Bijlage 7: Reactie college op advies ASD interventieplan kostenbeheersing en innovatie sociaal domein 20

adres post telefoon

Adviesraad Sociaal Domein Postbus 1 2640 AA Pijnacker

onderwerp nadere informatie

e-mail internet

Oranjeplein 1, 2641 EZ Pijnacker Postbus 1, 2640 AA Pijnacker 14 015 info@pijnacker-nootdorp.nl www.pijnacker-nootdorp.nl

Reactie college op advies ASD interventieplan kostenbeheersing en innovatie sociaal domein 2025-2028 Wijnand Kort

verzenddatum zaaknummer briefnummer uw brief van

1570323 1430970 ​ 6 maart 2025 2

uw kenmerk

Geachte heer Van Adrichem, Op 26 maart jl. hebben wij uw advies ontvangen over het interventieplan kostenbeheersing en innovatie sociaal domein 2025-2028. Wij willen u hartelijk bedanken voor het uitbrengen van dit advies. U heeft in korte tijd met grote zorgvuldigheid dit advies uitgebracht en wij zijn verheugd dat u instemt met een groot aantal van de voorgelegde maatregelen. In deze reactie zullen wij gericht ingaan op de maatregelen waar u nog vragen of kanttekeningen bij heeft. Het interventieplan is inderdaad primair gericht op kostenbeheersing, gezien de urgente noodzaak om de stijgende kosten binnen het sociaal domein te beheersen. Naast stijgende kosten moeten wij ook de schaarse hulp- en zorgverleners goed verdelen. Innovatie is echter een integraal onderdeel van het plan én van de visie op het sociaal domein, zoals blijkt uit maatregelen zoals Krachtig Ouder Worden, collectieve en contextgerichte inzet op scholen, het Jongeren Perspectief Fonds en onze inzet bij zorgwekkende verzuimers.

Wmo Maatregel 1: Budgetplafond hulp bij het huishouden in combinatie met een wachtlijst Uw advies: Dit is een maatregel die in strijd is met de wet. Dat lijkt ons onverstandig. Eventuele kosten voortkomend uit rechtszaken kunnen hoog zijn en de gemeente positioneert zich hiermee als onbetrouwbare overheidspartij. Daarom adviseren we deze maatregel niet in het plan op te nemen. Onze reactie: Wij gaan mee in uw advies en zullen deze maatregel schrappen. Maatregel 2: Inwoners actief waarschuwen voor het inkomensafhankelijke abonnementstarief Uw advies: Het is een goed idee mensen actief te waarschuwen. Wel is het belangrijk daarbij rekening te houden met een toeloop van aanvragen zolang het inkomensafhankelijke abonnement nog niet is doorgevoerd. De vraag is dan ook of dit uiteindelijk leidt tot besparing voor de gemeente. Onze reactie: Het waarschuwen van inwoners is een preventieve maatregel om hen bewust te maken van toekomstige kosten. Dit kan inderdaad leiden tot een toeloop van aanvragen. De verwachting is dat het abonnementstarief per 1-1-2027 ingaat.

pagina

1/7

Maatregel 3: Hulp bij huishouden slimmer inkopen Uw advies: Hoewel de besparing beperkt is, is het zeker een goede maatregel om door te voeren. Hier zien we wel een risico voor de meest kwetsbare inwoners die niet goed uitkomen met het ingekochte aanbod. Hoe stuurt de gemeente op kwaliteit met een beperkt aantal aanbieders? Onze reactie: Het vertrekpunt van deze maatregel is niet om met een minder aantal aanbieders van huishoudelijke hulp te komen. Het aanbod blijven wij goed monitoren. Ook voor de meest kwetsbare inwoners. Maatregel 4: Werken met ambulant team volwassenen/Wmo Uw advies: Het voordeel van een dergelijk team is helder. Het roept wel de vraag op hoe de gemeente de onafhankelijkheid bewaakt. Ook in dit geval is het belangrijk te expliciteren hoe voldoende ruimte voor onafhankelijke en kwalitatief goede dienstverlening wordt geborgd. Onze reactie: Binnen het kernteam hebben wij veel ervaring met het werken met een ambulant team, ook met volwassenen. Voorbeelden hiervan zijn ondersteuning met algemeen maatschappelijk werk, de inzet van bemoeizorg en ondersteuning van inwoners die uitstromen uit regionale maatschappelijke voorzieningen. Ook de praktijkondersteuners jeugd zijn hier een voorbeeld van. Wij bieden een passend aanbod voor de inwoners én boeken hiermee goede resultaten. Tegelijkertijd is er voor inwoners een alternatief aanbod beschikbaar, indien gewenst.

