Bijlage 2 - Maatregelen en initiatieven Rijksoverheid

Bijlage 1: maatregelen en ontwikkelingen rijksoverheid Met interne en externe stakeholders gaan we in gesprek over signalen uit de praktijk, behoeften en potentiële maatregelen om de bestaanszekerheid van onze inwoners te vergroten. Deze gesprekken zullen plaatsvinden tegen een dynamische achtergrond waarin ook de rijksoverheid maatregelen heeft aangekondigd, (nog) uitwerkt en bijstelt. Om de gesprekken vanuit de juiste context te kunnen voeren bevat deze bijlage een overzicht van maatregelen en ontwikkelingen die zijn/ worden genomen door de Rijksoverheid:

Maatregelen rijksoverheid rond hoge energiekosten De regering wil met de onderstaande maatregelen de negatieve effecten van de hoge energieprijs dempen. De diverse maatregelen zijn nog niet uitgewerkt. Onderstaande informatie is gebaseerd op de brief van de Minister van Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen van 4 oktober 2022.

Instellen van een tijdelijk prijsplafond Het kabinet wil een tariefplafond introduceren met een maximumtarief voor elektriciteit en/of gas dat geldt tot een bepaald verbruik. Boven deze grens blijft de marktprijs van toepassing, waardoor de prikkel tot energiebesparing boven de grens intact blijft. Op 4 oktober 2022 heeft de regering het volgende tijdelijke prijsplafond per 1 januari 2023 (tot en met 31 december 2023) voorgesteld: maximaal € 1,45 voor gas tot een gebruik van 1200 m3 en € 0,40 voor elektriciteit tot een gebruik van 2900 kWh. Deze maximumtarieven betreffen de variabele leveringstarieven per m3 en kWh (inclusief energiebelasting en btw). Waarschijnlijk zal het prijsplafond per 1 november 2022 worden toegepast. Doelgroep Het tijdelijke prijsplafond zal gaan gelden voor alle kleinverbruikers die gas, elektriciteit en/of warmte gebruiken. Daarmee geldt het prijsplafond voor huishoudens, maar ook voor zzp’ers, (een deel van de) winkels, (een groot aantal) verenigingen, kleine maatschappelijke organisaties en een deel van het kleine mkb.

Compensatie € 190 per maand in november en december In november en december krijgen alle kleinverbruikers 190 euro per maand aan compensatie. Dat zal via de energiebedrijven worden uitgevoerd. Wie een lagere energierekening heeft, krijgt evengoed 190 euro.

Niet afsluiten bij betalingsproblemen Voor de periode van 1 oktober 2022 tot 1 april 2023 is het kabinet voornemens om afsluitingen ook in het geval van ernstige betalingsproblemen uit te sluiten, waarbij er een aanvullende inspanningsverplichting voor de leveranciers geldt om een aanbod te doen tot het treffen van een coulante betalingsregeling. De aanvullende bescherming verplicht de leverancier om meerdere malen en op verschillende manieren, persoonlijk contact te leggen met de consument. Daarbij moet de leverancier een redelijke betalingsregeling aanbieden, waarbij een deel van de betalingen moet kunnen worden opgeschort. Uitsluitend wanneer het aantoonbaar onmogelijk is om in contact te komen met een inwoner en een passende betalingsregeling af te spreken, blijft afsluiten als laatste stap mogelijk. De leverancier die in contact is met consument moet die zoveel mogelijk ondersteunen of wijzen op mogelijke financiële ondersteuning om de energierekening te betalen. Hiermee wordt het (onnodig) oplopen van schulden voorkomen. Het principe is dus deze winter niet afsluiten, tenzij er sprake is van het moedwillig

pagina

1/4

weigeren van iedere vorm van contact waardoor de totstandkoming van een redelijke betalingsregeling onmogelijk is.

Inzet vrijwilligers vergroten De minister heeft Schuldhulpmaatje gevraagd om, ook namens een aantal andere maatschappelijke organisaties, een voorstel te doen om de inzet van vrijwilligers te vergroten en te versterken. Het is daarbij de bedoeling om vrijwilligers ook te koppelen aan de energieleveranciers, zodat de vrijwilligers gericht mensen met betalingsproblemen kunnen ondersteunen. Op deze wijze kunnen meer mensen bereikt worden voor onder meer het aangaan van een betalingsregeling met de energiebedrijven, en zo nodig warm worden overgedragen aan gemeenten.

Geldfit De Nederlandse Schuldhulproute (NSR)/Geldfit heeft bij het ministerie subsidie aangevraagd om onder meer de capaciteit van de telefoonlijn 0800-115 uit te breiden. Deze aanvraag wordt spoedig in behandeling genomen. Al eerder is aangekondigd dat een bedrag van €5 miljoen beschikbaar is voor verschillende subsidies om mensen te verwijzen naar juiste hulp. Een belangrijk deel van de middelen wil de minister inzetten voor deze subsidie, maar bijvoorbeeld ook voor de ontwikkeling van een opleidingspakket en/of toolbox voor vrijwilligers door het Nibud om mensen beter te kunnen helpen.

