Informatienota raad processchets bespreken begrotingstekort.docx

Informatienota raad beeldvorming op oordeelvorming op besluitvorming op

invullen organisatie

zaaknummer

1461042

berichtnummer

1313101

onderwerp reden portefeuillehouder behandeld in college

Toekomstbestendige gemeentefinanciën Pijnacker-Nootdorp Actieve informatieplicht Peter Hennevanger 24 oktober 2023

afdeling

Concernstaf

bijlagen

​--

pagina

1/4

Informatienota raad Geachte leden van de raad, In deze brief informeren wij uw raad over het proces dat wij voor ogen hebben om te komen tot een sluitende meerjarenbegroting voor de jaren 2026 en verder. Op dit moment is het besluitvormingsproces gaande om de begroting 2024-2027 van onze gemeente vast te stellen. In de meerjarenbegroting heeft u kunnen zien dat vanaf 2026 (het zogenoemde ‘ravijnjaar’) het resultaat negatief wordt en dat het begrotingstekort vanaf dan gaat toenemen van ruim 3 miljoen in 2026 naar ruim 5,5 miljoen in 2027. De oorzaak voor het tekort is een wijziging die het Rijk toepast op de systematiek waarmee gemeenten worden gefinancierd. Het Rijk verwachtte tijdens de periode van Kabinet-Rutte IV de normeringssystematiek te herzien. In de Meicirculaire van 2022 liep het kabinet al vooruit op de gewijzigde financiële verhoudingen voor de jaren vanaf 2026. Daarmee ontstaat een aanzienlijke afname in de hoogte van de algemene uitkering. De VNG vraagt sindsdien indringend aandacht bij het Rijk voor dit probleem, de discussie hierover is - vooralsnog - niet beslecht. Omdat het Kabinet-Rutte IV inmiddels haar ontslag heeft ingediend is er nog geen vooruitzicht op een oplossing. Het overgrote deel van de gemeenten in Nederland stevent hierdoor op tekorten in de meerjarenbegroting. Dit geldt ook voor onze gemeente.

Met de verkiezingen in aantocht is er nog geen duidelijkheid over hoelang het gaat duren voor er een nieuw kabinet aantreedt. Daarnaast is er - op basis van het 17de rapport van de Studiegroep Begrotingsruimte - een reële kans dat het kabinet een tekort op de rijksbegroting moet ombuigen van circa 17 miljard. Het is onzeker of het Rijk geen compensatie gaat bieden. Daarmee ontstaat de noodzaak voor ons om op korte termijn te anticiperen op het begrotingstekort voor de komende jaren. Inzet van een egalisatiereserve biedt ruimte voor incidentele inzet, maar biedt geen structurele oplossing. Verder zien wij naast het genoemde financiële beeld andere uitdagingen die (potentieel) substantiële effecten op onze gemeentefinanciën kunnen hebben. Hierbij kunt u bijvoorbeeld denken aan de oplopende kosten binnen het sociaal domein en de onzekerheden op het ruimtelijk domein (Omgevingswet, nieuwe coalitieakkoord Provincie Zuid-Holland dat mogelijk effect gaat hebben op de woningbouwopgave). Over de kosten in het sociaal domein is uw raad schriftelijk geïnformeerd (zaaknummer 1458079). Daarnaast is er middels een presentatie op 11 oktober 2023 een toelichting gegeven op het traject dat wij zijn gestart om grip te krijgen op de kostenstijging in het sociaal domein.

Om te anticiperen op het begrotingstekort hebben wij een processchets uitgewerkt waarin uw raad wordt betrokken en voorbereid op de fasen waarin besluiten nodig zijn om te komen tot een set met maatregelen, keuzes en scenario’s voor een sluitende meerjarenbegroting.

pagina

2/4

Informatienota raad Wij verwachten een dynamisch proces te doorlopen waarbij wij ons aanpassen aan de omstandigheden en de inzichten die gaan ontstaan tijdens de processtappen. Het globale proces ziet er als volgt uit:

