Document · PDF

Bijlage 4 - Werkboek Oostland

Raad Besluitvorming 1 juni 2023, gemeente Pijnacker-NootdorpBij agendapunt: Afronding Haalbaarheidsonderzoek Verlengde Komkommerweg24.997 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 3

Dit komt voor in alle gemeenten, maar vooral in de gemeente Zuidplas. Dit glas zal op termijn verdwijnen, omdat daarvoor geen perspectief wordt gezien in de huidige context en naar de toekomst toe. Dit betreft geïsoleerde of solitaire glastuinbouwbedrijven waarvoor de noodzakelijke randvoorwaarden of condities niet aanwezig zijn of zullen komen om te voldoen aan de criteria van duurzame glastuinbouw. In totaal is er in het Oostland 1.630 hectare fysiek glas aanwezig.

4.2.2

Ruimte voor ontwikkeling

In deelgebieden waar glastuinbouw zowel voorkomt in het bestemmingsplan als in de Verordening Ruimte is er nog ruimte

TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE

voor glastuinbouwontwikkeling. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen inbreiding van glas binnen een gebied (braakliggende kavels) en specifieke ontwikkelgebieden waar nu nog geen tuinbouw is. Tot de laatste categorie behoren delen van FES Oostland, de Noordpolder, het gebied tussen de A12 en de Bredeweg, de Swanla Driehoek, Knibbelweg Oost en Glasparel+. Daarbij zij opgemerkt dat de Swanla driehoek vanwege de structuur niet geschikt geacht wordt voor uitbreiding van glas. De overige ontwikkelgebieden kunnen onder meer ingezet worden voor verplaatsing van glastuinbouwbedrijven die vanwege functieverandering willen verkassen. De onderstaande tabel toont de hoeveelheden hectares voor inbreiding en voor mogelijkheden voor ontwikkeling in het Oostland. De cijfers zijn gebaseerd op een momentopname. Zeker wat betreft de inbreidingslocaties gaan de ontwikkelingen door en kunnen er tussentijds nieuwe bedrijven gerealiseerd zijn. DEELGEBIED GLAS

Inbreiding locaties

Ontwikkelgebieden (hectares)

Pijnacker west

Nootdorp Dwarskade

Noukoop Baljade

FES Oostland

Noordpolder

Warmoeziersweg

Oosteindse Polder

Overbuurtse Polder zuid

Overbuurtse Polder Noord

Wilgenlei

Chrysantenweg

Wilde Venen

Knibbelweg

Nieuwerkerk

Bredeweg incl. Glasparel+

van Dordt Kroonweg Totalen (hectares)

16 18

17 40

119

237

WERKBOEK OOSTLAND

Boskoop

Gemeente Waddinxveen

Optelkaart glas Van Bergen Kolpa Architecten | REBEL Group | Wageningen UR | Sweco

Zoetermeer

in opdracht van: Provincie Zuid-Holland, Gemeentes Pijnacker-Nootdorp, Lansingerland, Waddinxveen, Zuidplas

30 K M SG

Nootdorp

20 K K SG

30+ K K SG

20 G M SG

Pijnacker

2000-2010

1990-2000

30+

< 1990

20 G G SG

Gouda

Bleiswijk

Zevenhuizen

20 G M SG 13 13

Gemeente Lansingerland

30+ G 30+ G 8 M S G S

10 30 G K SG

Bergschenhoek

20 G M SG

Gemeente Zuidplas

14 20 G G SG

16 30+ G K S

Berkel en Roderijs

> 2010

20 K K G

20 G M SG

15 Waddinxveen

Delfgauw

leeftijd

Delft

verkaveling KG teeltsoort SG

Bronnen: Inventarisatie Oostland, Grootscholten Consultancy, 2018

Legenda

15 20 G G SG

30 K Gemeente Pijnacker-Nootdorp M SG

Status: definitief Datum: 16 september 2019

Moerkapelle

30 K M SG

Schaal 1 : 75.000 Formaat: A3

leeftijd 10/30+ bedrijfsgrootte GMK

30 G K S

Moordrecht

bedrijfsgrootte Nieuwerkerk aan den IJssel

groot bedrijf 5 >10ha. (G) middelgroot bedrijf 2 > 5ha. (M) klein bedrijf < 2ha. (K) verkaveling

kleinschalige verkaveling

grootschalige verkaveling

Rotterdam

Capelle aan den IJssel

teeltsoort

sierteelt

groente

Deelgebieden glas

Pijnacker West

Oosteindse Polder

Nootdorp Dwarskade

kernen

Bredeweg incl. Glasparel+

(inter) nationale wegen (A/E-wegen)

Noukoop Balijade (incl. noordzijde Katwijkerlaan)

Overbuurtse Polder Zuid (scheiding Anthuriumweg) Overbuurse Polder Noord (scheiding Anthuriumweg)

Knibbelweg (Noordwesten van N219) Nieuwerkerk (Zuidoosten van N219)

FES Oostland

Wilgenlei

Van Dort Kroonweg/Plasweg

regionale wegen (N-wegen)

Noordpolder

Chrystantenweg

gemeentegrens

Warmoeziersweg

Wilde Veenen

TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE

WERKBOEK OOSTLAND

Uit de tabel blijkt dat er voor 119 hectare aan inbreidingsruimte is en nog voor 237 hectare aan ontwikkelruimte. Dit betekent dat er in het Oostland nog ruimte is voor uitbreiding van het glastuinbouwareaal, een verdere ketenintegratie op tuinbouwbedrijven en voor het faciliteren van bedrijven die moeten verplaatsen. Dit biedt zowel kansen voor gebieden waar herstructurering en functieverandering een rol gaan spelen als voor de schaalvergroting van bestaande bedrijven.

4.3

OPTELKAART GLAS

De Optelkaart glas combineert de analysekaarten over leeftijd, verkaveling, schaalgrootte en teeltsoort. Deze aspecten zeggen allemaal iets over de ruimtelijke staat en de kenmerken van de verschillende gebieden voor de glastuinbouw. Per deelgebied zijn deze kenmerken samengebracht in een assenkruis: Ten aanzien van de leeftijd zijn de gebieden in vier leeftijdscategorieën ingedeeld. De gebieden met kassen van overwegend jongere leeftijd (>2010) zijn met een 10-jr aangeduid tot de gebieden met overwegend oudere kassen (<1990) die met 30+jr zijn aangeduid. Ten aanzien van verkaveling zijn de gebieden met een grootschalige verkaveling met een G en met een kleinschalige verkaveling met een K. Ten aanzien van de bedrijfsgrootte zijn de gebieden met overwegend grote kassen (5>10ha en groter) met een donkergroene kleur aangeduid. De gebieden met overwegend middelgrote kassen (2>5ha) met een middelgroene kleur en gebieden met overwegend kleine kassen (<2ha) met een lichtgroene kleur. Tot slot zijn de gebieden waar overwegend sierteelt voorkomt met een S aangeduid en gebieden waar overwegend groenteelt voorkomt met een G. Gebieden waar beide teeltsoorten in ongeveer gelijke mate voorkomen aangeduid met een SG.

