Bijlage 3. Advies ASD beleidsplan schuldhulpverlening 2025-2029

Aan het College van Burgemeester en Wethouders Pijnacker-Nootdorp Postbus 1 2640 AA Pijnacker Pijnacker, 20 augustus 2025

Betreft advies van de Adviesraad Sociaal Domein m.b.t. het beleidsplan schuldhulpverlening 2025 2029

Geacht College, Recent ontvingen wij het beleidsplan schuldhulpverlening 2025 – 2029. U vraagt ons over dit beleidsplan een advies uit te brengen. Tijdens het ASD overleg van 22 juli j.l. is het beleidsplan aan de adviesraad gepresenteerd. Het beleidsplan zelf ontvingen wij daags na dit overleg. Met betrekking tot het proces om te komen tot een goed advies vragen we u voortaan de stukken voorafgaand aan de presentatie met ons te delen zodat we ons van te voren in kunnen lezen en eventuele vragen voor de betrokken ambtenaren kunnen bespreken. Omdat we nu geen overleg meer hebben gehad nadat de stukken met ons gedeeld zijn, zijn we via schriftelijke afstemming tot onderstaand advies gekomen. Algemeen Uit tabel 1 blijkt dat, hoewel het aantal huishoudens in Pijnacker-Nootdorp met problematische schulden onder het landelijk gemiddelde ligt, er een toename wordt gesignaleerd. Daarbij wordt opgemerkt dat in Pijnacker de groep inwoners met schulden sneller toeneemt dan in andere kernen. Is bekend wat hier de oorzaak van is? De ASD vindt het stijgend aantal problematische schulden een zorgwekkende ontwikkeling.

We zijn dan ook blij met het uitgebreide beleidsplan waaruit blijkt dat de gemeente schuldenproblematiek bij haar inwoners serieus neemt en inzet op integrale aanpak, maatwerk en aandacht voor mentale draagkracht om inwoners zoveel mogelijk uit de schulden te helpen en te houden. In het beleidsplan wordt aangegeven dat het streven is te zoeken naar structurele oplossingen en naar financiële zelfredzaamheid binnen de mogelijkheden die inwoners hebben onder eventuele benodigde begeleiding. Dit roept de vraag op welk percentage van de doelgroep structurele begeleiding nodig zal hebben en hoe dit georganiseerd en gefinancierd wordt. Werken met KPI’s Het is goed te lezen dat de gemeente inzet op het verkrijgen van data om (nog) beter te kunnen sturen. We hebben begrepen dat door de overstap naar een nieuw datasysteem het op dit moment nog niet mogelijk is een volledige data-analyse uit te voeren over afgelopen vier jaar. Hoewel begrijpelijk, maakt dit het lastig om dit nieuwe beleidsplan voldoende te onderbouwen en gericht te sturen. De ASD adviseert te onderzoeken of via alternatieve bronnen inzicht kan worden verkregen in de impact van het vorige beleidsplan. Dat kan bijdragen aan het identificeren van zowel de sterke als de verbeterpunten binnen het gevoerde beleid.

2

Met betrekking tot de nieuwe KPI’s adviseren we de doelen per KPI SMART te formuleren om zo beter doelgericht te kunnen sturen. Daarbij constateren we dat de in het beleidsplan genoemde indicatoren zeker relevant zijn om zicht te krijgen op het effect van de interventies en om bij te sturen. Echter, hier missen we een link met gezondheid. Zoals u zelf al aangeeft in het beleidsplan ligt er een belangrijke verbinding tussen problematische schulden en gezondheidsproblemen. We adviseren dan ook een ambitie op te nemen om de relatie met (ervaren) gezondheid te leggen en dit in te bouwen als KPI. Een mogelijke manier om dat te doen is via het meten van de mentale gesteldheid van de deelnemers aan het traject op meerdere momenten: bij de start, halverwege en aan het einde van het traject. Op die manier kan worden ingeschat welke impact het traject heeft op het welzijn van de deelnemers. Met betrekking tot het ambitieniveau waar de gemeente eind 2029 wil staan, wordt de afhankelijkheid van het registratiesysteem genoemd als mogelijke factor van beïnvloeding. De ASD vraagt zich af op welke wijze dit van invloed zou kunnen zijn op de ambitie en of daar, als dat nu al bekend is, niet op voorhand op kan worden geanticipeerd.

