Bijlage 6 - Memo 'Afweging en keuze locatie asielopvang en flexwonen'

Afweging en keuze voor locatie asielopvang en flexwonen De uitgangspunten De op 29 juni 2023 door de gemeenteraad vastgestelde startnotitie bevat kaders waarmee rekening moet worden gehouden bij het zoeken naar een geschikte locatie. Die kaders geven richting aan welke locaties wel, minder of niet geschikt zijn om de opgave te realiseren. De kaders zijn: a. De opgave voor asielzoekers komt bovenop andere woningbouwplannen; b. De asielopvang komt niet op locaties waar, voor de duur van de asielopvang, woningbouw is gepland; c. Parallel aan de asielopvang worden flexwoningen voor bijzondere doelgroepen en starters gerealiseerd; d. De duurzame opvang heeft minimaal een duur van 5 jaar en maximaal 10 jaar; e. Op één locatie worden minimaal 150 en maximaal 300 plekken gerealiseerd; f. Bij voorkeur een gecombineerde locatie met flexwoningen te realiseren; g. In te zetten op integratie en participatie van asielzoekers; h. In de samenwerking met het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers zo veel mogelijk de regie te nemen; i. Niet te kiezen voor vrijwillige aanmelding bij het Rijk; j. De asielopvang komt niet op locaties die in de omgevingsvisie zijn aangeduid met de gebiedsprofielen natuur- en recreatielandschap, agrarisch veenweidelandschap en natuurlandschap.

Op basis van een aangenomen motie kan een locatie voor opvang bestuurlijk pas in overweging worden genomen of verder in procedure gebracht, als zeker is dat de provincie met gebruik van die locatie akkoord gaat. Met inachtneming van deze kaders is de zoektocht begonnen naar geschikte locaties. Daartoe zijn een aantal door de gemeenteraad meegegeven kaders verder door vertaald. Zo betekent het “inzetten op integratie en participatie van asielzoekers” dat de locatie bij voorkeur tegen één van onze kernen aan zou moeten liggen. Het realiseren van 150-300 opvangplekken in combinatie met flexwoningen op één locatie betekent bovendien dat de gezochte locatie van voldoende omvang moet zijn, minimaal 4 á 5 hectare. De inwerkingtreding van de Spreidingswet per februari 2024 maakte dat onze opgave nog wat hoger zal zijn dat het kader dat de gemeenteraad ons heeft meegegeven, te weten 397. We houden daar bij de beoordeling van de locaties wel rekening mee, zodat wanneer de gemeenteraad alsnog besluit het aantal te realiseren plekken aan te laten sluiten bij de opgave die voortkomt uit de Spreidingswet, de locatie dit niet onmogelijk maakt. Inmiddels is er een nieuwe regering, en het hoofdlijnenakkoord dat door de regeringspartijen is overeengekomen kan gevolgen hebben voor het rijksbeleid ten aanzien van asielopvang in zijn algemeenheid en de Spreidingswet in het bijzonder.

Zolang de wet er is, zijn wij gehouden daaraan uitvoering te geven. De locaties Het grondgebied van de gemeente is groot, maar het aantal geschikte locaties om asielopvang in combinatie met flexwoningen te realiseren is toch maar beperkt, mede gezien de kaders die zijn gesteld. Simpel gezegd:  Het mag niet in onze groengebieden  Het mag niet in gebieden waar binnen 10 jaar permanent gebouwd gaat worden  Het moet bij voorkeur tegen bestaande kernen aan  Het moet bij voorkeur van voldoende omvang zijn om zowel asielopvang als flexwoningen op te realiseren

1

Naast de uitgangspunten van de gemeenteraad is het college ook van mening dat de locatiekeuze niet ten koste mag gaan van de bestaande ruimte op bedrijventerreinen. Immers er is (regionaal) een tekort aan deze ruimten. Gebruik maken van deze ruimten gaat ten koste van de economische ontwikkeling. Relevant is voorts de eigendomssituatie. Bij voorkeur zou de grond in handen van 1 eigenaar moeten zijn, meerdere eigenaren zal mogelijk tot langlopende onderhandelingen leiden om de grond ter beschikking te krijgen. Op het moment dat het gaat om locaties dan beseffen wij ons goed, dat elke locatie voor- en nadelen kent. Het kiezen voor een locatie betekent dat een andere bestemming de komende ca. 10 jaar niet mogelijk zal zijn. Een locatie zonder enig nadeel zal moeilijk te vinden zijn. Dit alles heeft geleid tot een 7 tal locaties die we hebben gewogen. De locaties die wij nader hebben onderzocht zijn: 1. Opslagterrein gemeente Sportlaan (naast de IJsvereniging) 2. Noordweg/Nootdorpseweg - Rijskade 3. Oude Polder 4. Boezemvaart (tussen Katwijkerlaan en Boezem West) 5. Balijade (tussen noordzijde Katwijkerlaan en bestaande kassen) 6. Locatie voormalig afvalbrengstation Avalex 7. Locatie Sideron, Klapwijkselaantje

