Bijlage 3.1 Bijlage bij Nota van beantwoording Zienswijzen geanonimiseerd (1382503)
Tekst van het document
Pijnacker-Nootdorp
01
Energietransitieplan Datum
Toelichting Wilt u gebruik maken van DigiD?
Nee
Uw gegevens Burgerservicenummer Voornamen Tussenvoegsel(s) Achternaam Straatnaam Huisnummer Huisletter Huisnummertoevoeging Postcode Woonplaats Telefoonnummer E-mailadres
Gegevens zienswijze
Reactie / Motivatie
Mooi overzicht. In de samenvatting zie ik een gave kaart met waar welk soort voorziening mogelijk is. In de tekst lees ik een paragraaf over elektrisch verwarmen, de luchtwarmtepomp. Deze is echter niet 1 van de categorien op de kaart. Hoe moet ik dat zien? Kan ik er altijd voor kiezen om een luchtwarmtepomp te hebben in plaats van warmtenet?
Bijlage Bijlage Bijlage
Pagina 1
02
Pijnacker-Nootdorp Energietransitieplan Datum
Toelichting Wilt u gebruik maken van DigiD?
Ja
Uw gegevens Burgerservicenummer Voornamen Tussenvoegsel(s) Achternaam Straatnaam Huisnummer Huisletter Huisnummertoevoeging Postcode Woonplaats Telefoonnummer E-mailadres
Gegevens zienswijze
Reactie / Motivatie
Hoge investering met onvoldoende rendement. Zeker waar het koude perioden betreft. Vooral merkwaardig dat andere landen juist overstappen op het schone gas. De groene corruptie rukt verder op in Nederland. Het is niet meer of minder dan een nieuw verdienmodel waar menig links ‘groen denkende’ zijn zakken mee gaat vullen. Eneco heeft vanaf nu voor ons ook afgedaan.
Bijlage Bijlage Bijlage
Pagina 1
03
Pijnacker-Nootdorp Energietransitieplan Datum
Toelichting Wilt u gebruik maken van DigiD?
Ja
Uw gegevens Burgerservicenummer Voornamen Tussenvoegsel(s) Achternaam Straatnaam Huisnummer Huisletter Huisnummertoevoeging Postcode Woonplaats Telefoonnummer E-mailadres
Gegevens zienswijze
Reactie / Motivatie
Bij het aardgas vrij maken worden we opgezadeld met hoge investeringen die nauwelijks terug zijn te verdienen. Stadsverwarming is ook niet rendabel omdat de energiekosten ca 50% hoger liggen dan bij het verwarmen met aardgas. Een voorbeeld is de wijk Ypenburg
Bijlage Bijlage Bijlage
Pagina 1
04
Pijnacker-Nootdorp Energietransitieplan Datum
Toelichting Wilt u gebruik maken van DigiD?
Ja
Uw gegevens Burgerservicenummer Voornamen Tussenvoegsel(s) Achternaam Straatnaam Huisnummer Huisletter Huisnummertoevoeging Postcode Woonplaats Telefoonnummer E-mailadres
Gegevens zienswijze
Reactie / Motivatie
Met belangstelling het energieplan gelezen.Tot de conclusie gekomen dat er enkele punten bij zijn die de kwetsbaarheid van dit plan en in mijn ogen het moeilijk uitvoerbaar maken. 1 Er wordt wat betreft de energie winning via zonnepanelen te weinig rekening gehouden dat de productie vanaf half oktober tot half maart niet voldoende toereikend is(nog even vanuit gaand dat er in de periode half maart tot half oktober geen dagen bij zijn de te weinig productie opleveren. We hebben sinds eind augustus 2017 ervaring met zonnen panelen. Wat betreft de stroomproductie zonnepanelen,het lijkt mij verstandig Pagina 1
Reactie / Motivatie
om een hoofdnet van gelijkstroom op te zetten reden:15% verlies van gelijk naar wisselstroom,en 10% verlies van wissel - naar gelijkstroom Belangrijk voor alles wat oplaad via adapter,en de elektrische auto. 2 Er wordt van uitgegaan dat wat betreft Geometrische energie winning de aangegeven punten inderdaad in de toekomst de te verwachte energie op blijven leveren. De afstanden tussen de punten lijkt mij te klein ,verder worden de huishoudens erg afhankelijk van 1 energie leverancier(dit in verband met de prijsvorming,geen concurrentie). 3 Het verbaasd dat er met geen mogelijk rekening wordt gehouden om een eventueel landelijk net van waterstof voorziening in de plannen mee te nemen. Het geeft mij de indruk dat er niets buiten Pijnacker-Nootdorp bestaat. Om wat mogelijkheden wat betreft huisverwarming door middel van waterstof te laten zien hierbij enkele artikelen in bijgaande bijlages. Reactie afwachtende A B Poot.
Bijlage
Screenshot 2021-06-17 at 14-51-14 Nieuwe stap naar eerste waterstofwijk in Hoogeveen gezet - Gawalo nl.png (1.3 MB)
Bijlage
Ook na de online startbijeenkomst lijkt het draagvlak om huizen te verwarmen met waterstof in de wijk Erflanden klein.docx (13.5 KB)
Bijlage
Omgevings web Royal Haskoning D H V.docx (343.7 KB)
Pagina 2
04
04 Ook na de online startbijeenkomst lijkt het draagvlak om huizen te verwarmen met waterstof in de wijk Erflanden klein. Hoewel de gemeente Hoogeveen de bewoners probeert te betrekken bij het plan, blijven er nog veel vragen onbeantwoord. Geschreven door
Wouter Westerveld De bedoeling is dat 427 woningen in de wijk Erflanden worden afgekoppeld van het aardgas. Daarvoor in de plaats kunnen de bewoners gebruikmaken van waterstof. De gemeente ontving 4,4 miljoen euro subsidie van het rijk om dat plan te realiseren. Om draagvlak te creëren neemt de gemeente een jaar de tijd om in gesprek te gaan met de bewoners van de wijk. Toch is er nog te weinig informatie volgens de bewoners. Dat zit hem vooral in het feit dat er nog veel onduidelijkheid is over de haalbaarheid, de betaalbaarheid en de gevolgen van waterstof op lange termijn.
Sceptisch De bewoners van de wijk konden via de chatfunctie vragen insturen. "Wat zijn de kosten per woning?" was de meeste voorkomende vraag van de avond. De berekening van 4,4 miljoen euro komt volgens de gemeente niet uit de lucht vallen. Er is gekeken naar de gemiddelde prijs voor het aanpassen van een woning in Erflanden. Voor de ene woning kan het meer zijn dan voor de ander. Dat antwoord was voor meerdere bewoners niet voldoende. "Wanneer krijgen we eindelijk eens concrete informatie?", was de reactie. Ook werden er veel vragen gesteld over wat er zou gebeuren als het plan zou mislukken. Volgens de gemeente kunnen de bewoners dan terug naar aardgas.
'Unieke kans' Volgens wethouder Werner ten Kate is het project een unieke kans voor Hoogeveen. De gemeente heeft namelijk de ambitie om in 2040 CO2-neutraal te zijn. "We hebben een klimaatakkoord waarin staat dat we allemaal van het aardgas af moeten. De wijk Erflanden ligt naast een NAM-locatie waar de pijpleidingen al liggen om waterstof te vervoeren en op te slaan." Het project is niet te realiseren zonder de bewoners. "We moeten het samen met de bewoners gaan doen. We kunnen het niet alleen", vervolgt ten Kate. "We nemen een jaar de tijd om met mensen in gesprek te gaan. Waar liggen de vragen, tegen welke problemen lopen ze aan? Daarna wordt de balans opgemaakt." Om het contact met de bewoners te versterken zijn er werktafels in het leven geroepen. Zogenoemde klankbordgroepen met verschillende thema's, bijvoorbeeld financiën, waar bewoners vragen over kunnen stellen.
Vrije keuze Op dit moment is overgaan op waterstof nog een vrije keuze. Toch maken bewoners zich zorgen over de 'vrijwilligheid' waar de gemeente mee schermt. "We kunnen mensen niet
dwingen om mee te doen. Technisch gezien is het wel mogelijk om een rijtje van tien woningen te isoleren en vervolgens over te zetten op waterstof. We kunnen het proces faseren", aldus de gemeente. Maar ook daar zijn daar consequenties aan verbonden. "Als er één persoon in het rijtje van tien woningen niet wil meedoen, dan kunnen we niet overzetten. Dat klopt." Daar werd weer op gereageerd door een bewoner. "Als het per fase gaat, dan is de keuze voor het overzetten van alle woningen toch al gemaakt? Duidelijke communicatie is wat we willen."
