Bijlage 7 - Aanbiedingsbrief voorlopige jaarstukken 2020 GR GGD en VT Haaglande
Tekst van het document
Voorlopige Jaarstukken 2020 Van de Gemeenschappelijke Regeling Gemeentelijke Gezondheidsdienst en Veilig Thuis Haaglanden
Vastgesteld in de vergadering van het Algemeen Bestuur dd. 8 april 2021 GR 2021/020
Pagina 1 van 82
Inhoud Voorwoord.......................................................................................................................... 0 Deel 1 Jaarverslag van de GR ............................................................................................... 1 Leeswijzer .......................................................................................................................... 1 1 Programmaverantwoording ................................................................................................ 2 1.1 Samenvattend financieel overzicht............................................................................... 2 1.2 Voorstel resultaatbestemming ..................................................................................... 4 1.3 Programmaverantwoording Regionale GGD-taken .......................................................... 5 1.4 Programmaverantwoording Veilig Thuis ....................................................................... 26 1.5 Programmaverantwoording Overhead ......................................................................... 34 2 Paragrafen ...................................................................................................................... 35 2.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ...................................................................
35 2.2 Bedrijfsvoering ......................................................................................................... 40 2.3 Meerkosten COVID 19 GGD ....................................................................................... 42 Deel 2 Jaarrekening van de GR ............................................................................................ 44 Leeswijzer ......................................................................................................................... 44 1 Baten en lasten ............................................................................................................... 45 1.1 Overzicht van baten en lasten .................................................................................... 45 1.2 Toelichting baten en lasten programma regionale GGD-taken ........................................ 47 1.3 Toelichting baten en lasten programma Veilig Thuis ...................................................... 57 1.4 Toelichting baten en lasten van GR-ondersteuning en overhead ..................................... 59 1.5 Overige toelichtingen op baten en lasten ..................................................................... 62 2 Balans ............................................................................................................................
64 2.1 Balans per 31 december 2020 .................................................................................... 65 2.2 Toelichting op de balans ............................................................................................ 66 2.3 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ....................................................... 68 2.4 Gebeurtenissen na balansdatum ................................................................................ 69 3 Bijlagen bij de jaarrekening .............................................................................................. 70 3.1 Eindafrekeningen...................................................................................................... 70 3.2 Overzichten conform Financieel Statuut....................................................................... 74 3.3 Overzichten taakvelden conform BBV .......................................................................... 75 3.4 Controleverklaring .................................................................................................... 76 Deel 3 Besluit .................................................................................................................... 77
Voorwoord Voor u liggen de Jaarstukken 2020 van de Gemeenschappelijke Regeling GGD en Veilig Thuis Haaglanden (GR). De negen deelnemende gemeenten zijn: Delft, Den Haag, LeidschendamVoorburg, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk, Wassenaar, Westland en Zoetermeer. Conform het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten bestaan de jaarstukken uit twee delen die zelfstandig leesbaar zijn: het jaarverslag en de jaarrekening. In deel 1, de Programmaverantwoording, wordt inhoudelijk verantwoording gegeven van de activiteiten en resultaten in het programma Regionale GGD-taken, het programma Veilig Thuis en het programma Overhead. In deel 2, de Jaarrekening, worden de financiële resultaten en de financiële positie van de GR nader toegelicht. Na deze twee delen is in deel 3 de besluitvorming over en naar aanleiding van de jaarstukken
Deel 1 Jaarverslag
pagina 0
Deel 1 Jaarverslag van de GR Leeswijzer Het Jaarverslag 2020 bestaat uit twee delen: Hoofdstuk 1: De Programmaverantwoording; Hoofdstuk 2: De Paragrafen. De Programmaverantwoording begint met een samenvatting (1.1) waarin ook stilgestaan wordt bij enkele belangrijke gebeurtenissen na balansdatum. In de volgende paragraaf (1.2) is het voorstel van de resultaatbestemming opgenomen. De Programmaverantwoording gaat vervolgens in op de te onderscheiden programma’s: het programma Regionale GGD-taken (1.3) en het programma Veilig Thuis (1.4). De Programmaverantwoording zet per programma uiteen: Welke doelen zijn bereikt; Wat daarvoor is gedaan; Wat dat heeft gekost. Het programma Overhead (1.5) is in deze jaarstukken voor het eerst opgenomen en bevat een beleidsindicator inzake de overhead. Wie dieper financieel inzicht wil kan daarvoor de Jaarrekening 2020 raadplegen. Na de Programmaverantwoording zijn de Paragrafen opgenomen. In de paragrafen in de begroting werden de beleidslijnen vastgelegd met betrekking tot relevante beheersmatige aspecten. Voor de GR GGD en Veilig Thuis Haaglanden gaat het om de paragrafen Weerstandsvermogen en risicobeheersing (2.1) en Bedrijfsvoering (2.2). In het jaarverslag wordt daarover verantwoord. In de paragraaf Bedrijfsvoering is tevens een stand van zaken opgenomen van de zienswijzen die gemeenteraden gaven over de begroting.
Op aangeven van het ministerie van VWS is er voor de verantwoording van de meerkosten bij de GGD ten gevolge van COVID 19 in het jaarverslag een specifieke paragraaf opgenomen. Het betreft de paragraaf: Meerkosten COVID-19 GGD (2.3).
Deel 1 Jaarverslag
pagina 1
1 Programmaverantwoording 1.1 Samenvattend financieel overzicht Het totale overzicht van baten en lasten van de GR is als volgt. T abel GR1: Overzicht baten en lasten (bedragen X €1.000 afgerond)
Primaire begroting
Actuele begroting
Realisatie 2020
Verschil
Baten reguliere Regionale GGD-taken
18.650
21.298
18.821
-2.477
Lasten reguliere Regionale GGD-taken
-14.464
-16.387
-13.273
3.114
Saldo reguliere Regionale GGD-taken
4.186
4.911
5.548
637
Baten Programma Corona
0
65.894
36.704
-29.190
Lasten Programma Corona
0
-62.695
-35.957
26.738
Saldo Programma Corona
0
3.199
747
-2.452
Onvoorziene baten
0
0
122
122
Onvoorziene lasten
0
0
-130
-130
Saldo onvoorzien
0
0
-8
-8
4.186
8.110
6.287
-1.823
Toevoeging (-)/Onttrekking aan reserves (+)
0
0
0
0
Totaal programma Regionale GGD-taken
4.186
8.110
6.287
-1.823
Baten
14.733
17.542
17.542
0
Lasten
-10.491
-12.337
-11.445
892
4.242
5.205
6.097
892
Onvoorziene baten
0
0
0
0
Onvoorziene lasten
0
0
-318
-318
Totaal onvoorzien
0
0
-318
-318
4.242
5.205
5.778
573
0
318
318
0
4.242
5.523
6.097
574
Baten GR-ondersteuning
0
350
350
0
Lasten GR-ondersteuning
0
-350
-337
13
-4.185
-4.911
-4.706
205
0
-3.199
-747
2.452
Lasten Veilig Thuis
-4.242
-4.719
-4.862
-143
Totaal programma Overhead
-8.427
-12.829
-10.302
2.527
Totaal resultaat GGD inclusief overhead
1
0
834
834
Totaal resultaat Veilig Thuis inclusief overhead
0
804
1.235
431
Totaal resultaat GR-ondersteuning
0
0
13
13
Totaal GR GGD en Veilig Thuis
1
804
2.082
1.278
Programma Regionale GGD-taken
Totaal saldo baten en lasten
Programma Veilig Thuis
Totaal saldo
Totaal saldo baten en lasten Toevoeging (-)/Onttrekking aan reserves (+) Totaal programma Veilig Thuis Programma Overhead
Lasten reguliere Regionale GGD-taken Lasten Programma Corona
Recapitulatie
Deel 1 Jaarverslag
pagina 2
Specificatie van het resultaat Baten Regionale GGD-taken
55.647
Lasten Regionale GGD-taken (programma incl. onvoorzien + overhead)
-54.813
Resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening Regionale GGD-taken
834
Baten Veilig Thuis
17.542
Lasten Veilig Thuis (programma incl. onvoorzien + overhead)
-16.626
Resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening Veilig Thuis
916
Saldo financiële baten en lasten i.c. onttrekking reserve VT
318
Baten GR-ondersteuning
350
Lasten GR-ondersteuning
-337
Resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening GR-ondersteuning
13
Resultaat GR GGD & Veilig Thuis voor bestemming
2.082
Specificatie Resultaten uit gewone bedrijfsuitoefening Afrekening Toezicht op de Kinderopvang (teruggave voorschot)
952
Afrekening Taken Wet op de Lijkbezorging (bijbetaling)
-38
BTW op bijbetaling Taken Wet op de Lijkbezorging (Onvoorzien)
-8
Afrekening compensabele BTW
-172
Verrekening epidemiologie
100
Resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening Regionale GGD-taken Afrekening Meldingen (structurele formatie)
834 -5
Afrekening Meldingen (flexibele inzet)
897
Afrekening compensabele BTW
-143
Aanvullende DUVO-middelen radarfunctie en meldcode
486
Afrekening Voorbereiding + implementatie aangescherpte meldcode '19
-318
Resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening Veilig Thuis
916
Afrekening salaris GR-ondersteuning
-14
Afrekening onderzoek samenspel GR/UO en evaluatie GR
20
Afrekening diversen
7
Resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening GR-ondersteuning
Deel 1 Jaarverslag
13
pagina 3
1.2 Voorstel resultaatbestemming In het AB van 8 april is een voorstel inzake de resultaatbestemming vastgesteld. De voorgestelde resultaatbestemming wordt hieronder voor de te onderscheiden onderdelen GGD, VT en GR-ondersteuning weergegeven. Het resultaat van de GGD wordt als volgt bestemd: Conform de spelregels uit het financieel statuut vinden m.b.t. tot het resultaat bij de GGD de volgende afrekeningen plaats: • • • •
Toezicht kinderopvang ad €952.000 (teruggave voorschot aan deelnemers); Afrekening Taken Wet op de lijkbezorging ad - €38.000 (bijbetaling door deelnemers); BTW op bijbetaling Taken Wet op de lijkbezorging ad - €8.000; Afrekening compensabele BTW ad – €172.000.
