale Energiestrategie (RES)) • Huisvestings- en woonbeleid • Handhaving en vergunningverlening (onder meer in relatie tot uitkomsten onderzoek ondermijning) • Kunst en cultuurbeleid • Integraal duurzaamheidsbeleid, luchtkwaliteit • Beleid financiële reserves • Handelen gemeente bij onteigeningen • Klimaatadaptatie • Integraal accommodatiebeleid en investeringsbeleid • Duurzaamheid: rol gemeente richting burgers • Mobiliteitsbeleid bij planning van projecten zoals bijvoorbeeld woonwijken • Veiligheid (relatie met ondermijning) • Vergrijzing/ouderenbeleid • Sociaal Domein – decentralisatie en transformatie • Lokaal mediabeleid • Omgevingsprogramma’s en de effectiviteit ervan ten opzichte van de huidige sectorale programma’s • Gemeenteraad: werkwijze en raadsakkoord

RvO RKC, artikel 12 a.

Criteria voor onderwerpselectie

b.

Risico van ineffectiviteit en/of ondoelmatigheid

c.

Maatschappelijk en/of financieel belang

d.

Belang van de burger

e.

Concrete verbeteringen en/of bevorderen lerend vermogen

Ondersteunen kaderstellen en controlerende functie gemeenteraad

De RKC helpt de raad door te onderzoeken hoe het college uitvoert wat de raad heeft besloten. Worden de resultaten bereikt met het gevoerde beleid en/of worden de middelen op de juiste manier gebruikt om het gewenste resultaat te behalen? Het betreft een onderwerp dat het actuele of toekomstige functioneren van de samenleving raakt en/of waar de gemeente geld aan uitgeeft en mogelijke risico’s loopt. Effectiever en efficiënter werken in het belang van de inwoners. De RKC wil concrete aanbevelingen doen die bijdragen aan leer- en verbeterprocessen waarmee de raad het functioneren kan verbeteren.

23

Zittingstermijnen Naam Florus van der Linden Carline Carati Ludo van Adrichem Bernard Minderhoud Rob van der Welle Roulerend lid

Functie Extern lid Extern lid Extern lid Raadslid

Benoeming Herbenoeming Termijn 22-04-2021 1ste termijn

Einddatum 22-04-2024

Raadslid

21-04-2022

Raadslid

01-12-2018

25-11-2021

2de termijn

01-12-2024

26-09-2019

15-09-2022

2de termijn

26-09-2025

Raadsperiode 20222026 Raadsperiode 20222026 Voor de duur van een onderzoek