Meerkosten waterstof De subsidie van 4,4 miljoen wordt ingezet voor het betaalbaar maken van de aanschaf van cvketels. Apparaten zoals gasmeters, cv-ketels, kookplaten en gasleidingen moeten vervangen of gecontroleerd worden. Waterstof kost voor de consument nog steeds meer dan aardgas. Daarom wordt de subsidie ook gebruikt om bewoners in de meerkosten van de waterstof tegemoet te komen. In het nabijgelegen Nijstad-Oost worden zo'n honderd nieuwe woningen aangelegd die een waterstof cv-ketel krijgen. Erflanden kan dan gebruikmaken van de opslag van waterstof en het netwerk dat er komt te liggen.
05
Pijnacker-Nootdorp Energietransitieplan Datum
Toelichting Wilt u gebruik maken van DigiD?
Ja
Uw gegevens Burgerservicenummer Voornamen Tussenvoegsel(s) Achternaam Straatnaam Huisnummer Huisletter Huisnummertoevoeging Postcode Woonplaats Telefoonnummer E-mailadres
Gegevens zienswijze Reactie / Motivatie
belangstelling en benieuwd naar oplossingen
Bijlage Bijlage Bijlage
Pagina 1
06
Pijnacker-Nootdorp Energietransitieplan Datum
Toelichting Wilt u gebruik maken van DigiD?
Ja
Uw gegevens Burgerservicenummer Voornamen Tussenvoegsel(s) Achternaam Straatnaam Huisnummer Huisletter Huisnummertoevoeging Postcode Woonplaats Telefoonnummer E-mailadres
Gegevens zienswijze
Reactie / Motivatie
Als bewoner ben ik blij met de keuze voor aansluiting op WarmtelinQ. Het lijkt me dat dit mogelijk is met een beperkt aantal aanpassingen in mijn woning. Dank voor de duidelijkheid.
Bijlage Bijlage Bijlage
Pagina 1
07
Pijnacker-Nootdorp Energietransitieplan Datum
Toelichting Wilt u gebruik maken van DigiD?
Nee
Uw gegevens Burgerservicenummer Voornamen Tussenvoegsel(s) Achternaam Straatnaam Huisnummer Huisletter Huisnummertoevoeging Postcode Woonplaats Telefoonnummer E-mailadres
Gegevens zienswijze
Reactie / Motivatie
Kan het terugdringen van CO2 emissie door vermindering van houtstoken (kachels) worden opgenomen in het energietransitieplan? Bij het verbranden van hout komt bijna 3x zoveel CO2 vrij per eenheid vergeleken met gas, daarom zou ik verwachten dat hier prioriteiten liggen. Verder zijn fijnstof en de kankerverwekkende PAKs die vrijkomen door houtstook schadelijk voor de gezondheid.
Bijlage Bijlage Bijlage
Pagina 1
08
Pijnacker-Nootdorp Energietransitieplan Datum
Toelichting Wilt u gebruik maken van DigiD?
Ja
Uw gegevens Burgerservicenummer Voornamen Tussenvoegsel(s) Achternaam Straatnaam Huisnummer Huisletter Huisnummertoevoeging Postcode Woonplaats Telefoonnummer E-mailadres
Gegevens zienswijze
Reactie / Motivatie
De warmtevraag zal alleen maar toenemen. Meer thuiswerken en meer huizen vragen om meer warmte. Wil men minderen dan zal de mindset bij de bevolking noodzakelijk zijn. Mensen zijn aan warmte gewend als een normaal voor de hand liggende zaak. De vraag naar elektriciteit neemt ook alleen maar toe. We leven steeds meer in een digitale wereld wat veel stroom kost. De jeugd wil altijd online zijn en dat vraagt veel electra. De overheid kan afdwingen om meer zonnepanelen te installeren op daken van gebouwen / huizen. De energie-discussie tot nu toe is niet voldoende geweest. Te weinig Pagina 1
Reactie / Motivatie
invloeden en overwegingen meegenomen. Is Nederland onwaardig in zo'n technologisch hoogstaand land. De groei van de bevolking wordt te weinig meegenomen. Te veel mensen op een kluitje met allerlei nare gevolgen vandien. Als je kijkt op de snelweg vindt men dat men best harder dan toegestaan mag autorijden. De verantwoordelijk t.o.v. de maatschappij is onvoldoende. te weinig onderzoek / invoering naar alternatieven zoals o.a. waterstof. Wie kan zo'n dure Tesla kopen ?? Mensen zijn te weinig bereid concessie aan hun levenswijze te doen zoals Corona ons wel heeft geleerd. Vliegen moet normaal kunnen zijn. Retourtickets van € 50,- vindt men normaal. Verbannen dit soort kul. Wat nodig is een mentaliteitsverandering wellicht afgedwongen door de overheid. Zoals 1 dag geen warmte c.q. elektriciteit.. Verbannen dat autoverkeer naar scholen, gewoon een straf op zetten c.q lopen/ fietsen belonen. Bestraf energieverspilling en beloon daadwerkelijke besparing.
Bijlage Bijlage Bijlage
Pagina 2
09
Pijnacker-Nootdorp Energietransitieplan Datum
Toelichting Wilt u gebruik maken van DigiD?
Nee
Uw gegevens Burgerservicenummer Voornamen Tussenvoegsel(s) Achternaam Straatnaam Huisnummer Huisletter Huisnummertoevoeging Postcode Woonplaats Telefoonnummer E-mailadres
Gegevens zienswijze
Reactie / Motivatie
Ik las in de samenvatting van het transitieplan dat de gemeente zonnevelden mogelijk wil maken. Liever zou ik zonnepanelen op daken zien, zodat deze niet ten koste gaan van de natuur, biodiversiteit en ruimtegevoel. Op bedrijventerreinen liggen grote oppervlakten aan daken te wachten op zonnepanelen. Hoe mooi zou het zijn om die ongebruikte ruimte functioneel te gaan benutten.
Bijlage Bijlage Bijlage
Pagina 1
10
Pijnacker-Nootdorp Energietransitieplan Datum
Toelichting Wilt u gebruik maken van DigiD?
Ja
Uw gegevens Burgerservicenummer Voornamen Tussenvoegsel(s) Achternaam Straatnaam Huisnummer Huisletter Huisnummertoevoeging Postcode Woonplaats Telefoonnummer E-mailadres
Gegevens zienswijze
Reactie / Motivatie
In de Energietransitieplan staat dat grote delen van de woningen in Pijnacker warmte zullen krijgen van o. m. warmtenet, warmtepomp, WKO. Voor de bewoner, en daarmee ook consument, is het van belang te weten wat deze transitie voor financiële gevolgen zullen hebben. Zowel de kosten van voor het ombouwen per type woning als voor de te verwachten verbruikskosten. Als bekend is wat voor de omschakeling naar warmtenet, warmtepomp of WKO nodig is, dan zou toch een indicatie kunnen worden gegeven hoeveel dit zou kosten? En als er beleid wordt gemaakt en de Pagina 1
Reactie / Motivatie
gemeente zich al in stap 7 (van de 8 stappen) van de plannen bevindt, dan zou toch al bekend moeten zijn wat de intentie is van de gemeente/provincie/ overheid voor wat betreft de bijdrage in deze kosten per woning? Voor wat betreft de warmte verbruikskosten, zou op basis van een referentie gasverbruik van bijv. 2000m3 (gerelateerde kosten is ongeveer €1900 incl. ODE, netwerkbeheerkosten, energiebelasting) een vertaalslag naar aantal Joule kunnen worden gemaakt en daarmee een indicatie kunnen worden gegeven hoeveel dit per woning per jaar zal gaan kosten. En deze kostenvergelijking dan weergeven per toepassing warmtenet, warmtepomp, WKO. Kortom, hele mooie brochure en presentaties, maar het zou nog helderder zijn als de woningbezitters een indicatie kunnen krijgen wat ze kunnen verwachten. Graag ontvang ik een reactie op dit voorstel. Alvast bedankt.
Bijlage Bijlage Bijlage
Pagina 2
11
Pijnacker-Nootdorp Energietransitieplan Datum
Toelichting Wilt u gebruik maken van DigiD?
Nee
Uw gegevens Burgerservicenummer Voornamen Tussenvoegsel(s) Achternaam Straatnaam Huisnummer Huisletter Huisnummertoevoeging Postcode Woonplaats Telefoonnummer E-mailadres
Gegevens zienswijze
Reactie / Motivatie
zie dat wij gekoppeld zijn aan Eneco wat betekend dit en wat betekend het cijfer 1 op de plattegrond. De koppeling aan Eneco betekend dat wij gekoppeld zijn aan een bedrijf wat voor winst gaat. Komt er van de Gemeente nog een voorstel hoe ons als wijk van het gas af te helpen?
