bijlage 3 - PlanMER Omgevingsvisie Pijnacker-Nootdorp 8 april 2021 (incl bijlagen factsheets en opmaak) (1384483)
Tekst van het document
PlanMER Omgevingsvisie Pijnacker Nootdorp 8 april 2021
Kenmerk
R002-1276328MVP-V01-ssc-NL
Verantwoording Titel
PlanMER Omgevingsvisie Pijnacker Nootdorp
Opdrachtgever
Gemeente Pijnacker-Nootdorp
Projectleider
Martijn Gerritsen
Auteur(s)
Marieke van der Linde - van Persie, Michael de Baat
Tweede lezer
Martijn Gerritsen
Projectnummer
1276328
Aantal pagina’s
13
Datum
8 april 2021
Handtekening
Ontbreekt in verband met digitale verwerking. Dit rapport is aantoonbaar vrijgegeven.
Colofon TAUW bv Australiëlaan 5 Postbus 3015 3502 GA Utrecht T +31 30 28 24 82 4 E info.utrecht@tauw.com
2/92
Kenmerk
R002-1276328MVP-V01-ssc-NL
Inhoud Samenvatting .................................................................................................................................... 6 1
2
3
4
De Omgevingsvisie en de rol van het planMER ...................................................................... 12 1.1
Waarom een Omgevingsvisie en planMER? ................................................................... 12
1.2
Uitgangspunten planMER ................................................................................................ 13
1.3
Totstandkoming van de Omgevingsvisie ......................................................................... 14
1.4
PlanMER in proces om te komen tot een Omgevingsvisie .............................................. 15
1.5
Welke formele processtappen voor het planMER zijn al gezet? ...................................... 19
1.6
Besluitvorming over dit planMER en de Omgevingsvisie................................................. 19
1.7
Leeswijzer ........................................................................................................................ 19
De Omgevingsvisie.................................................................................................................. 20 2.1
Het kompas voor de Leefomgeving ................................................................................. 20
2.2
Vier ontwikkelingslijnen .................................................................................................... 21
2.2.1
Ontwikkelingslijn 1: Onderscheidend groen .............................................................. 21
2.2.2
Ontwikkelingslijn 2: Karakteristieke woon- en leefomgeving..................................... 22
2.2.3
Ontwikkelingslijn 3: Aantrekkelijk economisch vestigingsklimaat ............................. 23
2.2.4
Ontwikkelingslijn 4: Veerkrachtige leefomgeving voor mensen, dieren en planten .. 24
De uitvoering van het milieueffectonderzoek........................................................................... 26 3.1
Opstellen planMER in vijf stappen ................................................................................... 26
3.2
Beoordelingskader ........................................................................................................... 27
3.3
Wijze waarop effecten, doelbereik en strijdigheden zijn beoordeeld ............................... 31
3.3.1
Effectbeoordeling ...................................................................................................... 31
3.3.2
Synergie en strijdigheden.......................................................................................... 32
De leefomgeving en de effecten van de Omgevingsvisie ....................................................... 32 4.1
Ontwikkellijn 1: Onderscheidend groen ............................................................................ 33
4.1.1
Landschappelijke verbondenheid ............................................................................. 33
4.1.2
Cultuurhistorie en landschap..................................................................................... 34
4.1.3
Archeologie ............................................................................................................... 35
4.1.4
Openbare ruimte ....................................................................................................... 36
4.1.5
Recreatie ................................................................................................................... 37
4.1.6
Natuur en biodiversiteit - Biodiversiteit ...................................................................... 38
3/92
Kenmerk
R002-1276328MVP-V01-ssc-NL
4.1.7
Natuur en biodiversiteit - Weidevogelgebieden......................................................... 39
4.1.8
Natuur en biodiversiteit - Natura 2000 ...................................................................... 39
4.2
Ontwikkellijn 2: Een karakteristieke woon- en leefomgeving............................................ 40
4.2.1
Sociale inclusiviteit .................................................................................................... 41
4.2.2
Mobiliteit en verkeersveiligheid ................................................................................. 42
4.2.3
Woningaanbod .......................................................................................................... 43
4.2.4
Sociale veiligheid ...................................................................................................... 44
4.3
Ontwikkellijn 3: Aantrekkelijk economisch vestigingsklimaat voor inwoners en
ondernemers ............................................................................................................................... 45 4.3.1
Bedrijventerreinen ..................................................................................................... 45
4.3.2
Glastuinbouw ............................................................................................................ 47
4.3.3
Centra als ondernemersplek ..................................................................................... 48
4.3.4
Werkgelegenheid en economische structuur ............................................................ 49
4.4
4.4.1
Energietransitie ......................................................................................................... 51
4.4.2
Klimaatadaptatie - Wateroverlast .............................................................................. 53
4.4.3
Klimaatadaptatie - Hitte ............................................................................................. 53
4.4.4
Klimaatadaptatie - Droogte ....................................................................................... 54
4.4.5
Klimaatadaptatie - Overstromingsrisico .................................................................... 55
4.4.6
Waterkwaliteit ............................................................................................................ 56
4.4.7
Geluid ........................................................................................................................ 57
4.4.8
Luchtkwaliteit............................................................................................................. 58
4.4.9
Licht........................................................................................................................... 58
4.4.10
Externe veiligheid ...................................................................................................... 59
4.4.11
Bodem en ondergrond .............................................................................................. 60
4.5 5
Ontwikkellijn 4: Een veerkrachtige leefomgeving voor mensen, planten en dieren ......... 51
Overzichtstabel effecten ................................................................................................... 61
Synergie en strijdigheden tussen ambities .............................................................................. 65 5.1
Synergie en strijdigheden ................................................................................................. 65
5.1.1
Een karakteristieke woon- en leefomgeving ............................................................. 66
5.1.2
Onderscheidend groen.............................................................................................. 68
5.1.3
Een veerkrachtige leefomgeving voor mensen, planten en dieren ........................... 69
5.1.4
Aantrekkelijk economisch vestigingsklimaat voor inwoners en ondernemers........... 69
4/92
Kenmerk
5.2
6
R002-1276328MVP-V01-ssc-NL
Botsproeven ..................................................................................................................... 69
5.2.1
Woningbouw versus natuur, landschap en ruimtelijke kwaliteit en klimaat ............... 70
5.2.2
Energietransitie (zonnevelden) versus natuur, landschap, glastuinbouw en wonen 73
5.2.3
Duurzame en innovatieve glastuinbouw en klimaat, natuur en ruimtelijke kwaliteit .. 74
Conclusies en aanbevelingen.................................................................................................. 76 6.1
De leefomgeving en de effecten van de Omgevingsvisie ................................................ 76
6.2
Mate waarin het beleid bijdraagt aan het behalen van de afzonderlijke ambities
(doelbereik) ................................................................................................................................. 77 6.3
Synergie en strijdigheden ................................................................................................. 83
6.4
Mitigerende maatregelen ................................................................................................. 84
6.4.1 6.5 7
Samenvatting mitigerende maatregelen en aanbevelingen ...................................... 84
Leemten in kennis ............................................................................................................ 89
Evaluatie en monitoring van beleid.......................................................................................... 90
Bijlage 1
Factsheets
Bijlage 2
Analyse nieuw beleid
Bijlage 3
Stikstofberekening
Bijlage 4
Begrippen en afkortingen
Bijlage 5
Verkeersonderzoek
Bijlage 6
Tabel synergie en strijdigheden
5/92
Kenmerk
R002-1276328MVP-V01-ssc-NL
Samenvatting Het planMER is gelijktijdig opgesteld met de ontwerp Omgevingsvisie en heeft gedurende dit traject waardevolle informatie opgeleverd voor de Omgevingsvisie. De bevindingen van het planMER en aanbevelingen voor het vervolg, zijn hieronder samengevat. Waarom een planMER voor de Omgevingsvisie? Momenteel werkt de gemeente Pijnacker-Nootdorp aan het opstellen van een Omgevingsvisie. In de nieuwe Omgevingswet wordt het opstellen van een gemeentelijke Omgevingsvisie verplicht gesteld. Deze wet treedt naar verwachting in werking op 1 januari 2022. In de Omgevingsvisie worden de ambities en uitgangspunten van de gemeente Pijnacker-Nootdorp beschreven voor de fysieke leefomgeving. Met de Omgevingsvisie biedt de gemeente perspectief op de lange termijn (tot 2050) en loopt hiermee vooruit op de invoering van de Omgevingswet. Gelijktijdig met het proces van het opstellen van de Omgevingsvisie is een milieueffectenrapport (MER) opgesteld. Een MER bevat de resultaten van het onderzoek naar de (milieu)effecten binnen een m.e.r. (de procedure). Wat is het doel en opzet van het planMER? Het doel van het planMER is om inzichtelijk te maken welke effecten het nieuwe beleid, zoals opgenomen in de Omgevingsvisie, heeft op de leefomgeving en of het voorgestelde beleid bijdraagt aan het halen van de verschillende ambities (doelbereik).
