Bijlage 3 Ontwerpbegroting Avalex 2024 voor zienswijze raden
Tekst van het document
Ontwerpbegroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 Avalex
Inhoudsopgave Inhoudsopgave Voorwoord 1. Inleiding
1 2 3
Profiel Avalex
3
Uitgangspunten begroting
3
Ontwikkelingen
3
Rapportages
5
Uitvoeringsinformatie
5
Mogelijke besparingen DVO per gemeente
7
Overzicht structurele en incidentele verschillen
8
2. Programma Avalex
10
Wat willen we bereiken
10
Beleidsindicatoren
10
Wat gaan we daarvoor doen
11
2.4 Weerstandsvermogen en risicobeheersing
15
2.5 Openbaarheid
19
3. Financieel overzicht
21
Baten en lasten
21
Financiële positie
22
Meerjarenraming 2024 – 2027
22
Basis voor de dekkingsmiddelen
22
Bijdrage per gemeente
23
Investeringen
24
4. Verwerkingskosten 5. Meerjarenraming 2024-2027 Bijlage 1: Interne kaderbrief Avalex 2024 Bijlage 2: Scenario’s Bijlage 3: Tarievenblad Bijlage 4: EMU-saldo Bijlage 5: IV-3 tabel
25 26 28 32 34 35 36
versie voor zienswijze raden
1
Voorwoord Voor u ligt de ontwerpbegroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 van Avalex. Deze ontwerpbegroting geeft inzicht hoe het Avalex-programma ‘huishoudelijk afval’ 2023-2027 inhoudelijk en financieel uitgewerkt wordt voor 2024. Verder geeft de begroting een financiële doorkijk in het meerjarenperspectief 2025-2027. De inhoud volgt de indeling van het landelijke ‘Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten’ (BBV). Conform afspraken in de (gewijzigde) Wet gemeenschappelijke regelingen wordt deze ontwerpbegroting in april aangeboden aan het bestuur en daarna naar de gemeenteraden gestuurd voor zienswijzen. In de definitieve begroting worden deze zienswijzen van de gemeenten waar mogelijk verwerkt, en vervolgens ontvangen de raden hierover een terugkoppeling. De inhoudelijke doelstellingen van deze begroting (het ‘programma huishoudelijk afval’) sluiten aan bij de landelijke circulaire ambities, zoals opgenomen in het landelijke uitvoeringsprogramma ‘VANG Huishoudelijk afval’. Deze zijn gericht op afvalreductie en verbetering van de afvalscheiding. Om te anticiperen op nieuw gemeentelijk afval- en grondstoffenbeleid heeft Avalex ervoor gekozen om deze doelstellingen beleidsneutraal en op een hoog abstractieniveau op te nemen. Dit biedt elke gemeente ruimte om hier nog nader invulling aan te geven.
Dit jaar wordt in de uitwerking van deze doelstellingen ook de koers Avalex 2023-2030 verwerkt. Deze geeft richting hoe Avalex als bedrijf anticipeert op de ontwikkelingen en op de circulaire uitdagingen van onze gemeenten. De financiële hoofdstukken in deze begroting zijn gebaseerd op de uitgangspunten zoals verwoord in de interne kaderbrief Avalex. Deze zijn afgeleid van de Kaderbrief begroting 2024 gemeenschappelijke regelingen. Voor het totaalbeeld zijn in deze begroting niet alleen de afvalkosten opgenomen, maar wordt ook kennisgeving gedaan van de verwachte grondstoffenopbrengsten. De puzzel die we moeten leggen om een sluitende begroting voor te leggen is er dit jaar niet makkelijker op geworden. De grillige en stijgende prijsontwikkelingen uit 2022-2023 hebben hun effecten op de begroting 2024. In 2023 heeft Avalex als gevolg van deze onvoorziene prijsstijgingen een begrotingswijziging 2023 moeten opstellen. Hierin zijn de stijgingen van de materiele kosten aangepast aan de daadwerkelijke stijgingen en ook zijn de effecten van de cao SGO 2023 hierin verwerkt. De begrotingswijziging 2023 is de basis geweest voor deze begroting 2024, de begroting wordt hier ook in tabellen tegen afgezet. De afgelopen jaren hebben goed laten zien hoe moeilijk het is om vooruit te kijken. Dat maakt ook het begroten steeds lastiger.
We moeten met elkaar bekijken op welke wijze we willen omgaan met de toenemende onzekerheden komende jaren. Transparantie en een goede informatievoorziening gedurende het begrotingsjaar is hierbij cruciaal. Met de voorliggende begroting 2024 zijn we voorbereid om als solide partner verder bij te dragen aan een schone, circulaire leefomgeving voor onze gemeenten.
versie voor zienswijze raden
2
1. Inleiding Het eerste deel van de begroting geeft u inzicht in het profiel van de organisatie, ontwikkelingen die er spelen, de algemene uitvoeringsinformatie waarop de begroting gebaseerd is en de doelstellingen die Avalex met haar programma nastreeft.
Profiel Avalex Avalex verzorgt het inzamelen en (laten) verwerken van huishoudelijk afval voor de gemeenten Delft, Leidschendam-Voorburg, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk en Wassenaar. We zijn een bedrijfsvoeringsorganisatie; een samenwerkingsverband zoals bedoeld in de Wet gemeenschappelijke regelingen. Dit betekent dat beleidsmatige keuzes thuishoren bij onze gemeenten en dat wij ons richten op de uitvoering. Dit vraagt een nauw samenspel tussen Avalex en de opdrachtgevende gemeenten. De beleidsmatige vragen moeten enerzijds goed uitgevoerd, verantwoord en gestuurd kunnen worden. Anderzijds adviseert Avalex ook als kennispartner over de uitvoering en de betekenis hiervan voor (nieuw) beleid. De kracht van onze (geografische-) nabijheid, de expertise van afval/grondstoffen en de gedeelde publieke waarden vormen een belangrijke basis voor deze samenwerking. We maken hierover transparante afspraken met elke gemeente. Zoveel mogelijk vanuit een gemeenschappelijke, uniforme aanpak, en ook met ruimte voor maatwerk, passend bij de diversiteit van onze gemeenten. Ruim 180 professionals geven hier, voor en achter de schermen, dagelijks, met grote inzet invulling aan. Uitvoering is immers onze kracht. Afgelopen jaren is veel geïnvesteerd in een steeds betere, slimmere invulling geven aan deze uitvoering. De vruchten daarvan plukken we allen dagelijks.
Opdrachtgevers en bewoners geven aan overwegend tevreden te zijn over de dienstverlening van Avalex. Voor de uitvoering werken we samen met een groot aantal partners, met name voor de verwerking van onze grondstof- en afvalstromen.
Uitgangspunten begroting De uitgangspunten van deze begroting zijn verwoord in de interne kaderbrief Avalex 2024 die als bijlage 1 is opgenomen. Hierin is opgenomen dat de begroting voor een belangrijk deel gebaseerd is op de afgenomen producten en diensten zoals in de DVO’s voor 2023 zijn afgesproken. De DVO’s voor 2024 waren bij het opstellen van deze begroting nog niet bekend. De gemeenten zijn wel al gevraagd om zich voor het opstellen van deze begroting uit te spreken over de te verwachten bezoekers milieustraten en tonnages afval in 2024. Deze zijn in afwijking van de DVO’s 2023 wel aangepast in deze begroting 2024. De tonnages zijn daarmee gebaseerd op de realisatie van 2022 minus de ambitie van de gemeenten zelf rond de reductie van restafval. Omdat de effecten van de inflatie voor 2023 al zijn gecorrigeerd in de vorm van een begrotingswijziging 2023, zijn deze voor 2024 niet nogmaals meegenomen in een aparte indexatie. De indexatie voor personeel en materieel 2024 is daarmee beperkt tot het percentage 2024 uit de Kaderbrief begroting 2024 gemeenschappelijke regelingen.