Voor het resterende deel van het resultaat bij GGD wordt door het AB een verrekening voorgesteld inzake Epidemiologie ad €100.000. In 2020 zijn in het kader van de vierjaarlijkse gezondheidsmeter incidenteel middelen toegekend voor de taak epidemiologie. Vanwege de bestrijding van de coronapandemie heeft de GGD niet alle activiteiten in het kader van de gezondheidsmeter kunnen uitvoeren. Deze activiteiten gaat de GGD in 2021 alsnog uitvoeren. Bij de eindafrekening 2020 is reeds vastgesteld dat het incidenteel overgebleven budget €100.000 dient te worden verrekend met de GR en dit budget via de GR is over te hevelen naar de begroting van 2021. Het resultaat van VT wordt als volgt bestemd: Conform de spelregels uit het financieel statuut en de afspraken gemaakt bij de vaststelling van de jaarrekening 2019 vinden m.b.t. tot het resultaat bij de VT de volgende afrekeningen plaats: • • • •
Afrekening meldingen (structurele formatie) ad -€5.000; Afrekening meldingen (flexibele inzet) ad €897.000; Afrekening compensabele BTW ad– €143.000; Afrekening te kort 2019 -ad €318.000 vanuit de reserve Veilig Thuis.
Het overige deel van het resultaat bij VT ad €486.000 is gerelateerd aan DUVO-middelen die bij de eerste begrotings-wijziging 2020 aanvullend aan de GR zijn verstrekt i.v.m. de radarfunctie en de meldcode. Voor dit deel van het resultaat bij VT stelt het AB voor om het in te zetten voor het vormen van een bestemmingsreserve met een gelijk oormerk namelijk voor inzet i.v.m. de radarfunctie en de meldcode. Het resultaat van de GR-ondersteuning wordt als volgt bestemd: Het resultaat van € 13.000 behaald op de bedrijfsuitvoering bij de GR-ondersteuning zal op basis van het inwonertal worden verdeeld en terugvloeien naar de deelnemers.
Deel 1 Jaarverslag
pagina 4
1.3 Programmaverantwoording Regionale GGD-taken In dit hoofdstuk wordt verantwoording afgelegd over de regionale GGD-taken. Net als de begroting zijn deze taken geordend naar de vijf pijlers en bevat per taak de onderdelen ‘wat hebben we bereikt’, ‘wat hebben we daarvoor gedaan’ en ‘wat hebben we daarbij ingezet’. Bij iedere taak zijn, waar mogelijk, realisatiecijfers opgenomen afgezet tegen de prognose voor 2020. Naast de verantwoording over de reguliere taken wordt in dit hoofdstuk ingegaan op de bestrijding van het coronavirus vanuit het programma Corona.
De context van publieke gezondheid in Haaglanden GGD Haaglanden werkt voor meer dan 1 miljoen inwoners in een gebied van ruim 450 km². Negen gemeenten, variërend van grote stad, 100.000-plus steden met een grote bevolkingsdichtheid, tot landelijke dorpskernen in een agrarisch gebied. Een regio met een hoge bevolkingsdichtheid, agrarische activiteiten, (zware) industrie, dienstverlening en toerisme. Met de regeringszetel, het Koninklijk Huis en de ambassades binnen haar grenzen en (daarmee) een sterke nationale en internationale functie. Met intensieve verkeersstromen, met transport van grote aantallen personen en goederen, over het spoor en over de vele drukke (snel)wegen. De verwachting is dat de bevolking in de komende jaren groeit, wat bijvoorbeeld leidt tot verdichting van de gebouwde omgeving. In het sociale domein hebben gemeenten een grote rol in de ondersteuning van hun inwoners. Gemeenten en zorgverzekeraars zijn steeds meer op elkaar aangewezen om preventie, zorg en ondersteuning met elkaar te verbinden. In deze ontwikkeling staat GGD Haaglanden voor betrouwbare publieke gezondheid.
Het wettelijk kader De Wet publieke gezondheid (WPG) is het belangrijkste kader waarbinnen GGD Haaglanden het regionale Programma Publieke Gezondheid realiseert voor alle gemeenten in de regio Haaglanden. Naast de WPG zijn ook aan de orde: de Wet op de lijkbezorging, de Wet Kinderopvang, de Wet bevolkingsonderzoek, de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015, de Wet veiligheidsregio’s, het Warenwetbesluit Tatoeëren en Piercen en de APV (seksinrichtingen). En voor GGD Haaglanden als zorginstelling is de zorgwetgeving van toepassing, zoals de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) en de Wet Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg (Wet BIG).
Pijler 1: Monitoren, signaleren, adviseren 1.1 Epidemiologie Wat hebben we bereikt? De GGD heeft op gemeentelijk niveau de gezondheidssituatie van de burgers in de regio Haaglanden inzichtelijk gemaakt.
Wat hebben we daarvoor gedaan? Binnen deze taak heeft een groot deel van het jaar de focus gelegen op werkzaamheden die verband houden met de coronacrisis. Zo is: • een grootschalig panelonderzoek uitgevoerd naar de invloed van het coronavirus op het gedrag en op de sociale en mentale gezondheid van inwoners (in samenwerking met GGD-GHOR Nederland en het RIVM). Regionale en gemeentelijke resultaten hiervan zijn gepresenteerd in meerdere factsheets en online op de Gezondheidsmonitor; • een nieuwe pagina in de Gezondheidsmonitor Haaglanden met actuele informatie en (landelijke en regionale) cijfers over het coronavirus gemaakt, en in de loop van het jaar verrijkt met data vanuit het corona-panelonderzoek en cijfers van overige onderzoeken naar het coronavirus. Daarnaast is het coronadashboard toegankelijk gemaakt. Waar aantallen het toelaten, zijn gegevens uit het panelonderzoek per gemeente gepubliceerd; • gezorgd voor wekelijks regionaal inzicht in het aantal nieuwe besmettingsgevallen en het aantal sterfgevallen, ook op gemeenteniveau. Deze informatie wordt ook gepubliceerd op het coronadashboard. Daarnaast zijn vanuit deze taak vragen van het Regionaal Beleidsteam, het Deel 1 Jaarverslag
pagina 5
Algemeen Bestuur, gemeenteraden, gemeenteambtenaren, verschillende ketenpartners en zorginstellingen en ook interne vragen beantwoord en is (panel)onderzoek naar de opvolging van gedragsmaatregelen en het welbevinden van inwoners in Haaglanden uitgevoerd;
•
in oktober, met incidentele financiering vanuit het rijk, de capaciteit verhoogd. Hierdoor wordt meer gedetailleerde informatie en onderzoek geleverd. Dit zijn bijvoorbeeld wijkcijfers en onderzoek onder doelgroepen die niet goed vertegenwoordigd zijn in het landelijke panelonderzoek.