In hoofdstuk 5 wordt per deelgebied hier verder op ingegaan. Voor de meeste deelgebieden ligt er een herstructureringsopgave. Voor enkele gebieden lijkt functieverandering op de korte of middellange termijn voor de hand te liggen. Dit betreft de Dwarskade (2), een deel van Balijade (3), Zuidoostelijk deel Warmoeziersweg (6), Chrysantenweg (11), en Nieuwerkerk (14). De reden om deze gebieden op korte of middellange termijn voor functieverandering aan te merken heeft te maken met: - De structuur van het gebied (kleinschalig kavels) waardoor het gebied lastig te herstructureren is; - Gebrekkige bereikbaarheid - Weinig ondernemerschap/opvolging; - Moeilijk (energetisch) te verduurzamen; - Goede kansen in het gebied voor een andere functie. Tot slot is er nog een vierde categorie. Op zich kunnen bedrijven in deze gebieden nog wel een tijd vooruit maar op langere termijn is het niet de verwachting dat op die locaties de glastuinbouw zich handhaaft, onder andere omdat het gebied moeilijk te herstructureren is. Op dit moment is in deze gebieden een andere functie voor het gebied niet direct voor de hand liggend. In deze categorie vallen De Wilde Venen (12) en het gebied aan de van Dort Kroonweg (16). In de volgende paragrafen wordt ingegaan op de kansen die er zijn voor modernisering en herstructurering (4.4) en voor functieverandering (4.5)

Gebieden met oud glas, kleinere bedrijven en kleinschalige verkaveling, bieden voor die bedrijven waarschijnlijk geen toekomstperspectief voor de lange termijn. Wel kunnen die gebieden interessant zijn voor andere (naburige) bedrijven om uitbreiding- of schuifruimte te creëren. De optelkaart glas laat zien dat een aantal deelgebieden in het Oostland er qua structuur goed voorstaat. Dat wil niet zeggen dat er helemaal niets in deze gebieden moet gebeuren: er moet gekeken worden of schaalvergroting voor die bedrijven die dat nodig hebben, in deze gebieden op termijn mogelijk is en of dat daarvoor belemmeringen zijn door in de weg liggende obstakels als bijvoorbeeld woningen. Sommige bedrijven kunnen met de huidige schaalgrootte volstaan, bijvoorbeeld omdat ze overstappen op teelten met een hoger rendement (zoals specialties) of kunnen telen tegen een lagere kostprijs.

WERKBOEK OOSTLAND

TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE

WERKBOEK OOSTLAND

Boskoop

Gemeente Waddinxveen

Kansenkaart Herstructurering en Functieverandering Van Bergen Kolpa Architecten | REBEL Group | Wageningen UR | Sweco

Zoetermeer

in opdracht van: Provincie Zuid-Holland, Gemeentes Pijnacker-Nootdorp, Lansingerland, Waddinxveen, Zuidplas

Nootdorp

12 26

Moerkapelle

Schaal 1 : 75.000 Formaat: A3

24 Gemeente Pijnacker-Nootdorp

Status: definitief Datum: 16 september 2019

Bronnen:

Anjerweg/ Albert van ’t Hartweg

5 Pijnacker

Bleiswijk

13 13 Zevenhuizen

28 13

Delfgauw

middelgroot bedrijf 2 > 5ha.

Gemeente Lansingerland

klein bedrijf < 2ha. herstructurering glas

36 34 35

Gouda

Gemeente Zuidplas

8 6

Berkel en Roderijs

16 33

Delft

groot bedrijf 5 >10ha.

A.H. Verweijweg

3 4

Legenda

Waddinxveen

Bergschenhoek

functieverandering

14 Moordrecht

7 29

op lange termijn niet duurzaam

22 21

kernen (inter) nationale wegen (A/E-wegen)

regionale wegen (N-wegen)

Nieuwerkerk aan den IJssel

gemeentegrens

Rotterdam

Deelgebieden glas

Deelgebieden agrologistiek en overige bedrijvigheid

Bedrijventerrein Oost Ambacht

Hoefslag

Hoogeveenen

Distripark A12

Knibbelweg (Noordwesten van N219) Nieuwerkerk (Zuidoosten van N219)

Heron

Bleizo

Kleine Vink

Bedrijvenpark Coenecoop

Bredeweg incl. Glasparel+

De Boezem West en Oost

Greenparc Bleiswijk / Klappolder

Gouwe Park

Zuid I en II

Van Dort Kroonweg/Plasweg

Bedrijvenpark Ruyven/Emerald

Prisma Bedrijvenpark

Businesspark Vredenburgh (Glasparel+)

Brugweg

Chrystantenweg

Bedrijventerrein Oudeland

Bedrijventerrein Moerkapelle

LogistiekPark A12

Industrieterrein Noord

Wilde Veenen

Bedrijventerrein Weg en Land

Nijverheidscentrum

(Ecopark) A12 Noord

Pijnacker West

Oosteindse Polder

Nootdorp Dwarskade

Noukoop Balijade (incl. noordzijde Katwijkerlaan)

Overbuurtse Polder Zuid (scheiding Anthuriumweg) Overbuurse Polder Noord (scheiding Anthuriumweg)

FES Oostland

Wilgenlei

Noordpolder

Warmoeziersweg

Capelle aan den IJssel

TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE

WERKBOEK OOSTLAND

4.4 KANSENKAART HERSTRUCTURERING EN FUNCTIEVERANDERING. 4.4.1 categorieën In de kansenkaart herstructurering en functieverandering zijn vier categorieën deelgebieden weergegeven: 1. Goede gebieden maar wel met aandacht voor modernisering 2. Herstructureringsgebieden 3. Functie verandering gebieden 4. Gebieden op langere termijn niet duurzaam. In onderstaande subparagrafen worden de kansen voor deze gebieden verder toegelicht.

4.4.2 Goede gebieden met aandacht voor modernisering In het hart van het tuinbouwcluster Oostland liggen de gebieden die op dit moment toekomstbestendig zijn. Daarbinnen is in sommige delen wel herstructurering nodig zoals de A.H. Verweijweg en de Anjerweg. Ondernemers wijzen er op dat wat op dit moment goed is over enkele jaren gedateerd kan zijn. Er is daarom blijvende aandacht nodig voor het handhaven van de glastuinbouwfunctie, de mogelijkheden voor schaalvergroting en de kansen voor verduurzaming.

4.4.3

Herstructureringsgebieden

Dit zijn deelgebieden waar de kavelstructuur niet op orde is, maar wel te verbeteren middels herstructurering; waar voldoende ondernemerschap aanwezig lijkt en waar verduurzaamd kan worden. Herstructurering van deelgebieden biedt de volgende kansen: Verbeteren van ontsluiting en kavelstructuur Verbetering van de ontsluiting en het verbeteren van de kavelstructuur zijn de eerste voorwaarden voor geslaagde herstructurering van een glaslocatie. Verwijderen van bedrijfswoningen en andere obstakels Soms zijn tuinders bereid om in het belang van de herstructurering hun woning uit te plaatsen naar locaties aan de randen van het deelgebied. In sommige gevallen zijn ook burgers die een bedrijfswoning bewonen bereid mee te werken. Deze houding biedt een goed vertrekpunt om enerzijds de glastuinbouwsector te verduurzamen en anderzijds alternatieve woonlocaties te zoeken voor ondernemers en andere bewoners buiten het tuinbouwgebied. Realiseren van collectieve voorzieningen De herstructurering van deelgebieden biedt ook kansen om aan

WERKBOEK OOSTLAND

te haken bij aanleg van infrastructuur voor collectieve energievoorzieningen of bij reeds bestaande netwerken. Andersom geldt eveneens dat herstructurering nodig is om aanleg van duurzame energievoorziening mogelijk te maken. Ook biedt een herstructureringstraject de kans om een impuls te geven aan de watervoorzieningen in het gebied, zoals ondergrondse wateropslag en het vormen van collectieven voor waterzuivering.