Bijlage Bijlage Bijlage
Pagina 1
12
Pijnacker-Nootdorp Energietransitieplan Datum
Toelichting Wilt u gebruik maken van DigiD?
Nee
Uw gegevens Burgerservicenummer Voornamen Tussenvoegsel(s) Achternaam Straatnaam Huisnummer Huisletter Huisnummertoevoeging Postcode Woonplaats Telefoonnummer E-mailadres
Gegevens zienswijze
Reactie / Motivatie
Ik ben niet blij met de plannen om het gasnetwerk te vervangen door een warmtenet. * dit is kapitaalvernietiging van de huidige infrastructuur * dit is kapitaalvernietiging van de huidige CV ketels * dit brengt hoge kosten mee, die vooral vervelend zijn voor mensen die nu al zuinig met energie omgaan * dit schept een grote afhankelijkheid van een nieuw systeem, wat juist in tijden van extreme koude problemen kan geven * centrale warmtevoorziening brengt het gevaar van verliezen in het transport. Vroeger kon je precies zien Pagina 1
Reactie / Motivatie
waar een gemeenschappelijke warmte voorziening was: waar leidingen lagen smolt de sneeuw, terwijl die elders bleef liggen * centrale warmtevoorziening bespaart geen energie. Er kan beter geld worden uitgegeven voor betere isolatie. * Welke lessen zijn getrokken in Pijnacker-Noord? Is iets gedaan met de artikelen in De Eendracht / Telstar over dhr. Wim Klarenbeek?
Bijlage Bijlage Bijlage
Pagina 2
13
Pijnacker-Nootdorp Energietransitieplan Datum
Toelichting Wilt u gebruik maken van DigiD?
Nee
Uw gegevens Burgerservicenummer Voornamen Tussenvoegsel(s) Achternaam Straatnaam Huisnummer Huisletter Huisnummertoevoeging Postcode Woonplaats Telefoonnummer E-mailadres
Gegevens zienswijze
Reactie / Motivatie
1. De plannen zien er prachtig uit, maar zijn als vergezicht vooral globaal en voor bewoners in bestaande wijken veel te weinig concreet voor een goed draagvlak (zie hieronder). 2. Er wordt geen aandacht geschonken aan de gevaren van corrosie van de pijpen voor geothermie voor de kwaliteit van het drinkwater. 3. Er wordt uitsluitend gesproken over de kosten voor de gemeente, hoewel het gebruik van ‘we’ anders suggereert. De kosten van bewoners/ eigenaren komen niet aan de orde. 4. Er worden geen gegevens gegeven over wat wordt verstaan onder ‘haalbaar’ en ‘betaalbaar’ voor Pagina 1
Reactie / Motivatie
bewoners/eigenaren, hoe hoog die kosten mogen zijn en met welke terugverdientijd in jaren, op basis van welke energiekosten, rekening moet worden gehouden. 5. Ik heb in mijn woning luchtverwarming op basis van een gaskachel, Uw plan geeft geen enkele informatie over mogelijke of wenselijke alternatieven hiervoor inclusief kosten. Waterstofmengsels zouden hiervoor wellicht een oplossing kunnen bieden, maar dan zouden de aanwezige gasleidingen behouden moeten blijven en zouden gasbranders aangepast moeten worden. Of geothermie of elektra hiervoor ook een oplossing (met mogelijk grote, kostbare ingrepen bij de installatie) kan zijn is ongewis. Ik verwacht dat de gemeente ook informatie over de kosten en mogelijkheden van subsidie voor bewoners verschaft. 6. Er wordt te weinig aandacht geschonken aan de mogelijkheid en voordelen van groene waterstof. Het huidige aardgasnet zou dan gebruikt kunnen worden. Het zou als nuttig en goedkoop alternatief voor aardgas kunnen dienen. 7. Er wordt ten onrechte geen informatie verschaft over welke keuzevrijheid van leveranciers er voor bewoners overblijft. 8. Hopelijk geeft het toekomstige uitvoeringsprogramma hierover duidelijke informatie.
Bijlage Bijlage Bijlage
Pagina 2
14
Pijnacker-Nootdorp
Reactie - Ontwerp Omgevingsvisie PijnackerNootdorp 2050 Datum
Toelichting Wilt u gebruik maken van DigiD?
Nee
Uw gegevens Burgerservicenummer Voornamen Tussenvoegsel(s) Achternaam Straatnaam Huisnummer Huisletter Huisnummertoevoeging Postcode Woonplaats Telefoonnummer E-mailadres
Gegevens zienswijze
Reactie / Motivatie
Graag zie ik dat de groen en natuurgebieden binnen de gemeente zoveel mogelijk groen blijven. Inmiddels veranderd alles in een woonwijk gevuld met bakstenen. De mogelijkheid moet blijven om te kunnen recreëren en ontspannen in de natuur. Dit is belangrijk voor mensen en moet aanwezig zijn in de nabije omgeving van woonwijken. Keijzershof is bijvoorbeeld een gebied met weinig groen. Een straat vol met stenen en 3 bomen. Dit is in de oudere wijken zoals Klapwijk en Koningshof toch echt beter geregeld. Dus wanneer het noodzakelijk is om te bouwen, dan zoveel mogelijk groen. Pagina 1
Reactie / Motivatie
Daarnaast is de energie transitie natuurlijk een bijzondere keuze als iedere eigenaar hier zelf voor moet opdraaien. Die kosten zijn niet op te brengen en krijg je een oudere woning niet warm met de nieuwe manieren van verwarmen.Dit kun je dus eigenlijk onmogelijk verplichten. De vraag naar elektriciteit moet ook opgevangen worden wanneer iedereen van het gas af moet. Verder lijkt het mij belangrijk om de gemeente leefbaar te maken voor de komende generaties, ook voor mensen met wat minder te besteden. Jongeren trekken weg omdat er geen betaalbaar huis meer te koop is.
Bijlage Bijlage Bijlage
Pagina 2
15
Pijnacker-Nootdorp Energietransitieplan Datum
Toelichting Wilt u gebruik maken van DigiD?
Ja
Uw gegevens Burgerservicenummer Voornamen Tussenvoegsel(s) Achternaam Straatnaam Huisnummer Huisletter Huisnummertoevoeging Postcode Woonplaats Telefoonnummer E-mailadres
Gegevens zienswijze
Reactie / Motivatie
Wij zijn tegen het totaal overschakelen op elektra. Wij denken dat bedrijven beter eerst gedwongen kunnen worden. Ook op ieder dak van ieder bedrijf zou zonnepanelen voor de energie geplaatst moeten worden. Dat gebeurt te weinig. Er is weinig ruimte voor zo’n warmte pomp. Ook het voorkomen van de herrie etc is nog niet genoeg ontwikkeld. Het gaat de particulier erg veel geld kosten om over te schakelen. In Duitsland wordt er subsidie gegeven als men op het gas over gaat. Reden is dat dat beter voor het milieu is dan olie. In China zitten ze helemaal een paar fasen achter ons. Warmte net is mss een optie, maar ook Pagina 1
Reactie / Motivatie
daar zijn de kosten hoog van.. wij moeten nu zelf een nieuwe ketel deze winter en nemen gas. Deze gaat wrs weer een jaar of 20 mee. Voor ons voorlopig geen afschaf van het gas!
Bijlage Bijlage Bijlage
Pagina 2
Postbus 1 2640 AA Pijnacker
16
Burgemeester en wethouders van Pijnacker-Nootdorp Postbus 1 2640 AA Pijnacker
behandeld door telefoon onderwerp
PC
uw brief van
ons kenmerk
06 - 48475780
uw kenmerk
bijlagen
1
datum
12 juli 2021
verzonden
12 juli 2021
Zienswijze Omgevingsvisie en Energietransitieplan
Geacht College, Hierbij geeft het Milieuplatform u zijn zienswijze met betrekking tot zowel de ontwerp Omgevingsvisie als het ontwerp Energietransitieplan. In de bijgaande notitie is onze zienswijze nader toegelicht en onderbouwd. Onderstaand treft u een samenvatting van onze zienswijze per thema aan.
Zienswijze burgerparticipatie 1.
2.
3.