Maatregel 5: Krachtig Ouder Worden als voorliggende voorziening (powerfull ageing) Uw advies: We adviseren de gemeente om juist voordat mensen een beroep doen op de Wmo in te zetten op het stimuleren van krachtig ouder worden. Bijvoorbeeld door een campagne om mensen te helpen zelf actief te blijven. Als iemand vervolgens een beroep doet op de Wmo kan het aanbod om de zelfredzaamheid te vergroten een goed aanbod zijn. Het zal echter niet voor alle doelgroepen werken. Bovendien is de ASD van mening dat het altijd een vrije keuze moet zijn van het aanbod gebruik te maken en dat het niet dwingend opgelegd mag worden. Het advies van de ASD is vooral bij gemeenten te gaan kijken die hier al ervaring mee hebben, hoe zij het hebben ingericht en wat daar de ervaringen zijn. Met betrekking tot de beoordeling wijzen we op het belang dit neer te leggen bij een onafhankelijke beoordelaar om een perverse prikkel te voorkomen. In de omschrijving staat verder dat er in geval van een beweegaanbod geen individuele maatregel wordt toegekend. Meer regie nemen over je eigen gezondheid en normaliseren past bij het gemeentelijk beleid. Tegelijkertijd is de ASD kritisch over het niet toekennen van een individuele maatregel. Het advies is dit aan te passen in het heroverwegen van een individuele maatregel, passend bij wat de inwoner zelf (weer) kan.

Verder is er ingezet op een flink kostenbeheersingsdoel. We twijfelen of deze beoogde bezuiniging met de maatregel behaald zal worden. Onze reactie: De maatregel krachtig ouder worden is een maatregel die past bijt het gedachtengoed van de visie op het sociaal domein en ons gezondheidsbeleid. De gemeente zet volop in op preventie om ouderen vitaal, gezond en actief te houden. Denk hierbij aan het programma sociaal vitaal, valpreventie en vele andere welzijnsactiviteiten. Een ander voorbeeld is ook het brede palet aan vrijwilligersondersteuning aan doelgroepen. Wij bieden als gemeente randvoorwaarden aan inwoners om zo lang mogelijk zelfstandig te blijven. Inzet hierbij is ook om de toeloop op schaarse- en steeds schaarser wordendemaatwerkvoorzieningen af te remmen. De maatregel krachtig ouder worden ligt volledig in deze lijn.

pagina

2/7

briefnummer

1430970

Krachtig ouder worden is een voorliggende voorziening voor inwoners die aanspraak willen maken op hulp bij het huishouden en andere hulpmiddelen zoals een traplift. Het resultaat van dit programma is hogere zelfredzaamheid van inwoners die hebben deelgenomen. Met behulp van krachtig ouder worden, vinden inwoners hun eigen fitheid terug. Vertrekpunt van de uitvoering is dat krachtig ouder worden niet voor elke inwoner een passende voorziening is. De gemeente doet zelf een eerste toets aan de hand van een afwegingskader. Niet elke inwoner die om de voorziening hulp bij het huishouden vraagt, wordt naar dit programma verwezen. Na deze eerste toets voert de uitvoerende organisatie die powerful ageing aanbiedt een intake uit. Bij het ontwikkelen van deze maatregel hebben wij contact gehad met andere gemeenten, zoals de gemeente Zoetermeer. Wij zullen alle ervaringen van de andere gemeenten meenemen bij het uitvoeren van deze maatregel. Het bezuinigingsdoel is gebaseerd op ervaringscijfers van aanbieders. We hebben deze prognose conservatief benaderd. Maatregel 6: afspraken met woningcorporaties over (voorkomen van) woningaanpassingen Uw advies: Het lijkt ons goed om hier afspraken over te maken. Daarbij adviseren we de gemeente zoveel mogelijk te voorkomen dat ouderen uit hun vertrouwde buurt weg moeten.

