Bijlage - Technisch Beheerplan Openbare Verlichting 2023-2026

Technisch Beheerplan Openbare Verlichting 2023-2026 Zaaknummer 1346035

Inleiding In dit Technisch Beheerplan Openbare Verlichting 2023-2026 wordt het benodigde beheer en onderhoud voor de openbare verlichting in de gemeente Pijnacker-Nootdorp beschreven. In dit document wordt op basis van het in 2019 vastgestelde beleid inzicht gegeven in de stand van zaken van de uitvoering en worden de beheerbudgetten voor de openbare verlichting en het te beheren areaal integraal geactualiseerd. Naast het beheer van de openbare verlichting wordt in dit beheerplan ook ingegaan op het areaal en het beheer van de overige technische installaties in de openbare ruimte, zoals de verkeersregelen pollerinstallaties en stroomkasten. De verlichting van sportvelden is opgenomen in het beheerplan buitensport en valt buiten het kader van dit beheerplan.

Technisch Beheerplan Openbare Verlichting 2023-2026

1

1

Waarom verlichting in de buitenruimte? Verlichting zorgt ervoor dat het menselijk oog in staat is om de omgeving waar te nemen. Het doel van openbare verlichting is om bij te dragen aan de sociale veiligheid, de verkeersveiligheid en de kwaliteit van de openbare ruimte (leefbaarheid). Belangrijke randvoorwaarden voor de openbare verlichting zijn een zo laag mogelijk energieverbruik, het toepassen van duurzame oplossingen en borging van het goed en veilig functioneren van de installatie. Dit alles tegen verantwoorde kosten. Sociale veiligheid Een gevoel van veiligheid ontstaat als de openbare ruimte als overzichtelijk wordt ervaren. Dit houdt onder meer in dat men voetgangers op voldoende afstand kan herkennen en men hun intenties kan inschatten. Deze overzichtelijkheid ontbreekt als het zicht niet vrij is. Denk aan pilaren in een tunnel of donkere struiken. Als er veel donkere plekken in een verder verlichte ruimte zijn, wordt dit als onveilig ervaren. Naast verlichtingssterkte speelt gelijkmatigheid van het licht daarmee een belangrijke rol. Gelijkmatigheid betekent de mate waarin het licht egaal verspreid wordt over een weg of een plein. Verkeersveiligheid Goede openbare verlichting stelt weggebruikers in staat zich veilig te verplaatsen, waarbij medeweggebruikers, obstakels, oneffenheden van het wegdek en het verloop van de weg goed kunnen worden waargenomen.

Ook hier is gelijkmatigheid van de verlichting van belang. Als deze sterk varieert, beïnvloedt dit het waarnemingsvermogen van de weggebruiker negatief. Naast gelijkmatigheid is het niveau van de verlichting een belangrijke variabele. Het verlichtingsniveau wordt aangepast aan de wegcategorie en de verkeerssituatie. Drukke doorgaande wegen in bebouwde gebieden verlangen een hoger verlichtingsniveau dan wegen die minder vaak gebruikt worden. Daarnaast wordt het verlichtingsniveau vaak verhoogd bij conflictgebieden, denk aan kruispunten of voetgangersoversteekplaatsen. Goede verlichting kan een onoverzichtelijke situatie veiliger maken. Leefbaarheid Leefbaarheid heeft betrekking op herkenbaarheid, sfeer of het benadrukken van het bijzondere karakter van de openbare ruimte. Leefbaarheid wordt bevorderd als gebruikers van de ruimte zich prettig voelen. Het bijzondere karakter van de openbare ruimte kan zowel in donkere als in lichte momenten met behulp van de openbare verlichtingsmaterialen tot uitdrukking worden gebracht. Denk aan het plaatsen van klassieke lantaarns in een historische omgeving of aan plaatsing van modern vormgegeven verlichting op een recent ontwikkeld plein. Ook functionele verlichting beïnvloedt de leefbaarheid.

Zij doet dit negatief als de installatie niet functioneert (niet brandend, scheef en/of beschadigd) en positief als het onderhoud netjes wordt bijgehouden. Openbare verlichting kan sfeer verhogend werken door middel van een goed gekozen lichtkleur. Tot slot kan het aanlichten van gebouwen en het gebruik van bijzondere verlichting de kwaliteit en de leefbaarheid van de openbare ruimte bevorderen.

Technisch Beheerplan Openbare Verlichting 2023-2026

2

Doel van de openbare verlichting Sociale veiligheid

Veilig gevoel

Verkeersveiligheid

Vlotte en veilige afwikkeling van het verkeer

Leefbaarheid

Identiteit & sfeer Oriëntatie & informatie Structuur & samenhang

Kwaliteit van de openbare verlichting

Missie openbare verlichting In een missie wordt aangegeven wat de gemeente wil betekenen voor haar inwoners en andere belanghebbenden op het gebied van openbare verlichting. De missie maakt duidelijk waar de gemeente voor staat. De gemeente Pijnacker-Nootdorp gaat voor het realiseren en in stand houden van een duurzame en betrouwbare openbare verlichting, waarbij de burger zich veilig voelt in het openbaar gebied.

Visie openbare verlichting: De visie bevat het langetermijnperspectief van de gemeente op het gebied van de openbare verlichting. De gemeente Pijnacker-Nootdorp blijft investeren in de toepassing van duurzame en betrouwbare openbare verlichting. Hierbij wordt de benodigde verlichtingskwaliteit gerealiseerd tegen economisch en maatschappelijk verantwoorde kosten.

