Bijlage - Nota verbonden partijen 2022-2025 (Oud)
Tekst van het document
wethouder B.J.P. van Straten wethouder B.J.P. van Straten Wethouder (AB) M. van Bijnen Burgemeester (AB)
Wethouder (AB) M. van Bijnen Burgemeester (AB)
45
GGD en Veilig Thuis Haaglanden Regionaal Reinigingsbedrijf Avalex Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden
Wethouder M. van Bijnen (AB en DB) Wethouder financiën P.C. Hennevanger (bestuur) Wethouder Van Bijnen is vertegenwoordiger van Leidschendam-Voorburg, Pijnacker-Nootdorp, Voorschoten, Wassenaar en Zoetermeer in bestuur.
Archiefbeheer Archeologie Pijnacker-Nootdorp Centrumregeling gemalenbeheer Centrumgemeenteregeling Beschermd Wonen, Beschermd Thuis en Maatschappelijke Opvang DWO-regio
6.2.2
Wethouder B.J.P. van Straten
Wethouder M. van Bijnen (AB) Wethouder M. Van Bijnen (opdrachtgeversoverleg) Wethouder M. van Bijnen (opdrachtgeversoverleg)
Wethouder J.C.O. van de Gevel Wethouder J.C.O. van de Gevel Wethouder B.J.P. van Straten Wethouder J.C.O. van de Gevel
Rollen van de raadsleden
Lid algemeen bestuur vanuit de raad Naast collegeleden kunnen er, wanneer er raadsbevoegdheden aan een gemeenschappelijke regeling zijn overgedragen, raadsleden in het algemeen bestuur zitting hebben. Deze raadsleden vertegenwoordigen de gemeente en verwoorden in het algemeen bestuur datgene wat in de raad is vastgesteld of afgesproken. Indien geen vooroverleg heeft kunnen plaatsvinden, wordt achteraf in de raad verantwoording afgelegd. De rol die raadsleden in het algemeen bestuur hebben, ligt in het verlengde van de rol die zij ook hebben in de gemeenteraad: het stellen van kaders voor en het controleren van het dagelijks bestuur. Zij behartigen in het algemeen bestuur zowel het belang van de gemeente als opdrachtgever als het belang van de gemeente als eigenaar. Lid adviescommissie algemeen bestuur Raadsleden kunnen zitting hebben in een door het algemeen bestuur van een gemeenschappelijke regeling ingestelde adviescommissie. Zij adviseren in die hoedanig het algemeen bestuur of een bestuurscommissie. Zij nemen niet namens de gemeenteraden deel, maar als gemeenteraadsleden van een regionaal adviesorgaan. Rol raadsleden die niet lid zijn van het algemeen bestuur De leden van de raad zitten vaker niet dan wel in het algemeen bestuur van een verbonden partij.
Voor de verbonden partijen waar zij geen lid van het algemeen bestuur zijn, betekent dit echter niet dat ze geen rol hebben. Deze rol is alleen meer op afstand. Zij worden geacht kaders mee te geven aan de college- en raadsleden die wel in het bestuur vertegenwoordigd zijn. Ook kunnen ze, in de hoedanigheid van controleur, de vertegenwoordiger van de gemeente ter verantwoording roepen voor de uitoefening van zijn rol(len) binnen het bestuur.
46
Om de raadsleden de beschreven rollen goed in te kunnen laten vullen, is het essentieel dat de AB- en DBleden zich houden aan de in paragraaf 5.3 beschreven werkwijze en informatievoorziening 3. 6.2.3
Rollen in het ambtelijk apparaat
Het eigenaars- en het opdrachtgeversbelang zijn op meerdere plekken in de organisatie vertegenwoordigd. Naast het college en de raad is dit bij de inhoudelijk adviseur(s) en bij de financieel adviseur. In de rol van opdrachtgever wordt de portefeuillehouder ondersteund door een inhoudelijk adviseur van de betreffende lijnafdeling en een financieel adviseur van de stafafdeling (de consulent van de beleidsmedewerker). Deze inhoudelijk adviseur en de financieel adviseur zijn doorgaans de contactpersonen richting de betreffende organisatie voor de normale gang van zaken, monitoren de uitvoering van de contracten en sturen zo nodig bij. In de rol van eigenaar wordt de portefeuillehouder ondersteund door een strategisch adviseur en adviseurs van de stafafdeling. Dit team is ambtelijk ook verantwoordelijk voor de totstandkoming van de paragraaf Verbonden partijen in de begroting en de jaarrekening, de Nota verbonden partijen en adviseert de betrokken inhoudelijk adviseur(s) over het deelnemingenbeleid en de implementatie daarvan.
6.3 Rollen binnen de verbonden partij Het bestuur van een private verbonden partij is meestal zo samengesteld dat alle expertises, die nodig zijn om het bedrijf te besturen, vertegenwoordigd zijn in het samenspel van bestuursleden. Het bestuur van gemeenschappelijke regelingen wordt aangewezen uit de leden van de gemeenteraden en colleges van de deelnemende gemeenten. Het is dan ook niet vanzelfsprekend dat voldoende expertise op alle relevante terreinen aanwezig is. Zowel voor het kunnen besturen, toezicht houden als ook het kunnen zijn van een sparringpartner voor de organisatie (directie en MT). De samenstelling van het bestuur van een gemeenschappelijke regeling verdient daarom extra aandacht. Afhankelijk van de soort en zwaarte van het samenwerkingsverband is het aan te bevelen om bij (her)benoeming gebruik te maken van profielschetsen voor de bestuursleden (per functie, maar ook als collectief). Ook een introductieprogramma en periodieke zelfevaluaties kunnen bijdragen aan een verdere professionalisering van de taakinvulling en slagkracht van de DB- en AB-leden.
6.3.1
Rollen in het dagelijks bestuur
De rol van het dagelijks bestuur van een gemeenschappelijke regeling is vergelijkbaar met de rol van het college binnen een gemeente, waarbij de voorzitter dezelfde rol heeft als een burgemeester. Naast de overeenkomsten is er ook een belangrijk verschil tussen een gemeenschappelijke regeling en een gemeente. Daar waar de rolverdeling tussen gemeenteraad (kaderstellend en controlerend) en college (uitvoerend en sturende taken) helder gescheiden zijn, is dat bij een gemeenschappelijke regeling niet het geval. Leden van het DB zitten, door het monistische karakter, automatisch ook in het AB. Een, door het AB vast te stellen, protocol waarin gedragsregels zijn opgenomen over hoe om te gaan met belangenconflicten, kan de bestuursleden helpen hun “dubbele” rol goed te vervullen. 3
Voor de goede orde merken wij op dat er op het moment van het vaststellen van deze nota geen gemeenschappelijke regelingen zijn waarin raadsleden zitting hebben in het algemeen of dagelijks bestuur.