Locatie 4 t/m 7 De locaties 4 tot en met 7 zijn allen te klein om de totale opgave van zowel vluchtelingenopvang als flexwoningen te kunnen realiseren. De locatie Boezemvaart is ongeveer 2,8 hectare groot (gemeentelijk eigendom en daarmee niet van voldoende omvang om het gehele programma van opvang en flexwonen te realiseren. De bruikbaarheid van het kavel neem bovendien af omdat afstand moet worden gehouden tot de veendijk langs de Pijnackerse Vaart én de zittende bedrijven op Boezem West. De locatie ligt bovendien enigszins geïsoleerd ten opzichte van de bebouwde kom. Tot slot wordt deze locatie betrokken bij het omgevingsprogramma Boezem West, en kan het een belangrijke rol spelen bij de uitbreiding en/of eventuele herstructureringsplannen van Boezem West. Dit alles overziend vinden wij deze locatie niet geschikt voor de opgave. De locatie Balijade is ongeveer 3,4 hectare groot, waarvan 1,2 hectare in gemeentelijk eigendom en 2,2 hectare in particuliere handen. De locatie is niet groot genoeg voor de totale opgave van opvang en flexwonen. In de komende jaren zal daarnaast gewerkt gaan worden aan de Katwijkerlaan, en aan de damwandconstructie wat de bruikbaarheid van het perceel beperkt. De ligging is geïsoleerd ten opzichte van de bebouwde kom.

De locatie ligt weliswaar in een transformatiegebied, maar het ligt niet in de lijn der verwachting dat de provincie binnen afzienbare tijd toestemming geeft deze locatie voor woningbouw te gaan ontwikkelen. Wat dat betreft zou deze

2

locatie wel kunnen. Niettemin zijn de nadelen van deze locatie zodanig groot dat wij deze locatie niet geschikt vinden voor de opgave.

De locatie van het voormalig afvalbrengstation Avalex in Nootdorp is eigendom van de gemeente, en heeft een omvang van ca. 1,3 ha. De locatie is dan ook veel te klein voor de integrale opgave en wordt dan ook niet verder meegewogen. Wel wordt momenteel onderzocht of op deze locatie alleen flexwoningen kunnen worden gerealiseerd. We zijn daarover in gesprek met woningcorporatie Staedion en met de omgeving is een participatietraject gestart. De locatie Sideron aan het Klapwijkselaantje heeft een omvang van ca. 1,5 hectare en is eigendom van NS Vastgoed. Ook deze locatie is veel te klein voor de totale opgave van vluchtelingenopvang en flexwoningen . De ligging ten opzichte van voorzieningen, en de bereikbaarheid van de locatie is bovendien minder gunstig. Om die reden wordt deze locatie niet verder meegewogen in dit onderzoek.

Om meerdere en soms verschillende redenen zijn bovengenoemde locaties derhalve niet geschikt voor de totale opgave. Daar kan veranderen wanneer de opgave zou worden “geknipt”. Dat kan in principe op 2 manieren. Ofwel het loskoppelen van asielopvang en flexwoningen. Of het ontwikkelen van meerdere kleine(re) asiellocaties op verschillende locaties. Wij vinden het loskoppelen van de combinatie tussen asielopvang en flexwoningen ongewenst. Juist deze combinatie zorgt voor maatschappelijk draagvlak omdat naast een bijdrage aan het probleem van de vluchtelingenopvang ook gewerkt wordt aan het huisvestingsprobleem voor onze eigen inwoners. De combinatie kan juist ook voor dynamiek en integratie leiden. Ook het ontwikkelen van meerdere kleine(re) asiellocaties moet sterk worden ontraden. Het CAO ontwikkelt bij voorkeur locaties met een omvang van minimaal 250 personen. Bij een dergelijke omvang kan het COA namelijk een volwaardige en zelfstandige opvanglocatie ontwikkelen, die voldoet aan de reguliere kwaliteits- en voorzieningenstandaarden van het COA (zoals beveiliging en begeleiding). Bij een opvanglocatie van een dergelijke omvang zijn zowel de basisdienstverlening geborgd als ook plustaken zoals gezondheidszorg, taallessen, voorinburgering en recreatieve activiteiten (ambulant) beschikbaar.