Technisch Beheerplan Openbare Verlichting 2023-2026

3

2

Wat is er gerealiseerd en wat is de ontwikkeling van de kosten van openbare verlichting? Dit hoofdstuk evalueert de afgelopen beheerperiode van het Beleids- en beheerplan openbare verlichting 2019-2022. In deze planperiode zijn de volgende activiteiten uitgevoerd. Uitvoering programma voor plan vervangingsinvesteringen. In de afgelopen beheerperiode heeft de geplande vervanging van afgeschreven armaturen en masten grotendeels plaatsgevonden. Hierbij is ledverlichting de norm bij vervanging en wordt door de vervanging een reductie van het energiegebruik gerealiseerd. Gerealiseerd zijn: Planmatige vervangingen van masten en armaturen: - Koningshof, 257 stuks, kosten € 240.000 - Europalaan, Nootdorpseweg en Noordweg, 81 stuks, kosten € 126.000 - Delftsestraatweg, 15 stuks + ov-kast, kosten € 44.000 - Stationsstraat, 10 stuks, kosten € 17.000 Planmatige vervanging van conventionele armaturen naar LED-armaturen: - Delftsestraatweg, 26 stuks, kosten € 17.000 - Katwijkerlaan, 35 stuks, € 22.000 - Achter het Raadhuis (incl. Oudeweg), 676 armaturen, kosten € 340.000 Wijkgerichte aanpak, waarbij masten en armaturen zijn vervangen in samenhang met uitvoering van een integrale herinrichting: - Klapwijk fase 1, incl. eigen ov-net, kosten € 360.000 - Pijnacker-Noord, bomen- en Berkenbuurt, incl.

eigen ov-net, kosten € 230.000 - Vlielandseweg, inclusief eigen ov-net, kosten € 33.000 Bijzondere projecten: - Hofpleintunnel lijnverlichting, kosten € 22.000 - Brug Zwenkgras, kosten € 16.000 - Fietsenstalling Pijnacker Centrum, kosten € 25.000 Verder was in het beheerplan voorzien dat het project Koningshof fase 7 en 8 in de periode 20192022 zou worden uitgevoerd. Dit project heeft vertraging opgelopen. De werkzaamheden (de aanleg van een OV-net) worden in 2023 uitgevoerd in combinatie met de integrale herinrichting. Storingen en meldingen Het aantal storingen in de gemeente was in de afgelopen beheerperiode 10%. Dit is een daling ten opzichte van de vorige beheerperiode (12,5%), maar ligt nog wel iets boven het landelijk gemiddeld (8%). Vervangingswaarde De vervangingswaarde van de gehele installatie van de openbare verlichting in de gemeente (ongeveer 11.000 lichtmasten) bedraagt circa € 13,1 miljoen. Bij deze berekening is uitgegaan van een gewogen gemiddeld tarief voor masten en armaturen, inclusief de kosten voor arbeid, leverantie en de kosten van de netbeheerder. Vanuit de areaalgegevens (peildatum juli 2022) blijkt dat 686 masten (6%) de (economische) afschrijvingstermijn van 40 jaar hebben bereikt. In de komende beheerperiode komen daar nog eens 342 masten (3%) bij. Technisch Beheerplan Openbare Verlichting 2023-2026

4

Er zijn op peildatum (juli 2022) in totaal 2909 armaturen (26%) die de (economische) afschrijvingstermijn van 20 jaar overschreden hebben en in deze beheerperiode komen daar 1.806 armaturen (16%) bij. Energieverbruik De afgelopen periode is ingezet om oude energie onzuinige lampen te vervangen door led armaturen. Het jaarlijkse verloop van deze inspanningen is in tabel 1 zichtbaar door de afname van het energieverbruik. Tabel 1: Energie en lampen

2013 (kWh)

2018 (kWh)

2022 (kWh)

Verschil 2013-2018

Verschil 2013-2022

Energieverbruik Aantal lampen

1.978.363 9.761

1.824.600 9.795

1.768.559 11.470

-7,8% +0,3%

-10,6% +17,5%

Ondanks de aanzienlijke toename van het aantal lampen is er een afname van het energieverbruik bereikt met 10,6% in 2022 ten opzichte van 2013. In het landelijke Energieakkoord is de ambitie vastgelegd om in het jaar 2030 minimaal 50% energiebesparing te hebben bereikt ten opzichte van 2013. Om de doelstelling in 2030 te bereiken is nog een extra besparing van 39,4% nodig. Deze doelstelling is haalbaar als de gemeente de komende jaren structureel de oude conventionele armaturen blijft vervangen voor energiezuinige led armaturen. In tabel 2 zijn de belangrijkste kengetallen van de openbare verlichting installatie in de gemeente Pijnacker-Nootdorp weergegeven. Tabel 2: Kengetallen Aantal lichtmasten Aantal armaturen Aantal voedingskasten Waarde openbare verlichting installatie Storingspercentage (per jaar) Energieverbruik totale installatie (kWh) Aandeel armaturen (> 20 jaar) Aandeel masten (> 40 jaar) Deel led armaturen

2018 9.170 9.473 74 € 10.948.418 12,50% 1.824.600 3.198 1.497 8%

2022 10.853 11.270 90 € 13.105.400 10% 1.768.559 2.909 686 30,5%

Waaruit bestaan de kosten van openbare verlichting? Een goed inzicht is voor het vaststellen en uitvoeren van beleid van groot belang. In dit deel wordt aandacht besteed aan de kosten voor het in stand houden van de kwaliteit van de openbare verlichting en de investeringen in vervanging of nieuwbouw. Alle genoemde bedragen zijn exclusief btw. De financiële componenten voor de openbare verlichting zijn grofweg te verdelen in de volgende groepen: • Onderhoudskosten en beheerkosten • Energiekosten en netwerkkosten • Investeringen in vervanging en verbetering Onderhouds- en beheerkosten Onder deze kosten vallen de kosten voor schade- en storingsherstel. De installatie wordt periodiek geschouwd om het functioneren te controleren. De kosten van aanrijdingen worden verhaald op de verzekeraar van de veroorzaker of, indien de veroorzaker onbekend blijft, op het Waarborgfonds Motorverkeer. Onder deze kosten vallen ook de kosten voor het planmatig vervangen van lampen, voor het storingsmanagement en voor het areaalbeheer.