4. 5.
pagina
1/5
Het is goed dat bij de afweging in de besluitvorming de uitkomsten van de enquête over Panorama 2050 als bouwstenen voor de Omgevingsvisie 2050 worden gehanteerd. Dit leidt tot de volgende prioriteiten: 1. Groen Pijnacker-Nootdorp (38%) 2. Thuis in Pijnacker-Nootdorp (20%) 3. Gezond en sociaal Pijnacker-Nootdorp (13%) 4. Veilig Pijnacker -Nootdorp (10%) 5. De identiteit van Pijnacker-Nootdorp (7%) 6. Duurzame energie Pijnacker-Nootdorp (6%) 7. Bereikbaar Pijnacker-Nootdorp (4%) 8. Het glas van Pijnacker-Nootdorp (1%) 9. Aan de slag in Pijnacker-Nootdorp (< 1%) Gebruik de Omgevingsvisie als een kompas: niet alleen om een bepaalde koers stabiel aan te houden, maar ook om andere wegen in te gaan naar nieuwe doelen, die rekening houden met prioriteiten, die door onze inwoners zijn aangegeven voor de toekomst. Laat in de Omgevingsvisie duidelijker uitkomen welke kansen, bedreigingen en dilemma’s er zijn en wat daarbij ‘hard en zacht’ is. Geef daarbij aan hoe daarmee in de toekomst om te gaan en welke rol burgerparticipatie daarbij kan spelen. Leg een hogere ambitie neer in de Omgevingsvisie en gebruik daarbij de tijd als bondgenoot om fundamenteler ruimtelijk te veranderen en te verbeteren. Zorg voor het periodiek toetsen aan een helder lijstje met vooraf vastgestelde criteria.
6. 7.
Maakt de Omgevingsvisie concreter op hoofdpunten. Geef aan met welke frequentie de Omgevingsvisie wordt geëvalueerd en bijgesteld en hoe de democratische inbreng van de gemeenschap daarbij wordt geregeld.
Zienswijze natuur en het groen Het concept van ‘Verbonden dorpen in het groen’ ziet het Milieuplatform als het uitgangspunt voor een doelgerichte ruimtelijke prioritering en (her)structurering. Dit past volledig in het Burgerinitiatief ‘Visie op het Groen’, zoals in mei 2021 aan de gemeenteraad is voorgesteld. Stel als uitwerking hiervan met voorrang een thematisch omgevingsprogramma ‘natuur en biodiversiteit’ op. Het belang hiervan wordt nog eens aangetoond door de planMER, die aangeeft dat een aanscherping nodig is van de (ontwerp) Omgevingsvisie op de ontwikkellijn ‘Onderscheidend groen’. 2. Maak extra ruimte voor groen en natuur. Niet alleen kwantitatief op basis van groennormen bij bijvoorbeeld nieuwe woningbouw, maar vooral ook kwalitatief om de biodiversiteit te verbeteren. Ontzie de natuur en haal achterstanden in. Dit is nodig omdat recreatie- en woningdruk vanuit de omliggende stedelijke omgeving alleen maar zullen toenemen. Zorg voor ecologiesamenhang, verbetering van biodiversiteit en waterbuffering! 3. Door de Buytenhouttafel is in een unieke samenwerking tussen burgers, organisaties en gemeente de gebiedsvisie Buytenhout West ontwikkeld. Deze visie is opgeleverd als input voor de Omgevingsvisie. Het Milieuplatform adviseert om voor Buytenhout samen met de betrokken gemeenten een omgevingsplan uit te werken.
Dit kan dienen als een pilot voor het opstellen van een omgevingsplan voor een natuur- en recreatiegebied. 4. Maak meer gebruik van lokale expertise over de sterke en zwakke punten in de natuur van Pijnacker-Nootdorp. Benut inbreng van inwoners en burgerinitiatieven. Inventariseer de kansen en bedreigingen met ondersteuning van natuur- en milieuorganisaties. 5. Stimuleer dat inwoners hun tuinen meer ‘vergroenen’ in plaats van ‘verstenen’. Denk behalve aan communicatie en voorlichting ook aan een financiële stimulans of kwantitatieve regels om dit te bereiken. 6. Concentreer natuur niet voornamelijk in onze drie grote gebieden, maar breidt het uit tot in, tussen en rond onze vier woonkernen, bedrijfsterreinen, glastuinbouwgebieden en openbate terreinen. Zo bevorder je ecologische samenhang en de kansen op herstel van biodiversiteit. 7. Voor een robuuste ecologie van de groene gebieden zijn ecologische verbindingen van groot belang. In de Omgevingsvisie dient concreter aangegeven te worden waar deze zullen worden gerealiseerd. 8. Zorg in natuur- en groengebieden voor permanente en tijdelijke stiltegebieden. 9. Stel eisen aan beperking van licht- en geluidshinder. Wijs gebieden aan waar een donkerteregime heerst en de uitstraling van lichtbronnen afdoende wordt beperkt. Geef deze gebieden concreet aan op een kaart! 10.
Natuur-, omgevings- en landschapsinclusief inrichten en handelen hoort een vanzelfsprekende opdracht voor bewoners en ondernemers te zijn en niet alleen voor de gemeente. Biedt als gemeente de faciliteit dat bewoners en ondernemers hun plannen door een deskundige kunnen laten toetsen aan de criteria voor natuur-, omgevings- en landschapsinclusief bouwen en inrichten. 11. De gevolgen voor de fysieke leefomgeving van de invulling van de energietransitie, bijvoorbeeld in de vorm van leidingen, geothermiebronnen, windturbines en zonnepaneelvelden, vragen om een 1.
pagina
2/5
integrale afweging tussen alle thema’s om zo te komen tot een duurzame en toekomstbestendige Omgevingsvisie. 12. Werk de bovenstaande punten SMART uit in een thematisch omgevingsprogramma ‘natuur en biodiversiteit’, dat de basis vormt voor omgevingsplannen voor de groene gebieden. Maak vervolgens een beheerplan per gebied, dat is afgestemd op de specifieke doelen.
Zienswijze wonen 1. 2. 3.
4.
5. 6.
Versterk cultuurhistorische lijnen en elementen, gebiedseigen bebouwingskarakteristieken en ecologische verbindingen. Stimuleer biodiversiteit, rust- en ruimtebeleving. Let goed op de landschappelijke ontwikkelingen langs de linten in het buitengebied, want daar ontstaat ‘verrommeling’ als gevolg van de toepassing van de ruimte-voor-ruimte regeling. Zet in op differentiatie in realisering van woonruimten: huur en vrije sector, goedkoop en duur, groot en klein woonoppervlak, variatie in passende bouwstijlen, wel en niet gestapelde bouw, voor verschillende doelgroepen Het Milieuplatform is géén voorstander van extra toekomstige bouwopgaven boven op de aantallen, die nu al in de Omgevingsvisie zijn genoemd. Ontwikkel tijdig strategische argumentatie om tegendruk te geven als in de toekomst de externe druk om nog méér woningen te bouwen groot wordt. Baseer die argumentatie onder andere op de rol van Pijnacker-Nootdorp als ‘aanbieder van rust en ontspanning in het groen’ voor inwoners van onze regio. Voorkom met afdoende maatregelen dat onroerend goed exploitanten koopwoningen aan de beoogde ‘eigen’ woonbestemming kunnen onttrekken. Hanteer bij realisering van nieuwe woongebieden de norm van 75 m2 groen per woning conform de landelijke Nota Ruimte.
Zienswijze energietransitie 1.
2.
3.
4.
5. 6. 7.
pagina
3/5
Energietransitie mag geen alles overheersende prioriteit zijn. Het is één van de ontwikkelingsvisies die qua impact en oplossingen afgewogen worden binnen de ruimtelijke structuur van ‘verbonden dorpen in het groen’. Zorg voor beter kwantitatief en financieel inzicht in onzekerheden en risico’s van technologische oplossingen zoals warmtenetten en waterstof. Financiële tegenvallers bij dergelijke projecten mogen niet worden afgewenteld op inwoners. Bij energietransitie spelen een belangrijke rol: doeleffectiviteit, efficiëntie, haalbaarheid, betaalbaarheid, eerlijke lusten-lastenverdeling en onderkenning en beheersing van risico's. Geef inzicht in deze aspecten bij de energietransitie-plannen, die per wijk of gebied worden ontwikkeld. Richt je in Pijnacker-Nootdorp bij reductie- en het verduurzamen van energiegebruik tegelijk op alle sectoren (tuinbouw, overige bedrijven, woningen, overheid) en beschikbare maatregelen. Richt hiervoor een energie-boekhouding in en stel compensatie als voorwaarde bij een toename in verbruik. Stimuleer zonnepanelen op daken waar dat mogelijk is. Pas met het oog op energiebesparing actief artikel 2.15 van het Activiteitenbesluit milieubeheer toe. De Energiemix (= het zelf opwekken versus importeren) is geen zelfstandig doel en draagt, op zichzelf genomen, ook niet bij aan daadwerkelijke CO2-reductie.