Het planMER geeft de (milieu)informatie die nodig is om een besluit te nemen over de vaststelling van de Omgevingsvisie. Een besluit waarbij de milieubelangen op basis van het planMER volwaardig zijn meegewogen. Het planMER kent de volgende uitgangspunten: •
Het beleid in de Omgevingsvisie gaat over de fysieke leefomgeving in zijn geheel en reikt verder dan de milieuaspecten alleen. Ook thema’s als duurzaamheid, klimaatadaptatie, gezondheid, wonen, werken, groen, mobiliteit en veiligheid maken onderdeel uit van de Omgevingsvisie. Het betreft dus een breed beoordelingskader. Naast feitelijke effecten gaat het planMER ook in op doelbereik, oftewel in hoeverre is het de verwachting dat de ambities
•
uit de Omgevingsvisie, de uitwerking in programma’s en het Omgevingsplan ook gehaald kunnen worden Het planMER richt zich op nieuw beleid. In de Omgevingsvisie wordt een deel van het huidige beleid ongewijzigd voortgezet. Dit wordt in het planMER niet opnieuw beoordeeld. Wel wordt het effect van nieuw beleid vergeleken met de huidige situatie en de situatie met het voorzetten van het huidige beleid
•
De gemeente Pijnacker-Nootdorp is het schaalniveau voor beoordeling. Het planMER wordt vooral op gemeentelijk niveau uitgewerkt en sluit daarmee aan op het abstractieniveau van de Omgevingsvisie
6/92
Kenmerk
•
R002-1276328MVP-V01-ssc-NL
De Omgevingsvisie streeft naar samenhang en verbinding tussen ambities en doelen, zodat ze elkaar mogelijk kunnen versterken, maar bepaalde ambities kunnen ook strijdig met elkaar zijn. Het doel van de m.e.r.-procedure is de onderlinge strijdigheid tussen deze ambities te onderzoeken en in beeld te brengen, maar ook om de verschillende onderdelen van de
•
fysieke leefomgeving in samenhang te onderzoeken ten behoeve van de besluitvorming De Omgevingsvisie heeft een doorlooptijd tot 2050 en is dus voor de lange termijn het kerninstrument voor de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving. Het planMER richt zich daarom ook op de periode tot 2050
Wat zijn effecten van de Omgevingsvisie op de leefomgeving? Uit het planMER blijkt dat veel indicatoren in de huidige toestand en de toestand bij autonome ontwikkeling, ofwel de referentiesituatie, ‘redelijk’ scoren. Voorbeelden van indicatoren zijn biodiversiteit, mobiliteit, klimaatadaptatie en bodem. Ook zijn er een aantal indicatoren die ‘slecht’ scoren zoals eenzaamheid, woningaanbod en lichtemissie. Daarnaast zijn er verschillende indicatoren die ‘goed’ scoren. Dit zijn bijvoorbeeld beweegvriendelijkheid, sociale veiligheid, werkloosheid en geluid. De Omgevingsvisie kent op de meeste thema’s nieuw beleid waarmee geprobeerd wordt de referentiesituatie te beschermen of te verbeteren. Dit zal uiteindelijk doorwerking krijgen in (Omgevings)programma’s en het Omgevingsplan. Daarmee lijkt de Omgevingsvisie zoveel mogelijk verbetering te brengen in bestaande knelpunten binnen de gemeente. Toch is dit niet voor alle thema’s effectief. Bijvoorbeeld op het gebied van cultuurhistorie of biodiversiteit is de huidige- en autonome situatie redelijk maar leidt de Omgevingsvisie niet tot een verbetering. Ook zijn de ambities hoog op de verschillende thema’s. Verder wordt veel beleid nader uitgewerkt in programma’s, thematische visies of Omgevingsplannen. Daarmee is de effectiviteit van het beleid op dit moment nog niet altijd goed in te schatten.
Het gaat hierbij bijvoorbeeld om het beleid op het gebied van energietransitie en bodem en ondergrond. Hierbij speelt ook mee dat er nog veel afhankelijkheid is van andere partijen wat eveneens onzekerheid met zich mee brengt. Onderstaande tabel geeft het overzicht van de beoordelingen per indicator. Voor de beoordeling van de huidige situatie en autonome ontwikkeling is onderscheid gemaakt in de kwaliteitsniveaus: slecht, redelijk of goed. Vervolgens is beoordeeld of het nieuwe beleid van de Omgevingsvisie leidt tot een mogelijke verbetering, gelijk blijft of een beperkte invloed heeft, of leidt tot een mogelijke verslechtering.
7/92
Kenmerk
R002-1276328MVP-V01-ssc-NL
Legenda kwaliteitsniveaus en invloed van de Omgevingsvisie
Thema
Indicator
Huidige situatie
Autonome
Omgevingsvisie
ontwikkeling Landschappelijke
Groene en blauwe
verbondenheid
verbindingen
Cultuurhistorie en
Status cultuurhistorie
landschap Status landschap
Archeologie
Archeologie
Openbare ruimte
Openbaar groen
Kwaliteit openbare ruimte Beweegvriendelijkheid
Recreatie
Recreatie
Natuur en
Biodiversiteit
biodiversiteit Natuur en
Weidevogelgebieden
biodiversiteit Natuur en
Natura 2000
biodiversiteit Sociale inclusiviteit
Afstand tot voorzieningen Eenzaamheid
Mobiliteit en
Modal split
verkeersveiligheid
8/92
Kenmerk
R002-1276328MVP-V01-ssc-NL
Thema
Indicator
Huidige situatie
Autonome
Omgevingsvisie
ontwikkeling Kwaliteit vervoersnetwerk Elektrische auto
Verkeersveiligheid
Woningaanbod
Aanbod woningen
Aanbod sociale huurwoningen Aanbod meergezinswoningen Sociale veiligheid
Misdrijven en overlast
Veiligheidsbeleving
Bedrijventerreinen
Ruimte bedrijventerreinen Waardering ondernemersklimaat
Glastuinbouw
Grondgebruik
Duurzame glastuinbouwgebieden Centra als
Leegstand
ondernemers-plek Verkooppunten
Koopkrachtbinding
Werkgelegenheid en
Ontwikkeling
economische
werkgelegenheid
verbondenheid
Werkloosheid
Ontwikkeling van het aantal banen Economische structuur
Energietransitie
Energie besparing
9/92
Kenmerk
R002-1276328MVP-V01-ssc-NL
Thema
Indicator
Huidige situatie
Autonome
Omgevingsvisie
ontwikkeling Duurzaam wonen
Duurzame energie opwekking Klimaatadaptatie -
Wateroverlast
wateroverlast Klimaatadaptatie -
Hittestress
hitte Klimaatadaptatie -
Neerslagtekort en
droogte
grondwaterstanden
Klimaatadaptatie -
Overstromingsrisico
overstromingsriscio Waterkwaliteit
Zwemwaterkwaliteit
Kwaliteit KRW-lichamen
Geluid
Aantal (ernstig) gehinderden door industrielawaai, verkeerslawaai en railverkeerslawaai
Luchtkwaliteit
Aantal blootgestelden aan overschrijdingen WHO richtwaarde
Licht
Lichtemissie
Externe veiligheid
Plaatsgebonden risico
Groepsrisico
Aandachtsgebieden
Bodem
Bodemdaling
Bodemkwaliteit
Ondergrond
10/92
Kenmerk
R002-1276328MVP-V01-ssc-NL
Hoe verhouden ambities zich tot elkaar? In de Omgevingsvisie wil de gemeente de fysieke leefomgeving in onderlinge samenhang bezien, waarbij functies elkaar moeten aanvullen en geen belemmering vormen voor elkaar. De verbinding tussen verschillende gebieden binnen en buiten de gemeente moet versterkt worden. In het planMER zijn de verschillende ambities daarom tegenover elkaar gezet. Uit de vergelijking blijkt dat enerzijds synergie mogelijk is (waarmee het doelbereik ook vergroot wordt) en anderzijds ambities elkaar ook in de weg kunnen zitten. Dit vraagt om een goede afstemming tussen verschillende beleidsthema’s en in sommige gevallen nadere onderzoeken en verkenningen of gestelde ambities en bijhorend nieuwe beleid in alle gevallen haalbaar is. Zijn zonnepanelen bijvoorbeeld inderdaad in te passen in combinatie met een herstructurering van de glastuinbouw of moet toch ook gezocht worden naar andere gebieden. Of is een verdichting van de kernen haalbaar met behoud van de verschillende ambities op het gebied van klimaatadaptatie en leefomgevingskwaliteit of is de consequentie dat er toch meer uitbreidingslocaties nodig zijn ten koste of juist in combinatie met ander functies. Duidelijk is dat er tussen verschillende ambities ook synergie mogelijk is. De transformatie van glastuinbouw gebieden biedt de mogelijkheid om de ruimtelijke kwaliteit van het gebied te vergroten.
