Bijlage 2 - Samenvatting pva statushouders 2021
Tekst van het document
Samenvatting, feiten en cijfers
Plan van aanpak statushouders 2021 maart 2021
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ................................................................................................................................. 1 1.
Inleiding..................................................................................................................................... 3
2.
Inkomen .................................................................................................................................... 3
3.
Maatschappelijke begeleiding .................................................................................................. 3
4.
Nieuwe wet inburgering ........................................................................................................... 4
5.
Ondertussengroep statushouders ............................................................................................ 4
6.
Participatie en werk .................................................................................................................. 5
7.
Onderwijs .................................................................................................................................. 6 7.1 (Voorschoolse) opvang voorzieningen voor nieuwkomers kinderen 0-4 jaar........................ 6 7.2 Onderwijs aan nieuwkomers 4-12 jaar. .................................................................................. 6 7.3 Onderwijs aan nieuwkomers van 12-18 jaar ........................................................................... 6
8.
Zorg ........................................................................................................................................... 7 8.1 Kernteams ............................................................................................................................... 7 8.2 Wmo ........................................................................................................................................ 7 8.3 Jeugdhulp ................................................................................................................................ 7 8.4 SWOP ...................................................................................................................................... 7
9.
Huisvesting ................................................................................................................................ 7
10.
Financiën .............................................................................................................................. 8
10.1
Ondertussengroep en voorbereiding Wet inburgering ................................................... 8
1 Meer capaciteit klantmanagers ............................................................................................. 8 2 Coördinator inburgering: ....................................................................................................... 8 3 Project Gezond participeren .................................................................................................. 9 4 Regionale voorbereiding Wet inburgering ............................................................................. 9 10.2 Schoonmaken en opnieuw meubileren Robbengat 9 ........................................................... 9
pagina 2/10
1. Inleiding Op gebied van statushouders en inburgering wordt 2021 voor de gemeente Pijnacker-Nootdorp een uitdagend jaar. Enerzijds komt de nieuwe Wet inburgering er aan, die op 1 januari 2022 in zal gaan. Anderzijds is de taakstelling fors verhoogd, waardoor ook huisvesting extra aandacht nodig heeft. Statushouders die dit jaar instromen vallen buiten de nieuwe Wet inburgering. Deze ondertussengroep zal inburgeren in een niet optimaal stelsel. Wij willen deze groep extra aandacht geven en begeleiden vanuit de gedachte van de nieuwe Wet, zodat zij de kans krijgen zo goed mogelijk te integreren en participeren in de Nederlandse maatschappij. In dit document vatten we het plan van aanpak statushouders samen. In het plan van aanpak schetsen we een breed beeld rondom de statushouders binnen de gemeente Pijnacker-Nootdorp en de bijbehorende domeinen.
2. Inkomen Statushouders die nieuw in onze gemeente worden gehuisvest hebben geen inkomen en doorgaans ook geen vermogen. Zij zijn aangewezen op een bijstandsuitkering en behoren daarom ook tot de doelgroep minima. Een toenemend aantal statushouders leidt dus direct tot een toenemend aantal uitkeringsgerechtigden en een toenemend aantal minima. Wanneer wij uit gaan van 25 extra uitkeringen voor 2021 (met een gemiddelde duur van zes maanden in het eerste jaar) betekent dit extra kosten van € 185.000. Daarnaast geldt dat: • • •
de bijzondere bijstand voor woninginrichtingen toeneemt; er meer gebruik zal worden gemaakt van andere minimaregelingen; er mogelijk een extra beroep wordt gedaan op schuldhulpverlening.
3. Maatschappelijke begeleiding Als statushouders nog in het asielzoekerscentrum verblijven, worden ze al geïnformeerd over het feit dat zij aan de gemeente Pijnacker-Nootdorp zijn toegewezen. Deze toewijzing vindt plaats nog voordat er een woning beschikbaar is. Dit kan dan nog maanden duren. Zodra er een woning beschikbaar is, begint de maatschappelijke begeleiding door SWOP. SWOP voert in opdracht van de gemeente maatschappelijke begeleiding uit voor in de gemeente gehuisveste statushouders. Deze begeleiding vindt plaats gedurende een jaar en start op het moment , gerekend vanaf het moment dat de statushouder de sleutel van zijn/haar huis krijgt. , in opdracht van de gemeente maatschappelijke begeleiding uit voor in de gemeente gehuisveste statushouders. In deze periode wordt gestreefd naar een zo groot mogelijke mate van zelfredzaamheid, dit afhankelijk van de leerbaarheid van de statushouder. Na afloop van deze periode vindt er een overdracht aan de gemeente plaats, zo nodig worden het Kernteam en het pagina 3/10
Werkgevers Service Punt (WSP) hierbij betrokken. Verder voert SWOP het participatieverklaringstraject uit.