Technisch Beheerplan Openbare Verlichting 2023-2026

5

Energie- en netwerkkosten Dit betreft de kosten voor het ondergrondse netwerk en de energie die de installatie verbruikt. Investeringen in vervanging en verbetering Dit betreft de investeringen voor vervanging van afgeschreven materialen. Op basis van de levensduur van materialen en een tarief per object (inclusief arbeid) kan de jaarlijkse noodzakelijke vervanging worden bepaald. De kosten van vervanging van openbare verlichting binnen integrale projecten zijn hierin meegenomen. Tevens zijn de kosten voor vervanging van het ondergrondse netwerk meegenomen. Openbare verlichting kosten gemeente Pijnacker-Nootdorp De gemeente Pijnacker-Nootdorp hanteert beleidsuitgangspunten, zoals die in hoofdstuk 3 zijn beschreven. Deze uitgangspunten hebben financiële consequenties. Er is met de volgende aannames gerekend: • Op het moment dat een armatuur is afgeschreven wordt deze vervangen voor een energiezuinige led armatuur. • De afschrijvingstermijn voor masten is gesteld op 40 jaar; voor armaturen is deze termijn 20 jaar. • Planmatige vervanging (groepsremplace) van conventionele lampen vindt plaats op basis van de garantietermijnen. • De gemeente heeft deels een eigen ondergrondse netwerk. Ondergrondse openbare verlichting-kabels hebben een levensduur van 40 jaar. De schakelkasten 15 jaar. In tabel 3 zijn de kosten voor beheer en onderhoud van de openbare verlichting weergegeven.

Tabel 3: Kostenvergelijk OVL (exclusief VRI)

Realisatie 2018

Realisatie 2021

Begroting 2022

Prognose 2022

Voorstel 2023

Beheer- en onderhoudskosten

€ 322.552

€ 357.697

€ 191.347

€ 270.000

€ 275.000

Aankoop materialen

€ 12.683

€ 21.054

€ 31.858

€ 25.000

€ 25.000

Adviezen/onderzoek derden

€ 19.373

€ 1.920

€ 10.619

€ 12.500

€ 15.000

Inkomsten schadeverhaal

-/- € 67.812

-/- € 73.342

-/- € 0

-/- € 60.000

-/- € 60.000

Energie- en netwerkkosten

€ 159.292

€ 227.593

€ 194.455

€ 194.455*

€ 200.288*

Totale onderhouds- en energiekosten

€ 446.088

€ 534.922

€ 428.279

€ 441.955

€ 455.288

*De kosten voor energie in dit beheerplan zijn gebaseerd op de cijfers in de begroting voor 2023. De ramingen zijn niet aangepast aan de actuele situatie. In de Najaarsnota 2022 is voor de energiekosten een integrale actualisatie voorgelegd op basis van de laatste inzichten. In de komende periode zullen de fluctuaties in de kosten voor energie via de P&C-producten ter besluitvorming worden voorgelegd.

Elk jaar is er sprake van schades die kunnen worden verhaald. Het is wenselijk om een raming van deze inkomsten en uitgaven te integreren in de begroting. Voorgesteld wordt om jaarlijks een bedrag aan schadeverhaal op te nemen van € 60.000 en de uitgaven voor beheer- en onderhoudskosten te verhogen. Dit is in tabel 3 in het voorstel voor 2023 verwerkt. Verder zijn de uitgaven voor beheer en onderhoud verhoogd vanwege areaaluitbreiding en gestegen materiaalkosten.

Technisch Beheerplan Openbare Verlichting 2023-2026

6

3

Wat is het beleid en wat gaan we de komende beheerperiode doen? Basisbeleid In het Beleids- en beheerplan Openbare Verlichting uit 2019 is basisbeleid geformuleerd. Het basisbeleid bevat de belangrijkste uitgangspunten die de gemeente hanteert bij ontwerp en vervanging van verlichting. Het basisbeleid kent de volgende hoofduitgangspunten: • De verlichting wordt in overeenstemming met de Nederlandse richtlijn (NPR 13201:2017) geplaatst. • De gemeentelijke wegclassificatie is de basis voor de verlichtingsklasse. • Toepassing van ledverlichting in (warm)witte lichtkleur is de standaard en wordt projectmatig toegepast. • Verlichting van fietspaden in het buitengebied en parken vindt niet plaats. Hiervan kan worden afgeweken als er geen logische alternatieve en veilige route is. • Nieuwe aanleg en vervanging voldoen aan de in het beheerplan opgenomen duurzaamheidcriteria. • De gemeente maakt gebruik van aluminium masten die financieel in 40 jaar worden afgeschreven. De led armaturen worden in 20 jaar afgeschreven. • De gemeente breidt haar eigen ondergrondse netwerk verder uit. • De gemeente verlaagt het energieverbruik. Bij vervanging van verlichting wordt Ledverlichting toegepast met het standaard dimregime (4a). • De gemeente voert het beheer. Het onderhoud van de openbare verlichting en de installatieverantwoordelijkheid is belegd bij een aannemer.

Uitvoeringsbeleid Het realiseren van een duurzame installatie, waarbij een goed evenwicht tussen veiligheid en leefbaarheid, milieubewustheid en kostenbeheersing ontstaat, is het belangrijkste thema van het beleid van de gemeente. De keuzes die de gemeente maakt op deze gebieden, worden hieronder beschreven. Voorkomen van ongelukken De gemeente is als eigenaar verantwoordelijk voor de verlichting van de openbare ruimte die in eigendom of in beheer zijn van de gemeente. De gemeente kan in het kader van het Burgerlijk Wetboek aansprakelijk gesteld worden voor het niet naar behoren functioneren van de openbare verlichting. Hoewel het wettelijk niet is vastgelegd dat een weg of openbare ruimte verlicht moet worden, kan het ontbreken van verlichting of onjuiste verlichting wel worden aangemerkt als het plegen van een onrechtmatige daad, waaruit schadeplichtigheid kan ontstaan. In de tabel 4 is weergegeven op welke wijze de gemeente dit risico heeft beperkt en daarmee tevens haar aansprakelijkheid heeft beperkt. Tabel 4: Voorkomen van ongelukken. Aansprakelijkheid kan worden beperkt door: Het periodiek en systematisch uitvoeren van inspecties en onderhoud. Een systeem van rationeel beheer (meerjaren vervangingsplan, beheerplan). Een goed werkend klachtensysteem

De gemeente heeft dit als volgt geregeld: Het onderhoud van de openbare verlichting wordt verzorgd door de onderhoudsaannemer. Jaarlijks wordt het gehele areaal geïnspecteerd. De gemeente heeft in de afgelopen jaren een vervangingsplan uitgevoerd. Meldingen van burgers worden telefonisch of via de website aangenomen. Deze meldingen

Technisch Beheerplan Openbare Verlichting 2023-2026

7

Snel handelen bij het verhelpen van schades en storingen.

worden geregistreerd in het zaaksysteem waarna de onderhoudsaannemer de storing verder afhandelt. In het onderhoudsbestek zijn termijnen opgenomen waarbinnen storingen door de aannemer moeten worden opgelost.