Naarmate de opvanglocatie kleiner wordt, is ook de beschikbare tijd voor de organisatie hiervan binnen het COA team minder. Een kleinere opvanglocatie vraagt dus meer inzet van de gemeente, maatschappelijke partners en lokale voorzieningen en hierdoor hogere kosten. Wij ontraden dan ook de opgave te knippen, en vooralsnog te kiezen voor een locatie waar de totale opgave op zou kunnen worden gerealiseerd.

3

Locatie 1 t/m 3 Kijkend naar de beschikbare ruimte voor de gecombineerde ontwikkeling van asielopvang en flexwoningen wel plaatsvinden op de locaties “opslagterrein gemeente Sportlaan” (naast de IJsvereniging), “Noordweg/Nootdorpseweg - Rijskade” en in de “Oude Polder” (ten oosten van de wijk Klapwijk). Naast het feit dat deze locaties van voldoende omvang zijn, zijn ze ook allen in handen van 1 eigenaar. Over deze 3 locaties hebben wij ook contact gehad met zowel het COA als de provincie. De locatie Oude Polder is een locatie van ruim 10 hectare en is in handen van de gemeente. De grond heeft een glastuinbouwbestemming. Strategisch gezien is dit voor de gemeente een belangrijke locatie. In de Omgevingsvisie heeft de gemeente een viertal locaties aangewezen als transformatiegebieden naar woningbouw. In die transformatiegebieden zitten nog een behoorlijk aantal glastuinbouwbedrijven die zouden moeten verplaatsen (of beëindigen) om de transformatie mogelijk te maken. Tegelijkertijd heeft de gemeente uitgesproken het netto glasareaal in stand te willen houden. Om die ambities te kunnen realiseren is grond nodig die beschikbaar is om bedrijven een alternatief te kunnen bieden. De Oude Polder is zo’n locatie. Zo beschouwd is de Oude Polder cruciaal om de strategische ruimtelijke doelen van de gemeente in de komende jaren te kunnen realiseren.

Daarom menen wij dat ervan moet worden afgezien deze locatie in het onderzoek verder uit te werken. De locatie Sportlaan is eigendom van de gemeente en is ongeveer 5,8 hectare groot, van voldoende omvang voor de volledige opgave. De locatie is in het verleden gebruikt als vuilstort, en is op bepaalde plekken vervuild. Maatregelen moeten daarom worden getroffen om de locatie voor bebouwing geschikt te maken, mogelijk tegen aanzienlijke extra kosten. Bovendien is de locatie in de afgelopen periode behoorlijk volgroeid met bomen en struiken. De kans is reëel dat maatregelen moeten worden getroffen in het kader van de Flora en Faunawet. Als voordeel van de locatie kan worden gezien dat de locatie vlakbij de bebouwde kom ligt, maar toch enigszins geïsoleerd. Nadeel van deze locatie is dat de ontsluiting via de Sportlaan gaat lopen, waar op bepaalde momenten druk verkeer is als gevolg van sportactiviteiten en het Stanislas college. Op andere momenten is de Sportlaan juist ook weer heel rustig, met een beperkte sociale controle. De provincie is geen voorstander van deze locatie. Zij vindt dat deze locatie, op het moment dat de locatie aan zijn huidige bestemming wordt onttrokken, een “groene” bestemming zou moeten krijgen, gezien de ligging tegen de bestaande groengebieden aan.

