Bijlage 3 - Participatieverslag Transitievisie Warmte

Participatieverslag transitievisie warmte gemeente Pijnacker-Nootdorp

INHOUDSOPGAVE

Plan van aanpak Stap 1: Online vragenlijst Stap 2: Online wijkbijeenkomsten Stap 3: Ambassadeurs

4 6 26 31

2

PLAN VAN AANPAK PARTICIPATIE

PLAN VAN AANPAK PARTICIPATIE Transitievisie warmte Nederland heeft als doelstelling om in 2050 volledig CO2-neutraal te zijn. Dit is vastgelegd in het klimaatakkoord. Voor bijna iedereen in Nederland heeft dat directe gevolgen, want de meeste huizen worden verwarmd met aardgas. En bij verbranding van aardgas komt CO2 vrij. Bovendien koken veel mensen op aardgas en wordt ook tapwater verwarmd met aardgas. We zullen dus op zoek moeten naar andere – duurzamere – energiebronnen om onze gebouwen warm te houden. Dit wordt de warmtetransitie genoemd. Elke gemeente in Nederland werkt op dit moment aan een visie op deze verandering: de transitievisie warmte. Hierin staat omschreven hoe gebouwen in de toekomst op een andere manier worden verwarmd. Ook staat er in de visie beschreven wat er in elke wijk gaat veranderen en wanneer. Als een wijk vóór 2030 van het gas afgaat, dan wordt in een wijkuitvoeringsplan beschreven hoe dit op wijkniveau wordt aangepakt. Eind 2021 moeten alle gemeenten in Nederland een Transitie visie Warmte hebben gemaakt. Denk en Doe mee! De omschakeling van aardgas naar een andere warmtebron is een grote uitdaging – ook voor de gemeente. Want wat houdt de warmtetransitie nu precies in? Hoe pak je dat slim aan en waar begin je mee? In Pijnacker-Nootdorp kunnen bewoners meedenken over deze transitie en meewerken aan de visie.

De gemeente heeft hiervoor verschillende participatiemiddelen ingezet. Stap 1: Een online vragenlijst Stap 2: Digitale wijkbijeenkomsten Stap 3: Ambassadeursbijeenkomst In dit document zijn de resultaten van elke participatiestap samengevat en terug te lezen.

4

UITGANGSPUNTEN PARTICIPATIE Iedereen die dat wil, moet kunnen meedoen Omdat de transitievisie warmte uiteindelijk invloed heeft op bijna alle huishoudens in de gemeente Pijnacker-Nootdorp, willen we zoveel mogelijk bewoners en andere gebouweigenaren in staat stellen mee te denken. In onze aanpak werken we daarom met verschillende participatiemiddelen. We werken van brede participatie (vragenlijst en wijkbijeenkomsten) naar een kleinere groep (ambassadeurs). De uiteindelijke visie koppelen we vervolgens weer breed terug aan alle bewoners en stakeholders. Creatieve mix aan communicatiemiddelen Door de abstractie van het onderwerp is het belangrijk dat de communicatie duidelijk en toegankelijk is, met onder andere beeldtaal en B1-taalgebruik. De informatie richting bewoners wordt laagdrempelig aangeboden om zoveel mogelijk bewoners op het juiste kennisniveau te brengen. Wijkgericht Om het resultaat zo concreet mogelijk te maken kiezen we voor een wijkgerichte aanpak. Bewoners zijn bewoners De transitie naar aardgasvrij wonen is een grote operatie met veel impact. De transitievisie warmte is daarbij een product met veel technische informatie en onderbouwing. Niet alle bewoners zijn expert op het gebied van warmte of willen dit worden, terwijl zij misschien wel zeer betrokken zijn bij hun wijk en/of leefomgeving.

Wij willen alle bewoners de kans geven mee te doen op de manier die bij hen past, zonder hen te overvragen. De informatie die we willen overbrengen, zal met name komen van de specialisten van de gemeente of technische adviseurs. Zij spelen dan ook een belangrijke rol in het participatieproces. Vervolgens zorgen we voor de vertaling van de technische informatie naar aansprekende maar vooral begrijpelijke communicatiemiddelen en het juiste gesprek.