Instrumentarium Uit ervaring met herstructureringsopgaven in onder meer Westland en Oostland is gebleken dat de vernieuwing van die gebieden niet makkelijk van de grond komt. Dat heeft onder meer te maken met verschillende agenda’s van de betrokken tuinbouwbedrijven, en verschillen tussen gewenste en realiseerbare opbrengstprijzen voor verouderde bedrijven en het gebrek aan een wettelijk dwangmiddel. Er is een instrumentarium nodig om de verschillende processen te stimuleren en te faciliteren. Deze instrumenten liggen op ruimtelijk ordeningsgebied, procesmatig vlak en op financieel terrein. Ruimtelijke ordening: Aangepaste wet/regelgeving, zoals ten aanzien van verstening en innovatie- en nihilzones (zie hoofdstuk 3). Ook het voor langere tijd (30 of 40 jaar) niet wijzigen van de glastuinbouwbestemming moet worden nagestreefd. Die situatie biedt bedrijven zekerheid; ze kunnen de (noodzakelijke) investeringen doen en deze ook terug verdienen. Procesondersteuning: De inzet van menskracht en middelen om veranderingsprocessen te helpen versnellen. Dit kan in de vorm van het initiëren van samenwerkingsverbanden tussen producenten onderling en/of met andere partijen op het terrein van energie, water, ver/bewerking van producten, etc., het proces van opkopen en verkopen van strategische kavels t.b.v. herstructurering en/of katalysator van beweging/actie (poldermanagement).

In dit kader kan het inzetten van poldermanagement het proces van de herstructurering ondersteunen. Zoals onder 3.1.8 al is aangegeven, is het de sector zelf die het poldermanagement initieert en organiseert. Daarnaast kan een onafhankelijke vertrouwenspersoon voor tuinbouwondernemers een nuttige bijdrage leveren om hun toekomstplannen en belangen bespreekbaar te maken. Uit de inventarisatie is gebleken dat tuinders elkaar ook ‘gevangen’ kunnen houden en herstructurering kunnen belemmeren. Een herstructureringsproces vraagt van de individuele betrokkenen vaak wat geven en nemen om die impasse te doorbreken. In feite ligt hier zowel een rol voor de overheid als voor het glastuinbouwbedrijfsleven, waarbij de overheid een vertrouwensper-

TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE

soon kan aanstellen en vanuit de sector een parkmanagement wordt gerealiseerd. Financieel instrumentarium Op financieel vlak liggen de grootste uitdagingen om middelen te vinden om de herstructurering te faciliteren. Hierbij kan een grond(ruil)bank een nuttige functie vervullen, waarmee onder andere strategische kavels in deelgebieden kunnen worden behouden voor de herstructurering. Dit betreft ook het veilig stellen of beschikbaar krijgen van papieren glas. In dit verband werkt de in 2015 gevormde Coalitie HOT (Herstructurering en Ontwikkeling Tuinbouw) gezamenlijk aan de herstructurering van de Nederlandse glastuinbouw. Naast provincie Zuid-Holland en gemeente Westland zijn Royal Flora Holland, Federatie Vruchtgroente Organisaties en Rabobank de initiatiefnemers van HOT. Vanuit de Coalitie is het Ontwikkelingsbedrijf HOT (Herstructurering en Ontwikkeling Tuinbouw) actief bij het voorbereiden van herstructureringstrajecten. Dat gebeurt nu in het Westland en de Bommelerwaard en recent is zij ook begonnen met een inventarisatie in Pijnacker-Nootdorp. In 2019 is een samenwerking getekend tussen het Ontwikkelingsbedrijf HOT en Greenport WestHolland. In verschillende werksessies is door ondernemers en andere stakeholders opgemerkt dat in een aantal deelgebieden beleggers actief zijn in de aankoop van glastuinbouwbedrijven en die verhuren aan ondernemers.

Ook kunnen er ontwikkelaars zijn die mogelijk om speculatieve redenen gronden hebben opgekocht en daarmee herstructurering belemmeren. Helder ruimtelijk beleid kan hier uitkomst bieden. Herstructurering kan ook financieel worden ondersteund door herstructurering en functieverandering in een gezamenlijke exploitatie op te nemen. In dat geval vindt geen exploitatie op alleen de groene functie of de rode functie plaats, maar is er sprake van een situatie waarin tekorten op de groene bestemmingsfunctie worden gecompenseerd door overschotten op de rode bestemmingsfunctie. Functieverandering naar onder andere woningbouw en bedrijventerrein kan dan mede de herstructurering van de glastuinbouw financieren. In dat verband realiseert de glastuinbouwsector zich dar er bereidheid moet zijn om delen van een glastuinbouwgebied op te offeren voor functieverandering om daarmee elders een kwalitatief hoger en duurzamer glastuinbouwlocatie te helpen realiseren.

4.4.4

Functie verandering gebieden

In bepaalde deelgebieden is te verwachten dat glastuinbouw op termijn transformeert naar andere gebruiksfuncties.

TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE

WERKBOEK OOSTLAND

Functieverandering biedt kansen voor de glastuinbouw. Enerzijds kan een zachte sanering van glastuinbouwbedrijven (die willen stoppen) worden bewerkstelligd. Anderzijds kunnen glastuinbouwbedrijven die door willen gaan geholpen worden bij verplaatsing naar andere glastuinbouwgebieden in het Oostland. Verplaatsing van bedrijven moet op gebiedsniveau worden bekeken om goede afwegingen te kunnen maken. Dit kan ook betekenen verplaatsing over gemeentegrenzen heen. Dit is een complex proces waarbij antwoord nodig is op verschillende vragen. Wat is de geschikte locatie voor het te verplaatsen bedrijf gelet op het bedrijfstype (teelt, energiebehoefte, gewenste omvang, etc.)? Welke tijdshorizon geldt voor de verplaatsing en kunnen hierover goede afspraken worden gemaakt? Ook het financiële aspect vraagt bijzondere aandacht, omdat dat vaak een van de grootste struikelblokken is. Het is van belang dat de bedrijven die door willen gaan bij een functieverandering niet pas aan het einde worden aangekocht zodat er te weinig geld over is voor hun verplaatsing. Er ligt een kans in het leveren van maatwerk bij bedrijfsverplaatsing door functieverandering in het ene gebied te koppelen aan vestiging in een ander en duurzaam glastuinbouwgebied.

4.4.5

Gebieden op langere termijn niet duurzaam

De laatste categorie deelgebieden betreft de wat kleinere gebieden die moeilijk herstructureerbaar zijn maar waarvoor ook geen andere logische functie is. Soms zijn er goede bedrijven gevestigd die ook de ruimte moeten krijgen om zo duurzaam mogelijk te kunnen blijven ondernemen. Het is raadzaam om het langere termijn perspectief van deze gebieden te bestuderen. Mogelijk zijn dergelijke locaties geschikt voor het inrichten van regelluwe experimenteerzones om daarmee (beperkt) ruimte te bieden aan andere functies in het gebied.

Verplaatsingsregeling Voor (mede-) financiering bij verplaatsing kan worden ingezet op POP3 middelen (Europese subsidies). Dit wordt al toegepast door de provincies Gelderland en Noord-Holland. De subsidies worden benut voor verplaatsing van solitaire bedrijven (verspreid liggend glas) die vanwege functieverandering willen verkassen naar een duurzaam glastuinbouwgebied, waarbij de oude glastuinbouwlocatie wordt gesaneerd. Wanneer functieverandering naar woningbouw plaatsvindt, is er sprake van stijging van de grondprijs. Er kan verkend worden of die meerwaarde is te benutten ten behoeve van de modernisering van de glastuinbouw in het Oostland. Gemeentegrens overstijgend is een dergelijke verevening ingewikkeld, maar binnen de grenzen van een gemeente valt hier een verbetering van de ruimtelijke kwaliteit te realiseren.