Noodfonds Het noodfonds heeft tot doel te voorkomen dat kwetsbare huishoudens met een betalingsachterstand grote schulden opbouwen. Opzet is om huishoudens te helpen die, ondanks alle kabinetsmaatregelen, de komende winter hun energiekosten écht niet kunnen betalen. Concreet betekent dit dat de energieleverancier de mogelijkheden voor maatschappelijk verantwoorde incasso heeft benut. De energieleverancier heeft dus eerst een coulante betalingsregeling aangeboden en geprobeerd het huishouden thuis te bereiken. Als deze stappen geen oplossing bieden, kunnen huishoudens eventueel bij het noodfonds terecht. De komende periode wordt uitgewerkt hoe dit noodfonds vormgegeven kan worden.

Schuldhulpverlening Hulp aan mensen die al in de schuldhulpverlening zitten mag niet worden beëindigd. Daarover bestaat géén discussie. Het kabinet wil deze inzet vastleggen in (bestuurlijke) afspraken met de VNG en NVVK met de strekking: géén enkele schuldregeling wordt opgezegd als mensen door energiekosten niet langer een sluitende begroting hebben. Hierbij hoort ook dat saneringskredieten veel vaker kunnen worden ingezet dan nu het geval is. Van belang bij het saneringskrediet is het Waarborgfonds. Dit is een fonds dat het financiële risico afdekt dat gemeenten lopen als mensen hun saneringskrediet niet meer kunnen aflossen.

Verklaring 'Samen schuldregelingen redden' Op 17 oktober ondertekenen grote (overheids)schuldeisers een verklaring over hun inzet om mensen die in een schuldregeling zitten, daar niet uit te laten vallen. De verklaring is tot stand gekomen na overleg met het ministerie van Sociale Zaken, de VNG en de NVVK. Met de verklaring verbinden de ondertekenaars zich aan de doelstelling om mensen in of op weg naar een schuldregeling niet de dupe te laten worden van de huidige energiecrisis.

Energietoeslag De energietoeslag bedraagt voor het jaar 2022 € 1300 voor inwoners die leven van 120% van het sociaal minimum. In 2023 kan nogmaals € 1300 aan deze doelgroep worden uitgekeerd. Om huishoudens in 2022 beter te ondersteunen, mogen gemeenten € 500 hiervan al in 2022 uitkeren.

pagina

2/4

Tegemoetkoming Energiekosten (TEK) voor energie-intensieve mkb-bedrijven Van 1 november 2022 tot en met 31 december 2023 kunnen energie-intensieve mkb-bedrijven gebruik maken van de Tegemoetkoming Energiekosten (TEK). Hieronder kunnen ook sportverenigingen of accommodaties met een hoog energiegebruik vallen. Om in aanmerking te komen voor de TEK moet een onderneming voldoen aan de Europese mkb-definitie, ingeschreven staan bij het Handelsregister, jaarlijks tenminste 5000m³ gas of 50.000 KWh elektriciteit verbruiken en moet minimaal 12,5% van de omzet bestaan uit energiekosten. De tegemoetkoming zal bestaan uit 50% van de kostenstijging boven de drempelprijs van €1,19/m³ voor gas en €0,35/kWh voor elektriciteit, met een maximumbedrag van € 160.000.

Overige maatregelen rijksoverheid bestaanszekerheid Tijdens Prinsjesdag heeft de rijksoverheid een aantal maatregelen gepresenteerd om vooral mensen met een laag- en middeninkomen (op de kortere termijn) te compenseren voor het koopkrachtverlies. Hieronder een samenvatting van de meest relevante maatregelen.

Stijging van het wettelijk minimumloom van 10% met daaraan gekoppeld de uitkeringen Vanwege de uitzonderlijk hoge inflatie en de gevolgen daarvan op het besteedbaar inkomen van Nederlanders, heeft het kabinet op Prinsjesdag besloten om het minimumloon in één keer te verhogen. Dat is nodig om mensen met lagere en midden inkomens perspectief te bieden en ze weerbaarder te maken tegen (eventuele) financiële tegenslagen. Het kabinet verwacht dat er een overloopeffect zal zijn, waardoor ook werknemers met een inkomen vlak boven het minimumloon hier profijt van zullen hebben.

Afschaffen kostendelersnorm Met ingang van 2023 wordt de kostendelersnorm bij inwoning van jongeren onder de 27 jaar losgelaten. Dit houdt in dat ouders die een kind onder de 27 jaar hebben inwonen een volledige bijstandsuitkering ontvangen.