Masten en armaturen De mast is de drager van het armatuur en de lichtbron. Masten kunnen geproduceerd worden van gietijzer, hout of plastic maar gebruikelijk is staal of aluminium. De gemeente heeft ervoor gekozen om standaard aluminium masten toe te passen, vanwege de botsvriendelijkheid en omdat deze masten niet geschilderd hoeven te worden. De gemeente maakt gebruik van aluminium masten, die worden voorzien van een HDPE-grondstuk. Hierdoor zijn masten goed bestand tegen zwerfstroomcorrosie. Ondergronds netwerk en de netbeheerder De gemeente beschikt voor circa 65% over een eigen ondergronds netwerk dat de openbare verlichting voorziet van stroom. Dit netwerk is gerealiseerd bij de aanleg van grote nieuwe woonwijken en bedrijventerreinen. Het overige deel van het ondergrondse netwerk is eigendom van Stedin (lokale netbeheerder). De storingen aan het ondergrondse netwerk van Stedin worden door Stedin zelf opgelost. De storingen aan het eigen netwerk worden door de onderhoudsaannemer verholpen. De gemeente breidt geleidelijk het eigen ondergrondse netwerk uit. Daartoe moeten openbare verlichting-voedingspunten worden ingericht en een eigen bekabeling worden aangelegd. De gemeente combineert deze werkzaamheden zo veel mogelijk met grootschalige renovaties van wijken (riolering en wegen).

Lichtkleur Er is de laatste jaren veel onderzoek gedaan naar de invloed van lichtkleur op mens en dier. Dat de kleur van kunstlicht invloed heeft op mens en dier is al langer bekend. De opkomst van ledverlichting in haar verscheidende kleuren is hier mede aanleiding voor. Proeven tonen aan dat de invloed van kunstlicht op fauna sterk verminderd kan worden door licht van een aangepast spectrum. Onderzoek wijst uit dat wit licht de toekomst heeft. Wit licht biedt duidelijk allerlei voordelen ten opzichte van bijvoorbeeld geel of oranje licht. Om te beginnen wordt de ruimte als helder en natuurlijk ervaren. Verschillende praktijkonderzoeken hebben aangetoond dat men in overgrote meerderheid wit licht prettiger vindt. Het natuurlijk en helder ervaren van de ruimte geeft ook een algemeen gevoel van meer veiligheid. Het eerder herkennen van gezichten en andere details kan misdadigers afschrikken en resulteert ook in duidelijkere opnamebeelden (bijvoorbeeld bij gebruik van bewakingscamera's). Kleuren zijn bij het witte licht levensechter en dat maakt dat alles ook scherper te zien is. Wit licht is ook duurzamer en gebruikt minder energie. Vanwege verkeersveiligheid, gezichtsherkenning en sfeer is de standaard warm wit licht (3.000 Kelvin). Voldoen aan het Energieakkoord 2030 Circa 50% van de gemeentelijke energierekening gaat naar openbare verlichting.

Het terugdringen van het gebruik van energie en de daarmee gepaard gaande reductie van de CO2-emmissie is een belangrijk thema van het milieubeleid van de gemeente. In het Beleids- en beheerplan Openbare Verlichting uit 2019 is de keuze gemaakt om in 2030 de doelen te realiseren die zijn opgenomen in het Energieakkoord 2030 (50% energiebesparing in 2030 t.o.v. 2013). In het beleidsplan wordt prioriteit gegeven aan het planmatig omvormen van het gehele areaal van de openbare verlichting naar ledverlichting. Om dat doel te bereiken moeten er jaarlijks ruim 1000 armaturen (4.000 armaturen per 4 jaar) worden vervangen. Als dit tempo van vervanging tot 2030 wordt voortgezet, wordt het doel van 50% energiebesparing voor 2030 gehaald.

Technisch Beheerplan Openbare Verlichting 2023-2026

8

Uitvoeringsprogramma 2023-2026 Om de doelstellingen uit het energieakkoord te halen (50% energiebesparing in 2030) moeten er in de periode 2023-2030 jaarlijks 1000 armaturen vervangen worden voor LED. In dit beheerplan is hierin een versnelling aangebracht. De vervanging van armaturen in de wijken die gepland stonden voor de periode 2027-2030 worden in de periode 2023-2026 uitgevoerd. Dit betekent dat er 2000 armaturen per jaar worden vervangen. Hiervoor staan voor de komende beheerperiode in tabel 5 de volgende vervangingen op de planning: Tabel 5: overzicht vervanging armaturen Locatie

Aantal Kosten Jaar armaturen uitvoering 1. Ypenburg 1197 € 675.000 2023 2. Tolhek 803 € 400.000 2023 3. Nootdorp Centrum / West 426 € 266.250 2024 4. Keijzershof 387 € 241.875 2024 5. Emerald 955 € 400.000 2024 6. Winkelcentrum De Parade* 200 € 350.000 2024 7. Oud Delfgauw 332 € 150.000 2025 8. Bedrijventerrein Ruyven 118 € 60.000 2025 9. Bedrijventerrein Oostambacht / Nieuwveen 400 € 200.000 2025 10. Bedrijventerrein de Boezem 93 € 58.125 2025 11. Vrouwtjeslant 476 € 297.500 2025 12. ’s-Gravenhout 599 € 374.375 2025 13. Pijnacker-Noord 680 € 425.000 2026 14. Pijnacker Centrum 645 € 403.125 2026 15. Buitengebieden 694 € 433.750 2026 16. Klapwijk 459 € 320.000 2023-2026 totaal 8.464 € 5.055.000 *In het winkelcentrum de Parade zijn afwijkende (luxe) armaturen aanwezig, waardoor er voor de vervanging een meerprijs nodig is t.o.v. de standaardprijzen. In tabel 6 zijn de projecten aangegeven waar ook de lichtmasten worden vervangen: Tabel 6: overzicht vervanging lichtmasten Locatie Aantal Kosten Jaar masten uitvoering 6. Winkelcentrum De Parade 34 € 60.000 2024 7. Oud Delfgauw 50 € 40.000 2025 16. Klapwijk, incl. aanleg eigen ov-net 452 € 1.300.000 2023-2026 totaal 536 € 1.400.000