De herstructurering van de glastuinbouwgebieden biedt ook mogelijkheden voor klimaat- en duurzaamheidsopgaven. Daarnaast kunnen verbindingen tussen verschillen natuuren groengebieden worden gelegd en kan het glastuinbouwgebied onderdeel uitgaan maken van een groter uitloopgebied voor recreanten. Een verdere bescherming van een beleidsthema of gebied kan echter leiden tot een beperking voor het andere. Nadere eisen omtrent klimaatadaptatie en groen aan woningbouwprogramma’s beperkt mogelijk het aantal huizen wat gebouwd kan worden op een bepaalde plek. En eisen in relatie tot woon- en leefomgeving of het beperken van het autogebruik maken in sommige gevallen het zoeken naar geschikte woningbouwlocaties in de kernen lastiger. De ambities zijn in die zin dus communicerende vaten. Met slimme combinaties en innovaties kunnen ambities meer met elkaar in balans komen en elkaar mogelijk versterken. Veel zal echter afhangen van de wijze waarop de Omgevingsvisie wordt uitgewerkt in programma’s en het Omgevingsplan. Wat zijn de conclusies en aanbevelingen vanuit het planMER? Uit het planMER blijkt dat de Omgevingsvisie op verschillende thema’s leidt positieve effecten. groene en blauwe verbindingen worden versterkt en de beweegvriendelijkheid wordt vergroot.
Ook op de thema’s sociale inclusiviteit, sociale veiligheid, werkgelegenheid, energie, klimaat en mobiliteit heeft de Omgevingsvisie een positieve bijdrage. Daarnaast zijn er verschillende thema’s waar de huidige situatie en autonome situatie nu nog niet voldoende is maar waar de Omgevingsvisie maar beperkt invloed op heeft. Dit gaat bijvoorbeeld om cultuurhistorie, bodem, luchtkwaliteit en biodiversiteit.
11/92
Kenmerk
R002-1276328MVP-V01-ssc-NL
Wanneer ambities met elkaar worden vergeleken blijkt dat er sprake kan zijn van synergie maar ook van knelpunten. Dit speelt vooral bij de grote opgaven rond energietransitie, woningbouw en glastuinbouw. Dit vraagt om nader onderzoek, monitoring en zo mogelijk het bijstellen van ambities. Aanbevolen wordt daarom in het vervolg op de Omgevingsvisie een aantal concrete programma’s op te stellen waarvan de belangrijkste zijn een programma voor de openbare ruimte en een programma voor de herstructurering van de glastuinbouw. In deze programma’s moet integraal gekeken worden naar de verschillende opgaven die op de glastuinbouwgebieden en openbare ruimte afkomen. Daarnaast zijn er verschillende aanbevelingen om specifieke waarden vast te leggen in het Omgevingsplan. Ook is het van belang dat de gemeente op korte termijn start met het opstellen van een monitoringsprogramma. Het beoordelingskader uit het planMER kan hiervoor goed als basis dienen.
1 De Omgevingsvisie en de rol van het planMER Hoofdstuk 1 beschrijft de aanleiding voor het opstellen van het planMER (milieueffectrapport), de belangrijkste uitgangspunten voor het planMER, de procedurele stappen en de wijze waarop het planMER een rol heeft gespeeld bij het opstellen van de Omgevingsvisie.
1.1
Waarom een Omgevingsvisie en planMER?
Momenteel werkt de gemeente Pijnacker-Nootdorp aan het opstellen van een Omgevingsvisie. In de nieuwe Omgevingswet wordt het opstellen van een gemeentelijke Omgevingsvisie verplicht gesteld. Deze wet treedt naar verwachting in werking op 1 januari 2022. In de Omgevingsvisie worden de ambities en uitgangspunten van de gemeente Pijnacker-Nootdorp beschreven voor de fysieke leefomgeving. Met de Omgevingsvisie biedt de gemeente perspectief op de lange termijn (tot 2050) en loopt hiermee vooruit op de invoering van de Omgevingswet. De Omgevingsvisie omvat in ieder geval: 1. Een strategische lange termijn visies 2. 3.
De hoofdlijnen van het beleid voor de gehele fysieke leefomgeving De uitwerking en invoering (met o.a. een overzicht van de inzet van uitvoeringsinstrumenten zoals programma’s) van dit beleid
Gelijktijdig met het proces van het opstellen van de Omgevingsvisie wordt een milieueffectenrapport (MER) opgesteld. Een MER bevat de resultaten van het onderzoek naar de (milieu)effecten binnen een m.e.r. 1. De m.e.r. is een formele procedure en staat voor ‘milieueffectrapportage’. Het gaat hierbij om een planMER. Dit wil zeggen: een MER voor een strategisch beleidsplan, zoals een Omgevingsvisie. Het doel van een milieueffectenrapportage is dat (milieu)effecten integraal worden meegewogen bij een beleidskeuze, en dat alternatieven zijn bezien.
1
Met MER met hoofdletters wordt het milieueffectrapport bedoeld, m.e.r. (met kleine letters en met puntjes ertussen)
wordt de milieueffectprocedure bedoeld
12/92
Kenmerk
R002-1276328MVP-V01-ssc-NL
In hoofdstuk 7 van de Wet milieubeheer (Wm) is geregeld dat het bij ruimtelijke ordeningsplannen en/of besluiten met mogelijke grote milieugevolgen verplicht is informatie te verzamelen over de eventuele milieugevolgen. De aanleiding voor de m.e.r. plicht is dat de Omgevingsvisie mogelijk kaderstellend is voor een stedelijk ontwikkelingsproject (categorie D11.2 uit het besluit m.e.r) dat in totaal (in samenhang beschouwd) meer dan 2.000 woningen mogelijk maakt. Daarnaast worden voorzieningen zoals maatschappelijke- en parkeervoorzieningen uitgebreid om te blijven aansluiten op de vraag van inwoners in de gemeente. De omvang hiervan is echter nog niet bekend. Gezien het aantal woningen, de samenhangende ontwikkelingen (voorzieningen) en het feit dat dit samen mogelijk als onderdeel van één activiteit beschouwd moet worden is de Omgevingsvisie dus mogelijk kaderstellend voor deze m.e.r beoordelingsplichtige activiteit en daarmee m.e.r. plichtig. Met het opstellen van dit planMER voldoet de gemeente dus aan de wettelijke plicht en heeft daarmee een instrument waarmee milieu goed wordt geborgd bij de afwegingen die worden gemaakt in het kader van de Omgevingsvisie. Het opstellen van een Omgevingsvisie en een planMER beschouwt de gemeente PijnackerNootdorp als een geïntegreerd proces.
Door de interactie tussen het ontwerpproces van de Omgevingsvisie en de m.e.r.-procedure kan een goede kwaliteit voor beide gerealiseerd worden.