WERKBOEK OOSTLAND

TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE

WERKBOEK OOSTLAND

Boskoop

Kansenkaart deelgebieden Van Bergen Kolpa Architecten REBEL Group | Wageningen UR | Sweco

Zoetermeer

12.

in opdracht van: Provincie Zuid-Holland, Gemeentes Pijnacker-Nootdorp, Lansingerland, Waddinxveen, Zuidplas

Nootdorp

Moerkapelle

12.

Schaal 1 : 75.000 Formaat: A3

Waddinxveen

15.

Status: definitief Datum: 30 september 2019 Bronnen: - Inventarisatie Oostland, Grootscholten Consultancy, 2018 - Innovatiepact GPWH - Hillenraad SUB40, 2018 - Kiesmbo.nl, geraadpleegd op 19 februari 2019 - Verkeersmodel Metropoolregio Rotterdam Den Haag 2.0, 2018 - Verkenning Duurzame Warmte Oostland, Warmte Samenwerking Oostland, 2019 - Hoogheemraadschappen- Delf land, -Schieland Krimpenerwaard, -Rijnland, 2019

4. 1.

4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16

15.

Anjerweg/ Albert van ’t Hartweg

16.

11.

Pijnacker

Gouda

13.

A.H. Verweijweg

Delft

Zevenhuizen

Bleiswijk Delfgauw

13.

8. 6.

Berkel en Roderijs

Deelgebieden glas

1 2 3

15.

Bergschenhoek

Pijnacker West Nootdorp Dwarskade Noukoop Balijade (incl. noordzijde Katwijkerlaan) FES Oostland Noordpolder Warmoeziersweg Oosteindse Polder Overbuurtse Polder Zuid (scheiding Anthuriumweg) Overbuurse Polder Noord (scheiding Anthuriumweg) Wilgenlei Chrystantenweg Wilde Veenen Knibbelweg (Noordwesten van N219) Nieuwerkerk (Zuidoosten van N219) Bredeweg incl. Glasparel+ Van Dort Kroonweg/Plasweg

10. 14.

Moordrecht

Nieuwerkerk aan den IJssel

Rotterdam

Capelle aan den IJssel

Legenda kansen herstructurering en functieverandering groot bedrijf 5 >10ha. middelgroot bedrijf 2 > 5ha. klein bedrijf < 2ha.

kernen (inter) nationale wegen (A/E-wegen) regionale wegen (N-wegen)

kansen energie

innovatie, kennis en onderwijs zone Horti Science Park Oostland kansen bereikbaarheid

verbetering A/E -wegen verbetering N -wegen

herstructurering glas

lightrail

HRT (Holland Rail Terminal)

functieverandering

gemeentegrens

HOV knooppunt

op lange termijn niet duurzaam

kansen innovatie

verbetering interne ontsluiting optimaliseren bushaltebereikbaarheid upgrade ZoRo-lijn

rotonde/kruispunten capaciteiten verbeteren

potentiële duurzame bron bestaande geothermie bron warmtehubs leiding over oost (LOO) + uitbreidingen

TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE

geplande OCAP distributienet bestaand tuinbouwwarmtenet

potentiële deelgebieden voor warmtenet bestaande warmtenetten stadsverwarming kansen water

zoekgebied collectieve gietwater voorziening i.k.v. herstructurering ondergrondse berging (collectief) hergebruik restproducten in waterfabriek

WERKBOEK OOSTLAND

5. Kansen in de deelgebieden en Functieverandering 5.1

INLEIDING

In hoofdstuk 3 zijn de thema’s innovatie, verstening, bereikbaarheid, energie en water doorgelicht voor het glastuinbouwcluster Oostland. In hoofdstuk 4 zijn de kansen voor modernisering, herstructurering en functieverandering benoemd op clusterniveau. Aangezien het cluster bestaat uit vele deelgebieden die onderling soms sterk verschillen wordt in dit hoofdstuk ingezoomd op die verschillende locaties. Hierbij wordt per deelgebied gekeken naar de kansen op alle terreinen. De indeling in zestien deelgebieden is in overleg met de projectgroep tot stand gekomen. In paragraaf 6.1 is een overzicht te vinden van de deelgebieden. Ten behoeve van dit werkboek is in verschillende sessies samen met de overheden en ondernemers gesproken over die deelgebieden en zijn de verschillende kansen opgehaald.

WERKBOEK OOSTLAND

TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE

WERKBOEK OOSTLAND Kansenkaart deelgebieden Van Bergen Kolpa Architecten REBEL Group | Wageningen UR | Sweco

Zoetermeer

12.

in opdracht van: Provincie Zuid-Holland, Gemeentes Pijnacker-Nootdorp, Lansingerland, Waddinxveen, Zuidplas

Moerkapelle

Bronnen: - Inventarisatie Oostland, Grootscholten Consultancy, 2018 - Innovatiepact GPWH - Hillenraad SUB40, 2018 - Kiesmbo.nl, geraadpleegd op 19 februari 2019 - Verkeersmodel Metropoolregio Rotterdam Den Haag 2.0, 2018 - Verkenning Duurzame Warmte Oostland, Warmte Samenwerking Oostland, 2019 - Hoogheemraadschappen- Delf land, -Schieland Krimpenerwaard, -Rijnland, 2019

Deelgebieden glas

4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16

Moerkapelle

12.

Status: definitief Datum: 30 september 2019

1 2 3

12.

Zoetermeer

Schaal 1 : 75.000 Formaat: A3

12.

15. Waddinxveen

Nootdorp

4. 3.

15.

11.

1. 6.

Berkel en Roderijs Delfgauw

Bergschenhoek

Zevenhuizen

Bleiswijk

13.

Zevenhuizen

Bleiswijk

Pijnacker

16.

11.

A.H. Verweijweg

15.

Anjerweg/ Albert van ’t Hartweg

13.

10. 7. 14.

Berkel en Roderijs Bergschenhoek

Gemeenten: Pijnacker-Nootdorp en Lansingerland

Gemeente: Lansingerland

Gemeenten: Zuidplas en Waddinxveen

Legenda kansen herstructurering en functieverandering groot bedrijf 5 >10ha. middelgroot bedrijf 2 > 5ha. klein bedrijf < 2ha.

kernen (inter) nationale wegen (A/E-wegen) regionale wegen (N-wegen)

kansen energie

innovatie, kennis en onderwijs zone Horti Science Park Oostland kansen bereikbaarheid

verbetering A/E -wegen verbetering N -wegen

herstructurering glas

lightrail

HRT (Holland Rail Terminal)

functieverandering

gemeentegrens

HOV knooppunt

op lange termijn niet duurzaam

kansen innovatie

verbetering interne ontsluiting optimaliseren bushaltebereikbaarheid upgrade ZoRo-lijn

rotonde/kruispunten capaciteiten verbeteren

potentiële duurzame bron bestaande geothermie bron warmtehubs leiding over oost (LOO) + uitbreidingen

TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE

geplande OCAP distributienet bestaand tuinbouwwarmtenet

potentiële deelgebieden voor warmtenet bestaande warmtenetten stadsverwarming kansen water

zoekgebied collectieve gietwater voorziening i.k.v. herstructurering ondergrondse berging (collectief) hergebruik restproducten in waterfabriek

WERKBOEK OOSTLAND

5.2

KANSEN VOOR DE DEELGEBIEDEN

Pijnacker-West (1) Pijnacker-West kent een grote diversiteit in schaalomvang van bedrijven en in leeftijd van kassen. Met name in het midden hiervan zijn er relatief veel oudere en kleinere bedrijven. Ook liggen er burgerwoningen verspreid door het middendeel. De kavels aan de Overgauwseweg en Schimmelpenninckweg vragen om bijzondere aandacht. ‘Omkeren’ van bedrijven aan de Overgauwseweg kan een betere ontsluiting opleveren. In het algemeen is herstructurering gewenst om in te spelen op nieuwe ontwikkelingen. Door de aanleg van de Komkommerweg is al een aanvang gemaakt met de herstructurering. Een aantal kavels tegen het dorp Pijnacker aan (Rijskade en Overgauw) zijn in eigendom van ontwikkelaars (met het doel om er op termijn een andere functie te realiseren) waardoor verdere ontwikkeling van glastuinbouw hier belemmerd wordt. Actieve en constructieve benadering van deze ontwikkelaars kan mogelijk kansen bieden om de belangen van deze partijen parallel te laten lopen met de modernisering en herstructurering van de glastuinbouw. De realiteit is echter ook dat de belangen dusdanig uiteenlopen dat het de herstructurering in de weg zit. Actieve grondpolitiek van de gemeente waarbij percelen gericht worden aangekocht kan hierin een helpende hand bieden. Maar daar moeten wel doorslaggevende overwegingen voor aanwezig zijn.

In de praktijk zal dit niet gemakkelijk zijn omdat ontwikkelaars al rekening houden met een hogere grondprijs. De aanwezigheid van twee aardwarmteprojecten in het gebied en de koppeling aan de uitbreiding van een warmtenet op Oostlandse schaal biedt extra kansen voor herstructurering en verduurzaming. De ervaring die is opgedaan in deze geothermieprojecten is uniek voor de glastuinbouw in Nederland, zeker daar waar het gaat om warmtelevering aan zwembad, sporthal en woningen. Dit draagt bij aan het innovatieve karakter van dit deelgebied en van het Oostland als geheel. In Pijnacker-West liggen kansen om te werken aan het verbeteren van de bereikbaarheid met het OV (zie 3.3.3) en voor collectieve wateroplossingen (zie 3.4). Tenslotte is een aantal bedrijven in het gebied bezig met ketenintegratie wat vraagt om voldoende kansen voor verstening. Dwarskade (2) Het toekomstperspectief voor tuinbouw in dit deelgebied is matig tot slecht. Het deelgebied ligt grotendeels ingeklemd tussen woonwijken en in het gebied komt ook niet-glastuinbouw bedrijvigheid voor. Twee glastuinbouwbedrijven willen doorgaan. Wellicht ligt er de mogelijkheid voor een geothermiebron, maar verder zijn er beperkte mogelijkheden voor innovatie op de bedrijven

WERKBOEK OOSTLAND

(zie kansenkaart Energie). Er zijn kansen om een aardwarmtebron te realiseren aan de Dwarskade eventueel gecombineerd met de bebouwde omgeving. Op korte termijn ligt functieverandering in dit deelgebied meer voor de hand dan doorontwikkeling. Functieverandering biedt kansen om de twee bedrijven met toekomstperspectief te faciliteren bij verplaatsing naar andere deelgebieden in het Oostland. Belangrijk is om bij de start van het proces al goede afspraken met deze bedrijven te maken om te bevorderen dat ze ook op langere termijn als glastuinbouwondernemer door kunnen. Er liggen ook kansen om de stoppende bedrijven te helpen met een zachte sanering of om nieuwe ontwikkelingsmogelijkheden voor hen te verkennen. In dit verband is het wekken van vertrouwen en het ondersteunen van de tuinders bij hun zoektocht zeer belangrijk. Tenslotte, woningbouw is een mogelijk nieuwe functie voor de Dwarskade. Bij het realiseren daarvan kan worden gedacht aan het reserveren van woonvoorraad ten behoeve van arbeidskrachten in de tuinbouw. Ook het aanwenden van een mogelijk overschot in de grondexploitatie voor modernisering van andere Oostlandse deelgebieden is een optie om te bestuderen. Noukoop-Balijade (3) Dit deelgebied heeft met name wat betreft Noukoop een onregelmatige kavelstructuur met kleine en diverse bedrijven.

Er zijn goede mogelijkheden om de structuur van het gebied te verbeteren mede omdat de organisatiegraad van de tuinbouw hier goed is. Een belangrijke kans voor de herstructurering is het gezamenlijk oppakken van een collectieve energievoorziening. In de toekomst is een warmtenet voorzien voor Noukoop, maar niet direct voor Balijade. Al is op langere termijn wellicht aansluiting mogelijk (zie kansenkaart Energie). Kansen zijn er in het gebied ook voor collectieve watervoorzieningen (zie 3.4). Het deel Balijade kent twee gezichten: één deel met courante kavels die wat meer landinwaarts zijn gelegen en ontsloten aan een aparte weg; dit deel heeft toekomstperspectief en behoeft ook geen herstructurering. Wel moet er aandacht komen voor de duurzame energie- en watervoorziening. Het andere deel loopt parallel aan de Katwijkerlaan als strook (talud) van twee kavels/ kassen breed. Het talud met een behoorlijk hoogteverschil met daarop oude kassen en een incourante verkaveling. Dit deel is niet toekomstbestendig en komt in aanmerking voor functieverandering waarbij er een kans ligt om zowel de continuerende bedrijven als ook de (op termijn) stoppende bedrijven te begeleiden in het transitieproces en in de gebiedsexploitatie.

FES-Oostland (Pijnacker-Nootdorp en Lansingerland (4) Dit gebied kenmerkt zich door oudere en kleinere bedrijven, waar tussen de kassen ook nog een open deel met grasland ligt. Daarnaast komt ook ander (strijdig) gebruik dan teelt van tuinbouwgewassen voor. In principe is er potentie voor dit deelgebied. Het gebied biedt kansen voor herstructurering, waarbij op verschil-

TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE

lende terreinen (waaronder verkaveling, energie en water) veranderingen nodig zijn. Wat betreft ontsluiting is al een belangrijke stap gezet door nieuwe infrastructuur aan te leggen. De volgende stap is het verbeteren van de kavelstructuur. Daarover wordt al langere tijd met ondernemers in het gebied gesproken, vooralsnog zonder veel voortgang. Niettemin zijn de ondernemers aan zet. Volgens eigen onderzoek van het ‘FES bedrijfsleven’ is er voldoende ondernemerskracht aanwezig om dit proces verder vorm te geven. Uit gesprekken met enkele ondernemers uit dit gebied in de Verkenning Oostland blijkt dat sommigen goede perspectieven zien en anderen daar sceptisch over zijn. Wellicht kan de inzet van het Ontwikkelbedrijf HOT een duw in de goede richting geven. Ontwikkelingsbedrijf HOT is sinds kort actief in het Oostland en heeft inmiddels gronden in Pijnacker-Nootdorp aangekocht. In het FES-gebied is een warmtenet voorzien. Verder heeft dit gebied veel ruimte voor de aanleg van collectieve voorzieningen voor gietwater, ondergrondse waterberging en collectieve waterzuivering. Deze elementen zijn goed te combineren met de herstructurering die in het gebied moet plaatsvinden. Ze kunnen zelfs een drijvende kracht achter de herstructurering zijn, wat ook geldt voor de komst van een collectieve warmtevoorziening. Belangrijk is aandacht te besteden aan de randen van het gebied.