5

STAP 1: ONLINE VRAGENLIJST

STAP 1: ONLINE VRAGENLIJST

o Online vragenlijst o 23 november t/m 18 december 2020 o Verspreid via communicatiekanalen: • Artikelen in Telstar • Facebookadvertentie • Via persoonlijke mail aan bewonersverenigingen • Nieuwsbrief gemeente • Webinar ‘s Gravenhout • Op initiatievenplatform www.metenergieaandeslag.nl

Aantal respondenten

279

7

DEMOGRAFISCHE GEGEVENS Woonwijk

Leeftijd

28; 10,00% 11; 3,80% 4; 1,20% 13; 4,20%

0,93% 20,09%

24,30%

5; 1,90% 30; 10,80% 29; 11,20%

1; 0,40% 17; 6,50%

1; 0,40%

4; 1,20%

25; 9,60% 18; 6,20%

65; 23,10%

4; 1,50% 15; 5,40%

5; 1,50% 3; 1,20%

54,67% < 20 jaar

20 - 40 jaar

40 - 60 jaar

61 - 80 jaar

80 > jaar

Oud Delfgauw Emerald Noord Emerald Centrum Emerald Zuid Keijzershof Buitengebied Nootdorp

Pijnacker-Noord Pijnacker-Centrum Koningshof Klapwijk Nieuweveen Ackerswoude

's Gravenhout Achter het Raadhuis De Venen Vrouwtjesland Tolhek Overig, namelijk:

8

SOORT WONING Ik woon in een:

Is uw woning aangesloten op het aardgas?

Hoe oud is uw cv-ketel?

5,77% 0,38%

6,54% 1,54% 5,00%

6,94%

4,49%

37,55% 29,39%

86,92%

93,85%

21,63% 0-5 jaar oud

6-10 jaar oud

Mijn woning is onderdeel van een Vereniging van Eigenaren (VvE)

11-15 jaar oud

Ouder dan 15 jaar

Huurwoning via corporatie

Weet ik niet

Eigen koopwoning zonder Vereniging van Eigenaren (VvE)

Huurwoning via particuliere verhuurder

Ja

Nee

Weet ik niet

9

HOUDT U ZICH BEZIG MET DE KLIMAATVERANDERING? Totaal:

Per wijk: Ackerswoude

80,00%

Buitengebied Nootdorp

13,95%

66,67%

Tolhek

33,33%

45,45%

54,55%

Nieuweveen

100,00%

Keijzershof

58,82%

Vrouwtjesland 28,68%

57,36%

35,29%

33,33%

33,33%

Klapwijk Emerald Zuid

5,88%

33,33%

59,02%

31,15%

50,00%

9,84%

50,00%

De Venen

100,00%

Koningshof

Klimaatverandering houdt mij bezig en ik heb een aantal maatregelen genomen Klimaatverandering houdt mij bezig, maar ik heb nog geen maatregelen getroffen Klimaatverandering houdt mij niet bezig

10,00% 10,00%

71,43%

Emerald Centrum

50,00%

Achter het Raadhuis

47,06%

Pijnacker-Centrum

14,29%

14,29%

50,00% 29,41% 68,00%

Emerald Noord

23,53% 16,00%

16,00%

100,00%

s Gravenhout

55,17%

31,03%

13,79%

Pijnacker-Noord

55,17%

27,59%

17,24%

Oud Delfgauw

80,00% 0%

10%

20%

30%

40%

20,00% 50%

60%

70%

80%

90%

100%

WELKE KLIMAATBESTENDIGE MAATREGELEN HEEFT U GETROFFEN? MEERDERE ANTWOORDEN MOGELIJK 70% 58,11%

60% 50%

43,24%

40%

47,30% 47,30%

46,62%

37,84% 38,51% 27,70%

30%

21,62%

20% 10%

4,05%

er d m uu ris m ol i jn at ie da kg Ik eï he so b le vl er oe d rv er Ik wa he Ik rm b ko ee in ok g n ve op nt Ik in ila he du tie b ct sy ee ie st n e (h em yb Ik of rid he ee e b )w n… he ar tc m vte sy po ste m em p in ge re An ge ld de rs ,n am eli jk

so le

ge ï

Ik he b

sp ou w

Ik he b

vlo er

i jn m

Ik he b

Anders, namelijk: De meeste deelnemers noemden hier zonnepanelen. Ook zonneboiler en regenwateropvang is genoemd.

