Bijlage 2 - Hoofdstukken 4 tot en met 6 uit Beleids- en beheerplan Investeren in Groen 2019-2022

4.

Beleidskaders en uitgangspunten

In dit hoofdstuk worden beleidsplannen en relevante wet- en regelgeving uitgelicht die raakvlak hebben met dit beleids- en beheerplan openbaar groen. 4.1

Beleidsplannen

Natuur op de kaart 2018-2021 Natuur op de Kaart, het vervolg op de Ecologische kaart, stelt zich ten doel het natuurnetwerk in Pijnacker-Nootdorp uit te breiden en te versterken. Groene verbindingen en leefgebieden zijn hierbij essentieel. Dit beleids- en beheerplan openbaar groen is opgesteld in lijn met de doelstellingen die in Natuur op de Kaart gesteld zijn. Waterklimaatplan 2017-2020 ‘Helder over water’ In 2017 is het Waterklimaatplan 2017-2020 ‘Helder over water’ vastgesteld. Het plan, dat in samenwerking met het Hoogheemraadschap van Delfland is gemaakt, stelt zich ten doel om inwoners en bedrijven bewust te maken van de gevolgen van klimaatverandering en deze aan te pakken. Gevolgen van de klimaatverandering zijn onder andere wateroverlast door hevige regenbuien en watertekort door langdurige droogte. Maatregelen die hierin zijn opgenomen hebben gevolgen voor het beheer en onderhoud van het openbaar groen. Bijvoorbeeld daar waar groen wordt gecombineerd met het vasthouden van water of daar waar het areaal groen wordt uitgebreid.

Afbeelding 5. Een voorbeeld van een wadi in een gazon waarin water kan worden opgevangen gedurende piekregens (Veenkamp, Nootdorp).

Beheerplan Oevers 2017-2020 In het Beheerplan Oevers 2017-2020 is vastgelegd op welke wijze de gemeente omgaat met oevers. Het uitgangspunt is dat oevers in principe op een natuurvriendelijke wijze worden ingericht. Daar wordt alleen in situaties waar dit vanuit technische redenen niet mogelijk is van afgeweken. Dit uitgangspunt heeft invloed op het beheer en onderhoud van het groen. Speelruimteplan 2015-2018 Kinderen spelen graag in het groen, ouders zien speelplekken graag omheind met bijvoorbeeld hagen en er is in toenemende mate aandacht voor ‘natuurlijk spelen’. Dit heeft consequenties voor het beheer en onderhoud. Natuurlijke speelplekken vergen namelijk maatwerk in het onderhoud. Notitie Maaibeleid Openbaar Groen In de notitie Maaibeleid Openbaar Groen is omschreven welke maaivormen worden toegepast. De notitie komt met dit beleids- en beheerplan te vervallen. pagina 15/35 - concept

Lintenvisie Pijnacker-Nootdorp 2017 In de Lintenvisie Pijnacker-Nootdorp 2017 zijn de cultuurhistorisch waardevolle linten beschreven die tegelijkertijd fungeren als structuurdragers. De visie onderscheidt drie typen linten, te weten: polderlinten, boezemlinten en dijklinten. Er wordt daarbij ingegaan op de kenmerken van de verschillende soorten linten en de wijze waarop toekomstige ontwikkelingen kunnen worden ingepast. Bijenconvenant Begin 2018 heeft de gemeente Pijnacker-Nootdorp samen met Imkervereniging Delft e.o., Buurttuin Stuivelaar, KNNV afdeling Delfland en Natuur- en Milieuvereniging Pijnacker het bijenconvenant ondertekend. Ondertekenaars onderschrijven het belang van bijen en andere bestuivers. Ze onderkennen dat de terugloop van bijen grote onomkeerbare gevolgen kan hebben voor de biodiversiteit en de voedselproductie. Ze spannen zich daarom in voor het creëren van betere kansen voor bijen en andere insecten. Dit doen zij door bijvriendelijk te handelen, actief bij te dragen aan de verbetering van de leefomstandigheden van bijen door onder meer te kiezen voor een ecologisch groenbeheer, onkruidbestrijding op een milieuvriendelijke manier uit te voeren en mee te werken aan het uitdragen van het bijvriendelijk handelen.