Door de grote afstanden is een collectieve warmtevoorziening lastiger. Voorkomen moet worden dat bij de aanleg van de collectieve warmtevoorziening (te veel) cherry picking plaatsvindt waardoor de toekomstwaarde vermindert van deze gebieden. Het meenemen van de warmtevoorziening in de herstructurering en het actief werven van warmte-intensieve bedrijven kan kansen voor realisatie van collectieve energievoorziening voor de randen van het gebied vergroten. Verder heeft dit gebied veel ruimte voor de aanleg van collectieve voorzieningen voor gietwater, ondergrondse waterberging en collectieve waterzuivering. Deze elementen zijn goed te combineren met de herstructurering die in het gebied moet plaatsvinden. Ze kunnen zelfs een drijvende kracht achter de herstructurering zijn, wat ook geldt voor de komst van een collectieve warmtevoorziening. Noordpolder Berkel (5) In de Noordpolder van Berkel en Rodenrijs is er een grote diversiteit aan bedrijven. Over het algemeen geldt dat het gebied er goed voor staat: er zijn moderne bedrijven gehuisvest die voor de toekomst voldoende ontwikkelmogelijkheden moeten houden, waarbij desgewenst ook ruimte geboden wordt voor verdere verstening. In het hart van het gebied nabij de A.H. Verweijweg zijn de bedrijven en kavels kleiner en ouder en staan er relatief veel (voormalige) bedrijfswoningen.

Herstructurering van dit deel van de Noordpolder biedt kansen voor de toekomst van deze bedrijven waarbij in enkele gevallen in de weg staande woningen uitgeplaatst moeten worden. Deze herstructurering is te combineren met kansen voor collectieve watervoorzieningen (zie 3.4). De Noordpolder heeft een bestaand warmtenet en een gepland warmtenet is in voorbereiding (zie kansenkaart Energie). Hiermee

kan het gehele gebied van (rest)warmte worden voorzien. Er is ook een warmtecoöperatie opgericht door glastuinbouwondernemers in de Noordpolder. Uit de inventarisatie van gebieden die bestemd zijn voor glastuinbouw (4.2.1) blijkt dat de Noordpolder in potentie nog ruim 70 hectare beschikbaar heeft voor uitbreiding van glastuinbouw. Het gebied is al geruime tijd beschikbaar voor glastuinbouw, echter zijn de gebieden nog niet als zodanig gerealiseerd. Om die reden is een nadere analyse voor de genoemde 70 hectare wenselijk voor besluitvorming over de toekomst van het gebied. Warmoeziersweg (6) De verkaveling in het deelgebied Warmoeziersweg (Bergschenhoek) is redelijk goed, ook zijn er goede mogelijkheden om kavels samen te voegen zodat grotere bedrijven kunnen ontstaan. Het zuidoostelijk deel dat grenst aan de N209 is deels ingevuld met ander gebruik (onder meer agrologistiek), waardoor dit deel in aanmerking zou kunnen komen voor functieverandering richting bedrijventerrein. Er is ook druk vanuit het zuiden vanuit de woningbouw van Bergschenhoek. Belangrijk is dat duidelijkheid ontstaat over de toekomstige bestemming zodat glastuinbouwbedrijven kunnen investeren in vernieuwing. Een aandachtspunt is de aansluiting op de N209 die op dit moment al onvoldoende capaciteit heeft voor het vrachtverkeer van en naar het gebied.

Dit geldt overigens voor alle deelgebieden grenzend aan de N209. Aan de Warmoeziersweg is een aardwarmtebron operationeel die warmte kan leveren aan circa vijftien glastuinbouwbedrijven in Bleiswijk en Bergschenhoek. Hiermee kunnen deze bedrijven op energieterrein grote duurzaamheidstappen zetten. Hier kan een belangrijke duurzame bron voor het toekomstige warmtenet Oostland gerealiseerd worden.

de Anjerweg zijn de bedrijven wat ouder en kleiner en biedt herstructurering op de relatief korte termijn kansen. Hier is wel aandacht nodig voor mogelijk in de weg staande (voormalige bedrijfs-) woningen die uitgeplaatst moeten worden. Ook collectieve watervoorzieningen kunnen in dit herstructureringstraject meegenomen worden. In de andere delen van de Overbuurtse Polder is het gebied goed van structuur maar er is blijvend aandacht nodig voor de langere termijn. De schaalvergroting zal waarschijnlijk doorzetten en benodigde kavelgrootte ook. Aandachtspunt hierbij is dat een aantal bedrijven/kavels is opgekocht door beleggers die deze bedrijven nu verhuren aan tuinders. Dat kan verdere schaalvergroting belemmeren. Gesprekken hierover met de beleggers zijn wenselijk. Helder ruimtelijk beleid kan hier uitkomst bieden. Ook zal er in dit gebied ruimte voor verstening nodig zijn. In de Overbuurtse Polder zijn diverse bedrijven al bezig met het telen in meerdere lagen en met ketenverlenging en de verwachting is dat dit aantal zal groeien. Voor de vitaliteit van dit gebied is dit zeer belangrijk. In de Overbuurtse Polder zijn al veel bedrijven aangesloten op het warmtenet van de RoCa centrale. Ook is er een aardwarmtebron operationeel en zijn er twee biomassacentrales gerealiseerd die zijn gekoppeld aan het RoCa-net.

Daarmee is de Overbuurtse Polder een voorbeeldgebied voor energietransitie. Innovatie is sowieso een belangrijk thema in de Overbuurtse Polder. Het gebied heeft in AquaReUse een belangrijk voorbeeld van innovatieve afvalwaterzuivering en hergebruik als gietwater. Door de aanwezigheid van Wageningen Plant Research en Delphy is er een broedplaats ontstaan voor innovaties in de glastuinbouw. Deze kan verder worden uitgebouwd in het Horti Science Parc Oostland (zie kansenkaart Innovatie) dat daarmee een sterk uithangbord wordt voor het glastuinbouwcluster Oostland. Meer hierover is beschreven in 3.1.7.

Hoekse Kade (7) Dit deelgebied kenmerkt zich door een goede verkaveling en veel groentebedrijven. De bedrijven kunnen zeker nog 10 jaar vooruit, waardoor herstructurering op de korte termijn niet nodig is. Modernisering op de bedrijven zal nodig blijven, maar ligt in handen van de bedrijven zelf. Zij kunnen door het instellen van poldermanagement mogelijk ondernemers bij elkaar brengen om de gezamenlijke modernisering vorm te geven (poldermanagement). Glastuinbouwondernemers werken in dit gebied al samen omtrent aansluiting op een toekomstig warmtenetwerk. Ook liggen er kansen om gezamenlijk te werken aan systemen voor collectieve ondergrondse waterberging en waterzuivering. Het participeren in demonstratieprojecten of fungeren als pilotbedrijf voor praktijkonderzoek kan het deelgebied extra in de spotlight zetten als een innovatief tuinbouwgebied.