47
Een lid van het dagelijks bestuur is naast lid van het algemeen bestuur ook vertegenwoordiger van een gemeente. Een lid van het dagelijks bestuur is echter in de eerste plaats een bestuurder van de verbonden partij en niet een lid afgevaardigd vanuit een gemeente. Bij de besluitvorming in het dagelijks bestuur weegt hij af of de besluiten gedragen (kunnen) worden door de deelnemende gemeenten.
6.3.2
Rol van het algemeen bestuur
Het algemeen bestuur van een gemeenschappelijke regeling heeft ten opzichte van het dagelijks bestuur een vergelijkbare rol als de gemeenteraad ten opzichte van het college. Deze rol is met name kaderstellend en controlerend. Om die rol te versterken is het wenselijk dat het AB: 1. als toezichthouder jaarlijks met de accountant spreekt en zich bij de besluitvorming actief dient te laten informeren over de risico’s; 2. zich actief bij de besluitvorming laat informeren over de risico’s. Van de organisatie van de gemeenschappelijke regeling mag worden verwacht dat zij die risico’s benoemt in de voorstellen die aan het AB worden voorgelegd; 3. bij besluitvorming door het AB zorgt voor ambtelijke afstemming vooraf, zeker bij afwijkingen van de kaders; 4. voor SMART geformuleerde besluitvorming door het AB zorgt, zodat gestuurd kan worden op de nakoming van toezeggingen.
48
7. Samenvatting De gemeente Pijnacker-Nootdorp participeert in tien gemeenschappelijke regelingen, drie ondernemingen en twee vormen van publiek-private samenwerking. De in hoofdstuk 4 beschreven Beleidskaders voor (het aangaan van nieuwe) deelnemingen beogen een goede afweging mogelijk te maken tussen het deelnemen in een publiek- of privaatrechtelijke rechtspersoon. Ook bevatten deze kaders beleidsuitgangspunten voor vertegenwoordiging van de gemeente door raadsleden of collegeleden tijdens vergaderingen van de diverse rechtspersonen. Het besliskader verbonden partijen vormt de verplichte procedure bij het aangaan van (nieuwe) deelnemingen. Paragraaf 5.3 beschrijft de werkwijze, ondersteuning en informatievoorziening rond gemeenschappelijke regelingen, in het bijzonder de strategische gemeenschappelijke regelingen. Tevens bevat het een aantal maatregelen die de sturing vanuit de raad ten goede kunnen komen. De verschillende rollen van vertegenwoordigers bij verbonden partijen zijn in hoofdstuk 6 beschreven. Hiermee wordt een groter bewustzijn beoogd bij alle betrokkenen bij de verbonden partijen.
49
8. Bijlagen I. Rechtsvormen II. Bevoegdheden gemeenschappelijke regelingen III. Overzicht overige bestuurlijke netwerken
50
I.
Rechtsvormen
Publiekrechtelijke rechtsvormen Bestuurscommissie Algemeen De raad, het college of de burgemeester kan bestuurscommissies instellen en daaraan bevoegdheden overdragen (artikel 83 Gemeentewet). Het betreffende bestuursorgaan regelt bij het instellingsbesluit de taken, bevoegdheden, samenstelling en werkwijze, inclusief de wijze waarop het inzage heeft in stukken waarover door de commissie geheimhouding is opgelegd. Deze inzage kan slechts worden geweigerd voor zover zij in strijd is met het openbaar belang. Aansprakelijkheid De leden van de bestuurscommissie kunnen in rechte niet worden vervolgd of worden aangesproken voor wat zij in de commissie hebben gezegd of schriftelijk aan de commissie hebben overgelegd. In een bestuurscommissie opereren de bestuurders onder de vlag van de raad, het college of de burgemeester aan wie zij ook verantwoording schuldig zijn (artikel 85 Gemeentewet). De gemeente kan worden aangesproken voor onrechtmatig handelen of nalaten van de commissie. De raad, het college of de burgemeester kan besluiten en beslissingen gericht op enig rechtsgevolg van een door hem ingestelde bestuurscommissie vernietigen. Bijzonderheden Een bestuurscommissie bezit geen rechtspersoonlijkheid en kan niet zelfstandig op de markt opereren. De commissie is onderworpen aan de Wet openbaarheid van bestuur.
Aan een bestuurscommissie kunnen alleen gemeentelijke bevoegdheden worden toegekend.
Gemeenschappelijke regeling (GR) Algemeen Bij een GR gaat het om een publiekrechtelijke samenwerkingsvorm tussen openbare lichamen of tussen een openbaar lichaam en een private partij. De Wet gemeenschappelijke regelingen regelt uitvoerig de GR. Een GR is monistisch van aard: leden van het dagelijks bestuur worden door en uit het algemeen bestuur gekozen. In het algemeen bestuur van een GR kunnen alleen vertegenwoordigers van de deelnemers aan de GR zitting hebben. Soms kunnen in het dagelijks bestuur ook ‘buiten’ leden zitting nemen. Aansprakelijkheid Een GR met rechtspersoonlijkheid (zie hieronder) kan zelfstandig voor haar onrechtmatig handelen of nalaten aansprakelijk worden gesteld. De gemeente als deelnemer moet aan de eventuele financiële gevolgen daarvan in beginsel naar rato bijdragen. Hierover kunnen de partijen andere afspraken maken. Bijzonderheden De GR bezit rechtspersoonlijkheid indien er sprake is van een openbaar lichaam of een bedrijfsvoeringsorganisatie, en kan in dat geval zelfstandig aan het rechtsverkeer deelnemen. Inschrijving in het Handelsregister bij de Kamer van Koophandel is verplicht. Een openbaar lichaam kent een algemeen en dagelijks bestuur. De bedrijfsvoeringsorganisatie heeft een ongeleed bestuur.