Focus hierop kan suboptimalisatie in de hand werken, zoals te veel ruimtebeslag voor zonnepanelen in glastuinbouwgebieden, die
daar een nuttiger bestemming verhindert voor de langere termijn. Beter is het om te sturen op het maximale eindeffect (CO2-reductie) tegen de laagste kosten, de minste lokale hinder en het minste ruimtegebruik. 8. Omgevingskwaliteit en natuur mogen niet lijden onder de energietransitie, maar behoren er mee vooruitgeholpen te worden. 9. Hanteer bij de energietransitie het natuur-en landschapsinclusief handelen als randvoorwaarde bij plaatsbepaling, inrichting en gebruik van energienetwerken. 10. Benoem en bewaak risico’s en onzekerheden en stuur daarop. Dit zou een apart deel van een actueel werkend overall dashboard en monitoringsysteem moeten zijn. 11. Zet vol in op energietransitie met de nu beschikbare, betaalbare oplossingen. Als zich in de toekomst innovatieve ontwikkelingen op het vlak van energietransitie aandienen, maak daarvan dan gebruik bij de verduurzamingsopgave. 12. De energietransitie heeft flinke impact voor inwoners en ondernemers. Relevante factoren voor het slagen van deze transitie zijn onder andere transparante informatie, betaalbaarheid en draagvlak. Investeer per overzienbaar project in een open dialoog met inwoners en ondernemers met werkelijke keuzevrijheid en inbreng. Want zover zijn we niet op basis van wat toe nu toe aangereikt is door de overheid en/of in het gemeentelijk plan.
Ook het EU energietransitie-traject gaat gepaard met vraagtekens qua inhoud en redelijke lastenverdeling. Laten we dat lokaal beter doen via inzichtelijke, realistische en eerlijke oplossingen. 13. Haalbaar, betaalbaar en eerlijk zijn randvoorwaarden bij maatregelen voor energietransitie. Definieer eerst deze begrippen en gebruik ze vervolgens om maatregelen daaraan te toetsen. Daarnaast is een toets nodig van de volgende tweetallen: ‘de doel-effectiviteit’ en de ‘oplossing- en kosten-efficiëntie’. 14. Het kleinste deel van het energiegebruik (namelijk dat van de inwoners) krijgt nu volop de aandacht in de plannen. Maar de grootste component in het energiegebruik is afkomstig van bedrijfsmatige activiteiten, met name de glastuinbouw. Het grootverbruik is voor de gemeenschap uit beeld in de discussie en ook ten aanzien van de noodzakelijke verbeteringen, plannen, consequenties en monitoring. Het Milieuplatform pleit er voor om de gemeentelijke regierol evenwichtiger en gelijktijdig te richten op alle doelgroepen, dus ook de grootverbruikers.
Zienswijze op Economie en Werkgelegenheid Zet als gemeente méér in op het stimuleren van en het ruimte geven aan ‘de nieuwe economie’. Kies voor een toekomstbestendige ontwikkeling die voor de gemeenschap als geheel de beste vooruitzichten biedt. Dit vraagt om een hogere toekomstambitie dan nu in de Omgevingsvisie staat. 2. Bedrijfssectoraanpassing en stimulering van nieuwe sectoren kunnen de lokale arbeidsvraagmix verbeteren en nieuwe werkgelegenheid creëren. Dit vraagt om aansturing van deze ontwikkeling en transitiemaatregelen voor bedrijven die minder passen in het toekomstplaatje. Mogelijk gevolg van deze benadering voor de bedrijvigheid met het grootste ruimtebeslag is het stoppen met schaalvergroting en -massaproductie ten gunste van innovatieve, kleinere en flexibele bedrijven met meer diversiteit in producten en diensten. 3. Onderzoek een alternatieve ruimtelijke visie, die uitgaat van een reductie van 50% van het glastuinbouwoppervlak en geef daaraan een herbestemming voor doeleinden die aansluiten bij de behoeften en wensen, die inwoners hebben geuit in het kader van het participatieproces. De 1.
pagina
4/5
4. 5.
6. 7.
insteek hierbij is een nog aantrekkelijker leefomgeving te realiseren, met betere kansen voor wonen, werken, natuur en recreëren1. De beoogde energieverduurzaming wordt zo gemakkelijker te realiseren, omdat de opgave substantieel verkleint zowel in absolute getallen als in voorzien ruimtebeslag. Creëer voorwaarden voor een vitale en duurzame tuinbouw die past bij ecologische structuren en bijdraagt aan de omgeving. Minimaal houden we voldoende glasruimte over voor onze bijdrage aan de voedselproductie in de regio. Onderzoek welke de effecten zijn van slimmere teeltechnieken zoals ‘Vertical Farming’. Onder andere via goede regiocontacten bevorderen we de vestiging van economische bedrijvigheid, die voldoet aan de criteria van Profit, People, Planet. Natuur-inclusief bouwen, perceelruimten omgevingsneutraal en natuurvriendelijk inrichten en een circulaire bedrijfsvoering horen bij deze benaderingswijze.
Het Milieuplatform is graag bereid tot nadere toelichting van deze zienswijze.
Met vriendelijke groet, Namens het Milieuplatform Pijnacker-Nootdorp,
Deze brief is digitaal aangemaakt en daarom niet ondertekend.
1
De vertegenwoordiger van LTO Glaskracht kan zich niet vinden in dit punt en de punten die hiermee samenhangen. De vertegenwoordiger wijst hierbij op het economisch belang van de tuinbouw en de inspanningen om te komen tot duurzame teelten.
pagina
5/5
16
Zienswijze van Milieuplatform m.b.t. ontwerp Omgevingsvisie 2050 en ontwerp Energietransitieplan
Inhoud Inleiding ....................................................................................................................................................... 3 1. Burgerparticipatie ................................................................................................................................... 4 2. Natuur en het groen ................................................................................................................................ 6 3. Wonen ................................................................................................ Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. 4. Energietransitie ..................................................................................................................................... 11 5. Economie en werkgelegenheid .............................................................................................................. 19 Slot ............................................................................................................................................................. 24
1
ONZE HISTORIE LAAT ZIEN: Ondanks dat we houden van het groen geraken we door onze keuzes het steeds meer kwijt
2
Inleiding Dit onderdeel betreft de zienswijze op de concept Omgevingsvisie, die de gemeente Pijnacker-Nootdorp momenteel ter inzage heeft gelegd. De Omgevingsvisie is een door de gemeenteraad vast te stellen integrale visie met strategische hoofdkeuzen van beleid voor de fysieke leefomgeving voor de lange termijn. Een Omgevingsvisie houdt rekening met het voorzorgsbeginsel, het beginsel van preventief handelen en het beginsel dat milieuaantastingen bij voorrang aan de bron worden bestreden en het beginsel dat de vervuiler betaalt. We doen dit niet voor de eerste keer; ook in 2007 en 2014 formuleerde de gemeente de kernwaarden en vervolgstappen voor de toekomstige ontwikkeling. Naast bereikte winstpunten is niet altijd alles ten goede verbeterd en zijn aanvankelijke inzichten achterhaald. Goede bedoelingen waren er voldoende, maar de erbij bijpassende daden ontbraken soms. Koersvastheid op kernwaarden voor de gemeenschap blijft geboden. Adequaat besturen vereist visie, passende vervolgstappen en doorzettingsvermogen. Het begint met luisteren naar wensen en behoeften van inwoners en het vertalen in gewenste verbeteringen. Ons gemeentebestuur gaf in het kader van het proces om te komen tot een concept Omgevingsvisie in het najaar van 2020 de burgerparticipatie vorm via de enquête bij het ‘Panorama 2050’.
Dit was een nuttige enquête! Echter wat wel of niet en met welke reden en in welke mate daarvan is meegenomen is niet verantwoord. Ook is inwoners geen gelegenheid geboden om met elkaar standpunten te delen en te bespreken. Dat is jammer, want als inwoners met elkaar hun meningen over de Omgevingsvisie hadden kunnen bespreken, had dit een verdiepingsslag, nieuwe inzichten en andere varianten voor de fysieke inrichting van onze gemeente kunnen opleveren. Het is gebleven bij een rapportage die het college heeft opgesteld en inhoudelijk geregisseerd. De Omgevingsvisie schetst in kleurrijk taalgebruik een rooskleurig toekomstperspectief voor onze gemeente. De stellingnames en keuzes bestendigen daarbij veel van het heden qua toewijzing van ruimte(benutting) en de vigerende omgevingswaarden (hindernormen e.d.) 1. Zitten we dan toch nog te veel vast in oude denkpatronen en waarden in plaats van de bakens eens wat verdergaand te verzetten omdat we in ieder geval tot 2050 vooruit kijken? De teksten in de Omgevingsvisie kunnen meer eenduidigheid en scherpte gebruiken: op meerdere punten zijn ze voor tweeërlei uitleg vatbaar of weinig concreet. Alternatieve opvattingen en scenario’s ontbreken veelal.