Naast bovenstaande activiteiten hebben ook verschillende reguliere werkzaamheden doorgang gevonden. Zo is: • •
de landelijke Gezondheidsmeter 2020 onder volwassenen en ouderen uitgevoerd. in het kader van de Gezondheidsmeter 2020 een pilot voorbereid om inzicht te krijgen in de mate van overeenkomst tussen gerapporteerde en gemeten mate van lichamelijke activiteit en in de relatie tussen (in)activiteit en een aantal gezondheidsmaten. • de analyse uitgevoerd en rapportage opgesteld in het kader van de Jongeren Peiling 2019. De eerste resultaten zijn in de online Gezondheidsmonitor Haaglanden gepubliceerd. Indicator Prognose 2020 bij vaststelling Resultaat 2020 begroting Taak 1: gemeentelijk gezondheidsinzicht
Update Gezondheidsmonitor Haaglanden met gemeentelijk gezondheidsinzicht
Rapportage landelijke jeugdmonitor 2019 (enquête)
Uitvoering landelijke Gezondheidsmeter Volwassenen en ouderen 2020
De Gezondheidsmonitor Haaglanden is meerdere keren geactualiseerd en ook zijn nieuw onderwerpen toegevoegd.
Resultaten landelijke jeugdmonitor 2019 zijn in de Gezondheidsmonitor gepubliceerd.
De landelijke Gezondheidsmeter V&O 2020 is in het najaar 2020 uitgevoerd.
Taak 2: Epidemiologische adviezen
Inzet van 1,35 fte voor opstellen van minimaal 40 gemeentelijk adviezen en 30 adviezen voor samenwerkingspartners
Er is veelvuldig geadviseerd, met name over corona-gerelateerde onderwerpen.
Publicaties (rapportages, factsheets, artikelen, presentaties)
•
• • •
• •
Onderzoeksprojecten (voorstellen en uitgevoerde projecten)
•
•
Deel 1 Jaarverslag
10 publicaties (rapport, factsheet, artikel) 10 gemeentelijke presentaties 3 epidemiologische bulletins 12 uitgevoerde onderzoeksprojecten, waarvan 8 uitmondend in publicatie 8 onderzoeksvoorstellen waarvan 5 uitmondend in onderzoeksproject
• • •
•
5 presentaties (3 op papier) 17 factsheets 1 rapportage (panelonderzoek) 1 artikel 3 epidemiologische bulletins 6 (deels) uitgevoerde onderzoeksprojecten uitmondend in publicatie 1 onderzoeksvoorstel uitmondend in een onderzoeksproject (pilot beweegmeters)
pagina 6
Indicator
Prognose 2020 bij vaststelling begroting
Resultaat 2020
•
Grootschalig panelonderzoek naar de invloed van het coronavirus op het gedrag en op de sociale en mentale gezondheid van inwoners
Wat hebben we daarbij ingezet? Taak
Gerealiseerde lasten
Epidemiologie
€ 952.000
1.2 Gezondheidsbevordering Wat hebben we bereikt? De GGD heeft gemeenten geadviseerd en ondersteund in de uitvoering van het lokale gezondheidsbeleid, dit gebeurde in samenwerking met de verschillende partners in het veld.
Wat hebben we daarvoor gedaan? • • •
In januari is in de hele regio ingezet op de IkPas campagne; Gemeenten zijn geadviseerd en ondersteund bij de implementatie van De Rookvrije Generatie; Gemeenten en partners zijn geadviseerd over thema’s als gezonde kinderopvang, gezond mediagedrag, positieve gezondheid (Delft), relaties & seksualiteit en ouderengezondheidsbeleid (Zoetermeer), Week van de gezonde leefstijl (Pijnacker-Nootdorp), Eenzaamheid, mediawijsheid (Westland), Jeugd en genotmiddelen (Leidschendam-Voorburg).
Verder zijn gemeenten ondersteund bij verschillende plannen en uitvoeringsprogramma’s. Zo heeft de GGD: • in alle gemeenten meegewerkt aan het vormgeven van de lokale sportakkoorden en lokale preventieakkoorden en deze ook meegetekend • in de stuurgroep van de Haagse Diabetes Challenge en Gezond en Gelukkig Den Haag geparticipeerd • meegewerkt we aan een project digitale inclusie (Den Haag). Bovenstaande activiteiten vonden plaats naast de corona gerelateerde inzet vanuit deze taak. Vanwege de uitbraak van het coronavirus en de gevolgen voor de gezondheid waren er meer vragen over gezondheidsbevordering. Daarnaast heeft de GGD extra ingezet op gezondheidsbevordering gericht op de doelgroepen voor wie de coronacrisis extra impact heeft. Zo is geschikte voorlichting over de coronamaatregelen voor laaggeletterden, anderstaligen en mensen met een licht verstandelijke beperking verspreid onder sleutelpersonen, netwerkpartners en religieuze organisaties. Ook is een digitale Een nieuwsbrief Gezonde Leefstijl met als thema ‘special heropening scholen PO’ is uitgebracht. Deze special bevatte relevante informatie en links over de uitdagingen waar scholen voor staan (interpretatie maatregelen, rol JGZ en adviesrol GGD).
Ook is er een informatiebrief voor studenten aangeboden, met daarin links, deurposters en informatiefilmpjes over psychisch welbevinden en het belang van toepassing van de coronamaatregelen.
Wat hebben we daarbij ingezet? Taak Gezondheidsbevordering
Deel 1 Jaarverslag
Gerealiseerde lasten € 1.040.000
pagina 7
1.3 Beleidsadvisering Wat hebben we bereikt? De GGD heeft op strategisch niveau gemeenten, het bestuur van de GR GGD en VT Haaglanden, de directie, afdelingen van GGD Haaglanden en ketenpartners in de regio Haaglanden geadviseerd en ondersteund bij het ontwikkelen van doelmatige en doeltreffende beleidskaders voor (lokaal/regionaal) volksgezondheidsbeleid. Daarbij heeft de GGD gemeenten geadviseerd over de (effecten van de) coronacrisis waarbij in eerste instantie de nadruk lag op het adviseren over de directe crisis, maar al snel ook advisering over de gevolgen van de crisis op de publieke gezondheid heeft plaatsgevonden.
Wat hebben we daarvoor gedaan? •
De GGD heeft gemeenten geïnformeerd over het verloop van de crisis in Haaglanden en het effect daarvan op de dienstverlening van de GGD aan de gemeenten. Zo: o zijn de gemeenten wekelijks geïnformeerd via een memo met de meest recente informatie over het coronavirus in regio Haaglanden. o is het (2-wekelijkse) bijpraat momenten met het bestuur gefaciliteerd. o Is een regionale raadsbijeenkomst over de uitbraak van het coronavirus gehouden. Vanuit de GGD is veel contact geweest met de beleidsadviseurs van de verschillende gemeenten in de regio over de uitbraak van het coronavirus. Daarbij zijn onder andere adviezen gegeven over te nemen gezondheids- en hygiënemaatregelen na versoepeling van coronamaatregelen voor sportverenigingen of over de meerwaarde van zogenaamde desinfectiezuilen. De GGD heeft de gemeenten geadviseerd over het beantwoorden van raadsvragen over uiteenlopende onderwerpen. Vanuit de reguliere beleidsadvisering is verder: o geadviseerd over de aanpak loden leidingen en heeft de Werkgroep Hitteplan Gemeenten voorbereidingen getroffen in het kader van de aanpak hitte, aanvullend aan het landelijke hitteplan. o een themabijeenkomst over de landelijke nota gezondheidsbeleid georganiseerd voor de leden van de ambtelijke adviescommissie.
Hierbij is door de GGD een presentatie gegeven over verschillende lopende programma’s en onderlinge verhouding (Landelijke Nota Gezondheidsbeleid, Nationaal Preventie Akkoord, Sportakkoord, Visietraject, Omgevingswet). Ook is gesproken over programma’s, nota’s en akkoorden binnen de regiogemeenten. o het traject om te komen tot een vernieuwde missie en visie voor GGD Haaglanden doorgezet in samenwerking met gemeenten en ketenpartners. De eerste fase is afgerond aan het begin van de coronacrisis, de tweede fase heeft digitaal plaatsgevonden in het 4e kwartaal van 2020 en afronding is voorzien in het 2e kwartaal van 2021.