Ik he b

gl

as

m et

ee

n

be te re

iso lat ie

w

aa rd e

0%

11

KENNISNIVEAU Kunt u aangeven op welk kennisniveau u uzelf inschat t.a.v. bovengenoemde onderwerpen?

Wat voor soort informatie wilt graag u ontvangen over de energietransitie? Meerdere antwoorden mogelijk 80%

Gemiddeld:

6

68,85%

70% 60% 50%

45,49%

40% 30%

18,85%

20%

17,62%

17,62%

10% 0% Advies op maat

Algemene, meer Lokale informatie Regionale Anders, namelijk: landelijke vanuit de informatie vanuit informatie gemeente marktpartijen

Anders, namelijk: De meeste deelnemers noemden hier geen informatie. Daarnaast is het meest genoemd: o Onafhankelijk advies van experts o Eerlijke kosten/baten analyse en wie het gaat betalen o Bouwkundig onderzoek voor mijn woning

12

WELKE VRAGEN KOMEN BIJ U OP ALS WE HET HEBBEN OVER HET AARDGASVRIJ MAKEN VAN WONINGEN EN DE ONDERWERPEN DIE DAAR ONDER VALLEN? Er zijn 195 vragen ingediend over het aardgasvrij maken van woningen. De meest gestelde vragen zijn: Wat zijn de kosten? en Wie gaat de transitie betalen? Daarnaast zijn onderstaande vragen meerdere keren gesteld: o Wat is het nut en de noodzaak van de energietransitie? o Wat zijn de mogelijkheden en alternatieven? o Wat wordt het beleid van Pijnacker-Nootdorp? o Hoe verduurzamen we oude huizen? o Waarom gaan andere landen juist over op aardgas en moeten wij er vanaf? o Wat zijn subsidie mogelijkheden? o Waarom wachten we niet tot we direct over kunnen stappen op waterstof? o Wat kan ik nu al doen en hoe weet ik wat de beste optie is voor mijn huis? o Ik hoor slechte verhalen over een warmtepomp (herrie, kou): wat is het alternatief? o Hoe voorkomen we dat er alsnog gas wordt gebruikt voor bijvoorbeeld het warmtenet? 13

HEEFT U ZELF AL IDEEËN OVER HOE U UW HUIS AARDGASVRIJ KUNT MAKEN EN KUNT U DIE BENOEMEN? Er hebben 181 deelnemers nagedacht over hoe de woning aardgasvrij te maken is. De meest genoemde ideeën staan hieronder. Er zijn ook deelnemers die aangeven helemaal niet aardgasvrij te willen. o Zonnepanelen o Warmtepomp o Warmtenet o Geothermie o Isoleren o Waterstof o Zonneboiler o Isolatie o Elektrisch koken

14

GEEF AAN IN WELKE MATE U HET EENS BENT MET DE VOLGENDE STELLINGEN: Ik wacht tot de gemeente mij een aardgasvrij voorstel doet

15,07%

10,96%

34,70%

23,29%

15,98%

Ik wil samen met mijn buurtgenoten optrekken om mijn woning aardgasvrij te maken

24,20%

15,53%

28,31%

17,35%

14,61%

Ik wil een individuele oplossing om mijn woning aardgasvrij te maken

23,74%

15,07%

26,94%

18,72%

15,53%

Ik zie het nut in van aardgasvrij wonen

23,74%

0% Helemaal mee oneens

Oneens

10% Eens

20,09%

20%

30%

40%

Helemaal mee eens

24,66%

50% Geen idee

60%

25,11%

70%

80%

6,39%

90%

100%

15

WAT VINDT U HET BELANGRIJKST AAN DE AARDGASVRIJE OPLOSSING VOOR UW WONING? Dat ik een betaalbaar aanbod krijg