Technisch Beheerplan Openbare Verlichting 2023-2026

9

Binnen de gemeentegrenzen ontbreekt op een aantal locaties verlichting. In de afgelopen beheerperiode is voor een aantal locaties vastgesteld dat het wenselijk is om extra verlichting te plaatsen of aan te passen. In tabel 7 zijn deze projecten opgenomen. Tabel 7: overzicht areaaluitbreiding of aanpassing Locatie Aantal Kosten Jaar uitvoering 1. Fietspad Magnoliadreef lichtmasten 12 € 40.000 2023 aanbrengen en aanleg netwerk 2. Azijnmakerstraat voetpad achter 1 t/m 14 13 € 40.000 2023 verlichting uitbreiden en aanleg netwerk 3. Fietspad Schellingstraat – Baljuwstraat 3 € 12.000 2023 aanleg verlichting en aanleg netwerk 4. Fietspad Laan van Nootdorp - Sportparkweg 5 € 15.000 2023 aanleg verlichting en netwerk 5. Laakweg aanbrengen solar ledspots i.c.m. 60 € 30.000 2024 asfaltonderhoud en uitbreiden lichtmasten 6. Emmapark masten vervangen 6 € 20.000 2023 7. Vlielandseweg masten vervangen 3 € 20.000 2023 Totaal € 177.000* *In dit bedrag is voor vervanging van masten en de aanleg van netwerk een bedrag van € 106.000 geraamd (afschrijving in 40 jaar) en voor armaturen € 71.000 (afschrijving in 20 jaar) 1.

2.

3.

4. 5.

6.

7.

Dit fietspad Magnoliadreef in Nootdorp loopt tussen Sytwinde en Zetveld. Het fietspad is onverlicht. In het fietsplan 2022 is vanuit veiligheidsoogpunt aangegeven dat fietspaden binnen de kernen verlicht moeten zijn. Om hieraan te voldoen is het nodig dat er verlichting aangelegd wordt. Het voetpad achter de Azijnmakerstraat in Emerald is tussen het Gildepad en Pondstraat niet over de gehele lengte van lichtmasten voorzien. Vanwege de (sociale) veiligheid van dit pad is het wenselijk dat de verlichting aangevuld. Hierbij worden de huidige armaturen vervangen door LED met detectie, zodat de verlichting alleen brand als er iemand loopt. Langs het fietspad tussen de Schellingstraat en de Baljuwstraat in Emerald ontbreekt de verlichting. In het fietsplan 2022 is vanuit veiligheidsoogpunt aangegeven dat fietspaden binnen de kernen verlicht moeten zijn. Om hieraan te voldoen is het nodig dat er verlichting aangelegd wordt. Het fietspad tussen de Laan van Nootdorp en de Sportparkweg is onverlicht. In het fietsplan 2022 is vanuit veiligheidsoogpunt aangegeven dat fietspaden binnen de kernen verlicht zijn. Om hieraan te voldoen moet hier dus verlichting aangelegd worden. De Laakweg in Nootdorp is een overlichte weg buiten de bebouwde kom, waar veel fietsers gebruik van maken (Fietsplan 2022). De weg wordt in 2024 voorzien van een nieuwe asfaltlaag.

Bij de werkzaamheden worden aan de zijkanten van de weg “solar led spots” aangebracht (net als bijvoorbeeld Virulypad) zodat de rijbaan ook in het donker goed zichtbaar is. In het Emmapark in Pijnacker staan op het wegvak tussen het Raadhuisplein en de Emmastraat hoge lichtmasten die regelmatig aangereden worden. Door deze hoge lichtmasten te vervangen door lage masten en de lichtmasten te plaatsen aan de zuidzijde van de rijbaan, kan schade door aanrijding worden voorkomen. Na de reconstructie van de Vlielandseweg in Pijnacker is het laatste stuk tussen de Scheg en Katwijkerlaan qua verlichting nog niet voltooid. Er moeten nog masten vervangen worden en een ov-kabel worden aangelegd zodat de oude verlichting verwijderd kan worden.

Technisch Beheerplan Openbare Verlichting 2023-2026

10

Energieakkoord. Door deze versnelling toe te passen en het gehele areaal dus eind 2026 uit LED bestaat, wordt de energiebesparing al eerder dan 2030 bereikt. Een LED armatuur geeft gemiddeld al 50% energiebesparing t.o.v. het huidige conventionele armatuur en door het standaard toepassen van het dimregime 4A een extra 8%. Dus met een energiebesparing van 58% per armatuur wordt eind 2026 al een uiteindelijke besparing van 59,8% bereikt t.o.v. 2013. Energie en lampen (zie ook tabel 1.)

2013 (kWh)

2018 (kWh)

2022 (kWh)

2026 (kWh)

Verschil 2013-2026

Energieverbruik (KwH) Energiekosten (€)

1.978.363

1.824.600

1.768.559 € 221.070

794.454 € 99.307

- 59,8% - 55%

Met dit beheerplan (vervangen van 8464 armaturen in 4 jaar) kan een jaarlijkse besparing op energiekosten bereikt vanaf 2024 van € 30.441 per jaar (prijspeil 2022). In onderstaand overzicht wordt inzichtelijk gemaakt wat de financiële verschillen zijn tussen het voorliggende beheerplan en het plan om in 2030 pas aan het energieakkoord te voldoen. Gevolgen begrotingssaldo versnelling Kapitaallasten OV 2023-2026 Besparing energiekosten 2023-2026 Totaal Gevolgen begrotingssaldo 8 jaar plan Kapitaallasten OV 2023-2030 Besparing energiekosten per jaar 2023-2030 Totaal

2023

2024

2025

2026

-

- € 107.000

-€ 205.000

- € 298.000

-

€ 30.441

€ 60.882

€ 91.323

- € 76.559

- € 144.118

- € 206.677

2024

2025

2026

- € 67.000

- € 125.000

- € 178.000

2023 -

€ 15.220

€ 30.440

€ 45.660

- € 51.780

- € 94.560

- € 132.340

Doorkijk naar uitvoeringsprogramma 2027-2030 In de volgende beheerperiode zullen jaarlijks circa 300 masten op basis van het overschrijden van de levensduur in aanmerking voor vervanging. In tabel 8 is een overzicht van de investeringen die worden voorzien in de periode 2027-2030. Tabel 8: doorkijk vervanging masten 2027-2030 Aantal Jaar Locatie Kosten armaturen uitvoering 1. € 880.000 Vervangen masten 2027-2030 1200 2027-2030 totaal € 880.000 In de periode 2027-2030 wordt voorzien dat er jaarlijks een investering van € 220.000 nodig is voor het vervangen van masten en netwerk.