Verhoging zorgtoeslag Per januari 2023 gaat de zorgtoeslag omhoog. Het gaat om een jaarlijkse verhoging voor alleenstaanden van € 516,- en € 613 voor gezinnen.

Huurwoningen De huurtoeslag gaat in 2023 met circa € 17 per maand omhoog. De huren van sociale huurwoningen gaan omlaag met gemiddeld € 57 per maand voor huishoudens met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum.

Verhoging kindgebonden budget Het kindgebonden budget kabinet wordt in 2023 aanzienlijk verhoogt. Het maximale bedrag dat ouders ontvangen voor het eerste kind, tweede kind en het extra bedrag voor alleenstaande ouders worden in 2023 verhoogd met € 356 per jaar. Het maximale bedrag dat ouders ontvangen vanaf het derde kind wordt verhoogd met € 468 per jaar. Deze verhoging wordt in de opvolgende jaren geleidelijk afgebouwd, maar ook op lange termijn blijft het ten opzichte van 2022 een verhoging.

Verhoging van de arbeidskorting Deze maatregel wordt ingezet om de middeninkomens te bereiken. De arbeidskorting verlaagt de inkomstenbelasting voor mensen die werken. De verhoging van de arbeidskorting bedraagt maximaal € 500 netto per jaar en is het meest gunstig voor mensen met een inkomen tussen de € 11.000 en € 37.000.

pagina

3/4

Verlaging belasting op arbeid Het kabinet wil in 2023 de belasting op inkomen uit werk tot € 73.071 verlagen van 37,07% naar 36,93%. Door deze verlaging houden werkenden maximaal € 102 per jaar meer over.

Ontwikkelingen vergroten bestaanszekerheid Daarnaast heeft de rijksoverheid de volgende ontwikkelingen aangekondigd die de bestaanszekerheid moeten versterken:

Aanpak geldzorgen, armoede en schulden

Met de ‘Aanpak geldzorgen, armoede en schulden’ gaat het kabinet aan de slag met een meerjarige aanpak met als doel een halvering van het aantal kinderen dat opgroeit in armoede in 2025 (ten opzichte van 2015), en een halvering van armoede en problematische schulden in het algemeen in 2030 (ten opzichte van 2015). Incidenteel wordt € 200 miljoen extra beschikbaar gesteld. De middelen zijn bestemd voor enerzijds gerichte tegemoetkomingen (zoals bijzondere bijstand, voedselbanken, initiatieven die deelname van kinderen aan school en samenleving financieel borgen) en anderzijds voor extra capaciteit, snelheid en effectiviteit in de schuldhulpverlening. De precieze inzet van de middelen wordt nader uitgewerkt.

Herziening van de participatiewet De Participatiewet wordt herzien vanuit de volgende uitgangspunten: voldoende bestaanszekerheid, waarin iedereen kan meedoen, hanteren van de menselijke maat, begrijpelijkheid van rechten, plichten & verwachtingen, heldere doelgroep en toereikende financiering. Het jaar 2023 zal het zwaartepunt zijn voor de voorbereiding en doorvoeren van de verbeteringen. Het streven is om deze verbeteringen waar wetgeving voor nodig is per 1 januari 2024 in te voeren.

Wetsvoorstel breed offensief Met de brede (actie)agenda Breed Offensief wil de Rijksoverheid een meer inclusieve arbeidsmarkt bevorderen voor mensen met een arbeidsbeperking (de zogenaamde banenafspraak). Deze agenda beoogt o.a. vereenvoudiging en uniformering van regelingen die beschikbaar zijn ter ondersteuning van werknemers met een arbeidsbeperking én werkgevers die een persoon met een arbeidsbeperking aannemen. De verwachting is dat het wetsvoorstel op 1 juli 2023 in werking treedt.

Herziening arbeidsmarkt Het kabinet signaleert dat een arbeidsmarkt die positief bijdraagt aan een goed functionerende samenleving en economie, geen vanzelfsprekendheid is; de brede welvaart staat onder druk. Mede als gevolg van trends als technologische ontwikkeling, veranderende preferenties van mensen rondom werk, globalisering, vergrijzing en de energietransitie leidt de huidige inrichting en vormgeving van de arbeidsmarkt niet meer automatisch tot de maatschappelijk gewenste resultaten. De arbeidsmarkt is aan fundamenteel onderhoud toe om deze toekomstbestendig te maken. In de komende periode werken het kabinet en haar maatschappelijke partners o.a. toe naar een arbeidsmarktinfrastructuur die werkenden, werkzoekenden en werkgevers toegang biedt tot integrale, herkenbare en laagdrempelige dienstverlening.

pagina

4/4