66,67%

Dat ik mijn woning in de winter warm krijg

52,05%

Dat ik zelf een keuze heb in het alternatief voor aardgas voor mijn huis

41,55%

Dat de oplossing milieuvriendelijk is en zo min mogelijk energie…

30,59%

Dat ik op tijd geïnformeerd ben

18,26%

Dat ik mijn woning in de zomer gekoeld krijg

10,50%

Dat ik weinig overlast heb van de verbouwing

9,13%

Dat ik ontzorgd word bij de keuzes die gemaakt moeten worden

8,68%

Ik vind het niet belangrijk

6,39%

Dat ik samen op kan trekken met mijn buren

5,94%

Geen mening

0,91%

Anders, namelijk:

10,50% 0%

10%

20%

30%

Anders, namelijk: o Dat ik zelf de keuze heb om niet van het aardgas af te gaan als ik dat niet wil o Dat het duidelijk is wie er voor de kosten opdraait o Dat ik niet tegen mijn zin in extra ga betalen

40%

50%

60%

70%

80%

16

NEEMT U NU AL MAATREGELEN OM MINDER AARDGAS TE GEBRUIKEN? MEERDERE ANTWOORDEN MOGELIJK Ja, ik was mijn vaat op koude temperatuur

15,07%

Ja, ik douche korter/ ik heb een waterbesparende douchekop

49,32%

Ja, ik zet mijn verwarming lager

47,49%

Ja, ik kook elektrisch

39,73%

Ja, ik heb tochtstrips geplaatst

32,88%

Ja, ik heb groen gas of echt Hollandse groene stroom

31,05%

Ja, ik heb radiatorfolie achter mijn radiator

14,61%

Nee

14,16%

Ja anders, namelijk:

20,55% 0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

Anders, namelijk: o Zonnepanelen o Houtkachel o Goed geïsoleerde woning o Minder stoken

17

ZORGEN Maakt u zich zorgen om het aardgasvrij maken van uw woning?

Waar maakt u zich zorgen om als uw woning aardgasvrij moet worden? Meerdere antwoorden mogelijk De kosten

8,72%

85,61%

Dat ik geen keuze heb in de oplossing voor mijn huis

64,39%

Geluidsoverlast van een eventuele warmtepomp

51,52%

Of ik mijn huis nog wel warm krijg 52,29%

38,99%

44,70%

Het gedoe van de verbouwing van mijn huis

41,67%

Of de oplossing wel duurzaam is

33,33%

Niet meer koken op gas Weet ik niet

16,67% 0,00%

Anders, namelijk: Ja, ik maak me zorgen Nee, ik maak me geen zorgen Weet ik niet

9,09% 0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

Anders, namelijk: o Dat het gewoon mega veel geld kost en relatief weinig oplost. o Of er wel genoeg naar de alternatieven voor een warmtepomp wordt gekeken o Dat het op een fiasco uitloopt: niet doen!

70%

80%

18

90%

KIJKEND NAAR DE OPTIES VAN EEN WARMTENET, HOE ZOU U WILLEN DAT DIE BEHEERD WORDT? 5,53% 9,68% 28,57% 6,91%

10,14% 39,17%

Door een commercieel warmtebedrijf zoals Eneco Ik wil participeren in een lokaal warmtebedrijf (u bent aandeelhouder) Ik wil zelf het warmtenet samen met mijn buurtgenoten in beheer hebben (u bent eigenaar) Onafhankelijk netbeheerder door een publieke (overheids-) instantie zoals Stedin Maakt me niet uit Weet ik niet 19

WAAR ZOUDEN WE KUNNEN STARTEN MET HET AARDGASVRIJ MAKEN VAN WONINGEN? Op plekken waar flinke slagen gehaald kunnen worden met grote gebouweigenaren zoals woningcorporaties, scholen en het winkelcentrum. Op de plekken waar toch al werkzaamheden gepland staan (bijv. riolering, gasnetten, nieuwbouw)