De potentie en rol van de plan-MER-procedure, waarin serieuze alternatieven op hun milieuconsequenties voor de leefomgeving worden getoetst, is daardoor eveneens onvoldoende benut en heeft daardoor zijn waarde en doelstelling niet kunnen bewijzen. Het gemeentebestuur heeft burgerparticipatie hoog in het vaandel. Ook de Omgevingswet hecht hier veel waarde aan. Het is daarom logisch dat burgerparticipatie de agenda van de keuzes bepaalt en daarom zal hierna vooral worden ingegaan op 4 thema’s te weten: natuur en omgeving, wonen, energietransitie, economie en werk. Daaraan voorafgaand bespreken we de inbreng van de burgerparticipatie.
1
In het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) staan regels voor het Rijk en voor decentrale overheden. De regels gaan over omgevingswaarden, instructieregels, beoordelingsregels en monitoring. In het Bkl staan omgevingswaarden. Die moeten zorgen voor een veilige en gezonde fysieke leefomgeving. Ook helpen ze bij het zorgen voor een goede omgevingskwaliteit. De omgevingswaarden volgen vooral uit Europese of andere internationale verplichtingen. Bijvoorbeeld over luchtkwaliteit. https://iplo.nl/regelgeving/stelselomgevingswet/omgevingswet-in-ontwikkeling/hoofdlijnen-besluit-kwaliteitleefomgeving/
3
1. Burgerparticipatie De meerwaarde van de Omgevingsvisie is de omzetting van de prioriteiten van de gemeenschap in samenhangende ruimtelijke oplossingen, randvoorwaarden en consequenties 2. Dit vraagt wel dat we afstand nemen van sectorale benaderingen. De gemeente Pijnacker-Nootdorp heeft meerdere sectoraal gerichte visies ontwikkeld de afgelopen jaren. Dit kan leiden tot conflicterende belangen en consequenties voor de fysieke leefomgeving. De Omgevingsvisie is het document waarin al die conflicterende belangen tegen elkaar afgewogen zijn en waarin ook bijzondere aandachtspunten, zoals energietransitie, een plek krijgen. Maar ook aandacht voor natuur en milieu blijkt nodig. Want onderzoek maakt duidelijk dat bij de natuur een forse achteruitgang is opgetreden over een reeks van jaren 3. Verbeteringen zijn nodig! Het in mei 2021 ingediende Burgerinitiatief om een samenhangende ‘natuurvisie’ voor onze gemeente op te stellen doelt hierop. De burgerparticipatie over de Omgevingsvisie leverde het volgende lijstje op qua prioriteiten: 1. Groen Pijnacker-Nootdorp (38%) 2. Thuis in Pijnacker-Nootdorp (20%) 3. Gezond en sociaal Pijnacker-Nootdorp (13%) 4. Veilig Pijnacker -Nootdorp (10%) 5. De identiteit van Pijnacker-Nootdorp (7%) 6. Duurzame energie Pijnacker-Nootdorp (6%) 7. Bereikbaar Pijnacker-Nootdorp (4%) 8. Het glas van Pijnacker-Nootdorp (1%) 9.
Aan de slag in Pijnacker-Nootdorp (<1%) Aan het digitaal verlopen traject hebben vele inwoners deelgenomen 4 . Het overzicht geeft de door de deelnemers aangegeven ranking van prioriteiten weer. Het doel is deze inbreng te integreren tot
2
Dat vergt een cultuuromslag van sectoraal naar integraal denken en van locatie-gebonden naar gemeente breed. Het is de enige mogelijkheid om de veelomvattende aard van ruimtelijke vragen op de juiste manier aan te pakken. Onze gemeente is te klein en te dicht bevolkt om via sectoraal denken verdere aanvullingen en schaalvergroting aan te kunnen. Dat leidt slechts tot suboptimalisaties en het verliezen van integraliteit. 3 https://www.natuurmonumenten.nl/nieuws/nieuw-onderzoek-insectensoorten-sterven-massaal-uit. VNdirecteur roept op tot actie: “Biodiversiteit binnen de twee jaar aanpakken of mens roeit zichzelf uit” https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20181103_03902798. Uit Beleidsvisie ‘Natuur op de kaart’ (2017) en uit andere onderzoeken blijkt dat het op dit punt in onze gemeente eerder slechter dan beter is geworden over een reeks van jaren. 4 De Muren van de Omgevingsvisie, Impressie van de dialoog met de samenleving, februari 2021, gemeente
4
samenhangende beleidskeuzes over het gebruik van de ruimte, gericht op het maximaliseren van de meerwaarde voor de inwoners van onze gemeente. De groene omgeving (1) en wonen (2) staan bovenaan. Het college schrijft over de participatie-uitkomsten in haar Informatienota aan de Raad onder meer het volgende: ‘Door deze deelname is er ook inhoudelijk veel informatie opgehaald. Voor verschillende bouwstenen worden de bestaande ambities bevestigd. Zo is er weinig discussie over het belang van de groene buitengebieden, de (sociaal) veilige en gezonde leefomgeving en bereikbaarheid van Pijnacker-Nootdorp. Met name over de toekomst van de glastuinbouw zijn de meningen minder eenduidig. Ook wordt als aandachtspunt het belang van de samenhang tussen de verschillende bouwstenen meegegeven.’ In de Omgevingsvisie staat dat door een jarenlang te strikt doorgevoerd functie denken een suboptimale samenhang in de ruimtelijke, economische en sociale structuur is ontstaan. Naar het oordeel van het Milieuplatform is het goed dat de prioriteiten, die uit de participatie naar voren zijn gekomen, bij de afweging in de besluitvorming richtinggevend zijn voor veranderingen en verbeteringen in die samenhang.
Gaat dat allemaal lukken met deze nieuwe Omgevingsvisie of blijven we toch hangen op een vertrouwd spoor? Hanteren we nu en later een voldoende scherp afwegingskader of blijven we nu en later opnieuw vooral schipperen en bestaande individuele- of sectorale economische belangen herbevestigen? Bieden we voldoende rechtszekerheid en werken we volgens het gelijkheidsbeginsel qua kansen en belangen voor de inwoners? 5 Het voornaamste knelpunt is en blijft dat we met te velen op een te klein oppervlak wonen om alle ruimtewensen te kunnen realiseren. We komen er alleen uit als we met respect voor de omgeving en voor elkaar passende afspraken maken en er vervolgens naar handelen. Dit langs de lijnen van onze democratische en rechtstatelijke principes. Daarbij bepaalt uiteindelijk de meerderheid, doch houdt daarbij op redelijke wijze rekening met minderheden in haar keuzes.
Zienswijze burgerparticipatie 1.
2.
3.
4.
Het is goed om bij de afweging van belangen in de besluitvorming de uitkomsten van de enquête over Panorama 2050 als de bouwstenen voor de Omgevingsvisie 2050 te gebruiken. Dit leidt tot de volgende prioriteiten: 1. Groen Pijnacker-Nootdorp (38%) 2. Thuis in Pijnacker-Nootdorp (20%) 3. Gezond en sociaal Pijnacker-Nootdorp (13%) 4. Veilig Pijnacker -Nootdorp (10%) 5. De identiteit van Pijnacker-Nootdorp (7%) 6. Duurzame energie Pijnacker-Nootdorp (6%) 7. Bereikbaar Pijnacker-Nootdorp (4%) 8. Het glas van Pijnacker-Nootdorp (1%) 9. Aan de slag in Pijnacker-Nootdorp (< 1%) Gebruik de Omgevingsvisie als een kompas: niet alleen om een bepaalde koers stabiel aan te houden, maar ook om andere wegen in te gaan naar nieuwe doelen, die rekening houden met prioriteiten, die door onze inwoners zijn aangegeven voor de toekomst. Laat in de Omgevingsvisie duidelijker uitkomen welke de kansen en bedreigingen en dilemma’s er zijn en wat daarbij ‘hard en zacht’ is. Geef daarbij aan hoe daarmee in de toekomst om te gaan en welke rol burgerparticipatie daarbij kan spelen. Leg een hogere ambitie neer in de Omgevingsvisie en gebruik daarbij de tijd als bondgenoot om fundamenteler ruimtelijk te veranderen en te verbeteren.