Ontwikkelingen Circulaire doelstellingen Nederland en Europa ervaren de urgentie van een transitie naar een circulaire economie en hebben doelen opgesteld om deze te realiseren. Deze Nederlandse ambitie is geformuleerd in het Nationale Programma Circulaire Economie. In 2023 is dit programma van kracht geworden voor de periode tot 2030. Het betekent dat we een economie zonder afval willen realiseren en in 2030 het grondstoffengebruik halveren. Om tot concrete stappen te komen hanteert de rijksoverheid het Landelijk Afvalbeheerplan als beleidsinstrument, dat in een volgende versie het Circulair Materialenplan zal gaan heten. Het landelijke uitvoeringsprogramma VANG-Huishoudelijk Afval 2021- 2025 heeft als doel om in lijn met de Europese Kaderrichtlijn Afvalstoffen, de kwaliteit van de ingezamelde huishoudelijke afvalstromen te verhogen en daarmee de recycling te verbeteren. Het programma helpt daarmee gemeenten bij het volbrengen van hun taak in de keten om afval goed te scheiden, te voorkomen dat waardevolle grondstoffen worden verbrand en zo een bijdrage te leveren aan een circulaire economie.
versie voor zienswijze raden
3
De uitkomsten van de jaarlijkse ‘Benchmark Huishoudelijk Afval’ door de NVRD geven het beeld dat Nederland langzaam de goede kant op gaan met het realiseren van de afvalscheidingsdoelstellingen, maar dat ze nog ver van deze doelstellingen verwijderd is. De uitkomsten van onze gemeenten liggen hiermee in lijn. Onze gemeenten hebben afgelopen jaren zeker stappen gemaakt in de reductie van het restafval en verbeteren van het scheidingspercentage, maar de daadwerkelijke prestaties liggen nog ver van de genoemde doelstellingen. Deze uitkomsten benadrukken voor onze gemeenten de noodzaak tot het doorontwikkelen van gemeentelijk afvalbeleid. Gemeentelijk afval- en grondstoffenbeleid Ter voorbereiding op nieuw gemeentelijk afvalbeleid heeft Avalex in opdracht van de Avalex-gemeenten in 2022 een tweetal onderzoeken laten uitvoeren: één naar inzamelvarianten en één naar de toekomstvisie grofvuil en producthergebruik. De uitkomsten van de onderzoeken onderbouwen de noodzaak om extra stappen te zetten om de landelijke afvalscheidingsdoelstellingen te kunnen realiseren. Op basis van de uitkomsten is door een werkgroep van ambtelijk opdrachtgevers, met ondersteuning van Avalex, een basisdocument opgesteld. In dit basisdocument staan mogelijke richtingen en aanvullende maatregelen om de hoeveelheid restafval verder te verminderen die uw gemeente dichterbij de VANG-doelstellingen brengt.
Het vormt daarom een goed vertrekpunt voor de dialoog over de gewenste koers rond de afvalinzamelingsstrategie binnen elke gemeente. De Avalex-gemeenten staan daarmee aan de vooravond van nieuw gemeentelijk afval- en grondstoffenbeleid. In 2023 kan hier naar verwachting al eerste besluitvorming over plaatsvinden binnen de gemeenten. De beleidskeuzes kunnen invloed hebben op de hoogte van de dienstverleningskosten en mogelijk leiden tot nu nog niet bekende investeringen in zaken zoals aanpassingen van het wagenpark, de inzamelmiddelen en ict (met name wanneer gekozen wordt voor verder doorvoeren van de financiële tariefsprikkel). Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) De UPV is een instrument om producenten hun verantwoordelijkheid te laten nemen in de circulaire economie door hen ook verantwoordelijk te maken voor hun producten in de afvalfase. De stromen waarvoor de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid wordt ingezet neemt de komende jaren steeds verder toe, te denken valt aan textiel en matrassen met ingang van 2022 en 2023. Dit raakt direct de gemeentelijke, wettelijke zorgplicht rond afvalbeheer. Hierdoor verandert de positie van zowel Avalex als de positie van gemeenten en ontstaan er nieuwe verhoudingen en spelregels die nu nog veelal onduidelijk zijn.
In de zomer van 2023 wordt een visie verwacht van het ministerie op de verdere ontwikkeling van de UPV’s en de versterking van de positie van de gemeenten bij het tot stand komen van de UPV’s. Het is aan Avalex om in het veranderende stelsel goed geïnformeerd en betrokken te blijven, vanuit het hogere doel om zoveel mogelijk grondstoffen terug te winnen. Daarbij kijken we primair vanuit de belangen van de gemeenten om te blijven werken aan een efficiënt en gedragen inzamelsysteem. En streven we, ook in een systeem met toenemende complexiteit, voor de bewoners een inzamelsysteem na wat nog blijft stimuleren om bij te dragen aan afvalscheiding. Arbeidsmarktontwikkelingen Evenals in veel andere bedrijfssectoren in Nederland, is ook in de afvalsector de krapte op de arbeidsmarkt voelbaar. Het tekort aan gekwalificeerd personeel vormt daardoor een beperkende factor in de verdere ontwikkeling van organisaties en raakt daarbij het realiseren van (circulaire) ambities. In de afvalsector kan een tekort aan personeel direct leiden tot verminderde dienstverlening. Wij merken ook dat het invullen van specialistische vacatures langer duurt. Tegelijkertijd investeren we in verbeterde arbeidsmarktcommunicatie zodat we steeds beter zichtbaar en vindbaar zijn voor onze doelgroepen. De krapte op de arbeidsmarkt heeft bij ons nog niet geleid tot een vermindering van de dienstverlening.
We zijn nog steeds in staat nieuwe medewerkers aan ons te binden. Mogelijk ook dat de nieuwe cao SGO 2023 ons daarbij voorlopig extra aantrekkelijk maakt met name voor de medewerkers in de lagere loonschalen. Ook onze arbeidsvoorwaarden en de maatschappelijk relevante opdracht van Avalex dragen hier aan bij. De ontwikkelkracht van Avalex staat echter wel onder druk door de moeizame werving voor de meer specialistische functies. Steeds vaker moeten we terugvallen op inhuur in plaats van dat we zelf ook de kennis in huis kunnen opbouwen. Hier moeten we rekening mee houden voor de toekomst. Afvalkosten Hoge afvalkosten bedreigen het innovatievermogen, investeringsvermogen en het publieke imago van Avalex, terwijl deze kosten grotendeels buiten onze invloedssfeer liggen. Dit is goed te zien aan de recente prijsstijging in 2023. Deze lagen geheel buiten de invloedsfeer van Avalex maar raken de tarieven in 2024 sterk. Onze overheadkosten vormen maar een deel van de totale kosten. Andere kosten betreffen enerzijds de inzamelkosten. De hoogte hiervan is afhankelijk van de ingezamelde kilo’s afval van inwoners. En daarmee afhankelijk van zowel het afvalscheidingsgedrag van inwoners als de gemeentelijke inzamelsystematiek.
Met routeoptimalisatie werkt Avalex aan het steeds slimmer inrichten van de logistiek wat ook zijn effect heeft op de routes die daadwerkelijk ingezet moeten worden (naast de beleidsmaatregelen die hier direct van invloed op zijn) Anderzijds gaat het om de tarieven van afvalverwerkers en de opbrengsten van grondstoffen. Deze zijn afhankelijk van sterk
versie voor zienswijze raden
4
fluctuerende marktprijzen en de gehanteerde belastingtarieven. Ook voor de toekomst valt te voorzien dat de verbrandingsbelasting verder zal stijgen en per 2025 krijgen we ook te maken met een CO2-heffing voor het verbranden van restafval. De stijgingen van de materiële kosten afgelopen jaren lieten ook zien dat er een keerzijde aan zit, die voor de gemeenten ook gunstig kan uitpakken. In 2022 was bijvoorbeeld goed zichtbaar dat de stijging van de kosten van grondstoffen voor de begroting Avalex negatief uitpakte, maar voor de gemeenten een positief financieel effect had. Zij kregen onvoorzien extra opbrengsten voor de ingezamelde grondstoffen als papier en metaal oplopend tot bijna € 1,5 miljoen.
Rapportages Drie keer per jaar informeert Avalex het bestuur over de voortgang van de realisatie van de begroting. In deze rapportages worden ook de prognoses voor dat jaar meegenomen. Dit gebeurt in de bestuursrapportages (april en augustus) en in de jaarstukken. Daarnaast ontvangen de opdrachtgevers met dezelfde frequentie een uitgebreide opdrachtgeversrapportage over de voortgang van de dienstverleningsovereenkomsten (DVO).