23,72% 19,07%

Op de plekken waar een duurzame warmtebron (of warmtenet) in de buurt is

11,16%

Op de plekken waar bewoners zelf initiatief willen nemen

10,70%

Op de plekken waar de overstap het meest betaalbaar is

9,77%

Weet ik niet

6,51%

Overal tegelijk

5,58%

Anders, namelijk: 0,00%

13,49% 5,00%

10,00%

15,00%

20,00%

Anders, namelijk: o Niet / nergens o In nieuwbouwprojecten o Bij de oudste en slechtst geïsoleerde woningen: daar is de meeste winst te behalen

25,00%

20

BETROKKENHEID Wanneer wilt u betrokken worden bij de overstap naar aardgasvrij wonen? 10,60%

38,41%

21,19%

29,80% Vanaf het begin, ook als mijn buurt voorlopig niet aardgasvrij wordt Ik wil meedenken over het plan voor mijn buurt Als er een concreet plan gemaakt is voor mijn buurt Weet niet

Op welke manier wilt u betrokken worden bij de overstap naar aardgasvrij wonen of meedoen in de voorbereiding en participatie voor een aardgasvrije wijk? Meerdere antwoorden mogelijk 50% 45% 40% 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0%

46,98% 32,56%

29,77%

9,77%

8,37%

7,91%

Ik denk graag Ik stel mijn Ik wil graag Ik wil vooral Meedoen als mee tijdens woning meedenken als weten wat er energiecoach: bijeenkomsten beschikbaar als ambassadeur van mij veel weten en voorbeeld over de verwacht delen met Transitievisie wordt buren warmte

6,51%

Ik wil niet betrokken worden

Anders, namelijk: o Ik wil eerst geïnformeerd worden, daarna kan ik pas beslissen of ik betrokken wil worden o Ik wil meebeslissen: het is mijn woning, niet die van de gemeente

Anders, namelijk:

21

INFORMEREN Over welke onderwerpen wilt u graag (meer) informatie krijgen? 45%

42,33%

40% 35%

31,63%

30%

26,05%

23,26%

25%

19,07%

20% 15%

11,63% 7,44%

10% 5%

m ee

be ho e

fte

aa

n

at An ie de rs ,n am eli jk:

nf or m

t ri

m ob ilit ei

m e

pa rin g Du ur za

eb es

En er gi

En er gi

eo

pw ek

ke n

en i jk he d

Ik he b

ge

en

Fin

an cie rin

gs m og el

Iso lat ie

0%

Anders, namelijk: o Plan van de gemeente: Inhoud, procesaanpak en besluitvorming. o welke plannen de woningbouwvereniging heeft o Gedrag en hulp om praktische problemen op te lossen o Lessen uit proefprojecten en eerste ervaringen elders. o Alternatieven o Kosten o Uitwerking warmtenet o Kernenergie

22

INFORMEREN Hoe wilt u het liefst geïnformeerd worden? Meerdere antwoorden mogelijk Via een nieuwsbrief per e-mail

68,55%

Op een bewonersavond (fysiek of digitaal)

36,29%

Online via de gemeentelijke website: pijnacker-…

29,03%

Per brief

22,58%

Door iemand die langskomt bij mij thuis

20,16%

Online via de projectwebsite:… Via social media (bijv. facebook)

Anders, namelijk: o Via de woningbouw o Via op maat gemaakt advies o Online

16,13% 10,48%

Via instructievideo’s

8,06%

Via een informatieloket (bijv. in het gemeentehuis)

7,26%

Anders, namelijk:

4,84%

Weet niet

2,42% 0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80% 23

WELK ADVIES WILT U DE GEMEENTE NOG MEEGEVEN?

Dit is een selectie van adviezen.