Toelichting op de fasering Fase 1: Inzicht opgave en mogelijke maatregelen. Inzicht verkrijgen in de grootte van de financiële opgave en welke (financiële) sturingsmechanismen er zijn om te sturen op de financiën met als doel een sluitende meerjarenbegroting op te stellen. Hierbij kunt u denken aan inzicht in de kosten en de mogelijke maatregelen om te sturen op: de investeringen, wettelijke taken, medebewind, ambities raadsakkoord/uitvoeringsprogramma, on-hold zetten van beleidsvoornemens, lokale heffingen etc. Wij streven er naar om in januari 2024 fase 1 af te ronden en de keuzeopties aan de raad te presenteren ter bespreking in fase twee. De informatie en de keuzeopties zullen middels een startnotitie aan de raad worden aangeboden ter behandeling in fase 2. Fase 2: Bespreking raad en besluit richtinggevend aan maatregelen ter verwerking in Kadernota 2024. Een set met maatregelen, keuzes en scenario’s (toolbox/ instrumenten) om te komen tot een sluitende meerjarenbegroting en daarmee voldoen aan de wettelijke voorschriften. Middels de startnotitie neemt de raad het besluit welke uitkomsten van deze fase worden uitgewerkt in de Kadernota 2024. Parallel aan deze fase zullen wij ook de midterm review voorbereiden zoals afgesproken in het raadsakkoord 2022-2026. De inzichten daaruit zullen tegelijk met de Kadernota 2024 aan de raad worden aangeboden.

Fase 3: Besluitvorming over de eerste set maatregelen bij behandeling Kadernota 2024. In deze fase kunnen de uitgewerkte maatregelen en de keuzeopties politiek worden afgewogen in de besluitvorming over de Kadernota 2024. Hiermee geeft de raad richting aan de uitwerking van de begroting 2025-2028. Onze huidige inschatting is dat de omvang van de maatregelen en de momenten van effectuering een stapsgewijze aanpak gaan vragen. Wij streven ernaar om in deze fase een doorkijk te geven in de noodzaak voor het toepassen van de aanvullende maatregelen en in de stapsgewijze effectuering daarvan voor de jaren

pagina

3/4

Informatienota raad 2028 en verder (fase 4). Een voorstel voor de invulling van het vervolgtraject van fase vier verwachten wij rond het zomerreces van 2024 uit te werken en aan de raad voor te leggen. Fase 4: (Meerjaren)begroting jaren 2028 en verder: toekomstbestendige gemeentefinanciën Besluit over grootte van de aanvullende maatregelen en stapsgewijze effectuering daarvan. Wij verwachten rond de zomer van 2024 te kunnen inschatten wat nodig is in deze fase. Op basis daarvan kunnen wij een voorstel uitwerken. Hierbij zullen wij aandacht hebben voor de (landelijke) ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn op het proces en de benodigde aanvullende maatregelen. De gemeente is in belangrijke mate afhankelijk van de landelijke politiek (in het kader van financiële middelen en wettelijke taken) en de lokale coalitie-afspraken. Welke ontwikkelingen zien we aankomen, welke invloeden zijn er te verwachten op de gemeentelijke financiën? Het is wellicht ook nodig om hierbij aandacht te hebben voor besluitvorming in deze fase in relatie tot de gemeenteraadsverkiezingen in 2026. Daarnaast is het (constant) bijsturen op de meerjarenbegroting een belangrijk thema; zijn er aanvullende maatregelen nodig, zijn er ‘on-hold’-gezette plannen die alsnog ten uitvoer gebracht kunnen worden? Het is van belang om blijvend te monitoren en te sturen op toekomstbestendige gemeentefinanciën.

Inhoudelijk gezien is er geen ‘harde knip’ tussen fase 3 en 4. Afhankelijk van de resultaten gedurende de fases kunnen onderwerpen naar voren of naar achter worden geschoven. Samengevat is fase 3 gericht op bijsturen voor de korte termijn, fase 4 op het eventueel nemen van structurele maatregelen voor de middellange termijn. Wij gaan ervanuit u zo voldoende geïnformeerd te hebben. Het college van Pijnacker-Nootdorp,

Annelies Kroeskamp secretaris

pagina

4/4

Björn Lugthart burgemeester