Uitvoeringsinformatie In onderstaand overzicht is een kernoverzicht opgenomen met daarin de belangrijke kengetallen. Realisatie 2020
Realisatie 2021
Realisatie 2022
Prognose 2023
Prognose 2024
Sociale en fysieke structuur Huisaansluitingen Delft
58.900
58.500
59.300
59.800
60.900
Huisaansluitingen Leidschendam-Voorburg
36.700
36.700
36.900
37.000
37.200
Huisaansluitingen Rijsw ijk
26.500
26.800
27.600
28.400
29.000
Huisaansluitingen Pijnacker-Nootdorp
21.500
21.700
22.000
22.600
23.000
Huisaansluitingen Wassenaar
11.500
12.100
12.100
12.400
12.500
Huisaansluitingen Midden-Delfland
7.800
7.900
8.000
8.300
8.400
Totaal aantal huisaansluitingen
162.900
163.700
165.900
168.500
171.000
Totaal aantal inw oners
335.500
337.300
341.300
345.200
349.300
208.597
217.922
219.080
222.680
224.480
4.438
4.674
4.800
5.037
5.287
Papier
14.340
14.317
13.107
15.053
14.052
Textiel
993
997
864
1.260
1.199
Glas
7.385
7.463
6.588
7.796
7.022
GFT
23.184
23.449
20.374
27.085
24.291
PMD
3.491
4.150
4.436
5.246
5.567
Totaal ingezam elde grondstoffen
49.393
50.376
45.370
56.439
52.131
fijn huishoudelijk restafval
73.433
69.631
66.169
63.568
59.408
Aantal kg fijn huishoudelijk restafval per inw oner
219 kg
206 kg
194 kg
184 kg
170 kg
Inzam elvoorzieningen Aantal minicontainers Aantal verzamelcontainers (onderlossend) Inzam eling (tonnages)
Tabel 1.1: Meerjaren uitvoeringsinformatie
In bovenstaande tabel is te zien dat het aantal huishoudens (gebaseerd op informatie van het CBS) in de Avalex gemeenten licht stijgt, vooral Rijswijk en Delft groeien gestaag. Daarnaast zien we dat het aantal inzamelmiddelen de laatste jaren mede door meer scheidingsmogelijkheden en HNI behoorlijk is toegenomen. Deze trend zal zich in 2024 nog voortzetten.
versie voor zienswijze raden
5
Het landelijke programma VANG-Huishoudelijk afval beslaat de periode van 2015-2025. De ambitie was om in 2020 100 kilo restafval per inwoner te realiseren en dat 75% van het afval wordt gescheiden. De Avalex-gemeenten zitten daar nu in 2023 nog ver boven. Hieraan zal de komende jaren hard gewerkt moeten gaan worden. Voor deze begroting hebben we de gemeenten wederom gevraagd wat hun ambitie is in de vermindering van het aantal kilo restafval. Hieronder de ambitie ten opzichte van de realisatie van 2022 per gemeente voor 2024: Delft Leidschendam-Voorburg Rijswijk Pijnacker-Nootdorp Wassenaar Midden-Delfland
10% afname 12% afname 10% afname 10% afname 8% afname 10% afname
Avalex-breed betekent dit een afname van 10% ten opzichte van de realisatie 2022, te weten 6.761 ton restafval. Kosten per huishouden In onderstaande tabel is te zien dat afval ophalen en verwerken per huishouden komend jaar € 5 goedkoper wordt ten opzichte van de begrotingswijziging 2023. Dit is voor € 3 te wijten aan de daling van de verwerkingskosten, die door Avalex niet of nauwelijks te beïnvloeden valt en het gevolg is van de vermindering van de tonnen afval. De eigen kosten Avalex, met name de kosten direct gerelateerd aan het primaire proces (directe personeelskosten, mobiliteit, etc.), dalen met € 2 per huishouden. Realisatie 2022 Huisaansluitingen (x 1.000)
166
Verwerkingskosten (x € 1.000)
Begroting 2022
Begrotings wijziging 2023 166 166
Begroting 2024 171
12.216
11.557
13.124
12.914
Kosten per huisaansluiting
74
70
79
76
Kosten Avalex (x € 1.000)
29.542
31.032
35.126
35.925
Kosten per huisaansluiting
178
187
212
210
252
257
291
286
Totale kosten per huisaansluiting
Tabel 1.2: Kosten per huisaansluiting
Onderstaande tabel laat de verwerkingskosten over 2024 per gemeente zien. Deze kosten zijn direct gerelateerd aan de hoeveelheid afval dat per huishouden wordt aangeboden. verwerkingskosten 2024
huisaansluitingen 2024
kosten per huisaansluiting
Delft
3.705
60.900
61
Leidschendam-Voorburg
2.957
37.200
79
Midden-Delfland
659
8.400
78
Pijnacker-Nootdorp
1.981
23.000
86
Rijswijk
2.288
29.000
79
Wassenaar
1.325
12.500
106
Totaal
12.914
171.000
76
Tabel 1.3: Verwerkingskosten 2024 per gemeente, per huisaansluiting
versie voor zienswijze raden
6
Mogelijke besparingen DVO per gemeente Ten tijde van het opstellen van de begroting lopen de DVO gesprekken tussen Avalex en de gemeenten voor de DVO 2024. Dit is het moment dat de gemeenten kunnen aangeven welke dienstverlening en welk dienstverleningsniveau men wil afnemen voor het komende begrotingsjaar. Deze uitkomsten zijn niet verwerkt in de voorliggende begroting. Aan de gemeente als opdrachtgever is het om hier eigen beleidskeuzes in te maken. Aan Avalex is het om de effecten transparant in beeld te brengen voor de gemeenten en na besluitvorming haar dienstverlening hierop aan te passen. Dit zijn voorbeelden uit de praktijk van een of meerdere Avalex-gemeenten die mogelijk ook interessant zijn voor de andere gemeenten om door te gaan voeren gezien de positieve financiële effecten. In het overzicht is te zien dat Midden-Delfland al het meeste aan de verschillende knoppen heeft gedraaid. Dienst
Mogelijke bezuinigingen in dienstverlening
RW
Inzamelen GFT minicontainer
afschaffen van extra zomer inzamelroutes (LV van 30 naar 26 inzameldagen en RW van 33 naar 26 inzameldagen)
X
Inzamelen GFT minicontainer
winterregeling: Inzameling 8 maanden 1 x2 weken en 4 maanden 1x 4 weken
X
X
Inzamelen Restafval minicontainers
inzameling 1 x 3 weken of 1 x 4 weken in plaats van 1 x 2 weken
X
X
Inzamelen mix minicontainers
inzameling 1 x 2 weken in plaats van wekelijks
Inzameling grof huishoudelijk afval op afroep
Invoeren betalen voor halen
Inzameling grof huishoudelijk afval op afroep
termijn voor het ophalen van grofvuil verlengen zodat inwoners eerder naar de milieustraat gaan
Papier verenigingen
stoppen met dienst
Milieustraat
afbouw overcapaciteit milieustraten
DL
PN
LV
WS
MD
X X
X
X
X X
X X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
Tabel 1.4: Besparingsmogelijkheden
Dit overzicht geeft nog geen beeld van de meer ingrijpende gevolgen van breed nieuw afvalbeleid voor de gemeenten. De mogelijke effecten hiervan zijn eerder al gedeeld met de twee onderzoeken uit 2022 ter voorbereiding op nieuw gemeentelijk afvalbeleid: één naar inzamelvarianten en één naar de toekomstvisie grofvuil en producthergebruik. Terugbrengen overcapaciteit Avalex-milieustraten Uit het voorgenoemde onderzoek naar de toekomstvisie grofvuil en producthergebruik komt het beeld naar voren dat Avalex te maken heeft met ‘overcapaciteit’ op de milieustraten. Zowel in uren beschikbaarheid alsook het aantal milieustraten in het werkgebied. Dit leidt tot verhoudingsgewijs hoge kosten van de dienstverlening milieustraten. De Avalex-milieustraat in Pijnacker-Nootdorp staat daarbij aan de vooravond van groot onderhoud, iets wat extra investering vraagt. De conclusies van het onderzoek, gecombineerd met de noodzaak om als Avalex diensten kostenbewust en efficiënt te leveren maakt dat het bestuur Avalex besloten heeft niet over te gaan tot de investering in de Avalex milieustraat Pijnacker-Nootdorp. Dit leidt daarmee tot sluiting van deze milieustraat (1-1-2024 uiterlijk gesloten). Dit besluit is getoetst aan de binnen het afvaldomein bekende afvaldriehoek van kosten- duurzaamheid- serviceniveau.
Met name op reductie van de kosten heeft de sluiting effect, per saldo niet substantieel in verhouding tot de gehele begroting Avalex. Maar wel substantieel als de reductie afgezet wordt tegen de opgave van Avalex om de effecten van de onvoorziene sterke kostenstijgingen 2023 zoveel mogelijk te beperken. De nadelige gevolgen voor service en milieudoelstelling zijn bezien en in de afwegingen meegenomen. Belangrijkste reden hiervoor is dat er op korte afstand van de te sluiten Avalex milieustraat Pijnacker-Nootdorp nog twee andere milieustraten met een hoog voorzieningenniveau beschikbaar zijn. Een deel van de inwoners van Pijnacker-Nootdorp maakt in de huidige situatie al gebruik van beide andere milieustraten. In deze begroting is de sluiting van deze milieustraat verwerkt. Extra scenario’s Hiernaast zijn in bijlage 2 nog een drietal scenario’s kort weergegeven met de financiële impact hierbij. Twee ervan gaan uit van minder restafval: scenario VANG-norm 100 kg per inwoner restafval en scenario als er 25% (ten opzichte van de realisatie 2022) minder restafval verwerkt hoeft te worden en er daarmee naar verwachting ook meer opbrengsten zijn van de grondstoffen. Het gaat hierbij nadrukkelijk om een indicatie van de impact van deze reductie.