Technisch Beheerplan Openbare Verlichting 2023-2026

11

4

Overige installaties De gemeente beschikt over een aantal verkeersregelinstallaties, pollerinstallaties en stroomkasten voor standplaatsen, markten en evenementen. De verkeersregelinstallaties zijn reeds beschreven in het Beleidsplan Openbare Verlichting 20192022. In dit plan wordt ook het areaal, de beheerbudgetten, het vervangingsprogramma van de pollerinstallaties en stroomkasten voor standplaatsen, markten en evenementen opgenomen. 4.1

Verkeersregelinstallaties

De gemeente Pijnacker-Nootdorp heeft zes verkeersregelinstallaties. Tabel 9: VRI KP1 Delftsestraatweg / Laan der Zeven Linden KP3 Oostlaan / Klapwijkseweg / Vlielandseweg KP5 Veenweg / Laan van Nootdorp KP6 Hofweg / ’s-Gravenweg KP7 Delftsestraatweg / Zuideindseweg KP8 Laan van Ruyven

Leverancier Vialis Vialis Siemens Vialis Dynniq Dynniq

Jaar van plaatsing 2000 2016 2001 2012 2012 2020

Voor het onderhoud wordt in 2023 een nieuwe aanbesteding gedaan voor een raamovereenkomst onderhoud verkeersregelinstallaties. De gemeente verzorgt zelf de contracten met de leveranciers van de regelkasten. De leverancier draagt er zorg voor dat deze installaties jaarlijks worden geïnspecteerd. De onderhoudskosten voor de zes verkeersregelinstallaties zijn opgenomen in tabel 10. Tabel 10: Kostenvergelijk VRI

Realisatie 2018

Realisatie 2021

Begroting 2022

Prognose 2022

Beheer- en onderhoudskosten

€ 15.945

€ 22.681

€ 29.051

€ 25.000

€ 25.000

€0

€0

€0

€ 4.000

€ 6.000

€ 2.796

€ 4.347

€ 3.276

€ 3.276*

€ 3.750*

€ 753

€ 795

€0

€ 850

€ 1.500

€ 19.494

€ 27.823

€ 32.327

€ 33.126

€ 36.250

onderhoudscontracten Energie- en netwerkkosten Telefoonkosten / datacommunicatie Totale onderhouds- en energiekosten

Voorstel 2023

*De kosten voor energie in dit beheerplan zijn gebaseerd op de cijfers in de begroting voor 2023. De ramingen zijn niet aangepast aan de actuele situatie. In de najaarsnota 2022 is voor de energiekosten een integrale actualisatie voorgelegd op basis van de laatste inzichten. In de komende periode zullen de fluctuaties in de kosten voor energie via de P&C-producten ter besluitvorming worden voorgelegd.

Voor verkeersregelinstallaties (kast, masten en armaturen) is de afschrijvingstermijn 15 jaar. Er zijn 2 installaties, waarvan de economische levensduur al enige tijd is verstreken. Het betreft KP1 en KP5, deze worden in 2023 vervangen, het budget is reeds beschikbaar. De investeringsplanning voor de verkeersregelinstallaties is weergegeven in tabel 11. Tabel 11: Vervanging VRI Hofweg / ’s-Gravenweg Delftsestraatweg / Zuideindseweg

Investering € 200.000 € 200.000

Jaar van vervanging 2027 2027

Technisch Beheerplan Openbare Verlichting 2023-2026

12

De vervanging van deze installatie worden voorzien in het volgende beheerplan voor de periode 2027-2030. Indien door de planvorming van de herinrichting van de S-bocht Delftsestraatweg vervanging eerder nodig is, zal hiervoor via dat project separaat een voorstel worden gedaan. Bij de plaatsing van nieuwe installaties wordt deze uitgevoerd als intelligente verkeerslichten (iVri), zodat andere partijen gebruik kunnen maken van de data, zoals bussen (doorstroming) en verkeerscentrales. 4.2

Poller-installaties

De gemeente Pijnacker-Nootdorp heeft 5 installaties om de toegang tot voetgangersgebieden te regelen met een in de grond verzonken paal; de pollerinstallaties: Tabel 12: Pollers Raadhuisplein (3 x 2 stuks) Zonnehof (2 stuks) Windlusthof (2 stuks) Winkelcentrum De Parade (2 stuks) Nieuwkoopseweg (doseermaatregel)

Leverancier

Jaar van plaatsing 2012 2012 2010 2002 2022

HTC HTC Erdi Erdi Erdi

De onderhoudskosten voor de pollerinstallaties opgenomen in tabel 13. Tabel 13: Kostenvergelijk pollers

Realisatie 2018

Realisatie 2021

Begroting 2022*

Prognose 2022

Voorstel 2023

Beheer- en onderhoudskosten

€ 16.786

€ 26.261

€ 20.000

€ 15.000

€ 20.000

Inkomsten schadeverhaal

-/-€ 1.733

-/- € 5.830

-/- € 0

-/- € 4.000

-/- € 3.000

Energie- en netwerkkosten

€ 3.997

€ 8.732

€ 5.147

€ 5.147*

€ 5.301*

€ 923

€ 610

€ 1.235

€ 1.100

€ 1.250

€ 19.973

€ 29.773

€ 26.382

€ 17.247

€ 23.551

Telefoonkosten / datacommunicatie Totale onderhouds- en energiekosten

*De kosten voor energie in dit beheerplan zijn gebaseerd op de cijfers in de begroting voor 2023. De ramingen zijn niet aangepast aan de actuele situatie. In de najaarsnota 2022 is voor de energiekosten een integrale actualisatie voorgelegd op basis van de laatste inzichten. In de komende periode zullen de fluctuaties in de kosten voor energie via de P&C-producten ter besluitvorming worden voorgelegd.