Juist nu we proberen meer 'noaberschap' 'naar elkaar omzien' in de wijken/buurten te realiseren, is het belangrijk dat men in de oude, vertrouwde omgeving kan blijven. Onze reactie: Uw pleidooi voor ‘noaberschap’ onderschrijven wij volledig. Bij de realisatie van deze maatregel, denken wij vooral aan het optimaliseren van het proces van een woningaanpassing en een reële/ betere verdeling van kosten tussen woningbouwcorporaties en de gemeente. Maatregel 8: Kostendekkende leges vragen voor een gehandicapten parkeerkaart Uw advies: Een gehandicaptenparkeerkaart wordt vaak aangevraagd door inwoners die te maken hebben met een stapeling van zorgkosten. De argumenten die destijds golden om een eigen bijdrage af te schaffen, zijn ook vandaag de dag nog steeds van kracht. Mocht hier toch iets van een bijdrage wenselijk zijn, dan is het advies deze bijdrage beperkt te houden. Bijvoorbeeld alleen het bedrag van medische keuring door de inwoner te laten betalen. Door anders om te gaan met herhaal aanvragen en deze bij chronische of progressieve aandoeningen automatisch te verstrekken, zou nog op arbeidskosten bespaard kunnen worden. Onze reactie: Wij hebben uw suggestie om alleen het bedrag van de eerste medische keuring door de inwoner te laten betalen overgenomen in het door het college gekozen scenario.

Jeugd Maatregel 1: Inzet Basis GGZ qua uren en inhoudelijk afkaderen Uw advies: De ASD ziet hierin een juridisch risico omdat het vanuit een ander wettelijk kader speelt. Inhoudelijk is het een prima maatregel, maar het roept de vraag op of het juridisch voldoende is uitgezocht. Onze reactie: We merken dat de formulering van de maatregel in het format verwarring oproept en wijzigen deze formulering om die reden. Hieronder ziet u de nieuwe tekst:

pagina

3/7

De gemeente biedt haar inwoners de mogelijkheid om GGZ-trajecten te volgen. Dit kunnen ‘basis’ GGZtrajecten zijn of specialistischere trajecten, ook wel ‘S-GGZ’ genoemd. In het licht van de kostenbeheersing willen wij de diensten die onder de basis-GGZ vallen een scherper afgekaderde omschrijving geven. Hoeveel uur kan maximaal onder basis-GGZ geboden worden, welke interventies vallen onder deze dienst. Hoe gaan we om met verlenging en met opschalen naar specialistische-GGZ? Dat soort vragen willen we vastleggen in een helder kader dat past binnen de jeugdwet en de bestaande regelgeving en de contractuele afspraken. De afspraken in dit kader gaan we communiceren met de dienstverleners en strikt naleven. De lokale ontwikkeling van deze maatregel en de regionale inspanning op dit gebied lopen hierbij gelijktijdig. Maatregel 2: Inzet rond echtscheidingsproblematiek Uw advies: Wij adviseren hier met klem ruimhartig om te gaan met toepassing van de hardheidsclausule zodat ruimte is door te gaan waar dat nodig is. En alleen te betalen voor wat gebruikt wordt. Onze reactie: Vertrekpunt voor de vraag van een inwoner is altijd passende ondersteuning. De maatregel is met name gericht op teveel gebruik van zorgcodes in de jeugdhulp door dienstverleners. De vraag blijft leidend, als er meer zorg nodig is , kan er altijd extra zorg worden ingezet binnen het bestaande aanbod.