Naast de besparingen zijn er mogelijk ook investeringen nodig om de reductie te bewerkstelligen (in het kader van nieuw beleid) en er kunnen naar de toekomst toe nog veel zaken wijzigen (opbrengsten grondstoffen, belastingen, CO2-heffing etc.).
versie voor zienswijze raden
7
Het derde scenario betreft een scenario van het verminderen van ophaalroutes grof huishoudelijk afval in tijden die hiervoor in aanmerking komen, bijvoorbeeld in de zomervakantie.
Overzicht structurele en incidentele verschillen Onderstaand is de vergelijking begroting 2024 ten opzichte van de begrotingswijziging 2023 weergegeven. Taakveld
7.3 Afval
7.3 Afval
Begrotings wijziging 2023
OB 2024
OB 2024 versus % verschil GB 2023
Bijdrage gemeente
44.146
44.841
695
Bijdrage Projecten
803
824
21
2,6%
Opbrengst grondstoffen Overige opbrengsten
2.502 799
2.371 803
-132 4
-5,3% 0,5%
Totaal opbrengsten
48.250
48.839
589
1,2%
Door te berekenen aan gemeenten
10.622
10.543
-78
-0,7%
Aan gemeenten af te dragen opbrengst grondstoffen
2.502
2.371
-132
-5,3%
Verwerkingskosten
-11.214
-11.084
130
-1,2%
Afvalstoffenbelasting
-1.910
-1.830
80
-4,2%
-
-
-
Omschrijving
Totaal bemiddeling afval en grondstoffen gemeenten
Totaal opbrengsten en kosten afval & grondstoffen 7.3 Afval
1,6%
Inzamelvoorziening
6.811
6.518
-292
Directe personeelskosten
13.845
14.487
641
4,6%
429
276
-153
-35,7% -9,9%
Milieustraten
-4,3%
Overlaad
682
615
-67
Mobiliteit
4.878
4.899
21
0,4%
Verwerking en Belastingen
13.124
12.914
-210
-1,6%
Totaal directe kosten
39.769
39.708
-60
-0,2%
Bedrijfsvoering
7.354
7.836
482
6,6%
Totaal overhead kosten
7.354
7.836
482
6,6%
7.3 Afval
Projecten
1.128
1.295
167
14,8%
0.9 VPB
Vennootschapsbelasting
48.250
48.839
589
1,2%
-
-
0.4 Overhead
Totale kosten Resultaat
-
Tabel 1.5: Vergelijk begroting 2024 t.o.v. begrotingswijziging 2023
De bijdrage van de gemeente is in 2024 in vergelijking met de begrotingswijziging 2023 met bijna € 0,7 miljoen gestegen (1,6%). Onderstaand is per categorie de stijging/daling van de ontwerpbegroting 2024 in vergelijking met de begrotingswijziging van 2023 toegelicht.
versie voor zienswijze raden
8
Onderstaand per categorie de stijging/daling van de begroting 2024 in vergelijking met de begrotingswijziging van 2023.
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
Oorzaken
Structureel/ Incidenteel
Stijging/daling
Opbrengst grondstoffen Papier, prijsdaling van € 15,- (2024 € 55,- t.o.v. GB 2023 € 70,-) pmd, prijsstijging van € 20,- (2024 € 220,- t.o.v. GB 2023 € 200,-) Verwerking en Belasting Verstrekking subsidie papier verenigingen vanaf 2024 rechtstreeks verzorgd vanuit de gemeenten. Verlaging van de kosten van € 80.000. Impliceert eenzelfde vermindering van de bijdrage van de gemeenten (DVO) Minder afvalstoffenbelasting (€ 80.000) als gevolg van ambitie reductie restafval (beleid gemeenten) Daling van verwerkingskosten van circa € 50.000 als gevolg van daling hoeveelheid gewicht en daling tarief hout A/B Overige verwerkingskosten en belasting conform indexatie geïndexeerd, verhogend effect Directe personeelskosten Hogere loon- en inhuurkosten als gevolg van cao loonstijging conform kaderbrief (2,8% in 2024) en stijging als gevolg van verwerking uitbreiding bovenwettelijke verlof van cao’s 2022 en 2023 Beoogde sluiting van de Avalex milieustraat Pijnacker-Nootdorp resulterend in een besparing van circa € 130K op de inzet van inhuurkrachten Uitbreiding formatie. Team milieustraten (teamleider) i.v.m. de grote span of control t.a.v. voorheen combinatiefunctie teamleider milieustraten/overslagstation. Coördinator gebouw-terrein en installaties waardoor een deel van het groot onderhoud zelf uitgevoerd kan worden, deze besparing ook ingeboekt op onderhoudsbudget .
Databeheerder voor het optimaliseren van databeheer ter voorbereiding op nieuw beleid van gemeenten, voor 2024 nog te dekken vanuit innovatiebudget. Bedrijfsvoering Hogere ICT-kosten door noodzakelijke vervanging en uitbreiding systemen primair proces. Uitbreiding en stijging kosten licenties en ondersteuning ICT. Ontwikkeling stijging ICT-kosten in 2022 al in beeld gekomen.
Structureel
5,3% daling opbrengst € 132.000
Structureel
1,6% daling kosten € 210.000
Structureel
6,6% stijging kosten € 482.000
Inzamelvoorziening Achterblijvende afschrijvingskosten door minder investeringen in 2022 Nieuwe en goedkopere leverancier voor onderhoud containers Overlaadstation Lagere dotatie voorziening groot onderhoud door deels uitvoeren met eigen mensen (zie 3) Milieustraten Door sluiting Avalex milieustraat Pijnacker-Nootdorp geen dotatie voorziening groot onderhoud en geen huur Mobiliteit Hogere leasekosten en verzekeringen Lagere brandstofkosten door zuiniger, minder rijden (wel hoge prijzen) en afname schades en onderhoud als gevolg van invoering dagelijkse schade check Bijdrage projecten Opbrengst gemeente specifieke projecten
Structureel
4,3% daling kosten € 292.000
Structureel
9,9% daling kosten € 67.000
Structureel
35,7% daling kosten € 153.000
Structureel
0,4% stijging kosten € 21.000
Structureel
2,6 % stijging opbrengst € 21.000
Projecten Innovatiebudget inzake optimaliseren van het primair proces Voorbereiding nieuw beleid gemeenten Collectieve inzet ten behoeve van kwaliteit van grondstoffen
Structureel
14,8 % stijging kosten € 167.000. Wel binnen innovatiebudget spelregel 1%
4,6% stijging kosten € 641.000
versie voor zienswijze raden
9
2. Programma Avalex In het programma ‘huishoudelijk afval’ 2023-2027 wordt beschreven wat Avalex wil bereiken, welke activiteiten hiervoor gedaan worden en tegen welke kosten. De beleidsindicator geeft aan wat de voortgang is op dit gebied. Deze komen voort uit de (wettelijke) taken van Avalex. GR Avalex 2018 art. 9: Taken Avalex kan ten behoeve van de colleges taken uitvoeren, of doen uitvoeren op het gebied van het gemeentelijke afvalbeleid, die voortvloeien uit de Wet milieubeheer. Dit omvat tenminste de volgende taken: 1. 2. 3. 4.
de inzameling van huishoudelijke afvalstoffen zoals gft, pmd, papier, glas, textiel en restfractie; onderhoud en beheer van milieustraten; onderhoud en beheer van inzamelmiddelen; zorg dragen dat het ingezamelde huishoudelijke afval wordt verwerkt.
Wat willen we bereiken Onze missie en visie Het bestuur Avalex heeft in nauwe afstemming met de opdrachtgevers vanuit de gemeenten en natuurlijk ook de medewerkers Avalex in 2023 haar koers herijkt. Met een gedeelde koers met onze gemeenten staat Avalex sterker om zich te verhouden tot de toekomstige vraagstukken die op haar afkomen, in een omgeving waarin de vraagstukken rond afval, grondstoffen en circulariteit het lokale niveau overstijgen.
De voorliggende koers maakt zichtbaar dat het zwaartepunt van Avalex ligt bij de rol als professionele en efficiente dienstverlener, gericht op het uitvoeren van gemeentelijk afvalbeleid. Hier is Avalex immers goed in en daar blijft ze zich op ontwikkelen. Daarnaast gaat Avalex zich verder ontwikkelen op diensten en processen die de impact op het realiseren van de circulaire doelen vergroot. Dit past bij onze publieke missie. Ook in haar bedrijfsvoering gaan Avalex meer focus leggen op duurzaam ondernemen. Hier doet ze al veel aan, maar ze kan dit met meer impact en in samenhang oppakken: Practice what you preach. Tot slot is een belangrijk onderdeel van de koers het aangaan van verbindingen en samenwerking. Om de ambities waar te maken hebben we elkaar en onze partners hard nodig. Zo vergroot Avalex haar ontwikkelkracht en daarmee het draagvlak voor de initiatieven die ze wil nemen.