Het budget voor de pollers maakt onderdeel uit van een groter budget waarin het beheer en onderhoud van alle straatmeubilair uit wordt bekostigd. Het in deze kolom opgenomen bedrag is de raming op basis van de realisatie van 2018. Voor pollerinstallaties (binnenwerk van de kast en poller) is de afschrijvingstermijn 15 jaar. Als de regelkast vervangen wordt, zal deze op de centrale van de leverancier worden aangesloten zodat deze van afstand (internet) bediend kan worden en ook toegang voor burgers met ontheffing beter gefaciliteerd kan worden. De investeringsplanning voor de pollerinstallaties is weergegeven in tabel 14. Tabel 14: Vervanging pollers Raadhuisplein (3 x 2 stuks) Zonnehof (2 stuks) Windlusthof (2 stuks) Winkelcentrum De Parade (2 stuks) Nieuwkoopseweg (doseermaatregel)

Investering € 175.000 € 95.000 € 95.000 € 95.000 n.v.t.

Jaar van vervanging 2025 2023 2023 2023 2037

Technisch Beheerplan Openbare Verlichting 2023-2026

13

Totale kosten vervanging

€ 460.000

Voor het volgende beheerplan voor 2027-2030 zijn geen vervangingsinvesteringen voorzien. Raadhuisplein: De installaties moeten (tijdelijk) verwijderd worden voor de bouwwerkzaamheden op de Rabobanklocatie (het nieuwe SCC). De installaties staan sinds 2 jaar uit vanwege storingen. Na de bouw (2024/2025) kan weer een nieuwe installatie worden aangelegd. Zonnehof: Deze 2 installaties staan vanwege storingen sinds 2 jaar uit. In deze periode is bekeken of de installatie ook in de toekomst nog nodig is om het verkeer te reguleren. Hierbij is de toegangsweg verbeterd met bebording en belijning. Na de maatregel is gebleken dat er zonder installatie overlast wordt ondervonden van voertuigen zonder ontheffing. Het is wenselijk dat de installatie in 2023 wordt vervangen. Windlusthof: De installatie is technisch verouderd en er zijn regelmatig storingen. Ook is er vandalismeschade geweest. Hoewel de installatie dateert uit 2012 is het wenselijk om deze vervroegd binnen de beheerperiode (bij voorkeur in 2023) te vervangen. De Parade: Deze installatie dateert uit 2002 en is technisch sterk verouderd. Ook treden er steeds vaker storingen op. De levensduur van de installatie is verstreken en het is technisch noodzakelijk dat de installatie in 2023 wordt vervangen. Nieuwkoopseweg: Deze installatie is in 2022 aangepast. Het binnenwerk van de kast is vervangen en aangesloten op de centrale.

Tevens zijn de paslezers vervangen door camera’s met kentekenherkenning. Deze installatie is hiermee weer toekomstbesteding. 4.3

Stroomkasten

De gemeente Pijnacker-Nootdorp heeft stroomkasten voor standplaatsen, markten en evenementen. Een overzicht hiervan is opgenomen in tabel 15. Jaar van plaatsing 2012 2022 Voor 2007 Voor 2007 2022 2013 2012 2023

Nr.

Tabel 15: Stroomkasten standplaatsen

DG1 DG1 P1 P2 P2 P3 P4 P4

Gouden Rijderplein voedingskasten Gouden Rijderplein uitbreiding Rivierenlaan (Het Baken) Vrouwenrecht (wijkpark) Vrouwenrecht (tijdelijk) Nobellaan Klapwijkseweg (station Pijnacker-Zuid, tot 2023) Raaigras (vanaf 2023)

N1 N2

Sportlaan (t.b.v. evenementen) Dorpsstraat (Raadhuispad) Ambachtshof Nootdorp

2009 2016 2022

M1 M1 M2 M2 N6

Stroomkasten markt Emmapark 74 (voedingskast markt Raadhuisplein) Raadhuisplein, 4 ondergrondse kasten Omloop 2 (markt Nootdorp) Markt, 3 ondergrondse kasten Paradeplein, 1 kast

2002 2007 2010 2010 2023

Technisch Beheerplan Openbare Verlichting 2023-2026

14

Er is voor het vervangen van stroomkasten niet eerder een vervangingsplanning opgesteld. Deze installaties zijn ook niet eerder in een beheerplan opgenomen. Door de toename van het aantal stroomkasten en de opgetreden veroudering, is het noodzakelijk de vervanging van de stroomkasten planmatig aan te pakken en in een beheerplan op te nemen. Voor stroomkasten is de afschrijvingstermijn 15 jaar. Er zijn 3 installaties die in de komende beheerperiode voor vervanging in aanmerking komen. Ook zijn er 2 installaties die nieuw aangelegd moet worden. De investeringsplanning voor de stroomkasten is weergegeven in tabel 17. Tabel 17: Vervanging stroomkasten

investering

DG1 P1

Gouden Rijderplein Rivierenlaan (Het Baken)

P4

Raaigras (nieuw vanaf 2023)

€ 15.000 € 15.000 € 15.000 € 75.000 € 15.000

M1 N6

Raadhuisplein, 4 ondergrondse kasten Paradeplein (nieuw vanaf 2023) Totale kosten vervanging

Jaar van vervanging 2023 2023 2023 2023 2023

€ 135.000

DG1: De stroomkast op het Gouden Rijderplein dateert uit 2012. Hoewel de technische levensduur nog niet is verstreken, voldoet de installatie niet meer aan de daaraan te stellen eisen en is het noodzakelijk dat de kast op korte termijn wordt vervangen. P1: De stroomkast bij het Baken is technisch sterk verouderd. De levensduur van de installatie is verstreken en het is technisch noodzakelijk dat de installatie in 2023 wordt vervangen. De vervanging zal tegelijkertijd met de herinrichting van het parkeerterrein worden uitgevoerd. P4: De bestaande standplaats langs de Klapwijkseweg (bij de halte Pijnacker-Zuid) komt per 1 januari 2023 te vervallen vanwege de bouw in Centrumlijn Noord. De standplaats (met de daarbij behorende stroomkast) moet worden verplaatst naar Raaigras. Er dient een nieuwe stroomkast op die locatie aangebracht te worden. M1: Op het Raadhuisplein zijn 4 ondergrondse stroomkasten aanwezig. De levensduur van de installatie is verstreken en het is technisch noodzakelijk dat de installatie in 2023 wordt vervangen. N6: Op het Paradeplein is een bestaande stroomkast van de beheerder van De Parade. Deze kast is aan vervanging toe. Omdat de kast overwegend wordt gebruikt voor de weekmarkt en voor evenementen is het de bedoeling dat de gemeente voor het beheer (en eigendom) van deze stroomkast gaat zorgen.