1.2
Uitgangspunten planMER
Het beleid in de Omgevingsvisie gaat over de fysieke leefomgeving in zijn geheel en reikt verder dan de milieuaspecten alleen. Ook thema’s als duurzaamheid, klimaatadaptatie, gezondheid, wonen, werken, groen, mobiliteit en veiligheid maken onderdeel uit van de Omgevingsvisie. De Omgevingsvisie streeft naar samenhang en verbinding tussen ambities en doelen zodat ze elkaar mogelijk kunnen versterken, maar bepaalde ambities kunnen ook strijdig met elkaar zijn. Het doel van de m.e.r. procedure is de onderlinge strijdigheid tussen deze ambities te onderzoeken en in beeld te brengen, maar ook om de verschillende onderdelen van de fysieke leefomgeving in samenhang te onderzoeken ten behoeve van de besluitvorming. Het planMER brengt de gevolgen voor de fysieke leefomgeving van beleidskeuzen en alternatieven in beeld. Hierbij is het belangrijk dat bij de besluitvorming alle (milieu) informatie op tafel ligt en dat alternatieven zijn bekeken. Het planMER richt zich hierin alleen op de Omgevingsvisie en beschrijft en verantwoordt de resultaten van dit proces. Omdat de Omgevingsvisie een integrale visie voor de fysieke leefomgeving van het gehele gemeentelijke grondgebied betreft is dit ook het schaalniveau voor het planMER.
Door hierbij ook thema’s zoals duurzaamheid, klimaatadaptatie, gezondheid, wonen, werken, groen, mobiliteit en veiligheid mee te laten wegen, wordt een vernieuwende m.e.r.-aanpak nagestreefd. In 2022 verplicht de Omgevingswet tot het opstellen van een milieueffectrapportage voor plannen en projecten die naar verwachting belangrijk (nadelige) gevolgen voor het milieu hebben of het kader vormen voor plannen en projecten met dergelijke gevolgen. In de nieuwe Omgevingswet worden ruimtelijke ordeningen en duurzame ontwikkeling bij elkaar gebracht.
13/92
Kenmerk
R002-1276328MVP-V01-ssc-NL
Dit betekent dat naast de gebruikelijke milieuaspecten ook moet worden gekeken naar duurzaamheid, klimaatadaptatie, gezondheid, mobiliteit en veiligheid. Hierdoor is er een bredere beoordeling van de effecten nodig. De Omgevingsvisie heeft een doorlooptijd tot 2050 en is dus voor de lange termijn het kerninstrument voor de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving. Het planMER richt zich daarom op de periode tot 2050.
1.3
Totstandkoming van de Omgevingsvisie
In januari 2019 heeft de gemeenteraad van Pijnacker-Nootdorp de startnotitie Omgevingsvisie vastgesteld (kenmerk 18INT21712). Hiermee heeft de gemeenteraad niet alleen de inhoudelijke kaders bepaald, maar ook het proces waarlangs de Omgevingsvisie tot stand moet komen. Als belangrijkste strategisch document voor de fysieke leefomgeving wil de gemeente dat de Omgevingsvisie een stevig en gedragen document wordt dat staat als een huis. Dat betekent dat er tijd nodig is om te bouwen. Het bouwproces bestaat uit de volgende zes stappen: Stap 1: Het Fundament In Het Fundament heeft de gemeente de huidige situatie (juni 2019) in beeld gebracht. Daarbij gaat het om feitelijke gegevens en data, maar ook om de waarden. Wat vinden we belangrijk, waar hechten we waarde aan en wat willen we bewaren en versterken? Die informatie staat allemaal in Het Fundament (kenmerk 1004019). Vanuit deze feitelijke basis wordt gekeken naar de kansen en opgaven voor de toekomst. Stap 2: De Vloer In januari 2020 heeft de gemeenteraad integrale toekomstperspectieven met samenhangende ruimtelijke keuzes richting 2050 vastgesteld. De Vloer (kenmerk 1052937) bestaat uit elf samenhangende toekomstperspectieven. Daarin worden keuzes gemaakt over het toekomstig gebruik van de ruimte en rekening gehouden met het effect op, en de bijdrage die dit levert aan de samenleving.
Dit is de basis geweest voor het gesprek met de samenleving. Stap 3: De Muren Vanwege de beperkende Corona maatregelen heeft het gesprek met de samenleving niet voor, maar na de zomer plaatsgevonden. In oktober en november is aan de hand van het Panorama Pijnacker-Nootdorp 2020 digitaal het gesprek gevoerd. Hoe de gemeente dat heeft gedaan en wat dat heeft opgeleverd staat in het participatieverslag: De Muren (kenmerk 1106261). Stap 4: Het Dak Dit is het ontwerp van de Omgevingsvisie. Hierin brengt de gemeente de informatie uit de eerste drie stappen samen en heeft dit vertaald naar de visie voor 2050. Dit ontwerp is, samen met het planMER, ter vaststelling voorgelegd aan de gemeenteraad.
14/92
Kenmerk
R002-1276328MVP-V01-ssc-NL
Stap 5: De Afbouw Wanneer het ontwerp van de Omgevingsvisie is vastgesteld is de samenleving weer aan zet. In deze fase vraagt de gemeente of het ontwerp herkenbaar, uitnodigend en compleet is. Iedereen kan gedurende zes weken een zienswijze indienen op het ontwerp van de Omgevingsvisie en/of op het planMER. Stap 6: De Oplevering In deze laatste stap worden de zienswijzen verwerkt die zijn ontvangen op het ontwerp van de Omgevingsvisie en/of op het planMER. Ook het toetsingsadvies van de Commissie voor de m.e.r. is daar een onderdeel van. Dat kan betekenen dat er nog wijzigingen komen op de Omgevingsvisie. Uiteindelijk stelt de gemeenteraad de Omgevingsvisie en het planMER vast. Dat wordt De Oplevering genoemd. Het proces is hieronder schematisch weergegeven.
Nadat de Omgevingsvisie en het planMER zijn opgeleverd gaat de gemeente aan de slag met de uitvoering, realisatie en monitoring. Beschreven wordt op welke manier de Omgevingsvisie actueel wordt gehouden en hoe aan de slag wordt gegaan met de opgaven, uitwerkingen en ambities. Ook maakt de gemeente inzichtelijk hoe ze gaat monitoren. Net als bij een echt huis is het werken aan en met de Omgevingsvisie nooit af.
1.4
PlanMER in proces om te komen tot een Omgevingsvisie
De m.e.r. wordt gebruikt als procesinstrument bij het opstellen van de Omgevingsvisie. De m.e.r. ondersteunt bij het maken en afwegen van inhoudelijke keuzes tijdens het proces om te komen tot een visie. De interactie tussen het planMER en de Omgevingsvisie heeft hoofdzakelijk plaatsgevonden tijdens de in de voorgaande paragraaf beschreven stap 4 in het proces van totstandkoming van de Omgevingsvisie: Het Dak. De processen van het opstellen van de Omgevingsvisie en de beoordeling van de effecten op het milieu zijn in hoge mate met elkaar verweven geweest. Door de nauwe samenhang is daar geen letterlijk verslag van te maken. Het planMER is gebruikt om vorm en inhoud te geven aan de Omgevingsvisie. Het ontwerp van de Omgevingsvisie is beoordeeld in het planMER dat voor u ligt. Een belangrijk onderdeel was het gezamenlijk in beeld brengen van de huidige en autonome situatie van de fysieke leefomgeving binnen de gemeente. Als basis hiervoor werd Het Fundament gebruikt. In dit document is een beeld geschetst van hoe de gemeente er in juni 2019 voorstond. Daarbij ging het zowel om data als om waarden. Bij het opstellen van het planMER is dieper ingegaan op deze thema’s en ze zijn ze verder aangescherpt.