51
Privaatrechtelijke rechtsvormen Inleiding Een stichting, vereniging, onderlinge waarborgmaatschappij, coöperatie, naamloze vennootschap (NV) en besloten vennootschap (BV) zijn privaatrechtelijke rechtspersonen. Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek (BW) regelt het rechtspersonenrecht, maar geeft geen definitie van een rechtspersoon. Wel bepaalt het BW dat een rechtspersoon zelfstandig drager is van rechten en plichten en beschikt over een afgescheiden vermogen, los van privévermogens, van hen die betrokken zijn bij de rechtspersoon. De vereniging, de NV en de BV zijn duale rechtspersonen: organisatievormen met ten minste twee organen. De stichting heeft een monistisch karakter. De privaatrechtelijke rechtspersonen coöperatie en de onderlinge waarborgmaatschappij komen in de praktijk nagenoeg niet voor. Aan deze rechtsvormen besteden wij daarom geen aandacht. De commanditaire vennootschap (CV) is geen rechtspersoon en zal vanwege het karakter alleen bij publiek private samenwerking gebruikt worden. Andere rechtsvormen zoals een vennootschap onder firma (VOF) of een maatschap bezitten eveneens geen rechtspersoonlijkheid en worden vanwege de specifieke kenmerken, respectievelijk hoofdelijke aansprakelijkheid en het ontbreken van een afgescheiden vermogen, niet gebruikt in gemeentelijke verbanden.
Bij publiek private samenwerking (PPS) realiseren overheid en bedrijfsleven, met behoud van eigen identiteit en verantwoordelijkheid, gezamenlijk een project op basis van een heldere taak- en risicoverdeling. Het doel van PPS is het realiseren van meerwaarde en efficiëntiewinst.
Naamloze Vennootschap (NV) Algemeen De NV is een open samenwerkingsverband met een in overdraagbare aandelen verdeeld maatschappelijk kapitaal. De oprichting van een NV geschiedt bij notariële akte. De NV kent een bestuur en een algemene vergadering van aandeelhouders (AvA). De statuten kunnen een raad van commissarissen (RvC) voorschrijven. Bij een structuurvennootschap zijn de bevoegdheden van de aandeelhouders voor een belangrijk deel overgedragen aan de RvC. Aansprakelijkheid Aandeelhouders en bestuurders zijn niet aansprakelijk met hun privévermogen voor schulden van de rechtspersoon. De bestuurders zijn verplicht de NV in te schrijven in het handelsregister, gehouden door de Kamer van Koophandel. Bestuurders zijn in de volgende gevallen naast de vennootschap hoofdelijk aansprakelijk: - indien de opgave ter eerste inschrijving in het handelsregister nog niet is geschied; - indien het gestorte deel van het kapitaal niet ten minste bij de oprichting het voorgeschreven minimumkapitaal bedraagt; - indien van het bij de oprichting geplaatste kapitaal niet ten minste 1/4 deel van het nominale bedrag is gestort; - bij onbehoorlijk bestuur, tenzij de bestuurder mede gelet op de aan anderen toebedeelde taken geen ernstig verwijt kan worden gemaakt en hij niet nalatig is geweest in het treffen van maatregelen om de gevolgen van onbehoorlijk bestuur af te wenden.
52
Bijzonderheden De NV is een rechtspersoon, zelfstandig drager van rechten en plichten, die onder eigen naam deelneemt aan het rechtsverkeer. De aandelen worden uitgegeven aan toonder of op naam en zijn vrij verhandelbaar, tenzij in de statuten is geregeld dat de overdraagbaarheid van de aandelen op naam is beperkt. Het BW bevat een uitvoerige regeling voor de NV. Besloten Vennootschap (BV) Algemeen Een BV is een besloten samenwerkingsverband aangegaan met het oog op de persoonlijke eigenschappen en kwaliteiten van de aandeelhouders. De oprichting van een BV geschiedt bij notariële akte. De BV kent een bestuur en een algemene vergadering van aandeelhouders. De statuten kunnen een raad van commissarissen voorschrijven. Aansprakelijkheid Aandeelhouders en bestuurders zijn niet aansprakelijk met hun privévermogen voor schulden van de rechtspersoon. De bestuurders zijn verplicht de BV in te schrijven in het handelsregister, gehouden door de Kamer van Koophandel.
Bestuurders zijn in de volgende gevallen naast de vennootschap hoofdelijk aansprakelijk: - indien de opgave ter eerste inschrijving in het handelsregister nog niet is geschied; - indien het gestorte deel van het kapitaal niet ten minste bij de oprichting het voorgeschreven minimumkapitaal bedraagt; - indien van het bij de oprichting geplaatste kapitaal niet ten minste 1/4 deel van het nominale bedrag is gestort; - bij onbehoorlijk bestuur, tenzij de bestuurder mede gelet op de aan anderen toebedeelde taken geen ernstig verwijt kan worden gemaakt en hij niet nalatig is geweest in het treffen van maatregelen om de gevolgen van onbehoorlijk bestuur af te wenden. Bijzonderheden De BV is een rechtspersoon, zelfstandig drager van rechten en plichten, die onder eigen naam deelneemt aan het rechtsverkeer. De aandelen worden uitgegeven op naam en zijn niet vrij verhandelbaar. Het BW bevat een uitvoerige regeling voor de BV.
De structuurvennootschap NV's en BV's worden structuurvennootschappen als gedurende drie jaar aan de volgende voorwaarden is voldaan: - het geplaatste kapitaal tezamen met de reserves bedraagt volgens de balans met toelichting bedraagt minimaal EUR 16 miljoen; - er is een ondernemingsraad ingesteld; - er zijn minimaal 100 werknemers in dienst in Nederland. Indien een NV of BV onder het structuurregime valt zijn de bevoegdheden van de organen van de vennootschap anders verdeeld. De wet legt een aantal bevoegdheden van de algemene vergadering van aandeelhouders bij een structuurvennootschap bij de raad van commissarissen (een verplicht orgaan dat uit minimaal drie natuurlijke personen bestaat). De wet beperkt hiermee de invloed van de aandeelhouders op het
53
bestuur van structuurvennootschappen. De volgende bevoegdheden liggen in een structuurvennootschap bij de RvC: - het bij de aandeelhouders voordragen voor benoeming van nieuwe leden voor de raad van commissarissen (stelsel van coöptatie); - het benoemen, schorsen en ontslaan van bestuurders; - het vaststellen van de jaarrekening; - het goedkeuren van bepaalde bestuursbesluiten. Commanditaire Vennootschap (CV) Algemeen Een CV is een samenwerkingsverband waarop de regels van het BW en van het Wetboek van Koophandel van toepassing zijn. De CV bestaat uit twee soorten vennoten: commanditaire vennoten (ook wel 'stille' vennoten) en beherende vennoten. Commanditaire vennoten mogen geen beheersdaden of vertegenwoordigingshandelingen verrichten. Aansprakelijkheid Indien een commanditaire vennoot beheersdaden verricht, is hij medeaansprakelijk. Zijn aansprakelijkheid is beperkt tot het bedrag van de inbreng. Beherende vennoten zijn hoofdelijk aansprakelijk voor de schulden van de CV. Bijzonderheden De CV is een maatschapsvorm, waarbij alle vennoten een inbrengplicht hebben. Een CV bezit geen rechtspersoonlijkheid en kan daarom niet zelfstandig rechten en plichten dragen. De CV is beperkt geregeld in de wet, waardoor veel aandacht besteed moet worden aan het CV contract.