•
• •
Wat hebben we daarbij ingezet? Taak
Gerealiseerde lasten
Beleidsadvisering
€ 669.000
1.4 Preventieve ouderengezondheidszorg Wat hebben we bereikt? De preventieve ouderenzorg is integraal uitgevoerd vanuit de taken gezondheidsbevordering, epidemiologie, beleidsadvisering, leefomgeving (bijvoorbeeld ten aanzien van koolmonoxide, hitte en koude) en infectieziekte bestrijding (bijvoorbeeld ten aanzien van antibioticaresistentie).
Wat hebben we daarvoor gedaan? • •
Geparticipeerd in netwerken om gezondheid te verbinden met welbevinden en vitaliteit in het kader van Vitaal ouder worden. Vanaf maart is er vanuit de GGD extra aandacht voor ouderen aangezien deze tijdens de coronacrisis extra kwetsbaar zijn. De GGD heeft een informatiepakket laten verspreiden met informatie over gezonde voeding, beweging, mondgezondheid, een gezond dagritme en ‘relevante’ telefoonnummers.
Deel 1 Jaarverslag
pagina 8
• •
•
Ook hebben we een speciaal team dat in contact met de caresector (verpleeghuizen etc.) adviseert over infectiepreventie en besmettingen monitort. Gemeenten zijn geadviseerd en geholpen met een aanpak hitte (voorloper op lokale hitteplannen) met speciale aandacht voor kwetsbare groepen. In het najaar 2020 heeft de GGD een ouderenmagazine ‘Vitaal ouder worden’ uitgebracht en verspreid onder ouderen in alle gemeenten van de regio Haaglanden. Met dit magazine wil de GGD ouderen helpen om fit te blijven en van het leven te blijven genieten juist ook nu tijdens de coronacrisis. Het magazine is o.a. verspreid via welzijnswerk, bibliotheken, thuiszorginstellingen en andere lokale ouderenorganisaties. De GGD is, in samenwerking met de Stichting Transmuraal, gestart met voorbereidingen voor de preventie dementiecampagne ‘We zijn zelf het medicijn’ in de gemeente Den Haag. Deze campagne gaat in april 2021 van start. Verkennende gesprekken voor de uitrol van deze campagne zijn ook gaande in andere gemeenten Haaglanden, waaronder Zoetermeer.
Wat hebben we daarbij ingezet? Gerealiseerde lasten
Taak Preventieve ouderengezondheidszorg
-
1.5 Regeling onverzekerden Wat hebben we bereikt? Het informeren van gemeenten over onverzekerden voor wie een zorgverlener een verzoek tot vergoeding van gemaakte kosten heeft ingediend bij GGDGHOR Nederland. Het doel ervan is dat gemeente vervolgacties initiëren (zoals het verzorgen van een (zorg)verzekering, een briefadres, uitkering en eventueel, vervolgzorg). Als het om een dak- of thuisloze gaat, eventueel oppakken van vervolghulp.
Wat hebben we daarvoor gedaan? •
• •
De GGD heeft meldingen verwerkt en doorgeven aan afgesproken contactpersonen binnen de gemeenten. De ingezette stijging van het aantal meldingen in 2019 en begin 2020 heeft zich voortgezet in de laatste maanden van 2020. GGD Haaglanden werkt continu aan het verbeteren van de wijze van gegevensuitwisseling met de gemeenten en de follow up acties. De beoogde bijeenkomst met gemeenten voor het uitwisselen van best practises m.b.t. vervolghulp heeft geen doorgang kunnen vinden vanwege de coronacrisis.
Indicator Verwerkte meldingen van geboden onverzekerde zorg door zorgverleners
Realisatie 2019 1.589
Prognose 2020 1.000
Realisatie 2020 2.020
Wat hebben we daarbij ingezet? Taak Regeling onverzekerden
Deel 1 Jaarverslag
Gerealiseerde lasten -
pagina 9
Pijler 2: Uitvoerende taken gezondheidsbescherming 2.1 Algemene infectieziektebestrijding Wat hebben we bereikt? GGD Haaglanden heeft bijgedragen bij aan het vroegtijdig opsporen, behandelen van en beschermen tegen infectieziekten. Ook is verdere verspreiding van ziekten voorkómen en is kennis opgedaan om in de toekomst de kans op een infectieziekte te verminderen.
Wat hebben we daarvoor gedaan? Binnen deze taak stonden vrijwel alle werkzaamheden in het teken van het coronavirus. In de eerste maanden van het jaar is er vanuit deze taak een callcenter ingericht, sterk ingezet op het testen en bronen contactonderzoeken. Hierna is steeds verder opgeschaald om het testen van grotere groepen mogelijk te maken en het bijbehorende bron- en contactonderzoek uit te voeren. Vanaf 1 juni is het Programma Corona van start gegaan. Naast bovengenoemde activiteiten in het kader van het coronavirus zijn beperkt reguliere taken uitgevoerd zoals het verwerken van meldingsplichtige ziekten (anders dan het coronavirus) en het uitvoeren van het infectieziektespreekuur in een uitgeklede versie (bron- en contactonderzoek van hepatitis B en C en het opsporen en vaccineren van contacten van hepatitis B dragers). Vanaf halverwege het jaar is het infectieziektespreekuur verder opgestart. Voor infectieziektebestrijding werkt de GGD in de begroting met drie indicatoren (zie onderstaande tabel). De duiding van deze indicatoren is voor 2020 lastig. In de eerste maanden van het jaar zijn vragen m.b.t. Corona geregistreerd volgens de toen gebruikelijke werkwijze in het elektronisch patiëntendossier, vanaf maart zijn deze vragen anders geregistreerd en niet meegeteld. Het aantal meldingen van de andere infectieziekten laat vanaf maart een daling zien (niet in de tabel).
Vanwege de algemene hygiëneadviezen, lockdown en minder reizen was er ook minder kans op andere infectieziekten. Ook hebben er minder screeningen op hepatitis B en C plaatsgevonden. Indicator Aantal meldingen over meldingsplichtige infectieziekten* Niet-meldingsplichtige casussen, situations en enquiries Meldingen van zorginstellingen (artikel 26 Wpg) *
Realisatie 2019 816 2.532 237
Prognose 2020 600 1.700 200
Realisatie 2020 299 5.792 146
* Deze getallen zijn exclusief de meldingen Corona
Wat hebben we daarbij ingezet? Taak Algemene infectieziektebestrijding
Gerealiseerde lasten € 1.640.000
2.2 Tuberculosebestrijding Wat hebben we bereikt? De GGD heeft, in samenwerking met de GGD Hollands Midden, GGD Rotterdam-Rijnmond en GGD ZuidHolland Zuid binnen het REC Zuid-Holland gezorgd voor voorlichting over en bestrijding en behandeling van TBC.
Wat hebben we daarvoor gedaan? Deze taak is op verschillende niveaus van dienstverlening uitgevoerd door het uitbreken van de coronacrisis. Begin 2020 heeft normale dienstverlening plaatsgevonden. Vanaf begin maart zijn de reguliere processen en werkzaamheden in diverse gradaties afgeschaald. Daarbij zijn kritische processen altijd doorgegaan. Onderzoek naar- en meldingen van besmettelijke patiënten heeft voortdurend doorgang gevonden, evenals het verstrekken van medicatie en het uitvoeren van bron- en contactonderzoek. Deel 1 Jaarverslag
pagina 10
De achterstanden die vanaf maart zijn opgelopen zijn deels tussen juni-september 2020 ingehaald door BCG-inhaalacties en extra-screeningsdagen voor de immigranten/asielzoekers. De GGD heeft in 2020 9.200 mensen gezien. In totaal zijn er 85 patiënten gediagnosticeerd met Tuberculose en zijn er 67 patiënten met Latente Tuberculose Infectie (LTBI) behandeld. De lichte daling van het aantal tbc-gevallen is in de lijn met een dalende tbc-incidentie en mogelijk een direct gevolg van het coronavirus. Mogelijke stellen tbc-patiënten evenals patiënten met een LTBI-infectie en de reguliere tbc-risicogroepenscreening zorg uit. De opgelopen achterstanden zullen in 2021 geleidelijk worden ingehaald, op totaalniveau. Indicator
Resultaat 2019
Aantal (nieuwe) gediagnosticeerde TBC-patiënten LTBI-patiënten Aantallen verrichtingen (foto’s, Mantouxscreeningen, BCG-screeningen, IGRAscreeningen, inclusief consulten)
90 93 12941
Prognose 2020 bij vaststelling begroting 90-100 130-150 12.500-15.000
Realisatie 2020 85 67 9.200
Wat hebben we daarbij ingezet? Taak Tuberculosebestrijding
Deel 1 Jaarverslag
Gerealiseerde lasten € 1.700.000
pagina 11
2.3 Bevordering seksuele gezondheid (SOA ASG regeling) Wat hebben we bereikt? Het Centrum Seksuele Gezondheid (CSG) is een plek waar inwoners van de regio Haaglanden, in het bijzonder hoog risico/ kwetsbare groepen, terecht kunnen om kennis en vaardigheden op te doen die bijdragen aan een seksueel gezond leven. In 2020 heeft het CSG bijgedragen aan het bestrijden van seksueel overdraagbare aandoeningen en aan het voorkomen en bestrijden van ongewenste (tiener)zwangerschappen en van seksueel geweld.