Pijnacker-Nootdorp. Op blz. 5. Statistisch overzicht, de prioriteiten agenda en de representativiteit: ‘Uitgaande van de circa 21.500 huishoudens hebben we een respons van 18% wanneer we kijken naar het aantal bezoekers van het Panorama’. Dit laatste is boven verwachting volgens het college. 5 Als onze gemeente niet voldoende en heldere kaders stelt, deze zorgvuldig vastlegt en vervolgens ook handhaaft, dan gaat in de toekomst de rechter er steeds vaker aan te pas komen.
5
5. 6. 7.
Zorg voor het periodiek toetsen aan een helder lijstje met vooraf vastgestelde criteria6. Maakt de Omgevingsvisie concreter op hoofdpunten. Geef aan met welke frequentie de Omgevingsvisie wordt geëvalueerd en bijgesteld en hoe daarbij de democratische inbreng van de gemeenschap wordt geregeld.
2. Natuur en het groen Terecht staat het groen voorop als aandachtspunt in de Omgevingsvisie. Het is onze unieke kernwaarde 7 en voor velen een belangrijke reden om zich hier te vestigen. In de Omgevingswet is via de Wet Natuurbescherming 8 de verplichte aandacht voor natuur en groen verankerd. Groen heeft meerdere functies en is in onze provincie een schaars en gewild goed 9. Met het groen in onze gemeente vervullen we een belangrijke regionale functie. Het heeft bufferend vermogen voor geluid, water en hitte in de zomer en isoleert in de winter. Geschikt groen versterkt de biodiversiteit en de natuurwaarden, verhoogt de vastgoedwaarde, beïnvloedt de gezondheid positief, verbetert het vestigingsklimaat, vangt CO 2 af, verkoelt in de zomer, helpt wateroverlast te beheersen en verhoogt beeldkwaliteit. In een groene omgeving is men meer buiten en actiever. Het sociale klimaat wordt bevorderd door ontmoetingen buiten. Het binnen-groen vermindert stress en bevordert de concentratie. Kortom: mens, natuur en groene voorzieningen versterken elkaar en zijn een belangrijke levensvoorwaarde. In de afgelopen jaren is de natuur door andere (lokale) prioriteiten verder in de verdrukking gekomen 10. In onze gemeente is dat als gevolg van glastuinbouw, woningbouw en extra wegen.
In de afgelopen 20 jaar is het voor de natuur beschikbare groenoppervlak afgenomen, zijn beoogde ecologische verbindingen 11 niet of onvoldoende aangelegd en zijn nieuwe blokkades ontstaan. De waterkwaliteit in tuinbouwgebieden is 6
Denk aan de volgende criteria: a. Kwaliteit en kwantiteit van de leefomgeving op orde. Open ruimte en buitengebied blijven de unieke kernwaarde behouden: herkenbare dorpen in het groen en met elkaar verbonden. b. Comfortabel, betaalbaar, aantrekkelijk en veilig wonen: aantrekkelijk en nabij groen. c. Sociale en andere voorzieningen, passend op de levensbehoeften en op het sociaal handelen. d. Lokale werkgelegenheid-aanbod is aansluitend op het arbeidsaanbod van bewoners en regio. e. Economische activiteiten bevorderen die aan bovenstaande punten substantieel bijdragen en er niet haaks op staan qua energieverbruik en omgevingsbelasting. Waar nodig herstructureren van het bestaande op redelijke termijn. Afbouw en uitplaatsen wat hieraan niet kan of wil voldoen en/of elders optimaler past en kan functioneren. 7 De Ackerdijkse Plassen: een Natura 2000 gebied met hoge natuurwaarden, Zuidpolder-Ruijven, behorend tot ‘Midden-Delfland gebied’ dat in 2017 is aangewezen als ‘Bijzonder Provinciaal Landschap in Zuid-Holland’, Balij en Bieslandsebos, De Groenzoom en het overige groene en open Buitengebied. https://www.middendelfland.nl/_flysystem/media/definitief_bidbook_bijzonder_provinciaal_landschap_midd en-delfland_website.pdf 8 In art.
1.10 lid 1, Wet natuurbescherming staat het doel van de wet: beschermen en ontwikkelen van de natuur, doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de natuur ter vervulling van maatschappelijke functies en het verzekeren van een samenhangend beleid, gericht op behoud en beheer van waardevolle landschappen. Deze doelstelling wordt in de Aanvullingswet Natuur teruggebracht naar “de intrinsieke waarde van de natuur”. 9 Hoe groen zijn de Zuid-Hollandse gemeenten? Analyse van ruimtegebruik vanaf 1995 door NMFZH https://milieufederatie.nl/wp-content/uploads/sites/14/2019/02/20181207-Hoe-groen-zijn-gemeentenZH.pdf De bebouwingsgroei wordt over lange tijd gemeten te beperkt gecompenseerd met extra groen. 10 De achteruitgang van het insectenbestand is dramatisch (> 75 %), de weidevogels grutto en kieviet ontbreekt het aan voedsel en levenskansen. Invasieve soorten dringen op land en in het water op. Onze gemeente is daarvan niet uitgezonderd. Agrarische activiteiten, landschapsbeheer en andere maatregelen dienen meer en beter gericht te worden op ecologie bevordering. Daarbij is speciale aandacht nodig voor het ondersteunen van de biotopen van bedreigde soorten. Het noodzakelijke motto: ‘verbeteren i.p.v. stilstand en achteruitgang’.
11 Dit zijn corridors voor de natuur (planten, insecten, dieren) die de levensvatbaarheid bevorderen door gebieden en zones, vaak in combinatie met andere functies, adequaat met elkaar te verbinden.
6
onder de maat door chemische verontreiniging 12 . De lichtuitstraling en lichthinder in onze gemeente hebben een negatief effect op de kwaliteit van de woonomgeving. Het rapport ‘Natuur op de Kaart’ en lokaal uitgevoerde metingen toonden al in 2017 aan dat het in PijnackerNootdorp eerder slechter dan beter is dan het algemene referentiebeeld qua biodiversiteit ontwikkeling. Onze gemeente heeft met haar visie ‘Natuur op de Kaart’ ambities neergezet, maar deze zijn vervolgens onvoldoende voorzien van concrete verbeterdoelen, plannen, capaciteit en budget. Daardoor is maar beperkt inhoud gegeven aan de geformuleerde doelstellingen. Natuurverenigingen gaven aan dat de neergelegde gemeentelijke ambitie al onvoldoende was 13, laat staan de ervaren praktijkinvulling. We hebben meer rustnatuur nodig voor mensen, dieren, vogels en insecten Meer aandacht is nodig voor groene kwaliteitsverbetering, ecologische samenhangen, biodiversiteit en voor ‘respect, rust en ruimte’ in de natuur in zijn algemeenheid: er moet meer rustnatuur zijn voor mensen, dieren, vogels en insecten 14. Voor een robuuste ecologie van de groene gebieden zijn ecologische verbindingen van belang. Geef die duidelijk aan in de Omgevingsvisie. Bij de gemeentelijke prioriteiten-afweging ten opzichte van andere belangen delft de natuur veelal het onderspit.
Grote kassen kruipen bijvoorbeeld tot op de rand van natuurenclaves, zoals de Lepelaar plas in Delfgauw. Ze worden noch landschap versterkend noch natuurvriendelijk ingepast. De beeldkwaliteit aan de openbare zichtzijde van glastuinbouwgebieden kan beter. Die kenmerkt zich door een op economische bedrijfsvoering gebaseerd monotoon karakter door hoogte en massiviteit en een rommelige industriële uitstraling. Bestuurlijk lijkt er weinig aandacht voor te zijn en ondernemers zien een aantrekkelijk ogende bedrijfsomgeving nog niet als een issue. Maatschappelijk verantwoord ondernemen wordt door vele ondernemingen met trots gebruikt in commerciële uitingen, doch vaak onvoldoende in daden omgezet. Het profijt-handelen is volgens maatschappelijk verantwoord ondernemen pas legitiem, indien het niet meer ten koste gaat van de omgeving en mens- en natuurwaarden respecteert. Een vanzelfsprekende verplichting is ons inziens daarbij dat de ondernemer voorziet in voldoende natuurvriendelijke condities op het terrein en zorgt voor een ecologische koppeling met andere percelen en groene buffers. Dit als compensatie voor de verindustrialisering van een groot oppervlak. Het voorafgaande geldt vergelijkbaar voor nieuwe woongebieden en bedrijfsterreinen. Ook daar zou als minimumcompensatie natuur-inclusief bouwen 15 en natuurvriendelijke omgevingsinrichting moeten gelden.