Vanwege het karakter van de CV zal deze rechtsvorm enkel in pps-constructies in combinatie met een BV of NV gebruikt worden.
Vereniging Algemeen Een vereniging is een rechtspersoon met leden die is gericht op een bepaald doel. Een vereniging wordt bij meerzijdige rechtshandeling per notariële akte opgericht. Informele verenigingen (een vereniging met beperkte rechtsbevoegdheid) kunnen zonder notariële akte tot stand worden gebracht. Aansprakelijkheid De bestuurders van een vereniging waarvan de statuten zijn opgenomen in een notariële akte zijn verplicht de vereniging te doen inschrijven in een openbaar register, gehouden door de Kamer van Koophandel binnen het gebied waar de stichting haar woonplaats heeft. Wanneer dit niet heeft plaatsgevonden, is iedere bestuurder voor een rechtshandeling, waardoor hij de vereniging verbindt, naast de vereniging hoofdelijk aansprakelijk. Bestuurders van een vereniging waarvan de statuten niet zijn opgenomen in een notariële akte zijn hoofdelijk aansprakelijk naast de vereniging voor schulden uit een rechtshandeling die tijdens hun bestuur opeisbaar worden. Na hun aftreden zijn bestuurders alleen nog hoofdelijk aansprakelijk naast de vereniging als zittende bestuurders aangesproken kunnen worden voor schulden ontstaan gedurende hun bestuur. Dit is anders als een bestuurder van tevoren heeft aangegeven geen verantwoordelijkheid te willen nemen voor de handeling waardoor de schuld is ontstaan.
Ook is de bestuurder hoofdelijk aansprakelijk bij onbehoorlijk bestuur, tenzij de bestuurder mede gelet op de
54
aan anderen toebedeelde taken geen ernstig verwijt kan worden gemaakt en hij niet nalatig is geweest in het treffen van maatregelen om de gevolgen van onbehoorlijk bestuur af te wenden. Bijzonderheden De rechtspersoon vereniging kent een bestuur en een algemene ledenvergadering.
Stichting
Algemeen Een stichting is een door een rechtshandeling in het leven geroepen rechtspersoon die geen leden kent en beoogt met behulp van een daartoe bestemd vermogen een in de statuten vermeld doel te verwezenlijken. Een stichting heeft geen winstoogmerk en wordt opgericht bij notariële akte. Aansprakelijkheid De bestuurders zijn verplicht de stichting te doen inschrijven in een openbaar register, gehouden door de Kamer van Koophandel binnen het gebied waar de stichting haar woonplaats heeft. Wanneer dit niet heeft plaatsgevonden, is iedere bestuurder voor een rechtshandeling, waardoor hij de stichting verbindt, naast de stichting hoofdelijk aansprakelijk. Maakt een bestuurder misbruik van zijn bevoegdheid of gaat hij zijn bevoegdheid te buiten dan kan de bestuurder onder omstandigheden ook persoonlijk aansprakelijk zijn. Ook is de bestuurder hoofdelijk aansprakelijk bij onbehoorlijk bestuur, tenzij de bestuurder mede gelet op de aan anderen toebedeelde taken geen ernstig verwijt kan worden gemaakt en hij niet nalatig is geweest in het treffen van maatregelen om de gevolgen van onbehoorlijk bestuur af te wenden. Bijzonderheden De stichting kent uitsluitend een bestuur (geen leden). Er kan wel een raad van toezicht worden ingesteld. De stichting bezit rechtspersoonlijkheid.
55
II.
Bevoegdheden gemeenschappelijke regelingen 1. Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) De MRDH is een samenwerkingsverband, in de vorm van een openbaar lichaam, tussen de raden, colleges en burgemeesters van de gemeenten Albrandswaard, Barendrecht, Bernisse, Brielle, Capelle aan den IJssel, Delft, Den Haag, Hellevoetsluis, Krimpen aan den IJssel, Lansingerland, Leidschendam-Voorburg, Maassluis, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Ridderkerk, Rotterdam, Rijswijk, Schiedam, Spijkenisse, Vlaardingen, Wassenaar, Westland, Westvoorne en Zoetermeer. De MRDH heeft tot taak het bevorderen van de samenwerking tussen deze gemeenten met het oog op een voorspoedige ontwikkeling in het gebied en het beheer van de aan de regio toevertrouwde voorzieningen. Zij houdt zich daartoe bezig met: a. het (met inachtneming van de autonomie van de gemeenten) vaststellen van de doelstellingen op het gebied van verkeer en vervoer en de verbetering van het economische vestigingsklimaat; b. het zorgdragen voor het realiseren van de doelstellingen en het voorbereiden en ontwikkelen van een gezamenlijk regionaal beleid op deze terreinen, en c. de bij wet of algemene maatregel van bestuur aan de Metropoolregio opgedragen taken en bevoegdheden. De MRDH werkt vanuit de volgende agenda’s: -
strategische bereikbaarheidsagenda Vervoersautoriteit (en uitvoeringsagenda);
-
agenda economisch vestigingsklimaat (en werkprogramma economisch vestigingsklimaat)
Daarnaast is mede naar aanleiding van de Roadmap New Economy samen met andere partners (onder wie de provincie, Holland Rijnland en Drechtsteden) een investeringsagenda voor de toekomst opgesteld. Het algemeen bestuur stelt één keer in de vier jaar een strategische agenda vast en kan een subsidieverordening vaststellen in het kader van verkeer en vervoer. Het algemeen bestuur, het dagelijks bestuur en de voorzitter kunnen ieder, voor zover zij bevoegd zijn, een gemeenschappelijke regeling treffen. Het dagelijks bestuur voert de in het Besluit Vervoersregio’s genoemde bevoegdheden uit. Ter bevordering van de democratische legitimatie worden belangrijke stukken (o.a. de strategische agenda, strategische bereikbaarheidsagenda, regionaal verkeer- en vervoersplan, programma van eisen voor de verlening van een vervoersconcessie, uitgangspunten dienstregeling openbaar vervoer) aan de raden om zienswijze voorgelegd.
2. Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) De ODH is een verplicht samenwerkingsverband, in de vorm van een openbaar lichaam, van de colleges van de gemeenten Delft, Den Haag, Leidschendam-Voorburg, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk, Wassenaar, Westland en Zoetermeer en het college van Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland. De ODH is bevoegd tot: 56
1. Het verrichten van adviserende, ondersteunende en voorbereidende werkzaamheden op het gebied van de zorg voor het milieu, bouw en RO, één en ander afhankelijk van de per deelnemer af te nemen taken, en de uitvoering van programma’s en projecten voor de deelnemers, waaronder begrepen het voor de gemeenten ontwikkelen en handhaven van een gemeenschappelijk beleid, het aan gedeputeerde staten leveren van technische inbreng, zoals in milieueffectrapporten c.q. door gedeputeerde staten vast te stellen richtlijnen ten behoeve van milieueffectrapportages, het uitvoeren van onderzoek en metingen en het leveren van een bijdrage aan beleidsontwikkeling. 2. Het verrichten van werkzaamheden voor de colleges van de gemeenten, voor zover daartoe mandaat is verleend en met inachtneming van het door de diverse colleges vastgestelde beleid op het gebied van: a. De Wet milieubeheer, met uitzondering van de titels 10.4 en 10.5 en artikel 10.63, eerste lid; b. De Wet geluidhinder; c. De Wet bodembescherming; d. De handhavings- en toezichtstaken bij of krachtens de onder a tot en met c genoemde wetten; e. Alsmede milieu-, handhavings- en toezichtstaken op grond van andere wet- en regelgeving dan genoemd onder a tot en met d. 3.
Het verrichten van werkzaamheden voor de colleges van de gemeenten, voor zover daartoe mandaat is verleend en met inachtneming van het door de diverse colleges vastgestelde beleid op het gebied van: a. De Wet algemene bepalingen omgevingsrecht; b. De handhavings- en toezichtstaken bij of krachtens de onder a genoemde wet; c. Alsmede handhavings- en toezichtstaken op grond van andere wet- en regelgeving dan genoemd onder a. 4. Het verrichten van werkzaamheden voor gedeputeerde staten, voor zover daartoe mandaat is verleend en met inachtneming van het door gedeputeerde staten vastgestelde beleid op het gebied van in elk geval: a. De Wet milieubeheer, Wet geluidhinder, Wet bodembescherming, voor zover gedeputeerde staten het bevoegd gezag zijn; b. De provinciale milieuverordening; c. De Wet hygiëne en veiligheid badinrichtingen en zwemgelegenheden; d. De Waterwet; e. De Natuurbeschermingswet, de Boswet, de Flora en Faunawet, de Natuurschoonwet en de provinciale Verordening bescherming landschap en natuur; f. De Ontgrondingenwet; g. De handhavings- en toezichtstaken bij of krachtens de onder a tot en met f genoemde wetten; h. Alsmede milieu-, handhavings- en toezichtstaken op grond van andere wet- en regelgeving dan onder a tot en met f genoemd.
Het college van Pijnacker-Nootdorp heeft de vergunningverlening, inclusief de verwerking van meldingen, toezicht en handhaving op het gebied van milieu gemandateerd aan de ODH (25 juni 2018). Er is ook een dienstverleningsovereenkomst met de ODH gesloten.
3. Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) Dit verplichte samenwerkingsverband van de colleges van de gemeenten Delft, Den Haag, LeidschendamVoorburg, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk, Wassenaar, Westland en Zoetermeer heeft tot doel de belangen te behartigen van de gemeenten ten aanzien van de door hen overgedragen taken op de volgende terreinen: a. het inventariseren van risico’s van branden, rampen en crises; 57
b. het adviseren van het bevoegd gezag over risico’s van branden, rampen en crises; c. het adviseren van het college van burgemeester en wethouders over de brandweerzorg; d. het voorbereiden op de bestrijding van branden en het organiseren van de rampenbestrijding en de crisisbeheersing; e. het instellen en in stand houden van een brandweer; f. het instellen en in stand houden van een GHOR; g. het voorzien in de meldkamerfunctie; h. het aanschaffen en beheren van gemeenschappelijk materieel; i. het inrichten en in stand houden van de informatievoorziening binnen de diensten van de veiligheidsregio en tussen deze diensten en de andere diensten en organisaties die betrokken zijn bij de onder d, e, f, en g genoemde taken. Het openbaar lichaam beschikt binnen het kader van deze doelstelling over de bevoegdheden die de Wet veiligheidsregio’s aan de gemeenschappelijke regeling toekent. Het algemeen bestuur is bevoegd verordeningen vast te stellen, gemeenschappelijke regelingen met andere openbare lichamen en geldleningen aan te gaan en deel te nemen in rechtspersonen.
4. Gemeentelijke Gezondheidsdienst en Veilig Thuis Haaglanden (GGD en VT Haaglanden) De GGD en VT Haaglanden is een samenwerkingsverband van de colleges van de gemeenten Delft, Den Haag, Leidschendam-Voorburg, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk, Wassenaar, Westland en Zoetermeer. Het doel is de instandhouding van:
a. een verplichte regionale/gemeentelijke gezondheidsdienst; a. een advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling, met de naam Veilig Thuis. Het takenpakket van de GGD en Veilig Thuis wordt uitgevoerd door de gemeente Den Haag. Daarvoor zijn door de gemeente Den Haag twee uitvoeringsorganisaties ingesteld. Het dagelijks bestuur sluit voor de regionaal uit te voeren taken een dienstverleningsovereenkomst (bestaande uit een raamovereenkomst, een dienstverleningshandvest en een uitvoeringsovereenkomst) met het college van Den Haag. Het onderdeel GGD en VT voert taken uit die vermeld staan in de Wet publieke gezondheid, de Wet veiligheidsregio’s, de Wet kinderopvang, de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015, de Jeugdwet en de taken die bij of krachtens andere wetten aan de GGD worden opgedragen.