Dit sluit ook aan op hetgeen de raad in 2017 via een motie het college verzocht heeft om waar mogelijk insectenvriendelijke vegetatie toe te passen en na te gaan waar klepelbeheer kan worden vervangen voor ecologisch beheer. 4.2 4.2.1

Wet- en regelgeving Wet natuurbescherming

De afgelopen jaren is het één en ander veranderd op gebied van wet- en regelgeving. De Floraen faunawet, de Boswet en de Natuurbeschermingswet zijn overgegaan in de Wet natuurbescherming. Deze wet is sinds 1 januari 2017 van kracht en biedt bescherming aan een aantal in het wild levende planten en dieren. Ook bevat de wet regels over jacht, beheer, schadebestrijding, handel in dieren en planten en het bezit van bedreigde dieren en planten. Deze wet kan voor de inrichting of het beheer van het openbaar groen gevolgen hebben. Voor bepaalde werkzaamheden moeten mogelijk maatregelen worden getroffen of een ontheffing worden aangevraagd bij de provincie. De gemeente Pijnacker-Nootdorp werkt bij de inrichting en het beheer van de openbare ruimte conform de gedragscodes van Stadswerk. De gedragscode geeft vrijstellingen voor een aantal verbodsbepalingen van de Wet natuurbescherming. In de gedragscode staat hoe tijdens werkzaamheden schade aan beschermde planten en dieren voorkomen wordt of geminimaliseerd wordt. 4.2.2

Kapvergunning

De Algemene Plaatselijke Verordening (APV) is op 9 juni 2017 in werking getreden. Daarin is gekozen voor beperkte regelgeving. Voorheen waren inwoners verplicht om een Omgevingsvergunning aan te vragen op het moment dat zij een boom of houtopstand wilde vellen die voldeed aan een aantal criteria, zoals de stamdiameter van meer dan 25 cm gemeten op 1,3 meter boven het maaiveld. De nieuwe APV verbiedt alleen het zonder vergunning van het bevoegde gezag vellen van houtopstanden die staan vermeld op de bomenlijst. Op het moment van schrijven is deze bomenlijst nog niet gereed. De verwachting is dat deze in 2019 wordt vastgesteld door het college. 4.2.3

Verbod chemische onkruidbestrijding

Sinds 30 maart 2016 is het professioneel gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen op verhardingen verboden. Vanaf 1 november 2017 geldt er ook een verbod op het professioneel gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen op onverharde oppervlakken. De gemeente Pijnacker-Nootdorp maakt al meer dan 20 jaar geen gebruik meer van chemische onkruidbestrijding in het openbaar groen en op de verhardingen maar van alternatieve methoden die weliswaar minder effectief zijn maar wel beter voor het milieu.

pagina 16/35 - concept

5.

Beheer en onderhoud

Dit hoofdstuk zet uiteen op welke wijze het reguliere en periodieke beheer en onderhoud van het openbaar groen wordt uitgevoerd. De eerste paragraaf beschrijft de wijze waarop het groen onderhouden wordt per beheergroep. De tweede paragraaf licht het grootschalige onderhoud toe. 5.1

Regulier beheer en onderhoud

Bomen Alle openbare bomen staan in het groenbeheersysteem. In dit systeem zijn gegevens vastgelegd over de boom, zoals wanneer de boom geplant is en welke soort het is. Eens in de drie jaar worden alle bomen middels de boomveiligheidscontrole gecontroleerd op veiligheid. De boomveiligheidscontrole wordt uitgevoerd door extern ingehuurde en gecertificeerde boomveiligheidscontroleurs. De boomveiligheidscontrole is in eerste instantie een visuele inspectie. De controleur bekijkt de boom en rapporteert hierover in het beheersysteem. Op deze manier wordt er voor elke boom een eigen logboek bijgehouden. Bij sommige bomen zal ‘nader onderzoek’ nodig zijn om een juiste afweging te kunnen maken. Aan de hand van de resultaten die voortkomen uit de boomveiligheidscontrole en het nader onderzoek worden snoei- en andere onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd. Op deze wijze vult de gemeente PijnackerNootdorp haar algemene zorgplicht in. Sierheesters Plantvakken met sierheesters worden zeven keer per jaar vrijgemaakt van onkruid en eens in de 1 tot 5 jaar kort gezet afhankelijk van de soort en locatie. Dit kort zetten geeft tijdelijk een minder fraai beeld maar is nodig om het groen te verjongen en de bloei te stimuleren.