Technisch Beheerplan Openbare Verlichting 2023-2026

15

Doorkijk naar uitvoeringsprogramma 2027-2030 Ook in de volgende beheerperiode zullen kasten moeten worden vervangen. Hiervoor worden de volgende investeringen voorzien. Tabel 18: Vervanging stroomkasten P3 Nobellaan M2 Markt Nootdorp Totale kosten vervanging

Investering € 15.000 € 75.000 € 90.000

Jaar van vervanging 2028 2028

Technisch Beheerplan Openbare Verlichting 2023-2026

16

5

Financieel overzicht De totale exploitatielasten nemen in het Technisch Beheerplan Openbare verlichting 2023-2026 toe met ongeveer € 30.000 in 2023 en lopen verder op tot € 240.000 in 2026. Dit heeft twee oorzaken. Ten eerste is de afgelopen vier jaar het areaal met 17% uitgebreid. Dit is meer dan de gemiddelde prognose waarmee in de kadernota is gerekend. Dit verklaart de verhoging met € 30.000 vanaf 2023. De rest (en het grootste deel) van de verhoging ontstaat door hogere kapitaallasten als gevolg van de nieuwe investeringsplanning die in dit beheerplan is opgenomen. Ten opzichte van het vorige beheerplan is deze gestegen van € 1,7 miljoen naar € 4,7 miljoen. De voornaamste projecten die deze verhoging veroorzaken zijn de actualisatie van Klapwijk en nieuwe projecten zoals Ypenburg, Emerald, Tolhek en de Parade. Door de situatie op de energiemarkt zijn de prijzen voor elektriciteit erg hoog en onvoorspelbaar. In het voorliggend beheerplan is hiermee geen rekening gehouden. In de Najaarsnota 2022 en Kadernota 2023 wordt dit gemeentebreed beoordeeld en bijgesteld. EXPLOITATIELASTEN: In de meerjarenraming 2023-2026 zijn voor Openbare Verlichten, Verkeersregel- en pollerinstallaties en stroomkasten onderstaande budgetten opgenomen (bedragen x € 1): Huidig budget Regulier onderhoud OV (expl.)

2023 -428.000

2024 -428.000

2025 -428.000

2026 -428.000

Kapitaallasten OV Regulier onderhoud VRI (expl.) Kapitaallasten VRI Regulier onderhoud Verkeerspollers (expl.) Kapitaallasten Verkeerspollers Regulier onderhoud stroomkasten (expl.) Kapitaallasten stroomkasten

-200.000 -33.000 -20.000 -20.000 -701.000

-210.000 -33.000 -20.000 -20.000 -15.000 -726.000

-231.000 -33.000 -20.000 -20.000 -15.000 -747.000

-251.000 -33.000 -20.000 -20.000 -15.000 -767.000

Technisch Beheerplan Openbare Verlichting 2023-2026

17

Op basis van het voorliggend beheerplan 2023-2026 zijn de volgende budgetten benodigd: Nieuw budget 2023 2024 2025 Regulier onderhoud OV (expl.) -455.000 -455.000 -455.000

2026 -455.000

Kapitaallasten OV

-200.000

-317.000

-436.000

-529.000

Regulier onderhoud VRI (expl.) Kapitaallasten VRI Regulier onderhoud Verkeerspollers (expl.) Kapitaallasten Verkeerspollers Regulier onderhoud stroomkasten (expl.) Kapitaallasten stroomkasten Totaal

-36.000 -20.000 -20.000 -

-36.000 -20.000 -20.000 -23.000 -10.000

-36.000 -20.000 -20.000 -23.000 -10.000

-36.000 -20.000 -20.000 -37.000 -10.000

-731.000

-881.000

-1.000.000

-1.127.000

Bovenstaande actualisatie heeft de volgende gevolgen voor de financiële begroting: Gevolgen begrotingssaldo Regulier onderhoud OV (expl.) Kapitaallasten OV Regulier onderhoud VRI (expl.) Kapitaallasten VRI Regulier onderhoud Verkeerspollers (expl.) Kapitaallasten Verkeerspollers Regulier onderhoud stroomkasten (expl.) Kapitaallasten stroomkasten Totaal

2023 -27.000 -3.000 -30.000

2024 -27.000 -107.000 -3.000 -8.000 -10.000 -155.000

2025 -27.000 -205.000 -3.000 -8.000 -10.000 -253.000

2026 -27.000 -298.000 -3.000 -22.000 -10.000 -360.000

INVESTERINGEN Ter uitvoering voor het voorliggend beheerplan dienen de volgende investeringsbudgetten door de raad beschikbaar gesteld te worden. Het betreft in totaal: Investeringen

2023

2024

2025

2026

Masten & Netwerk

431.000

425.000

325.000

325.000

1.451.000

1.605.000

1.365.000

705.000

-

-

-

-

Pollerinstallaties

285.000

-

175.000

-

Stroomkasten

135.000

-

-

-

2.287.000

2.030.000

1.865.000

1.030.000

Armaturen Verkeersregelinstallaties

Totaal

Voorgesteld de financiële gevolgen van het Technisch Beheerplan Openbare Verlichting 2023-2026 te verwerken in de Kadernota 2023. De afschrijvingstermijn voor stroomkasten bedraagt vijftien jaar. Voorgesteld wordt deze vast te stellen en op te nemen in de afschrijvingstabel bij de nota Waardering en Afschrijving activa wanneer deze wordt geactualiseerd.

Technisch Beheerplan Openbare Verlichting 2023-2026

18