Wat hebben we daarvoor gedaan? Voor de bevordering van de seksuele gezondheid heeft de GGD tot en met medio maart reguliere dienstverlening uitgevoerd. Vanaf medio maart is na een korte sluiting alleen de strikt noodzakelijke (en urgente) dienstverlening hervat. Vanaf de zomer is de curatieve (medische) dienstverlening uitgebreid. In 2020 zijn uiteindelijk 7.655 consulten uitgevoerd. De ASG-subsidie heeft in overeenstemming met de verlening plaatsgevonden. De voorschotten van de ASG gelden zijn ingezet voor de uitvoering van de reguliere dienstverlening van het CSG en voor het personeel dat is ingezet voor Corona-activiteiten. Hoewel de GGD de hoop had om eind 2020 het preventieve deel van de dienstverlening te kunnen hervatten, is dit vanwege de verschillende coronamaatregelen niet gelukt. Het aantal groepsvoorlichtingen en voorlichtingen op evenementen blijft dan ook ver achter bij de prognose. Indicator Uitgevoerde consulten (exclusief PrEP) Voorlichtingen: Groepsvoorlichting Evenementen
Realisatie 2019
Prognose 2020
Realisatie 2020
12.381
11.500
7.655
70 5
6 1
Op basis van de landelijke subsidieregeling PrEP voor Haaglanden kan de GGD aan 490 cliënten zorg bieden. Deze zorg is vertaald in 100 PrEP intake consulten en 1.450 PrEP vervolgconsulten (totaalaantal PrEP consulten voor 2020 is 1.550). In 2020 heeft de GGD 1.305 consulten kunnen realiseren.
Wat hebben we daarbij ingezet? Taak Bevordering seksuele gezondheid
Deel 1 Jaarverslag
Gerealiseerde lasten € 2.178.000
pagina 12
2.4 Medische Milieukunde Wat hebben we bereikt? Vanuit de medische milieukunde (MMK) zijn verschillende activiteiten uitgevoerd om een gezonde leefomgeving te beschermen en te bevorderen. De GGD gaf onder andere adviezen aan burgers, gemeenten en/of instellingen.
Wat hebben we daarvoor gedaan? In het kader van MMK zijn verschillende soorten adviezen gegeven aan inwoners & instellingen (meestal naar aanleiding van een melding) en gemeenten. • Het totale aantal meldingen van burgers lag in 2020 ongeveer 20% onder het begrote aantal meldingen. Deze uitkomst is in lijn met de beperkende maatregelen vanwege de coronacrisis. • Het aantal meldingen door instellingen, vooral scholen en kinderopvang wisselde sterk in de loop van de tijd. Dit is o.a. gekoppeld aan sluiting en heropening in mei/juni en nieuwe vraagstukken rondom ventilatie en verspreiding van het coronavirus. Ondanks de uitbraak van het coronavirus heeft de GGD het aantal adviezen aan instellingen gegeven dat was begroot. Het aantal adviezen aan gemeenten (specifieke casuïstiek, beleidsadvies, advies Ruimtelijke Ordening en advisering over raadsvragen) lag boven het begrote niveau. • Het aantal beleidsadviezen en adviezen bij ruimtelijke ontwikkelingen steeg ook dit jaar passend bij de trend van de laatste jaren. De GGD heeft onder andere adviezen gegeven aan de gemeenten over lood in kraanwater, lood in de bodem en over de eikenprocessierups. • Planvorming ten behoeve van ruimtelijke ontwikkelingen liep door bij de gemeenten.
De GGD heeft de advisering daarover zoveel mogelijk op peil gehouden • De advisering bij incidenten en de inzet van de Gezondheidskundig Adviseur Gevaarlijke Stoffen (GAGS) heeft eveneens doorgang gevonden. Indicator Advies aan burgers (n.a.v. melding) Advies bij incidenten (nazorg en GROP) Advies aan instellingen/ instanties (n.a.v. meldingen en beleidsadvies) Advies van GAGS bij incidenten Advies aan gemeenten; specifieke casus Advies aan gemeenten; beleidsadvies Advies aan gemeenten: RO-adviezen Advies aan gemeenten; ondersteuning bij raadsvragen Totaal
Realisatie 2019 432 2 52
Prognose 2020 bij vaststelling begroting 450 5 40
Resultaat 2020 357 3 43
53 27 61 97 14
20 20 50 60 20
24 10 64 73 10
738
665
584
Wat hebben we daarbij ingezet? Taak Medische Milieukunde
Deel 1 Jaarverslag
Gerealiseerde lasten € 560.000
pagina 13
2.5 Technische Hygiënezorg (en evenementen) Wat hebben we bereikt? De GGD heeft de gezondheid van de burger beschermd door een veilige en hygiënische omgeving te bevorderen van instellingen en voorzieningen.
Wat hebben we daarvoor gedaan? • • •
Behandeling van vragen en klachten van burgers. Signalering van ongewenste situaties. Advisering (inclusief legionellapreventie) aan burgers, gemeenten en instellingen in overeenstemming met de richtlijnen van het Landelijk Centrum voor Hygiëne en Veiligheid (LCHV).
Het behandelen van meldingen (vragen en klachten) en het geven van voorlichting en advies verliepen tot de start van de coronacrisis volgens planning. Vanaf de start van de coronacrisis is er minder beroep gedaan op advisering door de GGD op het gebied van grote evenementen. Er heeft één evenementinspectie plaats gevonden op aanvraag van de GHOR bij de Najaarskermis op het Malieveld. Ook zijn er vier attractieparken bezocht in het kader van preventie van coronabesmettingen, waarna adviesrapporten zijn opgesteld. Vanuit het taakveld technische hygiënezorg heeft de GGD op maat geadviseerd over infectiepreventie, uitbraken en omgaan met clusters besmettingen met corona. Zo is geadviseerd aan ADO Den Haag, organiserende partijen van de studenten introweek, pretparken, kinderboerderijen en zwembaden. Daarnaast zijn verschillende instellingen en ondernemingen (zorginstellingen, uitvaartbranche, scholen, politie, vervoersbedrijven etc.) met uitbraken van het coronavirus bezocht en/of geadviseerd om het risico op grote verspreiding onder de bevolking te verkleinen. Ook bedrijven in de vleeswarenindustrie en verpakkingsbedrijven zijn geadviseerd rondom uitbraken met corona. Aanvullend op dit laatste zijn bij arbeidsmigranten betrokken belangenorganisaties geadviseerd hoe besmettingen te voorkomen.
Indicator THZ-meldingen Legionella adviezen Beleidsadviezen Uitgebrachte evenementadviezen op het veiligheidsplan Evenementen waar inspectie heeft plaatsgevonden
Realisatie 2019 99 35 15 54 29
Prognose 2020 100 44 4 130 40
Realisatie 2020 54* 27 4 18 1
* Prognose is gebaseerd op o.a. hygiënemeldingen van burgers over bijvoorbeeld sauna's, zwembaden, hotels burgermeldingen en ondernemersvragen van T&P. I.v.m. de lockdown(s) en daarmee sluiting van deze zaken is dit aantal lager dan prognose.
Wat hebben we daarbij ingezet? Taak Technische Hygiënezorg
Gerealiseerde lasten € 175.000
2.6 Reizigersadvies en -vaccinatie Wat hebben we bereikt? Het geven van gezondheidsadvies en vaccinaties aan reizigers en risicogroepen, waaronder specifieke beroepsgroepen en het voorkomen van de introductie van importziekten.
Wat hebben we daarvoor gedaan? GGD Haaglanden draagt door reizigersadvies en -vaccinatie bij aan het beschermen van individuele reizigers tegen infectieziekten en andere gezondheidsrisico’s en het voorkomen van de introductie van importziekten. Als gevolg van het coronavirus is het aantal reizen teruggelopen.