Afbeelding 6. Sierheesters langs de Azijnmakerstraat in Delfgauw.

Vaste planten Vaste planten vragen voornamelijk het eerste jaar meer onderhoud. Op het moment dat de beplanting een gesloten geheel vormt heeft onkruid weinig kans. Vijf keer per jaar worden de plantvakken vrijgemaakt van onkruid en zwerfvuil. In het voorjaar worden de vaste planten afgemaaid en blijft het maaisel als compost liggen om de groei van de beplanting te bevorderen. Bosplantsoen De frequentie van het schoffelen/uitmaaien van bosplantsoen is één keer per jaar. Verder worden één keer per jaar de randen van het bosplantsoen gesnoeid om overhangende beplanting te voorkomen.

pagina 17/35 - concept

Hagen Hagen worden twee keer per jaar geknipt. Het daarbij vrijkomende groenafval wordt afgevoerd. Daarnaast wordt de haagvoet zeven keer per jaar (verdeeld over het groeiseizoen) onkruidvrij gemaakt Ook hier wordt het vrijkomende groenafval afgevoerd. Gazon Het grootste deel van het openbaar groen bestaat uit intensief onderhouden gras, oftewel gazon. Gazons worden afhankelijk van de weersomstandigheden tot maximaal 24 keer gemaaid in het groeiseizoen. Het maaisel wordt na het maaien niet afgevoerd. Rond obstakels zoals lichtmasten en paaltjes wordt het gras 8 keer gemaaid en rondom bomen 6 keer. Gazon met bloembollen Gazons, of delen van gazons, die voorzien zijn van bloembollen worden later gemaaid dan de reguliere gazons. Pas nadat de bollen zijn uitgebloeid en de bollen voldoende voedselreserves hebben aangemaakt (juni) wordt op deze locaties gemaaid. De rest van het jaar worden gazons met bollen als reguliere gazons onderhouden. Ook hier geldt dat het maaisel niet wordt afgevoerd.

Afbeelding 7. Narcissen in bloei op de rotonde aan de Klapwijkseweg/Vrouwenrecht in Pijnacker.

Ruig gras Ruig gras is een vorm van extensief onderhoud en wordt twee keer per jaar geklepeld (juni en september). Het beeld van ruig gras is een hoge en soortenarme gras- en kruidenvegetatie en komt het meest voor in de bermen van wegen in het buitengebied. Gelet op de hoogte worden zichthoeken extra gemaaid. Verder worden schrikranden naast het klepelen op sommige locaties nog één keer extra gemaaid. Klepelbeheer is vanuit ecologisch oogpunt ongewenst en wordt daar waar mogelijk omgevormd naar een meer ecologische vorm van beheren. Daarbij zal per situatie een afweging worden gemaakt of de kosten opwegen tegen de te behalen ecologische winst. Kruidenrijke vegetatie Kruidenrijke vegetaties worden één, twee of drie keer per jaar gemaaid afhankelijk van de locatie en natuurdoeltypen. Het maaisel wordt hierbij afgevoerd met als doel de concurrentiepositie van kruiden te versterken. Afhankelijk van de locatie wordt langs kruidenrijke vegetaties vier keer per jaar schrikranden gemaaid. De frequentie en het maaitijdstip worden bepaald door de vegetatie en het streefbeeld op een locatie.

pagina 18/35 - concept

Afbeelding 8. Een kruidenrijke vegetatie langs de Molenaar Blonkweg in Nootdorp.