Beleidsindicatoren Vanaf het begrotingsjaar 2018 lichten de gemeenschappelijke regelingen de effecten van beleid toe door een vaste set beleidsindicatoren op te nemen in de begroting en de jaarrekening. Het landelijk toepassen van bepaalde beleidsindicatoren stelt gemeenten beter in staat een vergelijking te maken tussen de gemeenschappelijke regelingen.
versie voor zienswijze raden
10
Met betrekking tot huishoudelijk afval wordt landelijk de beleidsindicator van het VANG-programma Huishoudelijk afval gehanteerd: Beleidsindicator
Norm
Omvang huishoudelijk restafval kg/inwoner per jaar
1001kg 75%
Scheidingspercentage huishoudelijk afval Tabel 2.1: Beleidsindicatoren VANG-programma.
Wat gaan we daarvoor doen Om de gemeenten te ondersteunen bij het realiseren van de VANG-doelstellingen voert Avalex haar kerntaken en aanvullende dienstverlening uit, zoals omschreven in de GR en uitgewerkt in de ProductDienstCatalogus (PDC) en per gemeente vastgelegd in een DVO. Hieronder verwoord in deelprogramma’s.
Deelprogramma 1: Inzamelen huishoudelijk afval Het deelprogramma Inzameling van huishoudelijk afval behelst de inzameling van al het huishoudelijk afval in de gemeenten Delft, Leidschendam-Voorburg, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk en Wassenaar volgens de DVO.
Wat willen we bereiken? Taak
Met dit deelprogramma wordt invulling gegeven aan de kerntaak zoals omschreven in de GR: het inzamelen van huishoudelijk afval.
Doel
Uitvoeren kerntaak: Efficiënt en milieubewust uitvoering geven aan de inzameling van huishoudelijk afval, met benodigde infrastructuur en uitrusting. (waaronder de kerntaken van Avalex: beheer inzamelmiddelen en laten verwerken afval-/grondstofstromen) Aanvullend op deze kerntaak: - Verdere optimalisering en mechanisering van de huishoudelijke afvalinzameling - Adviseren gemeentelijk afval-/grondstoffenbeleid vanwege invulling ambitie VANG-doelstellingen - Communicatie met inwoners
Prestatiemeting
-
Werkelijke kosten versus begroting Aantal + kwaliteit ingezamelde tonnen per soort afval/grondstof Aantal ingezette uren personeel en materieel Ontwikkeling onderlinge verhouding diverse soorten afval (scheidingspercentage) Kostenontwikkeling per soort dienst/product PDC Aantal meldingen/klachten
Wat gaan we daarvoor doen? De primaire kerntaak van Avalex bestaat uit het gescheiden inzamelen van het huishoudelijk restafval en grondstoffen van inwoners, in opdracht van de deelnemende Avalex-gemeenten. Dit gebeurt via huis-aan-huis-inzameling (legen containers en ophalen grof huishoudelijk afval) en het lossen van verzamelcontainers. Daarnaast kunnen inwoners grof huishoudelijk afval brengen naar één van de milieustraten van Avalex. Het inzamelen van huishoudelijk afval via huis-aan-huis inzameling, via het inzamelen op de milieustraten of op afspraak, zoals omschreven staat in de PDC: Product/dienst Inzamelen gft Inzamelen restafval 1 VANG-doelstelling 2030 is inmiddels 30 kg restafval per inwoner per jaar
versie voor zienswijze raden
11
Inzamelen restafval / nascheiding Inzamelen papier en karton Inzamelen pmd Inzamelen glas Inzamelen textiel Inzamelen kca Inzameling grof huishoudelijk afval op afspraak
Aanvullend op kerntaak Beleidsvoorbereiding Projecten Communicatie naar inwoners: afhandelen meldingen voorlichting afvalscheiding informeren veranderingen in de dienstverlening
Wat gaat het kosten? Voor het begrotingsjaar 2024 zijn we niet uitgegaan van een generiek percentage van de reductie van restafval, maar hebben we aan elke gemeente gevraagd daar voor de eigen gemeente een voorstel voor te doen. Dit past ook bij de verschillende fases waarin de gemeenten zich bevinden ten aanzien van de implementatie van maatregelen gericht op reductie en de ontwikkeling van mogelijk nieuw gemeentelijk beleid. Hieronder staan de percentages die de gemeenten hebben opgegeven. Begroting 2024
MJB 2025
MJB 2026
MJB 2027
Delft
10%
5%
5%
5%
Leidschendam-Voorburg
12%
5%
5%
5%
Rijswijk
10%
5%
5%
5%
Pijnacker-Nootdorp
10%
5%
5%
5%
Wassenaar
8%
5%
5%
5%
Midden-Delfland
10%
5%
5%
5%
Totaal
10%
5%
5%
5%
Tabel 2.2: % reductie fijn restafval per gemeente per jaar
Begroting 2024
MJB 2025
MJB 2026
MJB 2027
Delft
2.980.000
3.060.000
3.150.000
3.250.000
Leidschendam-Voorburg
2.370.000
2.440.000
2.510.000
2.600.000
Rijswijk
1.930.000
1.980.000
2.030.000
2.080.000
Pijnacker-Nootdorp
1.420.000
1.470.000
1.530.000
1.590.000
Wassenaar
1.180.000
1.230.000
1.280.000
1.330.000
440.000
470.000
490.000
510.000
10.320.000
10.650.000
10.990.000
11.360.000
Midden-Delfland Totaal
Tabel 2.3: Totale verwerkingskosten en grondstoffen inclusief afvalstoffenbelasting per gemeente (bedragen in €)
KOSTEN Kosten restafval t/m 100 kg per inwoner: Personeel en materieel (transport en onderhoud containers) Overslag Verwerkingskosten/belasting
versie voor zienswijze raden
12
-
Kosten Bewonerscommunicatie
Kosten restafval vanaf 100 kg per inwoner: Personeel en materieel (transport en onderhoud containers) Overslag Verwerkingskosten/belasting Kosten Bewonerscommunicatie Kosten inzameling opbrengststromen (grondstoffen) Personeel en materieel (transport en onderhoud containers) Verwerkingskosten ingezameld restafval Verwerkingsopbrengsten ingezamelde grondstoffen Kosten Bewonerscommunicatie Grof huishoudelijk afval op afspraak (ophalen) Personeel en materieel Kosten Bewonerscommunicatie Opbrengsten ingezamelde grondstoffen Projecten INVESTERINGEN Investeringen zijn voorzien in: Containers Verdere uitbreiding en vervanging van de primaire ICT-systemen Investeringen als gevolg van toekomstige beleidswijzigingen Avalex-gemeenten Voorts is de reductie van kosten/investeringen te voorzien in: verdere inzet van ondergrondse containers
RISICO’S Deelname aan het verkeer / schades Scheidingsgedrag inwoners Avalex-gemeenten blijft achter bij prognoses UPV leidt tot suboptimale verwerkingsstromen door verschillende stromen met lage volumes Aanvullende (wettelijke) eisen op het gebied gezondheid en milieu Wijzigingen in algemene plaatselijke (afvalstof)verordeningen Stilstand en onderbezettingsverliezen door afnemende vraag van de Avalex-gemeenten Investeringen in onrendabel materiaal en materieel
Deelprogramma 2: Milieustraten Het deelprogramma Milieustraten behelst het onderhoud en beheer van de milieustraten, evenals de inname van grof huishoudelijk afval via de milieustraten. In opdracht van de Avalex-gemeenten is het aan Avalex om ervoor te zorgen dat er voldoende gelegenheid wordt geboden om grof huishoudelijk afval te brengen in haar verzorgingsgebied. Binnen het Avalex gebied zijn milieustraten waar alle inwoners hun grof huishoudelijk afval kunnen aanbieden, te weten in Delft, Rijswijk en Wassenaar. De milieustraten van Delft en Rijswijk zijn eigendom van Avalex. De locatie Wassenaar is eigendom van de betreffende gemeente, Avalex huurt deze locatie. Avalex doet het beheer en onderhoud van alle milieustraten in de Avalex-gemeenten. De Avalex-milieustraat in Pijnacker-Nootdorp stond aan de vooravond van groot onderhoud.. Uit onderzoek bleek dat er sprake is van overcapaciteit op de Avalex-milieustraten. Het niet plegen van de investering, en als gevolg daarvan het sluiten van deze milieustraatlocatie in Pijnacker-Nootdorp, bood de mogelijkheid om de irrationele overcapaciteit op de Avalex-milieustraten af te bouwen, zonder ingrijpende nadelige gevolgen voor service en milieudoelstellingen. In deze begroting is het bestuursbesluit tot sluiting verwerkt. Dit heeft direct effect op het tarief per bezoeker milieustraten Avalex breed.