15/92
Kenmerk
R002-1276328MVP-V01-ssc-NL
Zo heeft het planMER gezorgd voor een bredere basis en meer kennis over de positieve en negatieve punten van Pijnacker-Nootdorp in de huidige situatie. De thema’s die verder zijn uitgediept en onderzocht worden in dit planMER (hoofdstuk 3 en 4) nader beschreven. Vanuit deze brede basis is ook gekeken naar de ontwikkelingen die plaats gaan vinden, wanneer er geen Omgevingsvisie wordt gemaakt. Deze ontwikkelingen kunnen het gevolg zijn van (inter)nationale, provinciale of regionale processen, maar kunnen ook volgen uit de uitvoering van het gemeentelijk beleid. Dit heeft inzicht gegeven op welk beleid de gemeente gezien de positieve effecten vooral voort moeten zetten, en dus een plek dient te krijgen in de Omgevingsvisie. Ook heeft het de gemeente bewust gemaakt van de beleidsvelden waar de gemeente tot nu toe niet actief op stuurt en de gevolgen daarvan. Soms bleek het noodzakelijk om het op te nemen in de Omgevingsvisie. Nieuw in de Omgevingsvisie is dat er bijvoorbeeld aandacht is voor licht en ordening van de ondergrond. In andere gevallen, zoals klimaatverandering, ligt het bijvoorbeeld ver buiten het bereik van de gemeente om te beïnvloeden. Dan is niet zozeer nieuw beleid nodig, als wel een strategie om de effecten te versterken of af te zwakken. De verdieping is uitgevoerd door diverse vakspecialisten binnen de gemeente onder begeleiding van de adviseurs van TAUW.
Vervolgens is dit in verschillende overleggen en sessies integraal besproken met de opstellers van de Omgevingsvisie. Een van de sessies was de zogenaamde Omgevingswijzersessie waarin verkend is waar de grootste uitdagingen voor de gemeente liggen, maar ook waar thema’s elkaar kunnen versterken. Zo heeft het opstellen van het planMER ook invloed gehad op het bij elkaar brengen van ambities en inzicht in de onderlinge effecten. Dit brede gesprek heeft invloed gehad op de inhoud van de Omgevingsvisie en de verbondenheid tussen de verschillende thema’s bevorderd.
16/92
Kenmerk
R002-1276328MVP-V01-ssc-NL
De Omgevingswijzer
17/92
Kenmerk
R002-1276328MVP-V01-ssc-NL
Bovenstaande figuren geven de huidige situatie en autonome situatie van de fysieke leefomgeving in Pijnacker Nootdorp weer op basis van diverse indicatoren gekoppeld aan de bouwstenen uit het fundament. Wanneer is iets rood scoort is de kwaliteit onvoldoende, oranje is matig en groen is voldoende. Het betrof een eerste beoordeling van de verschillende indicatoren. Dit figuur is de zogenaamde omgevingswijzer die tijdens een sessie met vakspecialisten en opstellers van de Omgevingsvisie besproken is. Belangrijke vragen hierbij: herkennen we dit beeld? Komt dit terug in de Omgevingsvisie? En waar zien we belangrijke raakvlakken of schuurpunten tussen thema’s? In de factsheets in bijlage 1 van dit planMER is de beoordeling zoals weergegeven vervolgens nader uitgewerkt en onderbouwd.
Ook in de vervolgstappen is vanuit het m.e.r.-spoor op verschillende momenten advies gegeven over de vorm en inhoud van concepten van de Omgevingsvisie. In deze fase ging het om kritische opmerkingen over de samenhang van keuzes zoals die in de Omgevingsvisie werden verwoord en/of het ontbreken of onvoldoende aandacht voor bepaalde aspecten waardoor de reikwijdte van de Omgevingsvisie is aangepast. Ook het totaaloverzicht van de beoordelingen op alle thema’s is weer van invloed geweest op de keuzes in en consistentie van de Omgevingsvisie.
18/92
Kenmerk
1.5
R002-1276328MVP-V01-ssc-NL
Welke formele processtappen voor het planMER zijn al gezet?
De procedure is gestart met de openbare kennisgeving van het voornemen om een planMER op te stellen. Hierop volgend is een Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) opgesteld en gepubliceerd. De NRD beschrijft welke omgevingsaspecten en effecten in de m.e.r. onderzocht gaan worden (‘reikwijdte’). Daarnaast geeft de NRD informatie over de manier waarop de effecten van de Omgevingsvisie onderzocht worden en met welke diepgang (‘detailniveau’). Van 7 januari tot 24 februari 2021 heeft de NRD ter inzage gelegen. Eenieder heeft de mogelijkheid gehad te reageren op de aanpak van de milieueffectrapportage voor de Omgevingsvisie. Er zijn zes zienwijzen ontvangen, welke zijn samengevat en van een reactie zijn voorzien in een Nota van Beantwoording. De indieners van zienswijzen en de gemeenteraad hebben de Nota van Beantwoording ontvangen. De zienswijzen/reacties zijn gebruikt bij de verdere uitwerking van deze milieueffectrapportage.
1.6
Besluitvorming over dit planMER en de Omgevingsvisie De besluitvorming over het planMER en de Omgevingsvisie loopt parallel. Dat betekent dat het planMER tegelijkertijd met het ontwerp van de Omgevingsvisie ter inzage ligt. Iedereen kan in
deze periode een zienswijze indienen op beide documenten. Tevens vindt in deze periode de toetsing van het planMER door de Commissie van de m.e.r. plaats. De relatie tussen het planMER en de Omgevingsvisie is hieronder schematisch weergegeven.
1.7
Leeswijzer
Dit PlanMER bestaat uit de volgende hoofdstukken: • Hoofdstuk 2 De Omgevingsvisie • Hoofdstuk 3: De uitvoering van het milieueffectonderzoek (een beschrijving van de gevolgde •
methode) Hoofdstuk 4: De leefomgeving en de effecten van de Omgevingsvisie (een beschrijving van de huidige situatie en de autonome ontwikkeling van de fysieke leefomgeving en de invloed
•
van de Omgevingsvisie hierop) Hoofdstuk 5: Synergie en strijdigheden tussen de ontwikkellijnen (een analyse van de belangrijkste raakvlakken)
• •
Hoofdstuk 6: Conclusies en aanbevelingen (voor de Omgevingsvisie en het vervolgtraject) Hoofdstuk 7: Evaluatie en monitoring van beleid
19/92
Kenmerk
R002-1276328MVP-V01-ssc-NL
2 De Omgevingsvisie De gemeente Pijnacker-Nootdorp heeft een ontwerp van de Omgevingsvisie opgesteld. De Omgevingsvisie heeft betrekking op het hele grondgebied van de gemeente en kijkt vooruit naar 2050. In het document wordt geschetst hoe de gemeente er over dertig jaar uit kan zien en in samenhang kan functioneren. Dit hoofdstuk is, in aansluiting op het ontwerp van de Omgevingsvisie, opgebouwd uit: 1. 2.
Het kompas voor de leefomgeving Vier ontwikkelingslijnen met nieuwe beleidskeuzes
In bijlage 2 is een tabel opgenomen die per ontwikkelingslijn aangeeft wat de belangrijkste ambities zijn, wat concreet nieuw beleid is en tot welke concrete opgaven dit leidt. De teksten in dit hoofdstuk zijn een overkoepelende samenvattende beschrijving en gaan met name in op de beleidskeuzes die (mogelijk) effect hebben op de fysieke leefomgeving.
2.1
Het kompas voor de Leefomgeving
Het ontwerp van de Omgevingsvisie gaat in op de samenhang tussen alle elementen van de fysieke leefomgeving die je ruikt, ziet, voelt en hoort wanneer je je door de gemeente beweegt. Voorbeelden die de wetgever geeft zijn ruimte, water, milieu, natuur, landschap, verkeer en vervoer, infrastructuur en cultureel
HET KOMPAS: VERBONDEN MET
erfgoed. Om de samenhang tussen al deze thema’s te bewaken wordt in het ontwerp van de Omgevingsvisie gekozen voor een centraal thema: ‘Verbonden met elkaar’. Dit is het kompas dat
van de verbinding tussen
richting geeft aan de keuzes en ontwikkelingen binnen alle thema’s waar de Omgevingsvisie over gaat. Door ontwikkelingen in de gemeente af te wegen tegen het gewenste toekomstbeeld
gemeente. De ruimtelijke mozaïek
ontstaat een integrale visie en samenhangende leefomgeving. Het kompas helpt bij het maken van keuzes over thema’s of gebieden, het transparant en begrijpelijk maken van keuzes en
functies elkaar aanvullen en geen
het stellen van prioriteiten voor een eenduidig toekomstbeeld.
structuren versterkt en (regionale)
ELKAAR
We zetten in op het versterken gebieden (en functies van gebieden) binnen en buiten de functioneert daardoor als een samenwerkend geheel waarbij belemmeringen creëren voor elkaar. Daarmee worden sociale economische ontwikkeling geoptimaliseerd.