Deel 1 Jaarverslag
pagina 14
Dit gegeven in combinatie met de crisisinzet van de GGD heeft ervoor gezorgd dat het aantal consulten en gegeven vaccinaties veel lager is uitgevallen dan op voorhand geprognosticeerd. Omdat het feit dat het Rijk gederfde inkomsten vergoed, heeft dit geen financiële consequenties. Onderstaande tabel toont de totaal aantallen consulten en gegeven vaccinaties Realisatie Prognose Realisatie Indicator 2019 2020 2020 Consulten
24.938
24.000
5.831
Gegeven vaccinaties
34.039
32.000
7.252
Ondanks de coronacrisis zijn medisch noodzakelijke vaccinaties wel uitgevoerd. Vanaf halverwege juni is een start gemaakt dit verder uit te breiden met het vaccineren van beroepsgroepen. Met deze beroepsgroepen worden vooral zorgmedewerkers bedoeld die vaccinaties nodig hadden voor het uitvoeren van hun werk, zoals verpleegkundigen, tandartsassistenten en thuiszorg-medewerkers.
Wat hebben we daarbij ingezet? Taak
Gerealiseerde lasten
Reizigersadvies en vaccinatie
€ 828.000
Pijler 3: Bewaken van de publieke gezondheid bij rampen en crises 3.1 Inzet rond (en voorbereiding op) incidenten, rampen en crises Wat hebben we bereikt? De GGD heeft ervoor gezorgd dat er bij crises op een adequate wijze invulling is gegeven aan het bewaken van de publieke gezondheid. Daarbij is uitvoering gegeven aan zowel het GGD Rampen Opvangplan (GROP) als het Intern Crisis en Continuïteitsplan (ICCP).
Wat hebben we daarvoor gedaan? •
•
•
•
De GGD is in 2020 24/7 bereikbaar, beschikbaar en inzetbaar als crisisorganisatie geweest. Dit voor zowel de tijdelijk ingerichte coronacrisisstructuur als voor andere niet corona-gerelateerde crisissituaties. Vanaf eind februari was de crisisorganisatie van GGD Haaglanden volledig opgeschaald. Hiervoor is een aparte coronacrisisstructuur opgezet. Het opschalen in deze vorm betekende het dagelijks faciliteren van het coronacrisisteam. De corona-crisisorganisatie is vrijwel het gehele jaar opgeschaald gebleven. Alle ontwikkelingen rondom het coronavirus zijn door het crisisteam gemonitord en in bestrijdingsbeleid vertaald. Naast het crisisteam heeft in de periode maart t/m juni een continuïteitsteam geopereerd, dit team had de verantwoordelijkheid over de inzet van de reguliere organisatie. Daarnaast heeft het team ook de werving van externe medewerkers voor de bemensing van de taken die in het kader van de coronabestrijding door GGD Haaglanden zijn uitgevoerd op zich genomen. Reguliere crisissituaties en meldingen zijn gedurende heel 2020 ook opgepakt. Er hebben zich verschillende incidenten voorgedaan, zoals het surfincident in Scheveningen, waarvoor opschaling nodig was. Vanuit het onderdeel Opleiden, Trainen en Oefenen (OTO) zijn in 2020 zoveel mogelijk activiteiten doorgegaan. Zo zijn o.a.
de volgende activiteiten uitgevoerd: basis e-learning crisisorganisatie, effectief vergadering in het crisisteam, online basistraining Psychische Sociale Hulpverlening (PSH) voor procesleiders PSH, e-learning organisatie rampenbestrijding voor procesleiders PSH en een bereikbaarheidstest t.b.v. het crisisteam.
Deel 1 Jaarverslag
pagina 15
•
Daarnaast heeft de GGD met externe begeleiding de eerste inzetperiode van het crisisteam Corona geëvalueerd en als een leerevaluatie binnen de OTO-activiteiten uitgevoerd.
Wat hebben we daarbij ingezet? Taak Inzet rond (en voorbereiding op) incidenten, rampen en crises
Gerealiseerde lasten € 218.000
Pijler 4: Toezicht houden 4.1 Toezicht op de Kinderopvang Wat hebben we bereikt? De GGD heeft binnen alle negen gemeenten, instellingen voor kinderopvang (kinderdagverblijven en buitenschoolse opvang), gastouderbureaus en gastouders getoetst op het naleven van de Wet Kinderopvang 2018 (WKO).
Wat hebben we daarvoor gedaan? Van januari 2020 tot medio maart heeft de GGD het aantal uitgevoerde inspecties en onderzoeken in overeenstemming met verwachting en planning uitgevoerd. Vanaf halverwege maart heeft de GGD de reguliere inspecties gestopt, omdat scholen en kinderopvang moesten sluiten, en is door middel van telefonisch contact (zgn. Vinger aan de pols-toezicht) contact onderhouden met de locaties in de regio Haaglanden. In enkele gevallen heeft de GGD naar aanleiding van signalen of zorgen toch een bezoek gebracht aan een locatie. Ook heeft de GGD een aantal onderzoeken voor registratie bij gastouders uitgevoerd, aangezien deze gastouders van plan waren kinderen van ouders met een cruciaal beroep op te gaan vangen. Na de heropening van kinderdagverblijven, gastouders, BSO-locaties en basisscholen hebben verschillende inspecties plaatsgevonden: • •
Voor de aanvragen voor registratie van gastouders is gebruikt gemaakt van beeld-bellen. Aanvragen voor exploitatie van kindercentra zijn beoordeeld met een bezoek aan de locatie, aangezien de opvang daar op grootschalig niveau plaatsvindt. Vanwege de richtlijnen van het RIVM en om de mogelijkheid te creëren elke locatie in 2020 te bezoeken heeft dit toezicht in aangepaste vorm (korter) plaatsgevonden. In overleg met de gemeenten heeft tot eind augustus de focus gelegen op het bezoeken van de nog niet bezochte locaties waar mogelijk zorgen over waren. De locaties waar geen zorgen over waren zijn daarna geïnspecteerd. Uiteindelijk heeft de GGD met alle locaties (telefonisch) contact gehad en heeft bij ruim 97% van hen in onze regio een inspectieonderzoek plaatsgevonden. • De incidentele en nadere onderzoeken zijn ook, als dit mogelijk was, zoveel mogelijk op afstand uitgevoerd. Door de bijzondere omstandigheden waarin bovenstaande werkzaamheden hebben plaatsgevonden was er geen ruimte voor kwaliteitsverbeteringen en extra opdrachten van gemeenten (bijv. hoge aantal % jaarlijkse inspecties bij gastouders). Indicator
Jaarlijkse inspecties kinderdagverblijven, buitenschoolse opvangen en gastouderbureaus
Realisatie 2019
Opdracht 2020
Realisatie 2020
1.064
1.390
1.056
251
10
144
64
VE-module voor locaties die VE aanbieden Inspecties nieuwe locaties kinderdagverblijven, buitenschoolse opvangen en gastouderbureaus (onderzoek voor en na registratie)
Deel 1 Jaarverslag
117
pagina 16
Inspecties gastouders (nieuw en jaarlijkse inspecties)
657
852
371
Incidentele- en nader onderzoeken (incl. flitsacties*)
489
562
185
Inspecties n.a.v. een klacht
33
36
17
Inspecties Jeugdinstellingen
2
1
1
8
1
Bevel Vinger aan de pols toezicht
1.417
* door de Corona-maatregelen zijn geen flitsacties uitgevoerd
Wat hebben we daarbij ingezet? Taak
Gerealiseerde lasten
Toezicht houden
€ 1.475.000
4.2 Inspectie tatoeages & piercings & 4.3 Hygiëne-inspectie seksinrichtingen Wat hebben we bereikt? Het beschermen van de gezondheid van de burger (en sekswerker) door een veilige en hygiënische omgeving te bevorderen van studio’s voor tatoeage- en piercing, cosmetische tatoeage, juweliers en seksinrichtingen.