Oevers en ruigte Oevervegetaties worden eens in de 3 tot 5 jaar gemaaid. Om het zicht op het water te behouden worden oevervegetaties op bepaalde locaties 1 keer per jaar gemaaid. Om verlanding tegen te gaan wordt tevens de groei van wilde heesters of bomen tegengegaan. Begrazing door schapen In 2007 is gestart met het begrazen van een deel van de extensief beheerde bermen, zo’n 6,5 ha. Nu, in 2018, wordt er zo’n 24 hectare begraasd. De frequentie ligt tussen de 2 tot 4 keer per jaar, afhankelijk van de locatie. Het doel van het begrazen is om de bermen, die voorheen werden geklepeld of gemaaid, op een meer ecologische manier te beheren. Er komt geen voertuig aan te pas en er zijn geen stortkosten. Daar waar mogelijk wordt in de natuurlijke zones begrazing toegepast.

Afbeelding 9. De groenstrook langs het water aan de Floralaan wordt door schapen onderhouden (Pijnacker).

5.2

Periodiek beheer en onderhoud

Groot onderhoud wordt zoveel mogelijk uitgevoerd/afgestemd met de grootschalige integrale herinrichtingen in Koningshof, Pijnacker Noord en Klapwijk. Daarnaast wordt ook het bosgebied in Koningshof onder handen genomen.

pagina 19/35 - concept

Bosgebied Koningshof In de wijk Koningshof wordt tot en met 2020 groot onderhoud uitgevoerd aan het bosgebied. De wijk is omgeven door water en bosachtig groen. Na vele jaren is groot onderhoud aan dit gebied nodig. Dit groot onderhoud bestaat uit het kappen van zieke en dode bomen, het snoeien van bomen, het dunnen van beplanting en het aanbrengen van nieuwe bomen en struiken. Hierdoor ontstaat meer licht en ruimte wat ervoor zorgt dat ook andere beplanting kan groeien. Ook komt er dan meer licht op het water wat de waterkwaliteit ten goede komt. Tot slot worden natuurvriendelijke oevers aangelegd wat bijdraagt aan een hogere biodiversiteit, beeldkwaliteit en positieve natuurbeleving. Integrale herinrichting Koningshof (fase 7 en 8) De integrale herinrichting van Koningshof is gestart in 2004. Fase 6 is begin 2018 afgerond. In 2018 wordt gestart met de voorbereiding van de laatste twee fases (7 en 8). Hierin wordt het openbaar groen meegenomen. Integrale herinrichting Klapwijk Vanwege de verzakkingen in de wijk Klapwijk wordt vanaf 2020 de riolering vervangen. Daarbij wordt ook de openbare ruimte opnieuw ingericht en klimaatbestendig gemaakt. Ook het openbaar groen wordt hierin meegenomen. Het streven is om zoveel mogelijk waardevolle bomen te behouden of te verplanten. Daarnaast heeft het bestuur de ambitie om flinke nieuwe bomen aan te planten.

De exacte fasering is op dit moment nog niet bekend. Oranjeplein Pijnacker In het beheerplan wegen is groot onderhoud aangekondigd aan het Oranjeplein. Aanleiding voor dit groot onderhoud zijn de verzakkingen. Voorafgaand aan de werkzaamheden wordt onderzocht of er aanleiding is de inrichting van het plein en de vijver aan te passen en het Oranjeplein opnieuw in te richten. Het groen dat van onvoldoende kwaliteit is of moet wijken voor de werkzaamheden zal daarbij vervangen worden. De matig groeiende bestaande bomen zullen wel worden vervangen. Pijnacker Noord Het integrale herinrichtingsproject Pijnacker Noord wordt gefinancierd vanuit ISV Pijnacker Noord en wordt daarom in dit plan financieel buiten beschouwing gelaten. De herinrichting van de Bomen- en Berkenbuurt, waar op dit moment aan gewerkt wordt, is de laatste fase.

pagina 20/35 - concept

6.