Laat mensen het gevoel hebben een keuze te hebben. en maak niet de fout duurzaamheid en gasloos te verwarren. Het kan hand in hand gaan maar gaat hier om wezenlijk andere doelen die ook contrair kunnen zijn. Tijdig burgers informeren over plannen in Klapwijk Kijk naar de beste oplossing, niet naar de goedkoopste

Betrek een groep leveranciers en aannemers uit de buurt, dan weten die ook, wat kan, en kan je daar klussen starten. Intergraal plan voor alle woningen. Niet alleen kijken naar hele wijken, maar ook naar buitengebied en linten. Kijk goed naar de kosten voor huizenbezitters, niet iedereen kan alles zomaar even betalen.

Begin niet alleen met makkelijk laaghangend fruit. En overweeg serieus herbouw van hele oude wijken.

Denk vooral aan waterstof dat geeft de burger het minste overlast en kosten.

Geen bestaande gasinfrastructuur ontmantelen. Kan nog van pas komen in de toekomst.

Luister naar de bewoners en druk niet altijd alles door de strot. Mensen zitten hier helemaal niet op te wachten.

Begin zo snel mogelijk en kom met een haalbaar, concreet plan (hoe meer draagvlak, des te beter).

Bedenk of je als gemeente voorop wilt lopen in de energie transitie of dat je liever wacht tot de alternatieven meer uitgekristalliseerd zijn. Ik denk dat er nog voldoende tijd is. Een nauwkeurig spoorboek te maken voor de transitie aangevuld met tussenoplossingen, waarin bewoners alle data kunnen terugvinden van wanneer 'ben ík aan de beurt' voor de switch tot wat kan ik efficiënt, tegen lage kosten doen wanneer ik tussentijds vastloop als bv. bestaande apparatuur er mee ophoudt. Denk nog maar eens goed na of het wel zo verstandig is om mee te lopen met de kudde. Focus eerst op energiebesparing, en pas veel later op transitie. Belemmer mensen die van gas af willen niet: maak afsluiten gas gratis.

Gewoon aan de slag, maak het mensen makkelijk en zet in op burgerinitiatieven! Kijk eerst naar isolatie van woningen, daar is de meeste winst te behalen. Voorlichting in Jip en Janneke-taal Laat de huizen die nog voorzien zijn van aardgas gewoon aardgas gebruiken en bij de nieuwbouw huizen tevens warmte pomp installeren. Zodat je de mensen niet op onkosten hoeft te brengen. Blijf flexibel, pas je plan aan als het niet werkt. Neem de leiding! Zorg dat het geen ratjetoe aan oplossingen wordt; verplichten helpt soms! 24

IK WIL UITGENODIGD WORDEN VOOR 120% 100%

96,77%

80% 60% 40% 27,42% 20% 0% Deelname digitale bewonersavond

Meedenken als ambassadeur tijdens twee aparte bijeenkomsten

25

STAP 2: ONLINE WIJKBIJEENKOMSTEN

STAP 2: ONLINE WIJKBIJEENKOMSTEN DI 1 dec: Nootdorp | ‘s Gravenhout DI 12 jan: Nootdorp | Vrouwtjesland, Nootdorp Centrum/West, Achter het Raadhuis DI 19 jan: Nootdorp |De Venen (Crayenburg, Cenrrum en Oost), Nieuweveen DI 26 jan: Delfgauw | Oud-Delfgauw DI 2 feb: Delfgauw |Emerald (Noord, Centrum en Zuid) DI 9 feb: Pijnacker | Pijnacker-Centrum, Koningshof, Noord DI 16 feb: Pijnacker | Keijzershof, Tolhek, Akkerlanden DI 23 feb: Pijnacker | Klapwijk DI 2 mrt: Pijnacker | Ackerswoude (afgelast i.v.m. weinig aanmeldingen) DI 9 mrt: Pijnacker | Oude Leede en buitengebied (afgelast i.v.m. weinig aanmeldingen) Uitnodiging via communicatiekanalen: • Respondenten vragenlijst • Huis-aan-Huis flyer • Artikel in Telstar • Facebookadvertentie • Via persoonlijke mail aan bewonersverenigingen • Nieuwsbrief gemeente • Op initiatievenplatform www.metenergieaandeslag.nl