Wat willen we bereiken? Taak
Met dit deelprogramma wordt invulling gegeven aan de kerntaak, zoals omschreven in de GR: Het onderhouden en beheren van een locatie waar inwoners van de Avalex-gemeenten hun grof huishoudelijk afval kunnen brengen, evenals het medegebruik hiervan door de gemeente Voorschoten.
Doel
Beheer en onderhoud van de milieustraten vindt plaats conform de afspraken in de DVO en het hiertoe opgestelde meerjarenonderhoudsplan 2020-2029 Avalex.
versie voor zienswijze raden
13
Prestatiemeting
Voor het beoordelen van de bereikte resultaten zijn de volgende prestatiefactoren van belang: Werkelijke kosten versus begroting Aantal + kwaliteit ingezamelde tonnen per soort afval/grondstof Aantal ingezette uren personeel en materieel Ontwikkeling onderlinge verhouding diverse soorten afval Kostenontwikkeling per soort product/dienst PDC
Wat gaan we daarvoor doen? Product Het onderhouden en beheren van de milieustraten, zoals omschreven staat in de DVO en het meerjarenonderhoudsplan Avalex 2020-2029 (nb: deze is aangepast i.v.m. de sluiting locatie Pijnacker Nootdorp) Inname grof huishoudelijk afval via milieustraten
Wat gaat het kosten? KOSTEN Milieustraat Kosten personeel en materieel Kapitaallasten Huur Onderhoudskosten Verwerkingskosten/-opbrengsten Opbrengsten pinbetalingen INVESTERINGEN n.v.t.
RISICO’S Risico’s worden met name voorzien in de mate waarin de (Avalex-)gemeenten gebruik blijven maken van de milieustraten. Daarnaast kunnen mogelijke beleidswijzigingen (verder doorvoeren van ‘’betalen voor halen’’ voor die gemeenten die dit nog niet hebben) impact hebben op de locatie en het gebruik van de milieustraten.
Deelprogramma 3: Aanvullende diensten en overhead Het deelprogramma Aanvullende diensten en overhead omvat de inzet van materieel, mensen en deskundigheid ten behoeve van opdrachten met een nogal divers karakter.
Wat willen we bereiken? Taak
In dit deelprogramma worden de wijzigingen op de betreffende DVO in het lopende boekjaar uitgevoerd. Bij gebleken succes zullen deze activiteiten in de PDC van het daaropvolgende jaar opgenomen worden.
Doel
Met dit deelprogramma wil Avalex het volgende bereiken: Ondersteunen van de gemeenten bij behoefte aan specifieke competenties Ondersteunen van het primaire proces Verlaging van kosten door: o Aanvullende omzet o Verhogen productiviteit, effectiviteit en efficiency Werkelijke kosten versus begroting Aantal + kwaliteit ingezamelde tonnen per soort afval/grondstof Aantal ingezette uren personeel en materieel Kostenontwikkeling per soort product/dienst PDC
Prestatiemeting
versie voor zienswijze raden
14
Wat gaan we daarvoor doen? Product Projecten in opdracht van gemeenten gezamenlijk of per gemeente
Wat gaat het kosten? KOSTEN Overheadkosten Projectkosten Advieskosten Onderzoekskosten, waaronder benchmark
INVESTERINGEN Huisvesting
Door corona en door de hoge prijsstijgingen/beperkte inschrijvingen vanuit de markt is vertraging opgelopen bij zowel de verbouwing als de nieuwbouw. De verbouwing wordt naar verwachting in 2023 afgerond met taakstellend budget. De nieuwbouw van de hal en de annexen in Delft zal minimaal doorschuiven naar 2025. In 2024 zullen voorbereidingen getroffen worden. De voor de ontwikkeling voorziene investering van € 6 miljoen is in de meerjaren begroting bijgesteld naar € 8 miljoen om zo recht te doen aan de prijsontwikkelingen. Nadere uitwerking in 2024 moet definitief zicht geven op benodigde budget. RISICO’S Prijsverhogingen door duurdere grondstoffen
Bedrag heffing vennootschapsbelasting De Belastingdienst is van mening dat diensten die voor derden plaatsvinden en de opslag en/of overslag van die afvalstromen die opbrengsten opleveren, belast zijn. Avalex heeft als standpunt dat geen belasting op deze stromen behoeft te worden afgedragen omdat huishoudelijk afval een wettelijke taak is en deze is vrijgesteld. Ten aanzien van de verkoop van grondstoffen is op landelijk niveau met de Belastingdienst onderhandeld inzake een generieke afspraak. Deze luidt dat na het sluiten van een vaststellingsovereenkomst, 1% van de opbrengst van grondstoffen wordt aangemerkt als belastbare winst voor de Vennootschapsbelasting. Jaarlijks wordt een vaststellingsovereenkomst afgesloten waarin deze afspraak wordt vastgelegd. Voor de Avalex-gemeenten gaat dit jaarlijks om een bedrag dat lager is dan € 10.000.
Bedrag onvoorzien In de begroting 2024 is de post onvoorzien net als in alle voorgaande jaren op nul gezet.
2.4 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen is de mate waarin niet verwachte (financiële) risico’s kunnen worden opgevangen. Het is het vermogen dat benodigd is om calamiteiten en (andere) eenmalige tegenvallers op te vangen zonder dat het enige invloed heeft op de continuering van het bestaande beleid en de organisatie. Bij het vaststellen van het weerstandsvermogen wordt de weerstandscapaciteit afgezet tegen de risico’s die Avalex loopt. De weerstandscapaciteit is de som van de middelen en mogelijkheden om niet begrote, onverwachte en substantiële kosten te dekken. Avalex streeft ernaar om risico’s zoveel mogelijk te beperken of te optimaliseren. De risico's voor onroerend goed, inventaris en personeel zijn voor het grootste deel ondervangen door het afsluiten van diverse verzekeringen. De algemene reserve wordt in deze context vooral gebruikt als dekking voor niet verzekerbare risico’s om altijd de bedrijfsvoering ongestoord te kunnen voortzetten.
versie voor zienswijze raden
15
Begin 2023 is de risicoanalyse geactualiseerd, waarbij er twee risico’s zijn toegevoegd. In onderstaande tabel is de risico-matrix opgenomen waarin de beheersmaatregel, de kans en de impact dat het risico zich voordoet zijn opgenomen. Tevens zijn de risico’s gekwantificeerd.
Risico-matrix top 7 risico’s
Avalex is onlosmakelijk verbonden met de gemeenten en hierdoor is het lastig om de risico’s geheel los van elkaar te zien. Bijvoorbeeld het niet halen van duurzaamheidsdoelstellingen is vooral een risico van de gemeenten en hierbij heeft Avalex een ondersteunende, adviserende rol. Het risicoprofiel van Avalex is hiermee beperkt. In de gemeentebegrotingen is het risico van kostenstijging inzameling en verwerking huishoudelijk afval opgenomen en de garantstellingen, zoals voor Avalex.
versie voor zienswijze raden
16
Uit de geactualiseerde risicoanalyse blijkt dat Avalex een weerstandsvermogen van circa € 6 miljoen nodig heeft.
Weerstandscapaciteit Naast het risicoprofiel, is de weerstandscapaciteit het tweede element van het weerstandsvermogen. Onder de noemer weerstandscapaciteit wordt in deze verstaan de beschikbare weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit bestaat uit twee componenten: 1. Reserves 2. Bezuinigingsmogelijkheden Ad 1. Van de reserves vormt de algemene reserve het vrij bestemde deel dat kan worden aangewend ter financiering van opgetreden risico’s. De algemene reserve bij Avalex bedraagt eind 2022 € 4,6 miljoen. Dit is lager dan de financiële impact van de ingeschatte risico’s uit de herziene risico-inventarisatie. Ad 2. Van de structurele uitgaven van Avalex is ongeveer 40% gebaseerd op langdurige contracten en verplichtingen. Op kortlopende verplichtingen kan indien noodzakelijk bezuinigd worden. Daarnaast heeft Avalex nog een voorziening groot onderhoud danwel een bestemmingsreserve groot onderhoud (zie voor toelichting hieronder bij kengetallen). Hierop kan in het uiterste geval ook bezuinigd worden. Dit geeft echter wel risico’s op de iets langere termijn, zeker gezien de komende verbouwingen en nieuwbouw.