Het lijkt ons daarom niet aannemelijk dat het nodig is om hiervoor een hardheidsclausule in te zetten. In uitzonderlijke gevallen blijft dit mogelijk. Maatregel 3: Sturen op minder inzet producten/zorg met WO en HBO jeugdzorg Uw advies: Het is goed om niet te hoog in te zetten bij het toewijzen van hulpverlening. Daarbij is zorg op mbo niveau wel schaars. Mocht de capaciteit daarvan bij uitvoerders niet toereikend zijn, dan mag het niet zo zijn dat jeugdigen hiervan de dupe worden. Onze reactie: Onze ervaring is dat de zorg op MBO niveau goed beschikbaar is. Het ambulante team in het kernteam kan hierin ook nog voorzien. De maatregel richt zich specifiek op aanbieders om upcoding te beperken. Dat wil zeggen: een duurder product inzetten dan nodig voor de vraag van de inwoner. Of een product met een langer looptijd dan nodig. Uiteraard houden wij in de gaten dat de capaciteit bij de aanbieders toereikend is en dat de jeugdigen hier niet de dupe van worden. Maatregel 4: Minimaliseren overbruggingszorg Uw advies: De ASD vindt het goed dit na te streven. Er zit wel een risico aan vast dat de druk op mantelzorgers toeneemt. Dat roept de vraag op of je zo het probleem niet verschuift. Daarnaast benoemt men vanuit SkippyPepijn, de grootste kinderopvangorganisatie van onze gemeente, zorgen over de ontwikkeling van de groep kinderen die op een wachtlijst komen te staan.

Vanuit de kinderopvang wordt zo lang als mogelijk gezocht naar manieren om kinderen met (zware) problematiek in de reguliere opvang te houden. Maar deze kinderen hebben iets anders nodig dan de reguliere opvang kan bieden. Als de opvang niet in het belang van het kind is of als het niet haalbaar is voor de groep, wordt deze gestopt. Door de lange wachtlijsten worden ouders in zo’n geval gedwongen te stoppen met werken om hun kind op te vangen en treedt vertraging op in de ontwikkeling van het kind. In dat geval is overbruggingszorg geen luxe maar een noodzaak. Daarbij wijzen we ook op het advies vanuit de regionale adviesraden over de regiovisie jeugdhulp Haaglanden, waarin geadviseerd wordt in geval van

pagina

4/7

briefnummer

1430970

wachtlijsten passende ondersteuning te bieden aan jeugdigen en hun gezinnen. We roepen de gemeente op in actie te komen als de nood hoog is. In dit geval is maatwerk noodzakelijk. Als maatregel 4 wordt uitgevoerd, adviseert de ASD goed te monitoren wat het effect is op de wachttijden en op andere ongewenste effecten. Verder is het raadzaam te kijken welke mogelijkheden er zijn om in eerste instantie hulp te bieden zolang geen professionele hulp is gestart. Bijvoorbeeld zoals gebeurt met de wachtverzachter. Onze reactie: Wij zijn verheugd te horen dat de ASD de gedachtegang deelt om overbruggingszorg te minimaliseren. Daarbij houden wij rekening met kinderen en ouders die zich in een kwetsbare situatie bevinden. Met name de doelgroep die u noemt, die niet binnen de reguliere opvang meer terecht kunnen bij Skippy Pepijn is zo’n doelgroep. Het gaat om hele jonge kinderen (0-4 jarigen), waar het langer dan 3 maanden wachten op hulp regionaal wordt gezien als schadelijk wachten. Hier gaan we niet minimaliseren van overbruggingshulp. Het inzetten van overbruggingshulp is hier, zoals u terecht aangeeft, noodzakelijk. Bij het minimaliseren van overbruggingshulp richten we ons op Jeugd-GGZ. Maatregel 6: Onderzoeken mogelijkheden voorkeursaanbieders en een maximum budgetplafond per aanbieder.

Uw advies: Hoewel de ASD zich in deze maatregel kan vinden, is er een klein risico dat minder keuzevrijheid leidt tot gedwongen winkelnering. Ook is er een risico op onder prestatie. Hoe zorgt de gemeente dat de negatieve prikkel uit blijft en dat het aanbod passend is en de kwaliteit goed blijft? Onze reactie: Deze maatregel richt zich op het prikkelen van de prestaties van aanbieders. Het gaat daarbij met name om de resultaten voor de inwoners en de duur van de ondersteuning. Wij voorzien geen beperking van aantal aanbieders. Maatregel 8: Collectieve en context gerichte inzet op scholen. Uw advies: De insteek van deze maatregel is zeker goed. De ASD adviseert de gemeente te bewaken dat het benodigde maatwerk geleverd wordt. En goed in beeld te brengen wat de gevaren zijn en welke mogelijkheden er zijn om bij te sturen. Onze reactie: Bij de uitvoering van deze maatregel blijft de regie van het kernteam op alle inwoners/casuïstiek ons uitgangspunt. Hiermee houden wij een goed beeld op de inzet van de meest passende zorg. Maatregel 9: zorgwekkende verzuimers. Uw advies: Een prima maatregel. Wel adviseert de ASD om het perspectief van de betrokken leerlingen in het oog te houden zodat ze wel een uitdagende invulling krijgen die past bij hun niveau. Onze reactie: De werkwijze bij zorgwekkende verzuimers is natuurlijk maatwerk, die volledig aansluit op de complexe casuïstiek.