5. Regionaal reinigingsbedrijf Avalex (bedrijfsvoeringsorganisatie) Dit bedrijf heeft tot doel het zo doeltreffend en doelmatig mogelijk voorbereiden, waaronder gevraagd en ongevraagd adviseren, en (het doen) uitvoeren van de integrale reinigingstaken van de deelnemers (Delft, Leidschendam-Voorburg, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk en Wassenaar). Daarbij maken het
58
bedrijf en de deelnemers toetsbare afspraken over de omvang en kwaliteit van de te leveren producten en diensten, alsmede de daarbij behorende kosten. De afspraken zijn per gemeente neergelegd in een dienstverleningsovereenkomst. Het bedrijf voert tenminste de volgende taken uit: a. de inzameling van huishoudelijke afvalstoffen zoals Groente- Fruit- en Tuinafval (GFT), papier, glas, textiel en restfractie, alsmede van Klein Gevaarlijk Afval (KGA); b. onderhoud en beheer van afvalbrengstations; c. onderhoud en beheer van inzamelmiddelen; d. zorg voor de verwerking van huishoudelijk afval. Het bestuur beschikt alleen over de standaard bevoegdheden die zijn genoemd in de Wet gemeenschappelijke regelingen (vaststellen en wijzigen begroting en jaarrekening, e.d.). Het bestuur is wel bevoegd te besluiten tot oprichting van en de deelneming in stichtingen, maatschappen, vennootschappen, verenigingen, coöperaties, onderlinge waarborgmaatschappijen en gemeenschappelijke regelingen. De raden worden vooraf in de gelegenheid gesteld wensen en bedenkingen inzake de begroting ter kennis van het bestuur te brengen. De colleges kunnen voor de uitvoering van de bovengenoemde taken bevoegdheden mandateren aan de directeur van Avalex.
6. Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden (bedrijfsvoeringsorganisatie)
Het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden heeft tot doel zoveel mogelijk maatschappelijke waarde halen uit de door of namens gemeenten af te sluiten zorgcontracten. De regeling behartigt de belangen van de gemeenten op het terrein van uitvoering van inkooptaken in het kader van de Jeugdwet. Het Servicebureau is belast met de uitvoering van de volgende taken: a. b. c. d. e. f.
ondersteuning bij regionaal te contracteren jeugdhulp; coördineren van regionale berichtgeving inzake de jeugdhulp; leveren van een bijdrage aan de optimalisering van de opgedragen uitvoeringsprocessen; contractbeheer en contractmanagement; afwikkelen van het opgedragen declaratie- en betalingsverkeer; leveren van een bijdrage en advies bij de verantwoordingscyclus waaronder het genereren van adequate managementinformatie en informatie voor de planning en controlcyclus; g. het op verzoek namens gemeenten optreden richting leveranciers om de voorwaarden en eisen, waaronder de overeenkomsten worden afgesloten te harmoniseren. In de dienstverleningsovereenkomst tussen het Servicebureau en de deelnemers worden samenwerkingsafspraken vastgelegd over de financiering en af te nemen diensten van het Servicebureau. De uit te voeren diensten zien op het aangaan en beëindigen van inkoopcontracten en contractmanagement met derden ter uitvoering van de taken in de Jeugdwet. De colleges hebben aan het Servicebureau geen bevoegdheden overgedragen. Het Servicebureau beschikt dus slechts over de bevoegdheden (o.a. begroting en jaarrekening vaststellen) die in de Wet gemeenschappelijke regeling zijn opgenomen. De colleges hebben wel aan de directeur van het 59
Servicebureau de bevoegdheid gemandateerd om overeenkomsten aan te gaan met de aanbieders van jeugdhulp.
7. Archiefbeheer Pijnacker-Nootdorp Op basis van deze regeling beheert de gemeente Delft tegen een vergoeding de overgebrachte archieven van de gemeente Pijnacker-Nootdorp.
8. Archeologie Pijnacker-Nootdorp Op basis van deze regeling werken de gemeenten Delft en Pijnacker-Nootdorp samen op het gebied van archeologie. De stadsarcheoloog van de gemeente Delft verricht diensten voor de gemeente PijnackerNootdorp.
9. Gemalenbeheer Op basis van deze regeling werken de gemeenten Delft, Leidschendam-Voorburg en Pijnacker-Nootdorp, vooruitlopend op het bereiken van de lange termijndoelstelling binnen het programma Netwerk Afvalwaterketen Delfland (één uitvoerende maatschappelijke onderneming ten behoeve van een integrale watercyclus voor alle NAD betrokkenen) concreet samen op het gebied van het onderhoud van het transportsysteem (rioolgemalen en persleidingen). Pijnacker-Nootdorp is de centrumgemeente en voert op doelmatige en doeltreffende wijze voor de gemeenten Delft en Leidschendam-Voorburg taken uit op het gebied van de rioolgemalen en persleidingen die binnen het beheergebied van de gemeenten zijn gelegen, gelet op de zorgplicht voor de inzameling van het stedelijk afvalwater. De colleges van Delft en Leidschendam-Voorburg bewerkstelligen dat daar waar nodig het college van Pijnacker-Nootdorp volmacht en machtiging met de mogelijkheid tot het verlenen van ondervolmacht en ondermachtiging wordt verleend om namens de burgemeester en het college van elke gastgemeente (Delft en Leidschendam-Voorburg) alle privaatrechtelijke rechtshandelingen, en feitelijke handelingen te verrichten ter uitvoering van de taken.
10. Centrumgemeenteregeling Beschermd Wonen, Beschermd Thuis en Maatschappelijke Opvang DWO-regio Op basis van deze regeling werken de gemeenten Delft, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp en Westland tot en met 2026 samen aan een doeltreffende en doelmatige uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 ten aanzien van Beschermd Wonen/Beschermd Thuis en Maatschappelijke Opvang. De regeling bevat nadere afspraken over inspanningen en verplichtingen van de gemeenten jegens elkaar en in relatie tot de gemeente Delft voor de periode dat Delft als centrumgemeente blijft fungeren.