Totaal aantal deelnemers

726

De bijeenkomsten zijn terug te kijken via www.metenergieaandeslag.nl/wijkbijeenkomsten

27

SAMENVATTING WIJKBIJEENKOMSTEN o Voor de webinars is veel belangstelling geweest uit de diverse wijken. Het overgrote deel van het aantal deelnemers beoordeelt de bijeenkomsten via een poll als zeer nuttig en goed georganiseerd. Ook geven ze aan dat ze tevreden zijn over de interactieve opzet en de mate waarin zij een bijdrage kunnen leveren aan de avonden. o De online bijeenkomsten kunnen teruggekeken worden via www.metenergieaandeslag.nl/wijkbijeenkomsten daarin is ook te zien hoe er op de polls gereageerd is en welke vragen er zijn gesteld. o Er wordt veel informatie uitgewisseld door de gemeente maar ook onderling door inwoners zelf. Er worden redelijk wat vragen gesteld door inwoners om nu al met verduurzaming van woningen aan de slag te gaan. o Een aantal deelnemers biedt aan om eigen ervaringen (met bv warmtepompen) te delen en nodigt ook andere deelnemers uit om daarnaar te komen kijken thuis.

28

SAMENVATTING WIJKBIJEENKOMSTEN o Vragen die vaak terugkomen gaan over de totale kosten per woning, wat de uiteindelijke warmteoplossingen in de wijk of woning gaat worden, hoe men zelf de regie kan houden en of de gemeente inwoners kan verplichten wel of niet mee te doen. o Deelnemers van het webinar vinden het belangrijk dat ook technieken die nog in ontwikkeling zijn zoals waterstof t.z.t. ook meegenomen worden bij de uiteindelijke keuze voor de warmteoplossing per wijk. o Op de vraag wat voor soort informatie inwoners graag ontvangen kiezen de meeste deelnemers voor maatwerk advies of goede lokale informatie vanuit de gemeente Pijnacker-Nootdorp. o De meeste mensen komen met een nieuwsgierige blik naar de bijeenkomsten en zijn uiteindelijk tevreden over de wijze waarop de informatie gedeeld wordt. o Nog niet iedereen is overtuigd van het nut van aardgasvrij zo blijkt uit de polls. 29

SAMENVATTING WIJKBIJEENKOMSTEN o Ongeveer de helft van het aantal deelnemers van alle bijeenkomsten wil graag een warmte individuele oplossing waarover zij zelf kunnen beslissen. De andere helft wil graag samen met buren optrekken. De percentages per wijk verschillen een klein beetje. o Veel mensen maken zich toch wel zorgen over het aardgasvrij maken van hun woning. Een minderheid maakt zich geen zorgen. Een ander deel weet het nog niet of is neutraal. o Het grootste gedeelde van het aantal deelnemers praat graag nog verder door over het onderwerp. Daarvan heeft een aantal mensen zich opgegeven als ambassadeur. Zij worden uitgenodigd voor twee ambassadeurssessies.

30

STAP 3: AMBASSADEURSBIJEENKOMSTEN

SAMENVATTING AMBASSADEURSBIJEENKOMSTEN De gemeente vindt het heel waardevol om de mening van inwoners te blijven horen en organiseert twee online bijeenkomsten voor ambassadeurs met verschillende onderwerpen: o Ambassadeursbijeenkomst 1 – CONCEPT transitievisie warmte WANNEER: Dinsdagavond 23 maart van 19:30-21:00 uur ‘Presentatie van de voorlopige warmtevisie en mogelijkheid om daarop te reageren.’ o Ambassadeursbijeenkomst 2 - Communicatie en rol van inwoners

Inwoners zijn van harte uitgenodigd om beide of één van de twee bijeenkomsten bij te wonen. En kunnen zich tot 16 maart opgeven. Klik hier!

WANNEER: Dinsdagavond 20 april van 19:30-21:00 uur ‘Met welke boodschap, toon en middelen gaan we inwoners van Pijnacker-Nootdorp bereiken en welke mogelijke rol is er voor inwoners weggelegd?’ 32

Dank voor uw aandacht en deelname!