Kengetallen Avalex heeft eind 2022 een eigen vermogen van € 7,8 miljoen. Dit bedrag is inclusief de bestemmingsreserves van € 1 miljoen (met name voor containers € 0,84 miljoen) en het resultaat lopend boekjaar van € 2,061 miljoen. Het resultaat lopend boekjaar wordt naar verwachting voor het overgrote deel omgezet in een bestemmingsreserve voor groot onderhoud ad € 1,346 miljoen in verband met de vrijval van de voorzienig groot onderhoud. De vrijval van de voorziening groot onderhoud van het zelfde bedrag is het gevolg van het ontbreken van een up to date meerjarenonderhoudsplan dat volgens de BBV de basis is voor het vormen van een voorziening. Dit is direct het gevolg van het uitstel van de verbouwing en nieuwbouw en deze zal zodra de informatie beschikbaar is herzien worden. Het is belangrijk dat dit budget nog bestemd blijft tot nadere herziening. Het resterende resultaat zal worden ingezet ter dekking van het verlies van 2023. Door het bestuur wordt bij het vaststellen van de jaarrekening de verdeling van het resultaat van 2022 bepaald. Kengetallen
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Netto schuldquote
77%
98%
102%
114%
109%
102%
Solvabiliteit
14%
12%
11%
10%
10%
10%
Structurele exploitatieruimte
0%
0%
0%
0%
0%
0%
Weerstandratio Tabel 2.4: Kengetallen meerjarig
0,8
0,8
0,8
0,8
0,7
0,7
De uitkomst van één individueel kengetal zegt niet zo veel over de financiële positie van Avalex. Daarom is het raadzaam de kengetallen in samenhang te zien. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de GR Avalex ten opzichte van de eigen middelen en geeft hiermee een indicatie van de druk van de rentelasten op de exploitatie en de aflossing op de kasstroom. De ratio loopt de komende jaren behoorlijk op als gevolg van een toenemende schuld wegens de geplande investeringen. Het bestuur van Avalex heeft vastgesteld een schuldenquote van maximaal 90% te willen hanteren naar de toekomst toe. De solvabiliteitsratio van een organisatie geeft inzicht in de mate waarin een organisatie aan al haar verplichtingen kan voldoen en welke risico’s de vreemd vermogensverschaffers daarbij lopen. De ratio ligt tussen de 10% en 14%. Voor een gemeenschappelijke regeling is het een goed uitgangspunt om het tussen de 10% en 20% te houden in combinatie met een weerstandsratio van maximaal 1,0. Een hoger percentage is niet noodzakelijk. De structurele exploitatieruimte lag in 2022 dicht tegen de 0% en blijft de komende jaren 0% omdat Avalex geen winstdoelstelling heeft.
versie voor zienswijze raden
17
Financiering Avalex heeft vreemd vermogen aangetrokken bij BNG-bank (vaste activa gefinancierd). Er worden geen leningen verstrekt via deelnemende gemeenten. De reeds aangetrokken leningen zijn aangegaan om de uitvoering van de taken van Avalex te kunnen waarborgen. Rente van leningen wordt toegerekend aan de directe- en indirecte kapitaalgoederen. Rente
2024
2025
2026
2027
Direct toegerekende rente
358
545
565
589
Indirect toegerekende rente
57
67
67
67
Totaal 415 Tabel 2.5: Rentekosten meerjarig x € 1.000
612
632
656
Geldverstrekker
Looptijd
Rente Saldo ultimo 2024 Aflossingsvorm
BNG
2003-2033
2.500.000
5%
BNG
2004-2024
3.500.000
BNG
2005-2025
1.400.000
BNG
2012-2032
BNG
Hoofdsom
750.001
Lineair
5%
-
Lineair
4%
70.000
Lineair
7.000.000
3%
3.500.000
Lineair
2016-2026
10.000.000
1%
3.300.000
Lineair
BNG
2020-2035
20.000.000
0%
15.333.333
Lineair
BNG
2021-2036
6.500.000
0%
3.400.003
Lineair
BNG
2022-2037
6.500.000
0%
5.525.003
Lineair
Nieuwe lening 2023
Meerjarig
6.000.000
1%
5.571.429
Lineair
Nieuwe lening 2024
Meerjarig
5.000.000
2%
-
Lineair
Nieuwe lening 2025
Meerjarig
12.500.000
2%
-
Lineair
Nieuwe lening 2026
Meerjarig
4.500.000
2%
-
Lineair
Nieuwe lening 2027
Meerjarig
5.000.000
2%
-
Lineair
Totaal Tabel 2.6: Leningenportefeuille meerjarig
90.400.000
37.449.769
De leningenportefeuille wordt periodiek besproken in het treasuryberaad. Deze bestaat uit het directielid Bedrijfsvoering, hoofd financiële administratie en een treasurymedewerker van de gemeente Delft. Het treasuryberaad rapporteert en adviseert de directie en het bestuur over het beheer van de leningenportefeuille. De nieuwe lening in 2023 betreft naast de reguliere investeringen in containers ook € 2 miljoen voor de verbouwing van het pand in Den Haag. De nieuwe lening in 2025 betreft aanvullend voor € 8 miljoen de nieuwbouw van de hal en de annexen in Delft.
Verbonden partijen Avalex BV Avalex BV is een besloten vennootschap waarvan de aandelen voor 100% in handen zijn van de Gemeenschappelijke Regeling. Het maatschappelijk kapitaal van de vennootschap bedraagt € 90.000, verdeeld over 90.000 gewone aandelen van elk € 1,- groot. De onderneming is gestart op 16 april 2010. De bedrijfsactiviteiten zijn statutair beschreven als het “inzamelen, bewerken en verwerken van bedrijfsafval en het verrichten van holdingactiviteiten”. De onderneming is opgericht met als doel om de activiteiten van Avalex op het gebied van bedrijfsafval in onder te brengen, om zodoende meer juridische scheiding aan te brengen tussen de ‘publiekrechtelijke’ taak van de inzameling van huishoudelijk afval en de meer ‘commerciële’ taak van inzameling van afval uit bedrijven. Vanwege het afstoten van bedrijfsafval per december 2015 zou de Besloten Vennootschap worden geliquideerd. Dit heeft echter geen doorgang gekregen onder andere omdat de BV in een nieuwe governancestructuur mogelijk nog wenselijk zou kunnen zijn. In 2021 is bestuurlijk besloten om de huidige BVO-structuur te handhaven voor Avalex. Als de nieuwe koers Avalex in 2023 bekend is, zal bezien worden of deze besloten vennootschap naar de toekomst toe nog bestaansrecht heeft.
versie voor zienswijze raden
18
HVC Vanaf medio 2021 is er een verbonden partij bij gekomen, Huisvuilcentrale Alkmaar (HVC). HVC is verantwoordelijk voor het duurzaam afvalbeheer van haar aandeelhouders. Daarnaast produceert HVC duurzame energie en levert deze aan gemeenten, waterschappen, bedrijven en particulieren. De kerntaken van HVC zijn grondstoffenmanagement en opwekking en levering van duurzame energie. Bovendien ondersteunt HVC haar aandeelhouders bij het in kaart brengen van maatregelen voor lokale verduurzaming. HVC is actief in Nederland en binnen Nederland de grootste niet-commerciële afvalinzamelaar. HVC heeft daarmee nu 51aandeelhoudende gemeenten en 8 waterschappen uit Noord-Holland, Zuid-Holland, Flevoland en Friesland. Vanaf 1 januari 2022 wordt het restafval, gft en het grof huishoudelijk afval van de Avalex gemeenten door HVC verwerkt. Hiertoe is Avalex medio 2021 toegetreden als aandeelhouder bij HVC door over te gaan tot het aanschaffen van de aandelen. De nominale waarde van het aandeel is € 45,45. Dit is tevens de aanschafwaarde voor Avalex. Bestuurlijke vertegenwoordiging vindt plaats in de Algemene vergadering voor aandeelhouders. De gemeenten staan garant via Avalex volgens een vooraf vastgestelde verhouding van de aandelenverdeling over de gemeenten. De uitkering van de bijbehorende garantstellingsprovisie gaat buiten begroting Avalex om naar de Avalex gemeenten.