60
III.
Overzicht overige bestuurlijke netwerken
Naast alle verbonden partijen zijn er ook diverse overlegstructuren en stichtingen waar de gemeente wel een bestuurlijk maar geen financieel belang heeft. Deze partijen zijn dus volgens het BBV geen verbonden partijen. Voor de volledigheid van het overzicht van de bestuurlijke belangen zijn deze in tabel 7 vermeld. Aansluitend is in tabel 8 met de gearceerde vlakken aangegeven met welke partners we samenwerken in deze overlegstructuren en stichtingen. Tabel 7. Overige bestuurlijke netwerken Onderwerp Soort samenwerking samenwerking Landschapstafel Netwerksamenwerking Bijzonder Provinciaal Landschap MiddenDelfland
Startdatum
Beoogd voordeel
2017
behoud en ontwikkeling van het BPL en geven zij het landschap meer betekenis en waarde voor de inwoners in de omgeving.
Bestuurlijke tafel Groenblauwe Leefomgeving (niveau MRDH)
Netwerksamenwerking
2019
Ontwikkeling van de beleefbaarheid, vitaliteit en authenticiteit van het landschap én het stedelijk gebied. Om de nieuwe maatschappelijke opgaven een plek te geven, wordt gestreefd naar een integrale aanpak.
Bestuurlijk Platform of bestuurlijke tafel Buytenhout
Samenwerkingsovereenkomst
16 december 2009
Door gemeenschappelijke basis robuuste parken, bestuurlijk sterker, grotere diversiteit van voorzieningen, verbeterde functionaliteit en meer kans voor natuurontwikkeling.
Boeren voor natuur in de Polder van Biesland
Samenwerkingsovereenkomst
7 maart 2007
Greenport West-Holland
“Programma 2019-2025, Een toonaangevende regio in gezondheid en geluk”4
2005
Behoud en ontwikkeling van landbouw-, natuur-, landschappelijke- en recreatieve waarden in de Polder van Biesland en een deel van de Noordpolder van Delfgauw. Uitvoering van de financieringsconstructie van het project via het Nationaal Groenfonds. De glastuinbouw als vitale, economische sector toekomstperspectief bieden.
4
Actualisatievoorstel oktober 2022: Samenwerking van de triplex helix-partners (overheden, bedrijfsleven en kennisinstellingen) op basis van meerjarig programma en bijbehorende netwerkorganisatie
61
Vervolg tabel 7. Overige bestuurlijke belangen Onderwerp samenwerking Bestuurlijke tafel wonen
Soort samenwerking
Startdatum
Beoogd voordeel
Netwerksamenwerking
31 maart 2015
Regionale Regietafel Asielopvang en Statushouders Haaglanden Bestuurlijke watertafel Delfland
Netwerksamenwerking
2022
Woningbouwprogramma regionaal afstemmen, samen met de andere woningmarktregio gemeenten sturing geven aan de woningbouwcorporaties op basis van een regionale woonvisie en regionale prestatieafspraken, en op een efficiënte wijze onderzoek doen naar woonwensen, schaarste en specifieke woonthema’s. Afstemming gezamenlijke opdracht opvang asielzoekers en statushouders.
Samenwerkingsovereenkomst
2021
Netwerk Afvalwaterketen Delfland (NAD)
Bestuurlijke Overeenkomst Afvalwaterketen Delfland
22 november 2013
Voortgezet Onderwijs huisvestingscapaciteit V.M.B.O.-tl, HAVO en VWO
Convenant
oktober 2005
Stichting Landschapsfonds Hof van Delfland Warmtesamenwerking Oostland
Stichting
20 juni 2017
Verdelen budget van provincie
Samenwerkingsovereenkomst
27 maart 2018
Op Oostlandniveau de krachten te bundelen om samen de uitrol van een gebiedsdekkend warmtenet in Oostland te faciliteren en een goede positie te creëren ten opzichte van de ontwikkelingen op rijks- en provinciaal niveau.
Versnellen van het klimaatbestendig maken van de regio. Kostenstijging te beperken, de kwetsbaarheid te verminderen en tegelijkertijd de kwaliteit van het afvalwatersysteem minimaal te handhaven voor alle inwoners en bedrijven in de deelnemende gemeenten en het beheersgebied van de deelnemende waterleidingbedrijven en waterschappen. Voorkomen dat op de ene plaats sprake is van leegstand, terwijl op een andere plaats een huisvestingstekort ontstaat
62
Vervolg tabel 7. Overige bestuurlijke belangen Onderwerp Soort samenwerking samenwerking Stuurgroep Samenwerkingsovereenkomst Energieakkoord Greenport WestlandOostland
Startdatum
Beoogd voordeel
2017
Bijdrage leveren aan klimaaten duurzaamheidsdoelstellingen door middel van concrete projecten en trajecten binnen Greenport Westland-Oostland. Door regionale samenwerking kosten besparen en de energietransitie betaalbaar houden. Verbeteren samenwerking onderwijs en bedrijfsleven en het bieden van stages aan leerlingen in het onderwijs. Bestrijding vroegtijdig schoolverlaten
Bestuurlijk netwerk Energie Rotterdam-Den Haag (RES)
Netwerksamenwerking
Februari 2018
Samenwerking onderwijs en bedrijfsleven (SOB) Oostland Regionale meld- en coördinatiefunctie
Samenwerkingsovereenkomst
februari 2022
Besluit regionale meld- en coördinatiefunctie voortijdig schoolverlaten Stichting
1994
Uitvoering jeugdgezondheidszorg gemeenten ZuidHolland West Samenwerkingsverband Inclusief Sport en Bewegen Haaglanden
Convenant
2022-2027
Samenwerkingsovereenkomst
2021
H6 inkoop Wmo BI/BG H5 inkoop Wmo BJ/BG Bestuurlijk Overleg Jeugd (H10) Arbeidsmarktregio ZuidHolland-Centraal
Netwerksamenwerking Netwerksamenwerking Netwerksamenwerking
Tot 01-2024 01-01-2024 Vanaf 2015
Bestuurlijk overleg Zorg en Veiligheidshuis Haaglanden
Netwerksamenwerking
Scholengroep Holland
2008
Netwerksamenwerking
Vanaf 2013
Professionalisering en schaalvergroting openbaar onderwijs Beperken risico’s uitvoering jeugdgezondheidszorg, effectieve en efficiënte aansturing van de Stichting JGZ. Voor de doelgroep mensen met een beperking de regionale samenwerking te bevorderen en vraag en aanbod op het gebied van sport en bewegen (meer) op elkaar af te stemmen. Voorbereiding inkoop Wmo Voorbereiding inkoop Wmo Voorbereiding inkoop jeugdhulp. Nederland is onderverdeeld in 35 arbeidsmarktregio’s. Binnen deze regio’s werken gemeenten en het UWV samen aan dienstverlening die gericht is op werkgevers en werkzoekenden. De basis voor samenwerking in de regio is verankerd in de wet Structuur Uitvoeringsorganisatie Werk en Inkomen (SUWI). De aansluiting van de preventieve en repressieve aanpak en de aansluiting op het nazorgtraject.