Doelgroepen waar de gemeente zich extra op richt In het beleidsplan wordt gesproken over een aantal doelgroepen waar de gemeente zich komende 4 jaar extra op gaat richten. De ASD onderschrijft het belang van extra aandacht voor deze doelgroepen. Tegelijk lijkt het slechts een greep te zijn uit het geheel van (financieel) kwetsbare groepen. Zo zijn bijvoorbeeld ook mensen met niet aangeboren hersenletsel en mensen met een visuele beperking kwetsbaar als het gaat om schuldenproblematiek. Kunt u toelichten waarom gekozen is voor de vier genoemde doelgroepen in het beleidsplan? Doelgroep ondernemers De ASD juicht het toe dat de gemeente gestart is om ondernemers met schulden te helpen. Dit is een belangrijke doelgroep die, mede als gevolg van de Coronacrisis, vaak buiten de eigen schuld in de schulden raakt. Doelgroep jongeren De samenwerking met Gro-up om jongeren en hun ouders voor te lichten over een toekomst zonder schulden is belangrijk in het kader van primaire preventie. Wordt daarin ook verwezen naar de website www.vragenovergeld.nl waar later in het beleidsplan naar verwezen wordt? De ASD vind dit een mooie site waar jongeren veel nuttige informatie kunnen vinden. Met de samenwerking met Gro-up worden de jongeren bereikt die al in beeld zijn bij Gro-up. Heel mooi, maar een grote groep jongeren die in de schulden raakt is niet op tijd in beeld.

Het is in eerste instantie de taak van ouders om hun kinderen een goede financiële opvoeding te geven. In de praktijk blijkt dit echter niet altijd te gebeuren. De gemeente ziet hierin ook een rol voor haarzelf om ouders en scholen te ondersteunen. De ASD ziet scholen als een logische partner hierin aangezien alle jongeren die onder de leerplicht vallen naar school (horen te) gaan. Daarbij begrijpen we dat scholen beperkte tijd hebben en keuzes moeten maken in het lesprogramma. Wellicht kan de gemeente scholen wijzen op de mogelijkheid met jongeren te praten over financiën en schulden tijdens de mentorlessen die alle middelbare scholen kennen. In die voorlichting is, naast de reeds genoemde kennis over het maken van verantwoorde financiële keuzes, aandacht voor de studiefinanciering ook een belangrijk aspect. Veel jongeren hebben niet door dat (maximaal) lenen via DUO tegenwoordig belast is. Dit leidt tot onverwachte financiële tegenvallers en kan zorgen voor veel stress.

3

Op blz. 25 van het beleidsplan, onder het kopje Week van het geld geeft de gemeente aan dat de ureninzet voor de activiteiten zich niet altijd terugvertaalt in succes. Vooral als het gaat om de doelgroep jongeren constateert de ASD dat De week van het geld nog niet erg bekend is. Wellicht ligt er een kans in het versterken van de promotie van deze week. Naast promotie via het onderwijs kan ook gedacht worden aan andere plekken waar jongeren samenkomen, zoals sportverenigingen, hobbyclubs, winkelcentra en het openbaar vervoer. Ook het inzetten van sociale media (Instagram, TikTok, Snapchat) kan een effectieve manier zijn om deze doelgroep te bereiken. Doelgroep laaggeletterden De gemeente doet veel om de doelgroep laaggeletterden te bereiken en te informeren. We zijn blij dat u ook gaat verkennen of de animaties van de NVVK kunnen worden ingezet en of gebruik kan worden gemaakt van pictogrammen. Daarbij zou het mooi zijn als gekeken wordt naar het voorlezen van tekst in (veel voorkomende) andere talen om de visuele informatie ook auditief toegankelijk te maken. Doelgroep Licht Verstandelijk Beperkt (LVB) Met betrekking tot de doelgroep LVB merken we op dat dit ons inziens onvoldoende dekking geeft voor de groep inwoners die mogelijk hulp nodig heeft bij hun financiën.

Ook de doelgroep zwakbegaafd, wat net boven de LVB doelgroep zit, zal bij extra aandacht erkend en geholpen zijn. We adviseren dan ook ergens te vermelden dat waar LVB staat ook zwakbegaafd bedoeld wordt. Preventie en vroegsignalering Het is goed te lezen dat de gemeente nauw samenwerkt met partners om problematische schulden waar mogelijk te voorkomen. In dat kader vraagt de ASD specifiek aandacht voor mensen die net niet in de schulden komen, maar die wel veel stress ervaren als gevolg van hun financiële situatie. Op het moment dat er iets tegen zit kunnen deze mensen in de schuld komen. Op welke manier helpt de gemeente deze groep om grip te houden op hun financiën en op de stress die dit iedere dag weer met zich meebrengt? Tot slot willen we benadrukken dat het beleidsplan over het algemeen een goed doortimmerd plan is met oog voor de belangen van onze inwoners en een duidelijke inzet op preventie. Waarbij de gemeente recht doet aan haar gebruikelijke inzet op maatwerk. Ook als een inwoner langer dan de 18 maanden die daarvoor staan nodig heeft om op eigen benen te kunnen staan. Met vriendelijke groet, namens de Adviesraad Sociaal Domein Pijnacker-Nootdorp

Piet van Adrichem voorzitter

c.c. Gemeente Pijnacker-Nootdorp, mevrouw Y. Post