Wat hebben we daarvoor gedaan? Vanwege de coronacrisis heeft de GGD de werkzaamheden met betrekking tot het gemeentelijk vergunningstraject van tatoeage- piercing- en permanente make-up-studio’s en de hygiëne inspecties van seksinrichtingen anders dan gebruikelijk uitgevoerd. De GGD heeft de inspecties seksinrichtingen geïntensiveerd met voorlichting over het omgaan met veiligheid rondom besmettingsrisico’s met corona. Hierbij heeft de GGD verschillende informatiefolders opgesteld voor en verspreid onder exploitanten, sekswerkers en klanten. Ook tijdens de inspecties is voorlichting gegeven ter preventie van besmetting met het coronavirus. Indicator
Realisatie 2019
Prognose 2020
Realisatie 2020
Locaties Tatoeage- en piercing waar één of meerdere keren een inspectie is uitgevoerd en vergunning is verleend/geweigerd
97
100
81
Seksinrichtingen waar één of meerdere keren een inspectie is uitgevoerd en vergunning is verleend/geweigerd
65
71
57
Wat hebben we daarbij ingezet? Taak Inspectie tatoeages & piercings en Hygiëne-inspectie seksinrichtingen
Deel 1 Jaarverslag
Gerealiseerde lasten € 40.000
pagina 17
4.4 Lijkschouw (Taken Wet op de lijkbezorging) Wat hebben we bereikt? Het op professionele wijze uitvoeren van de lijkschouw, afhandelen van meldingen van euthanasie, en afhandelen van verzoeken tot uitstellen/vervroegen van begrafenissen/crematies of het vervoeren van een overledene naar het buitenland.
Wat hebben we daarvoor gedaan? •
Uitvoeren van lijkschouw, vaststellen van de aard van het overlijden (natuurlijk of niet-natuurlijk overlijden) en zo mogelijk vaststellen van de doodsoorzaak door de forensisch arts. • Uitvoeren van taken in het kader van de meldingsprocedure euthanasie door de forensisch arts • Uitvoeren van activiteiten in het kader van de NODOK-procedure (Nader Onderzoek DoodsOorzaak van Kinderen) door de forensisch arts in geval van onverwacht/onverklaarbaar overlijden bij kinderen. • Afgeven van een lijkenpas (verklaring dat het overlijden niet ten gevolge van een besmettelijke ziekte is) waarmee het vervoer naar het buitenland kan worden geregeld. • Intercollegiaal contact tussen de forensisch arts en andere artsen (zoals huisartsen). • In samenwerking met GGD Hollands Midden treffen van verschillende voorbereidingen voor de regionale organisatie van forensisch medische expertise bij kindermishandeling (FMEK). Onderstaande tabel toont de resultaten in 2020. De stijging die in 2019 ook bestond heeft zich voortgezet in 2020. Dit kan samenhangen met de gevolgen van corona.
Indicator
Realisatie 2019
Prognose 2020
Realisatie 2020
Collegiaal overleg/adviezen forensische zorg
286
262
342
Euthanasie
441
434
410
Lijkschouw
816
762
829
Melding door minderjarige
29
22
22
Uitstellen begrafenis en lijkenpas
317
170
419
1.650
2.022
Totaal
Wat hebben we daarbij ingezet? Taak Lijkschouw
Gerealiseerde lasten € 523.000
Pijler 5: Brede public health 5.1 Directeur Publieke Gezondheid (DPG) -algemene GGD kosten Wat hebben we bereikt? De functie DPG is wettelijk vastgelegd om het hoofd te kunnen bieden aan vraagstukken die niet alleen geneeskundig maar ook bestuurlijk om een goede aanpak vragen. De DPG is verantwoordelijk voor twee organisaties; voor zowel de GGD als de GHOR (Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de regio). Hierdoor is een centraal aanspreekpunt voor het bestuur, gemeenten en hulpdiensten geboden waardoor een integrale sturing op de publieke en acute gezondheid mogelijk is, juist bij crises.
Deel 1 Jaarverslag
pagina 18
Wat hebben we daarvoor gedaan? De DPG-taak heeft volledig in het teken van de coronabestrijding gestaan. Ingezet is op: • Advisering aan het Regionaal Beleidteam (RBT) van burgemeesters van de Veiligheidsregio Haaglanden dat gemiddeld tweewekelijks bijeen is gekomen; • Deelname aan het Crisisoverleg van het ROAZ Zuid-Holland Noord (Regionaal Overleg Acute Zorg); • Advisering aan individuele burgemeesters, wethouders zorg en gemeenteraden; • Landelijke afstemming met de andere DPG’en en GGD GHOR Nederland over de coronabestrijding en de uitvoering van de opdrachten van RIVM en ministerie van VWS • Management van de GGD die voor de gemeenten zorgdraagt voor advisering over en uitvoering van gemeentelijke en niet-gemeentelijke taken op het gebied van publieke gezondheid • Inpassing van de programma’s (Testen en traceren per 1 juni 2020 en Vaccineren per 1 december 2020) voor de coronabestrijding naast de reguliere uitvoering.
•
In ROAZ (Regionaal Overleg Acute Zorg) verband organiseren van overleg met ziekenhuisbestuurders en bestuurders van verpleeg- en verzorgingshuizen. Daarnaast stuurde de DPG (samen met de voorzitter ROAZ in een frequentie die varieerde van dagelijks tot wekelijks, afhankelijk van de druk in de zorg, informatie toe.
•
Opzetten, in gezamenlijkheid met de voorzitter ROAZ, van het bestuurlijk crisisoverleg ROAZ met bestuurlijke vertegenwoordigers van alle subsectoren in de zorg. Met regelmaat onderhouden van contacten met de andere subsectoren in de zorg (huisartsen, gehandicaptenzorg, ggz, RAV, zelfstandige behandelklinieken). Doel van deze overleggen was planvorming, coördinatie, afstemming en ketensamenwerking om voorbereid te zijn op kwalitatief voldoende Covid-19-zorg, kwetsbare mensen te beschermen en zorgcontinuïteit te organiseren en te borgen.
•
Overall heeft de DPG gefungeerd als linking pin tussen de zorg en het openbaar bestuur. Deels was dit een rol gebaseerd op de verantwoordelijkheid voor de GHOR, deels zorgde de GGD zo voor kennisoverdracht en coördinatie op het gebied van (infectie)preventie, testen, bron- en contactonderzoek en epidemiologie (verloop van de pandemie in de regio), afgestemd met de landelijke coronabestrijding.
Wat hebben we daarbij ingezet? Taak Directeur publieke gezondheid
Gerealiseerde lasten € 762.000
5.2 Taken van de GGD als zorginstelling (coördinatie) Wat hebben we bereikt? De GGD heeft in 2019 voldaan aan wettelijke en maatschappelijke verplichtingen voor zorginstellingen.
Wat hebben we daarvoor gedaan? Vanuit deze taak zorgt de GGD voor het op een verantwoorde en kwalitatief hoogwaardige manier leveren van zorg. Voor de certificering van de GGD heeft in juli de tussentijdse audit voor het kwaliteitscertificaat plaatsgevonden. De certificerende instelling heeft aangegeven een volwaardig en volwassen kwaliteitssysteem te zien. Aandachtspunten voor komend jaar zijn het voorzetten van interne audits, de registratie van bevoegd- en bekwaamheden en evaluatie van de samenwerking met partners. Vanuit het oogpunt van opleidingsinstelling heeft de GGD in 2020: • Vijf Haase Praat bijeenkomsten gehouden. Vier van de vijf zijn online gehouden. Met deze onlinebijeenkomsten is GGD-breed en met JGZ-professionals kennis gedeeld over o.a. Corona, euthanasie, Filosofie in de Publieke gezondheid en samenwerken in de academische werkplaats; • Trusted Advisor trainingen gegeven aan GGD medewerkers; • medewerkers tijdens het Thuiswerken gewezen op E-learnings en andere online trainingsmogelijkheden;
Deel 1 Jaarverslag
pagina 19
• •
meerdere Artsen in Opleiding (AIOS) Infectieziektebestrijding opgeleid binnen het Landelijk Werkgeverschap; meerdere stages aan studenten van divers, aan Publieke Gezondheid gerelateerde opleidingen aangeboden.
In 2020 zijn 29 klachten over de reguliere activiteiten van GGD Haaglanden binnengekomen. Verreweg de meeste klachten zijn door interne behandeling of bemiddeling naar tevredenheid van de klager afgehandeld. Voor klachten over de uitvoering van de coronabestrijding is een aparte procedure opgesteld. In het kader van de interne procedure Veilig Incidenten Melden (VIM) zijn in 2020 36 meldingen ontvangen en behandeld (waarvan 6 corona gerelateerd).
Wat hebben we daarbij ingezet? Taak
Gerealiseerde lasten
Taken van de GGD als zorginstelling
€ 514.000
5.3 Publieksinformatie Wat hebben we bereikt? De GGD levert en ontsluit kennis over gezondheid, ziektepreventie en gezondheidsvoorzieningen door middel van publieksinformatie. De GGD doet dit onder andere met een professioneel ingevoerd centraal frontoffice, maar ook door de uitleen van professioneel (voorlichtings- en les) materiaal.