4. Nieuwe wet inburgering Per 1 januari 2022 gaat de nieuwe Wet inburgering in. Vanaf de toewijzing van een statushouder aan de gemeente, neemt de gemeente de regie voor de inburgering. Ondanks dat de nieuwe wetgeving nog in de besluitvormende fase is, is het belangrijk om als gemeente de eerste voorbereidende stappen te nemen. •
• •
De wetgeving bevat deels bestaande taken, zoals maatschappelijke begeleiding, echter bevat de nieuwe wet vooral nieuwe gemeentelijke taken. Hiervoor zal de gemeente intern, lokaal en regionaal de nieuwe processen van de wetgeving moeten vormgeven. Dit zijn onder andere het uitvoeren van de brede intake; opstellen van een Plan Inburgering en Participatie (PIP) waarin leerroutes worden bepaald; Het monitoren hiervan en het begeleiden van statushouders naar werk.
Het team Participatie binnen de afdeling Sociaal Domein heeft nu al een rol in het begeleiden van statushouders naar werk, bij het uitvoeren van de toekomstige wetgeving gaat dit team een nog grotere rol spelen.
5. Ondertussengroep statushouders De groep statushouders die in 2019, 2020 en ook in 2021 toegewezen wordt aan de gemeente Pijnacker-Nootdorp zijn inburgeringsplichtig, maar vallen buiten de nieuwe wetgeving. Het is belangrijk om ook actief aandacht aan deze groep te besteden, zodat zij niet buiten de boot vallen in het niet goed werkende huidige inburgeringssysteem. De processen van de nieuwe wetgeving zullen wij als leidraad. gebruiken, zodat de ondertussengroep hierop wordt begeleid. De wet geeft de kaders voor het uitvoeren van ondersteuning van deze groep. Met deze groep kan een brede intake worden gehouden, waarbij er een globaal plan voor de inburgering wordt opgesteld. Vervolgens kunnen wij de statushouders begeleiden naar (taal)onderwijs en werk. De kern van de nieuwe Wet, wordt zo ook voor de ondertussengroep in de praktijk gebracht. Dit in samenwerking met de lokale partners.
pagina 4/10
Pilot Gezond Participeren De huidige statushouders en de voormalige statushouders missen een gezonde start doordat ze nog niet voldoende kennis hebben van de Nederlandse taal om goed te kunnen participeren en integreren binnen onze samenleving. Een goede en een gezonde start is iets dat we aan de statushouders mee willen geven om regie te nemen over het eigen leven. Aan de andere kant zorgt dit ervoor dat er minder een beroep wordt gedaan op de zorg, ondersteuning van SWOP en op een uitkering. Dit pilot willen we organiseren met twee groepen van 20 statushouders gedurende 12 weken en daarnaast met de statushouders die reeds klaar zijn met hun inburgering. Uiteindelijk zullen we met de resultaten die we hebben opgehaald een product neerzetten waarbij we de opgedane ervaring ook bij het uitvoeren van de Wet inburgering gebruiken. De pilot wordt uitgevoerd in samenwerking met SWOP en Bibliotheek Oostland.
6. Participatie en werk Op grond van de Participatiewet is de gemeente verantwoordelijk voor het activeren, reintegreren en naar werk begeleiden van uitkeringsgerechtigde statushouders. Het huidige re-integratieaanbod is gevarieerd en sluit aan op de vraag en ondersteuningsbehoefte van de verschillende doelgroepen. Zo wordt de groep uitkeringsgerechtigden met een korte afstand tot de arbeidsmarkt direct naar werk bemiddeld, terwijl een groep met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt juist meer behoefte heeft aan sociale activering. Statushouders die (nog) niet aan het werk kunnen vragen we om een tegenprestatie te leveren in de vorm van vrijwilligerswerk. Het doen van vrijwilligerswerk draagt bij aan de integratie en kan een opstap zijn naar werk. Voor 2020 was € 725.000 beschikbaar voor re-integratieondersteuning voor ongeveer 450 uitkeringsgerechtigden. Het gemiddelde zou dan ongeveer € 1.500 per uitkeringsgerechtigde zijn, maar het bestand is divers. Een statushouder “kost” op het gebied van re-integratie doorgaans meer omdat relatief intensieve begeleiding noodzakelijk is. Het participatiebudget bedraagt op dit moment structureel € 518.500. Voor 2021 is eenmalig € 225.000 extra beschikbaar gesteld. Door de afname van het aantal bijstandsontvangers kunnen hiermee de bestaande reintegratiemiddelen bekostigd worden.