Bij dat laatste denken we ook aan de benodigde ecologische verbindingen, ingepast in het grotere geheel 16. Nu vindt bij al langer bestaande natuurenclaves kaalslag plaats, zoals rond de Plas van Buijsen, 17. Zo vernietig je in één klap de in jaren opgebouwde natuurwaarden. Het kost weer jaren om dat enigszins te herstellen, want de natuur heeft een vrij lange opbouwtijd nodig. Gebieden met natuur- en landschappelijke waarden plus
12
Rapport over onvoldoende waterkwaliteit en normoverschrijding, levensbedreigend voor insecten https://www.hhdelfland.nl/waterkwaliteitsrapportage-2019-2 13 Zie bijvoorbeeld de brief van KNNV-afdeling Delfland aan de gemeenteraad van Pijnacker-Nootdorp: ‘Zienswijze Natuurbeleidsplan ‘Natuur op de Kaart 2017’’, Kenmerk H2017 11 14, d.d.14 nov. 2017. 14 Dit vereist aandacht voor een betere zonering en regulering. Voorbeeld: mountainbikers en natuurwandelaars passen niet op hetzelfde traject; de een wil stevig sporten en de ander in rust van de omgeving genieten. Wees overigens terughoudend met de aanleg van routes voor mountainbikers! 15 https://www.duurzaamnieuws.nl/verhef-natuurinclusief-bouwen-tot-norm/ https://www.knnv.nl/sites/www.knnv.nl/files/users/delfland/rapportages/KNNV%20lijst%20Natuurlijk%20bou wen%20versie%202019%2002%2015_0.pdf Opmerking: dit vervangt niet het ‘Convenant Klimaat-adaptief Bouwen’ maar sluit daar wel goed bij aan. 16 Bijvoorbeeld door het vastleggen in m2 of percentages resterend groen per woning of bedrijfseenheid. Ook dient de ecologische samenhang te worden beschouwd en geborgd. 17 Zie nieuwbouw Park van Buijsen; grotendeels kaalslag bij de Plas van Buijsen in 2018. https://pijnackernootdorp-actueel.nl/bomen-plas-van-buijsen-niet-gekapt/.
7
agrarische bestemmingen zijn eveneens nog niet afdoende beschermd, zoals het historisch lint van de Zuideindseweg, waar een waterbassin en parkeerplaats zijn aangelegd 18. In onze omgeving neemt de recreatieve druk op natuur en open landschap toe. Dat zal zonder afdoende maatregelen, mede gericht op het gedrag van bezoekers, verergeren. Het nadelige effect daarvan kan niet uitsluitend meer gecompenseerd worden door te gaan investeren in meer kwaliteit. Want die was toch al onvoldoende en wordt door drukte en andere factoren verder belast. Afdoende extra ruimte met robuustheid is nodig, anders redden we het niet, omdat de recreatieve druk te groot wordt. We moeten niet vergeten om bestaande bedrijfsterreinen inclusief tuinbouwgebieden en woonwijken groen- en natuurgerichter te maken en actief te laten bijdragen aan meer en betere natuurverbindingen. Dat hoort volgens het Milieuplatform in de Omgevingsvisie met Specifieke, Meetbare, Acceptabele, Realistische en Tijdgebonden (SMART) maatregelen gestalte te krijgen en uitgewerkt te worden in een thematisch omgevingsprogramma voor natuur en biodiversiteit. Ofschoon ze zeker een belangrijk deel van de natuur-ruggengraat vormen wordt het groene karakter van onze gemeente niet alleen bepaald door de drie hoofdgebieden namelijk Buytenhout, de Groenzoom en het Oude Leedegebied.
Het Milieuplatform kiest voor een meer samenhangend beeld: ‘onze dorpsgemeenschappen verbonden in het groen’. Als gevolg van onvoldoende samenhangend beleid zijn natuurlijke blokkades en vernauwingen ontstaan op kritische plekken in de ecologie rond en tussen de dorpen in Pijnacker-Nootdorp. Die ruimten tussen onze vier dorpen zijn nu en in de toekomst juist extra waardevol voor de inwoners als ze groen zijn en blijven, omdat ze de beeldkwaliteit en de groenbeleving versterken. Wat Buytenhout betreft vraagt het Milieuplatform aandacht voor de gebiedsvisie Buytenhout West, die onder andere aan het college van Pijnacker-Nootdorp is aangeboden als input voor de Omgevingsvisie. Werk deze visie met de betrokken gemeenten uit in een omgevingsplan. Pak dit op als een pilot voor het maken van een omgevingsplan voor een natuur- en recreatiegebied.
Zienswijze natuur en het groen 1.
2.
3.
4.
18
Het concept van ‘Verbonden dorpen in het groen’ ziet het Milieuplatform als uitgangspunt voor een doelgerichte ruimtelijke prioritering en (her)structurering. Dit past volledig in het Burgerinitiatief ‘Visie op het Groen’, zoals in mei 2021 aan de gemeenteraad is voorgesteld. Stel als uitwerking daarvan met voorrang een thematisch omgevingsprogramma ‘natuur en biodiversiteit’ op. Het belang hiervan wordt nog eens aangetoond door de planMER, die aangeeft dat een aanscherping nodig is van de (ontwerp) Omgevingsvisie op de ontwikkellijn ‘Onderscheidend groen’. Maak extra ruimte voor groen en natuur. Niet alleen kwantitatief op basis van groennormen bij bijvoorbeeld nieuwe woningbouw, maar ook kwalitatief om de biodiversiteit te verbeteren. Ontzie de natuur en haal achterstanden in. Dit is nodig omdat recreatie- en woningdruk vanuit de omliggende stedelijke omgeving alleen maar zullen toenemen. Zorg voor ecologiesamenhang en verbetering van biodiversiteit. Door de Buytenhouttafel is in een unieke samenwerking tussen burgers, organisaties en gemeente de gebiedsvisie Buytenhout West ontwikkeld. Deze visie is opgeleverd als input voor de Omgevingsvisie. Het Milieuplatform adviseert om voor Buytenhout samen met betrokken andere gemeenten een omgevingsplan uit te werken. Dit kan dienen als pilot voor het opstellen van een omgevingsplan voor een natuur- en recreatiegebied.
Maak meer gebruik van lokale expertise over de sterke en zwakke punten in de natuur van PijnackerNootdorp. Benut inbreng van inwoners en burgerinitiatieven. Inventariseer de kansen en bedreigingen met ondersteuning van natuur – en milieuorganisaties. Tuinder realiseert een fors parkeerterrein en waterbekken en het college grijpt niet in.
8
5.
Stimuleer dat inwoners hun tuinen meer ‘vergroenen’ in plaats van ‘verstenen’. Denk behalve aan communicatie en voorlichting ook aan een financiële stimulans of kwantitatieve regels om dit te bereiken. 6. Concentreer natuur niet voornamelijk in onze drie grote gebieden, maar breidt het uit tot in, tussen en rond onze vier woonkernen, bedrijfsterreinen, glastuinbouwgebieden en openbate terreinen. Zo bevorder je ecologische samenhang en de kansen op herstel van biodiversiteit. 7. Voor een robuuste ecologie van de groene gebieden zijn ecologische verbindingen van groot belang. In de Omgevingsvisie dient concreter aangegeven te worden waar deze zullen worden gerealiseerd. 8. Zorg in natuur- en groengebieden voor permanente en tijdelijke stiltegebieden. 9. Stel eisen aan beperking van licht- en geluidshinder. Wijs gebieden aan waar een donkerteregime heerst en de uitstraling van lichtbronnen afdoende wordt beperkt. 10. Natuur-, omgeving- en landschapsinclusief inrichten en handelen horen een vanzelfsprekende opdracht voor bewoners en ondernemers te zijn en niet alleen voor de gemeente 19. 11.
De gevolgen voor de fysieke leefomgeving van de invulling van de energietransitie, bijvoorbeeld in de vorm van leidingen, geothermiebronnen, windturbines en zonnepaneelvelden, vragen om een integrale afweging tussen alle thema’s om zo te komen tot een duurzame en toekomstbestendige Omgevingsvisie. 12. Werk deze punten SMART uit in een thematisch omgevingsprogramma ‘natuur en biodiversiteit’, dat de basis vormt voor omgevingsplannen voor de groene gebieden. Maak vervolgens per gebied een beheerplan, dat is afgestemd op de specifieke doelen 20.