20/92
Kenmerk
2.2
R002-1276328MVP-V01-ssc-NL
Vier ontwikkelingslijnen
De ontwikkelingslijnen beschrijven de elementen die de gemeente koestert en wat er toegevoegd moet worden. Daarmee geven de ontwikkelingslijnen ook een antwoord op hoe de gemeente omgaat met de verwachte opgaven. De ontwikkelingslijnen hebben betekenis voor de gehele gemeente en borgen daarmee een integrale visie op de fysieke leefomgeving. De keuze voor deze vier ontwikkelingslijnen is dan ook direct terug te leiden naar de grote opgaven voor de gemeente: • • •
Het behouden van de kwaliteit en kwantiteit van de groengebieden De woningbouwopgave en het behouden van de karakteristieke woonomgeving Het toekomstbestendig houden van de bedrijvigheid (waaronder de glastuinbouw) en
•
De benodigde verduurzaming van de leefomgeving inclusief de energietransitie
2.2.1
Ontwikkelingslijn 1: Onderscheidend groen
Het groen wordt in Pijnacker-Nootdorp hoog gewaardeerd. Daarbij gaat het niet alleen om de drie grote groen- en recreatiegebieden maar ook om het groen in de kernen. De aandacht voor het groen heeft zich in 2050 vertaald in een verbetering van de kwaliteit. Het groene buitengebied is grotendeels vrij gebleven van bebouwing en het karakteristieke veenweidelandschap in de Zuidpolder van Delfgauw heeft zich ontwikkeld naar een weidevogelgebied van formaat. Het groen in de woonwijken vormt samen met de buitengebieden een lokaal natuurnetwerk. Er is geïnvesteerd in de kwalitatieve verbetering van het netwerk in bestaande wijken. Hierdoor ziet het (openbaar) gebied er op sommige plekken anders uit. Uitbreiding van het groen zien we vooral in wijken die tussen 2025 en 2050 zijn gerealiseerd. Het lokaal natuurnetwerk heeft verschillende functies. Naast een plek voor planten en dieren, is het ook een plek waar de veranderingen in het klimaat worden opgevangen en waar mensen elkaar ontmoeten, bewegen en spelen. Ter versterking van de onderscheidende groene kwaliteiten concentreert de gemeente zich op de volgende vier ambities: 1.
Een aantrekkelijk groen landschap
2. 3. 4.
Een aantrekkelijke, groene (openbare) ruimte Een beweegvriendelijke groene ruimte (ruimte voor recreatie, spelen en bewegen) Een gezond ecosysteem met een hoge biodiversiteit
21/92
Kenmerk
R002-1276328MVP-V01-ssc-NL
CONCRETE NIEUWE ONTWIKKELINGEN Voldoende groen per inwoner: Pijnacker-Nootdorp is een groene gemeente. Door de grote, groene buitengebieden is er relatief veel groen per inwoner. Aan die groene contouren komt de gemeente niet. De gemeente ziet kansen voor kwalitatieve en kwantitatieve uitbreiding van groen in de kernen bij nieuwe woonwijken en bij herinrichting van bestaande wijken. Dit wordt uitgewerkt in een Omgevingsprogramma. Groene verbindingen in en naar transformatiegebieden: De fysieke ruimte om woningen te bouwen zoekt de gemeente door inbreiding in de kernen en door enkele (glas) tuinbouwgebieden, waaronder Balijade en Dwarskade, gefaseerd te transformeren. Beide gebieden grenzen aan minimaal een zijde aan het groene buitengebied. Dat biedt de kans om het groen de kern in te brengen en zo de verbinding tussen het groen en de kern te verbeteren voor mens, dier en plant.
2.2.2 Ontwikkelingslijn 2: Karakteristieke woon- en leefomgeving In 2050 wonen de inwoners van Pijnacker-Nootdorp, anders dan in de omringende steden, in dorpse en landelijke sferen. De woonomgeving wordt gevormd door een combinatie van bijzondere kenmerken. Het gaat niet alleen om de ruime woningen, maar ook om de goede voorzieningen, de bereikbaarheid, het groen in en om de kernen, de hechte gemeenschap en de sociale en fysieke veiligheid. Juist die combinatie maakt Pijnacker-Nootdorp een unieke plek om te wonen in de randstad. Maar Pijnacker-Nootdorp is ook een plek om te werken. Richting 2050 zijn de werklocaties veel meer een onderdeel geworden van de woonomgeving. Groene verbindingen leiden door en langs bedrijventerreinen en de producten die in de kassen worden geteeld worden ook lokaal verkocht. De inwoners kennen de bedrijven, gaan graag naar één van de levendige centra en zijn trots op de (glas)tuinbouw. De kennis van en over elkaar heeft de sociale samenhang versterkt en verbindingen voor planten en dieren door gebieden mogelijk gemaakt. Het geheel vormt een vertrouwde en prettige leefomgeving voor de inwoners van Pijnacker - Nootdorp. Voor een karakteristieke woon- en leefomgeving concentreert de gemeente zich op de volgende vijf ambities: 1. 2. 3.
Een herkenbare woonomgeving Een hechte gemeenschap Een goede lokale en regionale bereikbaarheid
4. 5.
Een evenwichtige woningvoorraad Een gezonde en veilige leefomgeving
22/92
Kenmerk
R002-1276328MVP-V01-ssc-NL
CONCRETE NIEUWE ONTWIKKELINGEN Toevoegen van maximaal 4000 woningen: In Pijnacker-Nootdorp is een lokale behoefte van circa 1500 woningen. Om in die behoefte te voorzien bouwen we maximaal 4000 woningen. Iets meer dan de helft gaat daarbij naar bewoners van buiten de gemeente. Om op de lange termijn aan de (lokale) behoefte te voorzien groeien we in een tempo van circa 200 woningen per jaar. De fysieke ruimte om te bouwen vindt de gemeente in de kernen en in te transformeren (glas)tuinbouwgebieden die niet meer toekomstbestendig zijn (de rood gearceerde gebieden op het kaartje: Dwarskade, Overgauw, Rijskade en Balijade). Gedifferentieerde woningvoorraad: Om tegemoet te komen aan de woonwensen van senioren en starters komen in nieuwe wijken meer appartementen dan in de bestaande wijken. Daarbij is minimaal 30% van alle nieuwe woningen een sociale (huur)woning.
2.2.3
Ontwikkelingslijn 3: Aantrekkelijk economisch vestigingsklimaat
De economische gezondheid van de inwoners en ondernemers van Pijnacker-Nootdorp is in 2050 een bouwsteen voor een hechte samenleving. Economische vitaliteit gaat niet alleen over individuele bedrijven en ondernemers, maar ook over de fysieke leefomgeving van alle inwoners. Het draagt bij aan de sociale samenhang in de gemeente. In de fysieke leefomgeving is de economie in het algemeen en de (glas)tuinbouw in het bijzonder mede bepalend voor de ruimtelijke identiteit van Pijnacker-Nootdorp. De bedrijventerreinen en (glas)tuinbouwgebieden grenzen aan of maken deel uit van de kernen. Deze relatie is richting 2050 versterkt. Door te werken aan betere verbindingen tussen de kernen, het groen en de economische clusters in de vorm van onder andere fietspaden, groene zones en energie-uitwisseling wordt overlast die nu soms nog wordt ervaren omgezet in begrip en waardering. Dat geldt evenzeer voor de sociale samenhang. De bruisende centra, waar de hechte gemeenschap mede wordt gevormd, zijn de thuisbasis van vele ondernemingen. De (glas)tuinbouwbedrijven bieden werk aan mensen van binnen en buiten Pijnacker-Nootdorp. De ondernemers zijn betrokken bij het verenigingsleven (bijvoorbeeld in de vorm van sponsoring) en dragen bij aan maatschappelijke opgaven door middel van innovatie (digitalisering, verduurzaming, kortere ketens enz.).
Met elkaar geven we de bedrijven ruimte om te ondernemen. De glastuinbouw blijft anticiperen en zich ontwikkelen en de economisch activiteit groeit tot 2025 mee met de beroepsbevolking. Voor een aantrekkelijk economisch vestigingsklimaat concentreert de gemeente zich op de volgende drie ambities: 1. 2.