Voor 2022 en verder is nog geen aanvullend budget beschikbaar. Bij de kadernota van 2022 wordt een voorstel gedaan om het re-integratiebudget structureel op te hogen.
pagina 5/10
7. Onderwijs De gemeente heeft een regisserende rol bij de samenwerking tussen (passend) onderwijs en zorg, het bevorderen van samenhang in het onderwijsaanbod en de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Voor de samenwerking hebben wij een Lokaal Educatieve Agenda (LEA) opgesteld in samenwerking met lokale partners die betrokken zijn bij de jeugd. Onderwijsorganisaties zijn de uitvoerende partijen. 7.1 (Voorschoolse) opvang voorzieningen voor nieuwkomers kinderen 0-4 jaar. • Ouders met kinderen van 0-2,5 jaar kunnen, wanneer zij starten met inburgering, gebruik maken van de reguliere kinderopvangtoeslag. • Kinderen vanaf 2 jaar en 3 mnd tot 4 jaar kunnen gebruikmaken van de Peuteropvang/VVE groepen bij SkippyPePijN of Triodus. • Werkende of studerende ouders met kinderen in de leeftijd van 4-12 jaar kunnen gebruikmaken van de buitenschoolse opvang. Hiervoor kunnen zij ook kinderopvangtoeslag aanvragen bij de belastingdienst. Een sterke toename van het aantal kinderen heeft financiële gevolgen voor de peuteropvangsubsidie. De VVE groepen worden bekostigd deels vanuit de doeluitkering OAB en deels met de subsidie voor peuteropvang. 7.2 Onderwijs aan nieuwkomers 4-12 jaar. Nieuwkomers tot en met de basisschoolleeftijd stromen in bij het basisonderwijs.
De schoolbesturen hebben afgesproken om kinderen die de taal nog onvoldoende beheersen gebruik te laten maken van een deeltijdschakelklas. Het uitgangspunt is dat de schoolbesturen verantwoordelijk zijn voor het bieden van onderwijs. Nadat de instroom van statushouders de afgelopen jaren is gedaald, is er op dit moment nog één schakelklas in de gemeente (in kern Nootdorp). Afhankelijk van de instroom van het aantal statushouderskinderen in 2021 moet in samenspraak met de schoolbesturen worden bezien of er een extra klas geopend moet worden. 7.3 Onderwijs aan nieuwkomers van 12-18 jaar De nieuwkomers uit onze gemeente maken nu gebruik van de Internationale schakelklas (ISK) in Delft, bij het Grotiuscollege. Het aantal plaatsen in de Internationale schakelklas is zeer beperkt omdat de instroom een extreme toename laat zien. Er is een regionale werkgroep gestart die met voorstellen gaat komen voor het creëren van voldoende onderwijsplekken voor deze doelgroep. Vanaf het nieuwe schooljaar 2021-2022 wordt er een groot tekort aan plekken verwacht. Hiervoor is nog geen concrete oplossing voor handen. In Delft zijn er ISK plaatsen beschikbaar.
pagina 6/10
8. Zorg 8.1 Kernteams Drie kernteams en één regieteam maken onderdeel uit van het sociale domein in gemeente Pijnacker- Nootdorp. Zij werken sector- en domein overstijgend. De teams hanteren de principes van eigen kracht, inzet van het netwerk en ‘één huishouden, één plan, één regisseur’. Zij leveren op een vraaggerichte, systeemgerichte en integrale wijze (maatwerk) basiszorg aan inwoners en huishoudens en bieden waar nodig toegang tot specialistische hulp om zo duurzame oplossingen te creëren en tegelijkertijd maatschappelijk rendement te realiseren. 8.2 Wmo Statushouders kunnen net als andere inwoners met een beperking, chronisch psychisch of psychosociaal probleem worden ondersteund vanuit de Wmo met algemene voorzieningen en maatwerkvoorzieningen. 8.3 Jeugdhulp Op basis van de Jeugdwet zijn gemeenten vanaf 2015 verantwoordelijk voor jeugdhulp aan alle rechtmatige en niet rechtmatig verblijvende kinderen onder de 18 jaar. Jeugdhulpaanbieders in de regio Haaglanden bieden jeugdhulp aan alle jeugdigen die dat nodig hebben. Zij beschikken over multiculturele vaardigheden en expertise omtrent trauma’s. 8.4 SWOP SWOP heeft een belangrijke rol bij het informeren van statushouders over de zorg in PijnackerNootdorp en het verwijzen naar lokale zorgaanbieders.