63
Vervolg tabel 7. Overige bestuurlijke belangen Onderwerp Soort samenwerking samenwerking M50 (Middelgrote Netwerksamenwerking gemeenten)
Startdatum
Beoogd voordeel platform dat staat voor kennis delen, elkaar inspireren, samen experimenteren en de deelnemers op de kaart zetten. Om onderwijs en gemeentelijk hulp op elkaar af te stemmen.
Samenwerkingsverband Passend Onderwijs voor Primair Onderwijs Samenwerkingsverband Passend Onderwijs voor Voortgezet Onderwijs Alliantie Middengebied
Wettelijk verplicht/ samenwerkingsovereenkomst
2014
Wettelijk verplicht/ samenwerkingsovereenkomst
2014
Om onderwijs en gemeentelijk hulp op elkaar af te stemmen
Samenwerkingsovereenkomst
25-9-2018
Regionale samenwerking Haagse Regio i.o.
Netwerksamenwerking
2022
Betere positie krijgen in de regionale verstedelijkingsopgave. In oprichting
64
Bestuurlijke tafel Groenblauwe Leefomgeving (niveau MRDH)
Bestuurlijk Platform of bestuurlijke tafel Buytenhout
Boeren voor natuur in Polder van Biesland
Greenport Westland-Oostland
Bestuurlijke tafel wonen
Regionale Regietafel Asielopvang en Statushouders Haaglanden
Bestuurlijke watertafel Delfland
Netwerk Afvalwaterketen
Voortgezet Onderwijs huisvestingscapaciteit VMBO-tl, HAVO en VWO
Stichting Landschapsfonds Haaglanden
Warmtesamenwerking Oostland
Stuurgroep Energieakkoord Greenport WestlandOostland
Bestuurlijk netwerk Energie Rotterdam-Den Haag (RES)
Samenwerking Onderwijs en Bedrijfsleven Oostland
Regionale meld- en coördinatiefunctie
Portefeuillehouder (oktober 2022) Albrandswaard Barendrecht Brielle Capelle aan den IJssel Delft Den Haag Hellevoetsluis Krimpen aan den IJssel Lansingerland Leiden LeidschendamVoorburg Maassluis Midden-Delfland Nissewaard Ridderkerk Rijswijk Rotterdam Schiedam Vlaardingen Voorschoten Waddinxveen Wassenaar Westland Westvoorne Zoetermeer Zuidplas MRDH Provincie ZuidHolland Hoogheemraadschap van Delfland Ministerie van EZ Ministerie van BZK Staatsbosbeheer LTO Evides Waterbedrijf Dunea Bedrijfsleven Schoolbesturen voortgezet onderwijs Kennisinstellingen Stichting JGZ Stichting Greenport Westland-Oostland Glastuinbouw Nederland DSW SVH en SHH COA
Landschapstafel Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland
Tabel 8. Partners in overige bestuurlijke belangen
PH
PH
PH
PH
FvK
FvK
FvK
BvS
BvS
PH
PH
FvK
FvK
FvK
PH
PH
x x x x x
x
x x x x
x x
x
x
x
x x
x x
x x x
x
x x
x x
x
x x x x x x x x x
x
x
x
x
x x
x
x
x x
x x
x
x
x
x
x
x x
x
x
x
x
x
x
x x
x x
x x
x
x
x
x x x x
x
x
x x x
x x x
x x
x
x
x
x
x
x
x
x x
x
x x
x x
x x x x
x
x x x x x x
x x x x
x x
x
x x x x x x x x x x x x x
x x
x x
x
x
x x x
x x
x
x x x
x x x x
x
x x x
x x
x
x
x
x
x
x x x x x x
x x
65
Scholengroep Holland
Uitvoering jeugdgezondheidszorg gemeenten ZuidHolland West
Samenwerkingsverband Inclusief Sport en Bewegen
H6 inkoop Wmo BI/BG
H5 inkoop Wmo BI/BG
Bestuurlijk Overleg Jeugd (H10 )
Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal
Bestuurlijk overleg Zorg en Veiligheidshuis Haaglanden
M50
Samenwerkingsverband Passend Onderwijs voor Primair Onderwijs
Samenwerkingsverband Passend Onderwijs voor Voortgezet Onderwijs
Alliantie middengebied
Regionale samenwerking Haagse Regio
Portefeuillehouder (oktober 2022) Albrandswaard Barendrecht Brielle Capelle aan den IJssel Delft Den Haag Hellevoetsluis Krimpen aan den IJssel Lansingerland Leiden LeidschendamVoorburg Maassluis Midden-Delfland Nissewaard Ridderkerk Rijswijk Rotterdam Schiedam Vlaardingen Voorschoten Waddinxveen Wassenaar Westland Westvoorne Zoetermeer Zuidplas Andere gemeenten MRDH Provincie ZuidHolland Hoogheemraadscha p van Delfland Ministerie van EZ Staatsbosbeheer LTO Evides Waterbedrijf Dunea Bedrijfsleven Schoolbesturen voortgezet onderwijs Kennisinstellingen Stichting JGZ Stichting Greenport Westland-Oostland Glastuinbouw Nederland DSW UWV
PH
MvB
PH
HvdG
HvdG
MvB
MvB
BL
BL
PH
PH
BL
BL
x
x
x x
x
x x
x
x
x x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x x
x x
x
x
x
x
x x x x x
x
x
x
x
x
x
x x
x
x
x
x x x
x
x
x
x
x
x
x x x
x
x
x
x
x x
66