Vitale bedrijven, complementair aan de regio Een gezonde arbeidsmarkt en voldoende regionale werkgelegenheid
3.
Duurzaam en circulair ondernemen
23/92
Kenmerk
R002-1276328MVP-V01-ssc-NL
CONCRETE NIEUWE ONTWIKKELINGEN Herstructurering glastuinbouwgebieden: Transformatie van Dwarskade, Overgauw, Rijskade en Balijade leidt tot een afname van het bruto oppervlak voor glastuinbouw. Door herstructurering van Pijnacker-West, Pijnacker-Oost en Noukoop wordt een optimalere benutting van gronden nagestreefd. Hierdoor kan het netto areaal gelijk blijven of zelfs groeien. De herstructurering en modernisering biedt kansen voor energietransitie, groene verbindingen, klimaatbestendigheid en verduurzaming (bijvoorbeeld via een regionaal warmte- en CO2netwerk). Kwalitatieve versterking bedrijventerreinen: Ruimte om te ondernemen ontstaat niet door uitbreiding, maar door herstructurering en modernisering naar groene terreinen met nieuwe innovatieve en duurzame bedrijvigheid in verbinding met de regio.
2.2.4 Ontwikkelingslijn 4: Veerkrachtige leefomgeving voor mensen, dieren en planten Een kwalitatief hoogwaardige leefomgeving is niet vanzelfsprekend, maar wel grote waarde voor de ruimtelijke kwaliteit, de sociale samenhang en als leefgebied van planten en dieren. De gemeente constateert dat de leefomgeving op sommige punten kwetsbaar is voor verstoringen. De gemeente zet zich er voor in dat de leefomgeving in 2050 om kan gaan met plotselinge en heftige gebeurtenissen zoals extreem weer aan de ene kant en langdurige en langzame druk op het systeem zoals bodemdaling of de afname van de biodiversiteit aan de andere kant. Daarbij is het streven dat de leefomgeving die veranderingen en verstoringen op kan nemen en een nieuw evenwicht kan bereiken. De leefomgeving strekt zich uit over de hele gemeente, dwars door alle gebieden en staat in verbinding met de gemeenten om ons heen. Daarmee biedt de veerkrachtige leefomgeving een kans om gebieden met elkaar te verbinden, sociale samenhang te versterken en leefgebieden voor planten en dieren te verbeteren en te verbinden. Om dit te bereiken concentreert de gemeente zich op de volgende drie ambities: 1.
Een duurzame gemeente
2. 3.
Een klimaatbestendige gemeente Een goede omgevingskwaliteit
24/92
Kenmerk
R002-1276328MVP-V01-ssc-NL
CONCRETE NIEUWE ONTWIKKELINGEN Drie nieuwe geothermiebronnen: Aan de warmtevraag van Pijnacker-Nootdorp kan deels worden voldaan door lokale geothermie. Daarvoor kunnen nog 3 bronnen worden gerealiseerd. Deze worden aangesloten op een regionaal warmtenet waar ook gebruik wordt gemaakt van restwarmte. Dit draagt bij aan de toenemende drukte in de ondergrond. De gemeente vult haar bevoegdheden op dit gebied in door een Omgevingsprogramma voor de ondergrond op te stellen. Minimaal 50 ha zonnepanelen op veld: Om te voldoen aan de ambitie op het gebied van energietransitie moet in 2050 2/3 van de elektriciteitsvraag lokaal worden opgewekt. Binnen de (glas)-tuinbouwgebieden Noukoop, Pijnacker-Oost en Pijnacker-West wordt daarom gezocht naar mogelijkheden om naast zon op dak ook zon op veld te realiseren. Bij voorkeur door de zonnepanelen op waterbassins te realiseren maar ook op overhoeken. Herstructurering van de glastuinbouw is daarvoor noodzakelijk.
25/92
Kenmerk
R002-1276328MVP-V01-ssc-NL
3 De uitvoering van het milieueffectonderzoek De gemeente geeft op verschillende manieren invulling aan de ambities uit de Omgevingsvisie door te stimuleren, participeren, realiseren en te reguleren (Omgevingsplan). In verschillende gevallen is nog geen specifieke locatiekeuze gemaakt voor de uitwerking van de ambities en bijhorende concrete nieuwe ontwikkelingen. In het planMER is daarom, passend bij het abstractieniveau van de Omgevingsvisie, beoordeeld wat op hoofdlijnen de effecten zijn. De effecten in dit planMER moeten daarom gezien worden als kansen voor positieve effecten en risico’s op negatieve effecten. Deze kansen en risico’s zijn in beeld gebracht op basis van kwalitatieve inschattingen door experts. Daar waar wel concrete locaties zijn benoemd (zoals de vier woningbouwlocaties) zal de beschrijving en beoordeling waar mogelijk concreter zijn.
3.1
Opstellen planMER in vijf stappen
Dit planMER is opgesteld in de vijf stappen, die hieronder een voor een kort worden toegelicht. Stap 1: vaststellen beoordelingskader Met de vier ontwikkellijnen als vertrekpunt is het beoordelingskader opgesteld. Op basis van deze ontwikkellijnen zijn verschillende relevante leefomgevingsaspecten geselecteerd. Gekoppeld aan deze aspecten zijn vervolgens verschillende indicatoren en bijbehorende criteria (wijze waarop dit wordt gemeten) bepaald. de indicatoren kunnen ook worden gebruikt bij monitoring van de uitvoering van het beleid uit de Omgevingsvisie. In paragraaf 3.2 wordt het beoordelingskader verder beschreven en toegelicht. Stap 2: beschrijven en beoordelen van huidige situatie en autonome ontwikkeling (referentiesituatie) In stap 2 is voor elke indicator de huidige situatie en autonome ontwikkeling (HSAO), ook wel de referentiesituatie, beoordeeld. De beoordeling van het kwaliteitsniveau (toestand) van de verschillende indicatoren is onderverdeeld in goed, redelijk en slecht. De beoordeling voor alle indicatoren uit het beoordelingskader is onderbouwd in factsheets (zie bijlage 1). Stap 3: analyse nieuw beleid Op basis van de analyse uit stap 2 is bepaald per ontwikkellijn en bijhorende ambities of er concreet nieuw beleid is opgenomen in de Omgevingsvisie.
Op deze wijze wordt snel inzichtelijk voor welke indicatoren met een redelijk of slecht kwaliteitsniveau er nog geen ambities of doelstellingen zijn opgenomen in de Omgevingsvisie. Dit kan aanleiding geven om alsnog nieuw beleid te formuleren op dit thema. Bijlage 2 toont een overzicht van het nieuwe beleid in de Omgevingsvisie. Stap 4: beoordeling beleid: effecten, doelbereik en strijdigheden Het nieuwe beleid in de Omgevingsvisie is beoordeeld op effecten, de mate waarin het nieuwe beleid bijdraagt aan het behalen van de gestelde ambities (doelbereik) en of deze strijdig met elkaar kunnen zijn. De werkwijze van stap 4 wordt verder toegelicht in paragraaf 3.3.
26/92
Kenmerk
R002-1276328MVP-V01-ssc-NL
Stap 5: schrijven planMER In de laatste stap is het planMER geschreven.