Deze zullen de garantstelling in de gemeentelijke begrotingen bij de risicoparagraaf moeten opnemen. Om binnen de begroting Avalex meer inzicht en balans te krijgen in de kosten en opbrengsten op het afvaldossier, wordt de financiële stroom van de garantstellingsprovisie HVC niet rekenkundig, maar wel tekstueel opgenomen in deze programmabegroting. In onderstaande tabel is de verwachte garantstellingsprovisie HVC weergegeven van 2023 als indicatie voor het mogelijke bedrag in 2024. De verdeling over de gemeenten en het daarbij horende percentage is bestuurlijk vastgesteld voor 2023. De stand van de door de aandeelhouders A gegarandeerde leningen per eind 2022 bedraagt € 580.101.000 (voorlopige opgave HVC, vooruitlopend op definitieve cijfers jaarrekening 2022 HVC). Hiervan wordt in 2023 aan de gezamenlijke aandeelhouders A op de gebruikelijke wijze 1% als garantstellingsprovisie uitgekeerd (= € 5.801.010). Avalex houdt 440 aandelen A van de 3.347 aandelen A die op dit moment zijn geplaatst. Aantal aandelen per gemeente
%
Garantstellingsprovisie per gemeente, uitgedrukt in €
Delft
135
30,68
233.982
Leidschendam-Voorburg
102
23,18
176.786
Midden-Delfland
21
4,77
36.397
Pijnacker-Nootdorp
70
15,91
121.324
Rijswijk
78
17,73
135.189
Wassenaar
34
7,73
58.929
440
100
762.607
Gemeente
Totaal
Tabel 2.7: Verwachte garantstellingsprovisie 2023 HVC als indicatie voor 2024
2.5 Openbaarheid Met ingang van 1 mei 2022 is de Wet Open Overheid (Woo) in werking getreden. Deze wet regelt het recht van inwoners op informatie van de overheid en is de opvolger van de Wet Openbaarheid van Bestuur (Wob). De Wet Open Overheid kent, samengevat, een vijftal belangrijke aspecten: 1. De verplichting voor ieder bestuursorgaan om een Woo contactfunctionaris aan te wijzen. 2. Verplichtingen gericht op passieve openbaarmaking. 3. Verplichtingen gericht op actieve openbaarmaking. 4. Het op orde brengen van de (digitale) informatiehuishouding. 5. De verplichting om in de begroting en jaarstukken in een openbaarheidsparagraaf aandacht te besteden aan de manier waarop het bestuursorgaan de Woo uitvoert. In deze paragraaf van de jaarstukken licht Avalex toe hoe zij invulling geeft aan de bepalingen in de Woo, waarmee ze invulling geeft aan één van bovengenoemde verplichtingen.
versie voor zienswijze raden
19
Woo contactfunctionaris De Woo contactfunctionaris is een nieuwe rol die per 1 mei 2022 per bestuursorgaan aangewezen dient te zijn. Avalex heeft deze rol belegd bij de directiesecretaris.
Passieve openbaarmaking De Wet Open Overheid is de opvolger van de Wet Openbaarheid van Bestuur (Wob). Passieve openbaarmaking is openbaarmaking van informatie op verzoek van een inwoner. Hiertoe heeft Avalex op haar website de werkwijze opgenomen voor het indienen van een Woo-verzoek.
Actieve openbaarmaking De Woo stelt de verplichting om elf benoemde informatiecategorieën actief te publiceren. De verplichting tot actieve openbaarmaking treedt in de loop van de komende jaren stapsgewijs (bij koninklijk besluit) in werking. Deze informatie publiceert Avalex dan op de digitale infrastructuur, die door de minister van BZK ter beschikking wordt gesteld. Zo is informatie van alle bestuursorganen voor inwoners op één plek toegankelijk.
Informatiehuishouding op orde De Woo verplicht bestuursorganen om maatregelen te treffen om hun digitale documenten duurzaam toegankelijk te maken en te houden, in lijn met het gestelde in de Archiefwet. De minister van BZK ondersteunt daarbij door middel van een meerjarenplan en VNG stelt voor hun leden een deelmeerjarenplan op. Als deze beschikbaar komt, zal Avalex haar medewerking hieraan verlenen.
versie voor zienswijze raden
20
3. Financieel overzicht Baten en lasten De begroting van Avalex is een financiële vertaling van haar beleid, strategie, projecten en uitvoering van de primaire processen. In onderstaande tabel wordt de begroting van 2024 getoond. Ten opzichte van de begrotingswijziging 2023.
Taakveld
7.3 Afval
7.3 Afval
Om schrijving
41.073
40.499
44.146
582
749
803
824
Opbrengst grondstof f en
669
656
2.502
2.371
0.9 VPB
44.841
Overige opbrengsten
1.495
686
799
803
Totaal opbrengsten
43.819
42.590
48.250
48.839
11.547
10.901
10.622
10.543
Totaal bem iddeling afval en grondstoffen gem eenten
669
656
2.502
2.371
Verw erkingskosten
-10.200
-9.803
-11.214
-11.084
Af valstof f enbelasting
-2.016
-1.754
-1.910
-1.830
-
-
-
-
Totaal opbrengsten en kosten afval & grondstoffen
7.3 Afval
Begrotings Begroting w ijziging 2024 2023
Bijdrage Projecten
Aan gemeenten af te dragen opbrengst grondstof f en
0.4 Overhead
Begroting 2022
Bijdrage gemeente
Door te berekenen aan gemeenten
7.3 Afval
Realisatie 2022
Inzamelvoorziening
5.720
5.761
6.811
6.518
Directe personeelskosten
12.118
12.127
13.845
14.487
Milieustraten
354
342
429
276
Overlaad
507
553
682
615
Mobiliteit
4.336
4.603
4.878
4.899
Verw erking en Belastingen
12.216
11.557
13.124
12.914
Totaal directe kosten
35.250
34.944
39.769
39.708
Bedrijf svoering
5.539
6.602
7.354
7.836
Totaal overhead kosten
5.539
6.602
7.354
7.836
966
1.044
1.128
1.295
Totale kosten
41.755
42.590
48.250
48.839
Resultaat voor belasting
2.064
-
-
-
Vennootschapsbelasting
3
-
-
-
2.061
-
-
-
Projecten
Resultaat na belasting
Tabel 3.1: Baten en lasten (x €1.000)
De toelichting op de verschillen tussen de begroting 2024 en de begrotingswijziging 2023 is beschreven in paragraaf 1.7.
versie voor zienswijze raden
21
Financiële positie Aan de hand van de begroting van 2024 zijn de gevolgen op de financiële positie verwerkt. Dit resulteert in onderstaande geprognotiseerde begin- en eindbalans. Activa Vaste activa Materiële vaste activa Financiële vaste activa
31-12-2023 31-12-2024 49.854 38
52.247 38
Totaal vaste activa
49.892
52.285
Vlottende activa Rentetypische looptijd kort Vorderingen openbare lichamen Overige vorderingen Liquide middelen Overlopende activa Totaal vlottende activa
1.274 951 209 1.002 67 3.502
162 1.001 198 1.002 67 2.430
53.394
54.715
Totaal activa
Passiva Vaste passiva Eigen vermogen Resultaat lopend boekjaar Bestemmingsreserve Voorzieningen Rentetypische looptijd lang Totaal vaste passiva
31-12-2023 31-12-2024 4.643 2.447 420 40.890 48.400
4.643 2.387 334 41.583 48.947
Vlottende passiva Overige schulden Overlopende passiva
2.603 2.392
2.556 3.212
Totaal vlottende passiva
4.994
5.768
53.394
54.715
Totaal passiva
Tabel 3.2: Verkorte balans (x €1.000)
De vaste activa bestaan voor het overgrote deel uit materiele vaste activa die zaken betreffen als grond en terreinen, gebouwen, inzamelvoorzieningen, voertuigen, machines en installaties. De vlottende activa bestaan uit de rijksschatkist, vorderingen op openbare lichamen en overige vorderingen (debiteuren). De vaste passiva betreft het eigen vermogen, verschillende reserves, de voorziening van het meerjarenonderhoudsplan en voor verlofsparen en de langlopende leningen. De vlottende passiva betreft kort vreemd vermogen, schulden aan openbare lichamen en overige schulden (crediteuren).
Meerjarenraming 2024 – 2027 De meerjarenraming toont een doorkijk voor de financiële vertaling van het beleid van Avalex. De belangrijkste grondslagen inzake de meerjarenraming wordt toegelicht in de kaderbrief, welke is bijgevoegd in de bijlage 1. De komende paragrafen tonen verschillende elementen die de ontwikkeling van Avalex weergeven op het gebied van de opbrengsten, de bijdrage per gemeente, investeringen en verwerkingskosten. De totale meerjarenraming en effecten op de financiële positie worden in hoofdstuk 5 weergeven.
Basis voor de dekkingsmiddelen De inkomsten van Avalex worden gevormd door DVO bijdragen van de gemeenten, opbrengsten van de vermarkting van grondstoffen en de pinopbrengsten van de milieustraten. Avalex ontvangt geen lokale heffingen, algemene uitkeringen, dividend of andere derde stromen. Taakveld
Om schrijving
Begroting 2024
MJB 2025
MJB 2026
MJB 2027
7.3 Afval
Bijdrage gemeente
44.146
47.214
49.579
53.472
Bijdrage projecten
803
846
868
890
Opbrengst grondstoffen
2.502
2.509
2.641
2.766
Overige opbrengsten
799
821
840
858
Totaal opbrengsten
48.250
51.390
53.927
57.987
Tabel 3.3: Totale opbrengsten (x €1.000)