9. Huisvesting Twee keer per jaar ontvangt de gemeente de taakstelling huisvesting statushouders. De gemeente is wettelijk verplicht om de aan hen toegewezen statushouders huisvesting te bieden. Deze huisvesting dient betaalbaar te zijn, daarom zijn sociale huurwoningen nodig in het goedkopere segment. De uitdaging voor 2021 is met name de hoge taakstelling in combinatie met het lage aanbod sociale huurwoningen. De verwachtte taakstelling dit jaar is met 86 flink hoger dan vorig jaar. Door deze verhoging komt de sociale woningvoorraad nog meer onder druk te staan. Verwacht wordt dat hier ongeveer 30 woningen voor nodig zijn. Met de woningcorporaties is afgesproken om de taakstelling de komende maanden goed te monitoren. Afgesproken is dat als na het eerste half jaar van 2021 blijkt dat de taakstelling in de huidige woningvoorraad niet haalbaar is, dat er samen met de woningcorporaties wordt gekeken naar alternatieve maatregelen. Denk hierbij naar het onderzoeken van mogelijkheden voor tijdelijke woningen of het verkameren van woningen zoals in het Robbengat is gebeurd. Voor de huisvesting, integratie en participatie van statushouders wordt zoveel als mogelijk gebruik gemaakt van bestaande budgetten zoals bijzondere bijstand en het maatwerkbudget.
Omdat er tijdens de hoge instroom extra maatregelen zijn getroffen om huisvesting te realiseren en om de integratie en participatie te bevorderen zijn extra middelen beschikbaar gesteld door de raad. Acties huisvesting 2021:
Prestatieafspraken maken met corporaties om taakstelling te realiseren en het koppelen van een aangeboden woning aan een gezin; Maandelijks monitoren en rapporteren over realisatie van de taakstelling; Maandelijks contacten onderhouden met corporaties en COA over specifieke koppelingen; Begeleiding bij het zoeken naar nieuwe huisvesting vanuit de tijdelijke locaties (doorstroming); Indien nodig zoeken naar aanvullende maatregelen om taakstelling te realiseren en uit te voeren; pagina 7/10
Besluit voortzetting of verkoop “het Baken” bij leegkomst van de woning; Afspraken maken over doorzetten of beëindigen contract kamergewijze verhuur met Staedion en Villex; Begeleiding bij integratie met buurt en woongemeenschap (Robbengat en Hofland); Toewijzing statushouders aan het Hofland; Coördinatie/ondersteuning stoffering en inrichting woning en gebruik leenbijstand; Beheer budget panden; Beheer budget uitgaven huisvesting;
10. Financiën In de meicirculaire 2020 van de Rijksoverheid zijn de structurele bedragen die de gemeente krijgt voor uitvoering van de Wet inburgering bekend gemaakt. Het structurele bedrag dat vanaf 2020 wordt toegekend is benodigd voor onder andere capaciteit, opbouwen en bijhouden expertise en het opzetten van randvoorwaarden voor het uitvoeren van de Wet, zoals digitale systemen. Deze middelen zijn bij de meicirculaire 2020 toegevoegd aan het begrotingssaldo, in afwachting van een bestedingsvoorstel. Wij willen de €82.572 voor het jaar 2021 besteden aan capaciteit binnen het team participatie en de regionale voorbereiding op de nieuwe Wet. Bedragen x € 1,-
2020
2021
2022
2023
2024
7 DU inburgering
108.161
82.572
183.518
201.892 201.892
8 DU maatschappelijke begeleiding statushouders
59.250
0
0
0
0
Voor de begeleiding van de ondertussengroep en huisvesting doen wij een beroep op de Bestemmingsreserve Huisvesting statushouders. Extra toegezegde middelen voor de begeleiding van de ondertussengroep zullen wij bij ontvangst weer toevoegen aan deze reserve. 10.1 Ondertussengroep en voorbereiding Wet inburgering 1 Meer capaciteit klantmanagers Voor de begeleiding van de ondertussengroep, het uitvoeren van de taakstelling 2021 en de voorbereiding op de Wet inburgering is er binnen het team participatie twee fte klantmanagers nodig. Een fte komt uit het reguliere bestand klantmanagers. De ander zal in dienst genomen of ingehuurd moeten worden. Kosten in dienst nemen: € 75.000 per jaar Dekking: Wij stellen voor om deze kosten in 2021 ten laste van het begrotingssaldo te brengen, ten gunste van het p-budget van de afdeling Sociaal Domein en dit te verwerken in de Kadernota 2021. De structurele invulling van deze capaciteit moet worden afgewogen bij de Begroting 2022
2 Coördinator inburgering: Inhuren van een coördinator inburgering. De coördinator coacht de klantmanagers en heeft namens de gemeente contact met het COA, woningbouwcorporaties en maatschappelijke partners. Voor het uitvoeren van deze taken ontbreekt binnen de groep vaste medewerkers de expertise. pagina 8/10
Kosten voor inhuur: €45.000 a €50.000 per jaar, voor 12 uur in de week. Dekking: Wij stellen voor om de kosten van deze incidentele inhuur ten laste te brengen van de Bestemmingsreserve Huisvesting statushouders. Hierin is nog € 1,25 mln. beschikbaar.