3.2
Beoordelingskader
Het beoordelingskader bevat alle aspecten die nodig zijn om de leefomgeving van PijnackerNootdorp in zijn totaliteit te beschrijven. Onderstaande tabel toont het beoordelingskader op basis waarvan de huidige situatie, de autonome ontwikkeling en de effecten van het nieuwe beleid in beeld zijn gebracht. Omdat het beleid in de Omgevingsvisie over de gehele fysieke leefomgeving gaat en verder reikt dan enkel milieuaspecten, zijn ook aspecten zoals duurzaamheid, gezondheid en veiligheid beschouwd in het planMER. Op deze manier wordt de reikwijdte van de impact van de Omgevingsvisie in beeld gebracht en sluit het planMER nauw aan op de vier ontwikkellijnen in de Omgevingsvisie. Naast effecten op de leefomgeving wordt in dit planMER namelijk ook getoetst of de gestelde ambities binnen een ontwikkellijn behaald worden (doelbereik). Thema
Indicator
Criterium
Ontwikkellijnen
Landschappelijke
Groen en blauwe
Aantal ontbrekende
Onderscheidend groen, Een karakteristieke
verbondenheid
verbindingen
verbindingen
woon- en leefomgeving
Cultuurhistorie en
Status cultuurhistorie
Status cultuurhistorische
Onderscheidend groen, Een karakteristieke
zones (linten en monumenten)
woon- en leefomgeving
Status landschap
Status landschap
Onderscheidend groen
Archeologie
Status archeologische
Onderscheidend groen, Een karakteristieke
waarden
woon- en leefomgeving
Hoeveelheid per inwoner
Onderscheidend groen, Een karakteristieke
landschap
Archeologie
Openbare ruimte
Openbaar groen
woon- en leefomgeving Kwaliteit openbare
Waardering inwoners
ruimte
Recreatie
Onderscheidend groen, Een karakteristieke woon- en leefomgeving
Beweeg-
Percentage (hard)lopen en
Onderscheidend groen, Een karakteristieke
vriendelijkheid
fietsen
woon- en leefomgeving
Recreatie
Omvang, gebruik en
Onderscheidend groen
waardering groene buitengebied door inwoners Natuur en
Biodiversiteit
Afname/toename omvang
Onderscheidend groen
biodiversiteit en aantallen rode
Biodiversiteit
lijstsoorten Weidevogelgebieden
Omvang en staat van
Onderscheidend groen
instandhouding soorten en habitattypen
Sociale inclusiviteit
Natura2000
Stikstofdepositie
Onderscheidend groen
Afstand tot
Gemiddelde afstand tot
Een karakteristieke woon- en leefomgeving
voorzieningen
(basis)voorzieningen
Eenzaamheid
% ernstige eenzaamheid
Een karakteristieke woon- en leefomgeving
Modal split
- Aantal auto’s per huishouden
Een karakteristieke woon- en leefomgeving
27/92
Kenmerk
Thema
R002-1276328MVP-V01-ssc-NL
Indicator
Criterium
Mobiliteit en
- Aandeel fiets als
verkeersveiligheid
hoofvervoermiddel in alle
Ontwikkellijnen
verplaatsingen - Aandeel OV als hoofdvervoermiddel in alle verplaatsingen Kwaliteit
- Vertragingsknelpunten
vervoersnetwerk
- Verkeersintensiteit past bij
Een karakteristieke woon- en leefomgeving
wegcategorie - Te drukke fietspaden in verhouding tot breedte - Kwalitatieve beoordeling van aanbod ov-lijnen, snelheid en frequentie Elektrische auto
Aandeel elektrische auto’s bij
Een karakteristieke woon- en leefomgeving,
autobezit
Een veerkrachtige leefomgeving voor mensen, planten en dieren
Verkeersveiligheid
Aantal slachtoffers
Een karakteristieke woon- en leefomgeving
verkeersongevallen in de afgelopen 5 jaar per 10.000 inwoners Woningaanbod
Aanbod woningen
Voldoende woningen
Een karakteristieke woon- en leefomgeving, Aantrekkelijk economisch vestigingsklimaat voor inwoners en ondernemers
Aanbod sociale
Voldoende sociale
Een karakteristieke woon- en leefomgeving
huurwoningen
huurwoningen
Aantrekkelijk economisch vestigingsklimaat voor inwoners en ondernemers
Aanbod
Voldoende
Een karakteristieke woon- en leefomgeving,
meergezinswoningen
meergezinswoningen
Aantrekkelijk economisch vestigingsklimaat
Misdrijven en
Aantal misdrijven en gevallen
overlast
van overlast
Veiligheidsbeleving
Cijfer
Een karakteristieke woon- en leefomgeving
Ruimte
Ruimte om te ondernemen.
Aantrekkelijk economisch vestigingsklimaat
bedrijventerreinen
Aantal m2 uit te geven
voor inwoners en ondernemers
voor inwoners en ondernemers Sociale veiligheid
Bedrijventerreinen
Een karakteristieke woon- en leefomgeving
bedrijventerrein. Waardering
Waardering ondernemers
ondernemersklimaat Glastuinbouw
Grondgebruik
Aantrekkelijk economisch vestigingsklimaat voor inwoners en ondernemers
Bruto/netto grondgebruik in
Aantrekkelijk economisch vestigingsklimaat
percentage
voor inwoners en ondernemers
28/92
Kenmerk
Thema
R002-1276328MVP-V01-ssc-NL
Indicator
Criterium
Ontwikkellijnen
Duurzame
Toekomstbestendigheid
Aantrekkelijk economisch vestigingsklimaat
glastuinbouw-
gebied
voor inwoners en ondernemers
% winkelvloer-oppervlak dat
Aantrekkelijk economisch vestigingsklimaat
leeg staat
voor inwoners en ondernemers, Een
gebieden Centra als
Leegstand
ondernemersplek
karakteristieke woon- en leefomgeving Verkooppunten
Koopkrachtbinding
Het aantal verkooppunten ligt
Aantrekkelijk economisch vestigingsklimaat
hoger ten opzichte van het
voor inwoners en ondernemers, Een
aantal inwoners
karakteristieke woon- en leefomgeving
De bestedingen van inwoners
Aantrekkelijk economisch vestigingsklimaat
liggen lager dan bij
voor inwoners en ondernemers, Een
vergelijkbare gemeenten
karakteristieke woon- en leefomgeving
Werkgelegenheid
Ontwikkeling
Ontwikkeling van de
Aantrekkelijk economisch vestigingsklimaat
en economische
werkgelegenheid
werkgelegenheid
voor inwoners en ondernemers
Werkloosheid
% werkloosheid
Aantrekkelijk economisch vestigingsklimaat
verbondenheid
voor inwoners en ondernemers Ontwikkeling van het
Aantal banen per 1000
Aantrekkelijk economisch vestigingsklimaat
aantal banen
inwoners
voor inwoners en ondernemers
Economische
Verdeling banen en
Aantrekkelijk economisch vestigingsklimaat
structuur
vestigingen over het aantal
voor inwoners en ondernemers
sectoren Energietransitie
Energie
Vermindering energiegebruik
besparing Duurzaam wonen
Klimaatadaptatie
Een veerkrachtige leefomgeving voor mensen, planten en dieren
Energielabels woningen t.o.v.
Een veerkrachtige leefomgeving voor
landelijk gemiddelde
mensen, planten en dieren
Duurzame energie
Aandeel duurzame energie
Een veerkrachtige leefomgeving voor
opwekking
t.o.v. doelstellingen rijk
mensen, planten en dieren
Wateroverlast
Hoeveelheid overlast binnen
Een veerkrachtige leefomgeving voor
stedelijk gebied bij een bui tot
mensen, planten en dieren
70mm/ 2uur. Hitte
Aantal gehinderden door hitte
Een veerkrachtige leefomgeving voor mensen, planten en dieren
Droogte
Mate van aanpassing
Een veerkrachtige leefomgeving voor
landinrichting aan toenemende
mensen, planten en dieren
droogte als gevolg van klimaatverandering Overstromingsrisico
Waterkwaliteit
Zwemwaterkwaliteit
Kans op overstroming inclusief
Een veerkrachtige leefomgeving voor
gevolgen
mensen, planten en dieren Een veerkrachtige leefomgeving voor mensen, planten en dieren
29/92
Kenmerk
Thema
R002-1276328MVP-V01-ssc-NL
Indicator
Criterium
Ontwikkellijnen
Kwaliteit KRW-
KRW-normen
Een veerkrachtige leefomgeving voor
Aantal (ernstig)
Aantal overschrijdingen
Een veerkrachtige leefomgeving voor
gehinderden door
grenswaarden
mensen, planten en dieren
Aantal
Aantal blootgestelden aan
Een veerkrachtige leefomgeving voor
blootgestelden
overschrijdingen WHO
mensen, planten en dieren
lichamen Geluid
mensen, planten en dieren
industrielawaai, verkeerslawaai en railverkeerslawaai Luchtkwaliteit
richtwaarde Licht
Lichtemissie
Mate van lichtemissie
Een veerkrachtige leefomgeving voor mensen, planten en dieren
Externe veiligheid
-
Plaatsgebonden
Plaatsgebonden risico (PR10
Een veerkrachtige leefomgeving voor
risico
6
mensen, planten en dieren, Een
)
karakteristieke woon- en leefomgeving Groepsrisico