Wilgenlei (10) Dit gebied omvat met name kassen gebouwd na 2000 en de bedrijven zijn van voldoende omvang. De verkaveling is redelijk tot goed. Herstructurering is op dit moment nog niet nodig maar voor de langere termijn is het belangrijk ervoor te zorgen dat bedrijven een voldoende schaalomvang kunnen krijgen. Er is een aantal jonge ondernemers dat door wil, zo bleek uit de werksessies en de aparte bijeenkomst met de Tuinbouw Jongeren Oostland. Dat geeft veel toekomstperspectief aan het gebied. Aandacht is er nodig voor de rioleringscapaciteit in het gebied. Op een aantal momenten in het jaar is die te beperkt. In 2017 heeft een groep ondernemers in het gebied een warmtecoöperatie opgericht, voor de oriëntatie op een gezamenlijk warmtenetwerk. Vooralsnog wordt gekozen voor individuele oplossingen, maar op termijn zal warmtelevering vanuit Rotterdam de oplossing bieden.

Overbuurtse Polder (8,9) In dit deelgebied komen relatief veel grote en moderne bedrijven voor. Alleen in het middengebied aan de Albert van ’t Hartweg en

Klappolder/Chrysantenweg (11) Dit is een klein gebied met kleine en wat oudere bedrijven. Het gebied staat in de Structuurvisie van gemeente Lansingerland ver-

TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE

meld als transformatiegebied voor industrie. Door de onzekerheid over de bestemming stagneren investeringen op de bedrijven en komt er ander, soms ook strijdig gebruik voor. De kavels zijn moeilijk groter te maken en de percelen zijn niet diep. Daarnaast staan er burgerwoningen in het gebied. Tenslotte is het vanwege de ligging lastig dit deelgebied aan te sluiten op een collectieve warmtevoorziening. Het ligt voor de hand om na te denken over functieverandering. Er lopen momenteel gesprekken hierover tussen de gemeente en enkele proactieve glastuinbouwondernemers. Wilde Venen (12) Dit deelgebied kenmerkt zich door kleinere bedrijven, veelal met bloementeelt, met kassen gebouwd voor 2000. Er is nog wat uitbreidingruimte aanwezig. De bestaande begrenzing per locatie tot 3 ha is niet toekomstbestendig. [?? Toelichting vragen bij de bron] De Raad van State heeft de gemeente gevraagd of dit deelgebied toekomstperspectief heeft. Op langere termijn lijkt dit gebied niet duurzaam voor glastuinbouw omdat herstructurering door de verspreide ligging van de bedrijven beperkt mogelijk is. Collectieve warmte- en watervoorziening is moeilijk te realiseren. Wellicht kan het gebied wel aan de warmteleiding aangetakt worden indien de hoofdleiding door het gebied komt. Functieverandering ligt niet direct voor de hand omdat er geen logische andere functie voorhanden lijkt.

Enkele van de zittende bedrijven kunnen de komende periode ook nog prima door. Daarbij moet worden opgemerkt dat de ontsluiting van het gebied al lange tijd slecht is. Bedrijven en bewoners lijken eraan gewend dat af en toe vrachtverkeer door het dorp Moerkapelle rijdt. Kortom, op korte en middellange termijn kunnen bedrijven in dit gebied nog wel door. Voor de lange termijn moet nagedacht worden over een andere oplossing. Knibbelweg (13) Dit deelgebied herbergt een diversiteit van bedrijven zowel in omvang als leeftijd van de kassen. Binnen het gebied (Knibbelweg Oost) is nog uitbreidingsruimte aanwezig van circa 40 hectare. Dit biedt kansen voor uitbreiding van bestaande bedrijven en voor het inplaatsen van bedrijven die elders moeten wijken. Overigens is er ook vanuit logistieke ontwikkelaars belangstelling voor dit ontwikkelgebied. De tuinbouw aan de Knibbelweg is momenteel slecht ontsloten, het vrachtverkeer moet via het dorp Zevenhuizen. Er ligt een goede kans om de ontsluiting te verbeteren via de nieuwe ontsluiting van Knibbelweg Oost op de N219. Bij het benutten van de uitbreidingsruimte kan gelijktijdig werk gemaakt worden van collectieve watervoorzieningen. Ook kan het gebied aan takken aan de collectieve warmtevoorziening die voor het gebied Bredeweg wordt gerealiseerd.

Daarvoor zal wel een warmteleiding onder de A12 moeten worden aangelegd, tenzij een aparte leiding vanuit de ‘Leiding over Oost’ naar Zevenhuizen haalbaar blijkt (zie kansenkaart energie)

WERKBOEK OOSTLAND

Nieuwerkerk (14) Dit deelgebied kenmerkt zich door relatief kleine bedrijven met oudere kassen en een onregelmatige verkaveling. De glastuinbouwbedrijven liggen verspreid, waardoor het lastig wordt om te werken aan een collectieve energievoorziening. Dit gebied is in de kansenkaart Energie dan ook niet ingetekend. Het ligt voor de hand om hier te denken aan functieverandering. Enkele bedrijven willen doorgaan en zelfs uitbreiden. Het is belangrijk om te onderzoeken hoe deze bedrijven gefaciliteerd kunnen worden in hun toekomstplannen. Een mogelijkheid zou kunnen zijn om een koppeling te maken met het ontwikkelen van Knibbelweg Oost. Er kan een collectief gevormd worden van enkele ondernemers die hieraan werken waarbij de overheid faciliterend optreedt. Belangrijk is om na te denken over de fasering van de verplaatsing zodat continuïteit op het bedrijf gewaarborgd wordt. Voor stoppers of bedrijven die van activiteit willen veranderen kan functieverandering kansen bieden door met behulp van procesbegeleiding hun toekomst te verkennen en daarmee de sanering te verzachten. Tot slot kan bij deze functieverandering de vrijkomende bebouwing wellicht een rol spelen bij de huisvesting van tuinbouwpersoneel. Als woningbouw de nieuwe functie wordt kan een mogelijk overschot in de grondexploitatie worden aangewend voor modernisering van andere tuinbouwgebieden in het Oostland.

maar op langere termijn lijkt dit glastuinbouwgebied niet duurzaam. Samengevat biedt dit deelgebied weinig kansen voor modernisering & herstructurering én functieverandering op de korte termijn. Dit gegeven biedt een uitgelezen kans om te verkennen hoe de ondernemers nu exact in het proces staan. Inzicht in de toekomstplannen en perceptie en houding van alle ondernemers ten aanzien van de modernisering en herstructurering is daarvoor onmisbaar. Op basis van een verkenning kunnen in overleg en gezamenlijkheid verdere plannen worden ontwikkeld gericht op een duurzame bestemming.

Bredeweg (incl. Glasparel, 15) Dit deelgebied bestaat uit relatief nieuw glas met middelgrote tot grote bedrijven en relatief veel bloementeelt. Ook de verkaveling is redelijk tot goed. In de Glasparel is nog zo’n 30 hectare beschikbaar voor glastuinbouwontwikkeling (bestemd maar nog niet gerealiseerd glas). Schaalvergroting moet mogelijk zijn en daarvoor kan op termijn herstructurering nodig zijn. Daarbij moet er ook aandacht komen voor de ontsluiting via de Bredeweg die tegen beperkingen aanloopt. Er zijn kansen voor collectieve watervoorzieningen en voor een collectief warmtenet dat enerzijds gevoed wordt vanuit de beoogde ‘Leiding over Oost’ maar anderzijds ook vanuit lokale bronnen zoals biomassa-installaties (zie kansenkaart Energie). Van Dort Kroonweg (16) Ook in dit deelgebied komen relatief veel kleine bedrijven en kassen van voor 2000 voor. De verkaveling is kleinschalig en de percelen zijn ondiep. Daarnaast zijn er beperkt mogelijkheden voor collectieve voorzieningen. Een aftakking van het warmtenet in de Glasparel behoort wel tot de mogelijkheden. Met name door de ondiepe kavelstructuur is herstructurering een lastige opgave. De bedrijven telen overwegend sierteeltproducten. Het gebied ligt dichtbij de woonkern van Waddinxveen, maar zal in de nabije toekomst daarvan gescheiden worden door de nieuw aan te leggen Vredenburglaan.