3 Project Gezond participeren De huidige statushouders en de voormalige statushouders missen een gezonde start doordat ze nog niet voldoende kennis hebben van de Nederlandse taal. Ze zijn hierdoor niet goed in staat om goed te kunnen participeren en te integreren binnen onze samenleving. Een goede en een gezonde start is iets dat we aan de statushouders mee willen geven, zodat zij in staat zijn om de regie te nemen over hun eigen leven. Aan de andere kant zorgt dit ervoor dat er minder een beroep wordt gedaan op de zorg, ondersteuning van SWOP en op een uitkering. De hoofddoelstelling van de pilot Gezond Participeren is het vergroten van zelfredzaamheid op het gebied van financiën, opvoeding en de praktische taal in en om het huis en op het werk. Dit project richt zich op het geven van extra aandacht, buiten het reguliere aanbod. Zie voor meer informatie over de pilot pagina 12 t/m 14 van het plan van aanpak. Kosten: €40.000 (schatting, nog geen definitieve offerte ontvangen) Dekking: Ook hiervan wordt voorgesteld om deze incidentele kosten ten laste van de Bestemmingsreserve Huisvesting statushouders te brengen.
4 Regionale voorbereiding Wet inburgering B1-route: B1 is het taalniveau dat nodig is om een zo goed mogelijk startpositie op de arbeidsmarkt te hebben. Dit niveau dient in maximaal drie jaar behaald te worden. Het is tijdens deze route van belang dat het leren van de taal gecombineerd wordt met (vrijwilligers)werk. Voor de B1-leerroute zoeken wij de samenwerking op met gemeenten binnen de arbeidsmarkt(sub)regio: gemeenten Lansingerland en Zoetermeer. Hiervoor zal er gezamenlijk een aanbesteding voor invulling van de route plaatsvinden. Het voordeel van deze samenwerking is dat wij met deze gemeenten ook samenwerken binnen het WSP. Hierdoor kan er, indien nodig, goed de aansluiting gezocht worden met het lokale bedrijfsleven. Hier is externe begeleiding voor nodig, dit in verband met het hebben van te weinig capaciteit bij de inkoopafdelingen van de gemeenten. Kosten: Maximaal €7.572,Dekking: Van deze éénmalige kosten wordt voorgesteld om deze in de Kadernota 2021 te verwerken ten laste van het begrotingssaldo. Samen met het voorstel bij punt één wordt zo het volledige bedrag uit de decentralisatie uitkering voor 2021 ingezet.
10.2 Schoonmaken en opnieuw meubileren Robbengat 9 Robbengat 9 dient opnieuw schoongemaakt en gemeubileerd te worden. Hiervoor is een offerte ontvangen van Villex, de beheerder van het Robbengat. De te verwachten kosten zijn als volgt: pagina 9/10
Kosten reiniging
€ 700
Kosten opnieuw meubileren: Kosten totaal inrichting
€ 3.867,26
Kosten inrichten á 35€ per uur ( 2 pers. 1 dag)
€ 560,00
Post onvoorzien (10%)
€ 442,73
Totaal incl. post onvoorzien excl. BTW
€ 4.869,99
Totaal incl. post onvoorzien Incl. BTW
€ 5.892,68
Dekking: We stellen voor om deze incidentele kosten ten laste van de Bestemmingsreserve Huisvesting statushouders te brengen.
pagina 10/10