Wat hebben we daarvoor gedaan? Het informatiecentrum is op alle werkdagen van 8.30 tot 17.00 uur en op zaterdag en zondag van 8.30 tot 13.00 uur bereikbaar geweest. Het aantal telefonische consulten ligt in 2020 lager dan geprognosticeerd. Dit komt enerzijds door de uitbraak van het coronavirus waardoor andere onderwerpen ook bij burgers/professionals minder aan de orde waren. De corona gerelateerde vragen zijn grotendeels beantwoord in het Corona Callcenter en daarmee geen onderdeel van deze aantallen. Anderzijds is de overloop van telefonisch verkeer vanuit TBC in 2020 drastisch afgenomen vanwege een nieuw telefoonsysteem dat bij TBC in gebruik is genomen. Naast de contactmomenten is in 2020 116 keer lesmateriaal uitgeleend. Indicator Telefonische contactmomenten E-mail contactmomenten
Realisatie 2019 27.437 2.234
Prognose 2020 30.000 2.500
Realisatie 2020 23.098 3.586
Wat hebben we daarbij ingezet? Taak Publieksinformatie
Deel 1 Jaarverslag
Gerealiseerde lasten -
pagina 20
Programma Corona In het voorjaar van 2020 is de wereld opgeschrikt door de uitbraak van het coronavirus (COVID-19). Deze uitbraak ontwikkelde zich tot een pandemie met enorme gevolgen voor de volksgezondheid. In de eerste twee maanden van het jaar kwamen er veel vragen over het coronavirus binnen bij GGD Haaglanden en bereidde de GGD zich voor op een grootschalige uitbraak door bijvoorbeeld het trainen van personeel en uitwerken van scenario’s. Na de eerste melding in regio Haaglanden eind februari is de GGD direct opgeschaald naar crisis-organisatie. Vanaf maart is er een callcenter ingericht om de grote hoeveelheid vragen over verschillende onderwerpen rondom het coronavirus te kunnen beantwoorden (zie ook paragraaf publieksinformatie). Ook is sterk ingezet op het testen en bron- en contactonderzoeken. Op 6 april is een teststraat in Nootdorp geopend, in eerste instantie voor het testen van zorgmedewerkers met klachten, maar later voor meer groepen en uiteindelijk voor de hele bevolking. Voor de bestrijding van het coronavirus heeft de GGD vanaf 1 juni een apart (tijdelijk) programma georganiseerd: Programma Corona. Het Programma Corona richt zich op de hoofdtaken: callcenter, testproces, BCO en wordt ondersteund door een expertisebureau. Het Programma Corona bestaat hoofdzakelijk uit extern personeel. Daarnaast nemen ook medewerkers van GGD Haaglanden hieraan deel.
Besmettingen Onderstaande grafiek geeft het verloop van het aantal nieuwe besmettingen per week weer, sinds de eerste bevestigde besmetting op 29 februari 2020. Tijdens de hoogste piek, in week 43, waren er meer dan 5.000 nieuwe besmettingen.
Deze grafiek laat duidelijk het effect zien van de wijziging in het testbeleid na juni. Tijdens de eerste golf, in april, is vrijwel alleen op COVID-19 getest in de ziekenhuizen, bij zorgpersoneel en bij patiënten met risico op een ernstig verloop. Andere mensen met een mogelijke besmetting werden niet getest en daarmee niet geregistreerd. Sinds 1 juni kan iedereen met klachten zich laten testen; dit is terug te zien in de veel grotere aantallen bevestigde besmettingen tijdens de tweede en derde piek.
Deel 1 Jaarverslag
pagina 21
Ondanks het veel lagere aantal bevestigde besmettingen, was de eerste piek in april niet minder ernstig. Onderstaande grafiek toont het aantal overledenen met COVID-19 per week in Haaglanden.
Het grootste aantal overledenen werd gemeld in week 16. Toch was, ondanks de piek in de eerste golf, het aantal overledenen in de tweede golf eigenlijk hoger; in week 13 t/m 24 ging het om 351 sterfgevallen, in week 39 t/m 1 om 401. Het aantal besmettingen en overledenen in de laatste weken van 2020 laat zien dat COVID-19 nog niet op zijn retour is. Hopelijk gaat de grootschalige vaccinatie dit jaar uitkomst bieden. Meer cijfers over COVID-19 in Haaglanden zijn te vinden op het Corona-dashboard.
Callcenter Het callcenter is de plek binnen GGD Haaglanden waar corona gerelateerde vragen terecht komen. Vragen kunnen variëren van inwoners met vragen over testen en uitslagen, vragen van instellingen over hygiëne maatregelen tot vragen en opmerkingen over actualiteiten. Het callcenter is gedurende werkdagen tijdens kantooruren bereikbaar en in het weekend en op feestdagen tijdens aangepaste openingstijden. Afspraken worden in principe niet via het callcenter van GGD Haaglanden gemaakt, maar via het landelijk callcenter 0800-1202 of de website www.coronatest.nl. In de periode van juni tot en met augustus kwamen er doordeweeks gemiddeld 370 en in het weekend 120 telefonische vragen binnen bij het callcenter. Vanaf september liep dat op naar gemiddeld meer dan 500 per dag. Onderstaande grafiek toont de aantallen telefonische vragen die door de GGD zijn beantwoord vanaf juni (totaal 90.000).
Deel 1 Jaarverslag
pagina 22
Testen Nu het jaar 2020 is afgesloten, is het aardig om kort terug te blikken op hoe GGD Haaglanden heeft gepresteerd ten opzichte van de andere regio’s. Testen
35.935 3.622
GGD Haaglanden 40.441 4.960
10,4%
12,3%
Doorlooptijden
Landelijk
Gemiddelde afspraak aangemaakt – afname Gemiddelde afname – uitslag in CoronIT Gemiddelde uitslag in CoronIT – afspraak afgerond Gemiddelde afname – afspraak afgerond
22,8 uur 22,1 uur 9,8 uur
GGD Haaglanden 20,7 uur 19,6 uur 9,4 uur
31,8 uur
29,3 uur
Gemiddeld aantal testen per 100.000 inwoners Gemiddeld aantal positief testen per 100.000 inwoners Gemiddeld percentage positieve uitslagen
Landelijk
Teststraten Op 9 maart 2020 begon de GGD op kleine schaal met het testen op COVID-19 met teams ter plaatse om monsters af te nemen. Toen in het voorjaar van 2020 het aantal testen toenam, is er een eerste testpunt ingericht. Hier konden mensen met de auto langsrijden en vanuit de auto bemonsterd worden. Zo namen GGD-medewerkers enkele tientallen testen per dag af, bij zeer specifieke doelgroepen. Op de eerste testlocaties werkten medewerkers van diverse afdelingen van de GGD. Gelijktijdig is er op het Westeinde een team geformeerd dat zorgde voor aanmelding, registreren, indiceren, planning, bronen contactonderzoek, uitslagen verwerken en doorgeven. Op 1 juni zat de GGD op 3.300 testen per week op één testlocatie. Begin oktober nam de GGD op 24.000 testen per week af op zeven locaties. Eind 2020 waren er tien teststraten, verspreid over de hele regio, waar tot 29.000 testen per week werden afgenomen.
Deel 1 Jaarverslag
pagina 23
Moment Voorjaar 2020
Locatie Nootdorp
Soort Testpunt
3 april 2020
Nootdorp
Teststraat
2 juni 2020
Nootdorp
Juni 2020 Juni 2020
30 juli 2020
24 augustus 2020 21 september 2020
Begin oktober 2020
Bijzonderheden Vanuit de auto bemonsterd Parkeergarage van het Van der Valk hotel. Parkeergarage van het Van der Valk hotel Achter het Van der Valk hotel
Drive-throughteststraat Naaldwijk en Mobiele/ Leidschendam kleinere testunit Haaglanden Mobiele en In samenwerking met thuistesthet Rode Kruis. teams. Den Haag Centraal In samenwerking met gelegen locatie het HMC (locatie in Den Haag, Westeinde) in de Lange vooral voor Lombardstraat. fietsers en voetgangers Den Haag Tweede grote Op het terrein van het drive-throughBronovo Ziekenhuis. teststraat Delft Testlocatie Na diverse uitbraken in ingericht in een Delft. bestaand gebouw aan de Bieslandsekade 24.000 testen per week op zeven locaties