Het COA vindt de locatie ook minder geschikt, gezien de huidige groene inrichting (Flora en Faunawet) en de onzekerheid met betrekking tot de aanwezige verontreiniging. De locatie tussen de Noordweg/Nootdorpseweg en de Rijskade heeft een omvang van ongeveer 9 hectare en is

4

eigendom van BPD Ontwikkeling BV, een projectontwikkelaar. De locatie is van ruim voldoende omvang om de totale opgave op een goede manier vorm te geven. Er zijn wel beperkingen, zoals een afstand die in acht moet worden genomen ten opzichte van het naastgelegen tuinbouwbedrijf, de tennisbanen en verdere bebouwing. Daarnaast moet rekening worden gehouden met een hogedruk-gasleiding en een warmteleiding die het gebied doorkruisen. De omvang van de locatie is echter groot genoeg. De ligging ten opzichte van de bebouwde kom is uitstekend, voorzieningen zijn gemakkelijk te bereiken. Aandachtspunt is wel een goede en veilige de ontsluiting op de Noordweg/Nootdorpseweg en een goede langzaam verkeer route. De locatie ligt in één van de in de Omgevingsvisie aangegeven transformatiegebieden. Dat betekent dat in de toekomst woningbouw op deze locatie wordt voorzien. Mede gezien de ligging van het tuinbouwbedrijf Ammerlaan in het gebied, maar ook de huidige opvatting van de provincie over dit gebied is het niet de verwachting dat binnen 10 jaar de locatie voor permanente woningbouw in gebruik kan worden genomen. Deze locatie heeft de voorkeur van het COA, de grondeigenaar wil in principe meewerken. De provincie heeft aangegeven in te kunnen stemmen met het gebruik van deze locatie voor de asielopvang in combinatie met flexwonen.

Conclusie Het onderzoek is gestart met 7 locaties, waarvan er 4 (Boezemvaart, Balijade, afvalbrengstation Nootdorp en Sideron (Klapwijkselaantje) afvallen omdat ze te klein zijn voor de totale opgave. Het splitsen van de opgave wordt door ons niet als een gewenste optie gezien. Er bleven daarna 3 locaties over, die zodanig van omvang zijn dat de totale opgave er gemakkelijk op kan worden gerealiseerd. De locatie Oude Polder zien wij niet als een gewenste optie, omdat deze locatie van groot strategisch belang is om onze ruimtelijke doelen rondom de transformatiegebieden te kunnen realiseren. De locatie is nodig als “schuifruimte” om tuinbouwbedrijven uit de transformatiegebieden een alternatieve locatie te kunnen aanbieden. Ook de locatie Sportlaan zien wij niet als een realistische optie, nu, naast een aantal andere nadelen, de provincie heeft aangegeven deze locatie niet te zullen ondersteunen. Gezien het bovenstaande zijn wij van mening dat de locatie tussen de Noordweg/Nootdorpseweg en de Rijskade de beste locatie is voor de opgave waarvoor wij staan. De locatie is groot genoeg voor de integrale opgave en biedt ruimte toe te werken naar een kwalitatief goede invulling en inrichting.

In de Omgevingsvisie is deze locatie al aangegeven als transformatiegebied naar woningbouw, er ontstaat nu ook een kans deze locatie versneld te transformeren, waarbij het belangrijk is vast te stellen dat naast opvang van asielzoekers hiermee ook de ruimte ontstaat een substantieel aantal flexwoningen te realiseren voor onze reguliere woningbehoefte. Aandachtspunt is wel een goede ontsluiting voor auto- en langzaam verkeer. De ligging ten opzichte van voorzieningen is uitstekend, wat ook voor het COA aanleiding is deze locatie te ondersteunen (zie intentieovereenkomst in de bijlage). Ook de provincie gaat, ondanks strijdigheid met de provinciale verordening, akkoord met deze locatie voor asielopvang en flexwonen (zie brief GS in de bijlage), en de grondeigenaar is bereid aan deze ontwikkeling medewerking te verlenen (zie intentieovereenkomst in de bijlage). Over de mogelijke inrichting van de locatie is nog alle ruimte van gedachten te wisselen, juist ook met de omgeving. Wel menen wij een aantal belangrijke uitgangspunten nu al te kunnen stellen. Het deelgebied aan de kant van de Rijskade zien wij als gebied waar de opvang van asielzoekers moet plaatsvinden. Aan de zijde van de Noordweg/Nootdorpseweg zullen de flexwoningen worden gerealiseerd. De ontsluiting van het gebied zal uitsluitend via de kant van de Noordweg/Nootdorpsweg plaatsvinden, dus niet via de Rijskade.

Dit leidt tot het volgende kaartbeeld:

5

De ontwikkelplannen zullen na positieve besluitvorming door de gemeenteraad verder worden uitgewerkt. De opbrengst uit het participatietraject wordt meegenomen bij de verdere uitwerking. Inwoners en andere betrokken zullen via deelname aan een klankbordgroep een rol krijgen.

6