Op zich kunnen enkele bedrijven in het gebied voorlopig nog wel vooruit (met beperkte schaalvergroting)

WERKBOEK OOSTLAND

TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE

Colofon Dit is een uitgave in coproductie van gemeentes Lansingerland, Pijnacker-Nootdorp, Waddinxveen, Zuidplas en provincie Zuid-Holland Februari 2020 190602847

Samenstelling en ontwerp Consortium Van Bergen Kolpa Architecten | REBEL | WUR | SWECO | Grootscholten Consultancy

Eindredactie

Projectgroep Oostland: Chris Bos, Samir Amghar, Lydia Vogelaar, Hans Houtman, Marieke Harteveld, Maud Koeveringe, Vannessa Verhagen, Etwin Grootscholten, Thomas Arts

Van Bergen Kolpa Architecten Grootscholten Consultancy

Klankbordgroep

Vakteam Grafimedia, provincie Zuid-Holland

Aad van de Berg (Delphy) Arie van den Berg (Van den Berg RoseS) Bert van der Lugt (Plantise) Coen Meijeraan (Royal Flora Holland) Daniel & Joop van den Nouweland (Marjoland) Dhr. Willemse (Holland Plant) Dico Bac (BAC) Ewald Pelser (Wayland) Frank Hendriks (Oostlandcompany) Frits Mostert (LTO MZH) Gert Jan vd Spek (Solyco) Hans Koolhaas (LKPlants) Hans van den Berg (LTO Glaskracht Nederland) Harry Wubben (Harry Wubben Flowers) Henk Verbakel (Havecon) Jan Pieter Stolk (JP Stolk) Jolanda Heistek (Greenport) Joyce Lansbergen (LG Flowers) Lennart Lekkerkerk (JHL Group) Leon Ammerlaan (Ammerlaan, The Green Innovator) Marcel Koolen (Codema) Mark van der knaap (Anthura) Martin Smaal (SO Natural) Mike vd Berg (qualitypeppers.nl) Nico van Vliet (Bayer) Paul Koppert (Koppert Biological systems) Pierre Grootscholten (Grootscholten Consultancy)

René De Koning (Porto Nova) Sjaak Bakker (WUR) Stefan Hendriks (TJO) Ted Duijvestijn (Duijvestijn Tomaten) Theo Ammerlaan (Themato) Thomas Bunnik (Bunnik plants) Wim Rodenburg (Groente en Fruithuis) Wouter van den Bosch (vd Bosch)

Koen van Wijk

Kartografie

Ontwerp, productiebegeleiding en druk Geraadpleegde bronnen - Glasgegevens Oostland, Provincie Zuid-Holland, 2019 - Inventarisatie Oostland, Grootscholten Consultancy, 2018 - Gebiedsfoto Westland-Oostland, MUST, 2015 - Kadaster: topotijdreis.nl, geraadpleegd op 3 september 2019 - Innovatiepact GPWH, 2018 - Hillenraad SUB40, 2018 - Kiesmbo.nl, geraadpleegd op 19 februari 2019 - Verkeersmodel Metropoolregio Rotterdam Den Haag 2.0, 2018 - Verkenning Duurzame Warmte Oostland, Warmte Samenwerking Oostland, 2019 - Warmte transitie atlas, Provincie Zuid-Holland, geraadpleegd op 11 april 2019 - Arcgis.com, geraadpleegd op 11 april 2019 - Hoogheemraadschappen -Delfland, -Schieland Krimpenerwaard, - Rijnland, 2019 - Land van Glas, Koen van Wijk, 2017 - Werkboek Westland, Gemeente Westland en provincie ZuidHolland. 2016. - Kansen in de keten: naar een weerbare plantaardige sector in Noord-Holland, LEI Wageningen UR. 2015. - Evaluatie instrumentenkoffer, RVO. 2016. - Herstructurering kassen complexer dan ooit (Interview met R. van den Ende, dir. HOT Ontwikkelingsbedrijf Nederland), Vlakblad Groente en Fruit. 2017.

TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE

- Bouwstenen voor beleid duurzame landbouw: de rol, het instrumentarium en de monitoringstools van de provincie Noord-Holland, Wageningen Economic Research, 2016. - Ruimtelijke verdiencapaciteiten Greenport Westland-Oostland, Wageningen Economic Research. 2016. - Exploration of consumers’ perception of enriched fruits and vegetables, Wageningen Economic Research. 2017. - Energiemonitor van de Nederlandse glastuinbouw in 2017, Wageningen Economic Research. 2018. - Positie primaire producent in de keten: samenwerking en prijsvorming, Wageningen Economic Research. 2018 - Big Data in Smart Farming – A review. In: Agricultural Systems, Wageningen Economic Research. 2017. - Glastuinbouwondernemers over ondernemen in tijden van transitie: beelden, verwachtingen en onzekerheden, Wageningen Economic Research. 2019. - Beoordeling toepassing van de regeling Verplaatsing glastuinbouwbedrijven Gelderland, Wageningen Economic Research. 2019. - De kracht van glas. Essay in opdracht van het ministerie van LNV, Wageningen Economic Research. 2019 (in druk). - Toekomstbestendig glastuinbouwcluster Greenport WestHolland. Campusaanvraag Oostland – Horti Science Parc Oostland, Wageningen UR Glastuinbouw. 2018 - Vanille uit de Nederlandse kas: Nedervanille,Wageningen Plant Research/ BU Glastuinbouw. 2017.

- Sierteelt in de biobased economy: Screening van siergewasextracten op werking voor de plantgezondheid en de farmacie; Wageningen Plant Research/BU Glastuinbouw. 2016 - Vertical Farming: teelt en keten, Wageningen University & Research.2019 - agrimatie.nl - cbs.nl - Beleidskader Goed gietwater glastuinbouw, 2012 - TNO, R10387, 2014

WERKBOEK OOSTLAND

Bijeenkomsten Dit werkboek is op interactieve wijze tot stand gekomen met input van de volgende bijeenkomsten: 1e Klankbordgroep Verkenning Oostland 28 November 2018, Wageningen UR Glastuinbouw, Bleiswijk Werksessie Overheden Oostland 21 Januari 2019, Gemeente Lansingerland Expertmeeting Tuinbouw Jongeren Oostland (TJO) 26 Februari 2019, kwekerij van den Bosch, Bleiswijk Expertmeeting Verstening 18 Maart 2019, Duijvenstijn tomaten, Pijnacker-Nootdorp Werksessie overheden en ondernemers 19 Maart 2019, Pijnacker-Nootdorp 21 Maart 2019, Gemeente Lansingerland 25 Maart 2019, Gemeente Waddinxveen 28 Maart 2019, Gemeente Zuidplas Meet-Up verkenning Oostland 13 mei, Gemeente Lansingerland 2e Klankbordgroep Verkenning Oostland 17 Juni 2019, Wageningen UR Glastuinbouw, Bleiswijk

WERKBOEK OOSTLAND

TERUG NAAR INHOUDSOPGAVE

190602847

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/12644036/1