De kern van deze maatregel, zit precies in het vinden van de juiste activiteiten om het functioneren van deze leerlingen weer op gang te brengen.

pagina

5/7

Participatie Algemeen Uw advies: Door een veranderende samenstelling van de bevolking is het belangrijk dat de gemeente blijft investeren op het (terug) begeleiden van mensen naar de arbeidsmarkt. Onze reactie: Wij zullen blijven inzetten op het begeleiden van mensen naar de arbeidsmarkt. Maatregel 2: ondertussengroep van statushouders. Uw advies: Goed dat er aandacht is voor deze groep die tussen wal en schip is geraakt. Wel ziet de ASD een risico in de investering van 2 ton om 40.000 euro te besparen. Kijkend naar de geringe groepsgrootte en de investering wordt hier wel een groot risico genomen voor een relatief geringe opbrengst die mogelijk niet behaald wordt. Onze reactie: Vanuit maatschappelijk oogpunt besteden wij aandacht én investeren in een groep die, in sommige gevallen, soms ook door bijzondere omstandigheden zoals het niet voldoende beheersen van de Nederlandse taal, moeilijker tot duurzame participatie te brengen is. Deze groep willen wij in beweging brengen en aan werk te helpen. Het alternatief is niets doen, waarbij deze groepafhankelijk blijft van een uitkering en niet naar vermogen participeert. Wij anticiperen hierbij op het door uw genoemde risico. Maatregel 3: bijzondere bijstand-maatschappelijk verkeer. Uw advies: In lijn met het recente advies van de ASD om bijzondere bijstand te indexeren, adviseren we de gemeente deze maatregel te schrappen.

Het is niet in lijn met eerdere beleidsvoornemens om mensen te stimuleren mee te doen. Als mensen niet mee kunnen doen in de maatschappij brengt dat uiteindelijk maatschappelijke kosten met zich mee. Bovendien missen we een impactanalyse op basis waarvan een weloverwogen besluit kan worden genomen. Onze reactie: Naar aanleiding van uw advies zullen wij deze maatregel schrappen. Maatregel 4: Verlagen van individuele inkomenstoeslag. Uw advies: Deze toeslag is bedoeld voor inwoners die langdurig op een zeer laag inkomensniveau zitten. Met het verlagen van de inkomenstoeslag is het risico groot dat mensen die ook negatieve effecten hebben van andere maatregelen in financiële problemen komen, bijvoorbeeld op het moment dat ze voor onvoorziene uitgaven komen te staan. Als de gemeente besluit over te gaan tot een benchmark dan adviseert de ASD dit te doen met vergelijkbare gemeenten, zoals Lansingerland. Onze reactie: De nieuwe bedragen die wij binnen deze maatregel voorstellen komen niet alleen overeen meer in lijn met de gemeente Den Haag en de gemeente Rotterdam, maar juist ook goed overeen met de hoogte van de bedragen van de gemeente Lansingerland.

pagina

6/7

briefnummer

1430970

Een individuele inkomenstoeslag bedraagt op dit moment per kalenderjaar voor onze gemeente: a. € 497,- voor een alleenstaande; b. € 635,- voor een alleenstaande ouder; c. € 707,- voor gehuwden. Er wordt voorgesteld om de normbedragen met 100 euro te verlagen: a. € 397,- voor een alleenstaande; b. € 535,- voor een alleenstaande ouder; c. € 607,- voor gehuwden. Normbedragen van de gemeente Lansingerland: a. € 402,- voor een alleenstaande; b. € 510,- voor een alleenstaande ouder; c. € 571,- voor gehuwden. De ASD zullen wij goed op de hoogte houden van de voortgang van het interventieplan. Wij gaan ervan uit u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben.

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Pijnacker-Nootdorp,

Annelies Kroeskamp secretaris

pagina

7/7

Björn Lugthart burgemeester