Visie: investeren in groen

De gemeente Pijnacker-Nootdorp heeft zich in de Toekomstvisie 2040 ten doel gesteld om een herkenbare gemeente te zijn in een landelijke omgeving waar de stad nooit ver weg is. Een belangrijke rol hierin speelt het bieden van een uniek woonmilieu met een groen buitengebied. Openbaar groen draagt in belangrijke mate bij aan het realiseren van deze doelstellingen. De visie is opgehangen aan de functies van groen zoals beschreven in hoofdstuk 2. 6.1

Aankleding en sierwaarde

Zoals eerder in dit plan is omschreven draagt openbaar groen bij aan de leefbaarheid. Op welke wijze kunnen we deze leefbaarheid verder verbeteren? En hoe gaan we om met situaties waarin overlast wordt ervaren van datzelfde openbaar groen? Uitbreiden areaal vaste planten De afgelopen jaren is op een aantal locaties vaste planten toegepast, waaronder aan de voorkant van het Bestuurscentrum. De reacties hierop zijn zeer positief. Tegelijkertijd zijn vaste planten ecologisch ontzettend waardevol. De ambitie is om het areaal vaste planten de aankomende jaren verder uit te breiden naar andere locaties. Specifiek krijgen strategische locaties zoals entrees van wijken en kernen de aandacht. Locaties hiervoor worden samen met bewoners bepaald en hiervoor is een eenmalig budget nodig van € 50.000. Hiermee kan circa 1000 m2 aan extra vaste planten worden aangelegd.

Afbeelding 10. Vaste planten aan de voorkant van het Bestuurscentrum, Pijnacker.

Verbeteren inboet Door beplanting dicht op elkaar te planten en dode planten in te boeten (vervangen voor nieuwe planten) krijgt onkruid minder de kans om zich te ontwikkelen. De afgelopen jaren is dit niet altijd voldoende gebeurd waardoor gaten in plantvakken ontstaan waar zich onkruid eenvoudig kan ontwikkelen. Organisatorisch komt hiervoor de aankomende jaren meer aandacht. Uiteindelijk moet dit leiden tot een verbetering van de beeldkwaliteit. Kwaliteitsslag onkruidbestrijding in beplanting Als gevolg van bezuinigingen is de onkruidbestrijding versoberd en wordt schoffelafval achtergelaten in het plantvak. Slechts twee keer per jaar wordt het schoffelafval verwijderd uit het plantvak. Door het schoffelafval altijd af te voeren en indien nodig de frequentie van het onderhoud te verhogen zal de beeldkwaliteit verbeteren. Om deze kwaliteitsslag te maken is het noodzakelijk om het onderhoudsbudget met € 30.000 te verhogen.

pagina 21/35 - concept

Speerpunten aankleding en sierwaarde Areaal vaste planten uitbreiden en daarmee entrees van wijken en kernen verfraaien Intensiveren inboet Kwaliteitsslag onkruidbestrijding in beplanting

6.2

Natuur en ecologie

In het natuurbeleidsplan Natuur op de Kaart is de ambitie uitgesproken om het natuurnetwerk in Pijnacker-Nootdorp verder tot stand brengen. Het is daarbij belangrijk dat het groen in dit netwerk op zo’n manier ingericht en onderhouden wordt dat de beschikbare ruimte ecologisch gezien optimaal benut wordt. Voor het uitbreiden van het ecologisch beheer en gefaseerd onderhoud zoals hieronder beschreven is in hoofdstuk 7 bij de maatregelen € 40.000 opgenomen. Extensief onderhoud en omvormingen Het groen binnen het natuurnetwerk zoals dat beschreven is in Natuur op de Kaart verdient de aankomende jaren de meeste aandacht. Op locaties binnen het natuurnetwerk wordt bijvoorbeeld ruig gras omgevormd naar kruidenrijke vegetatie. Het verlagen van de beheerfrequentie zal niet overal voldoende zijn. Op sommige locaties zullen juist meer maatregelen nodig zijn. Verder zullen er voldoende schuilmogelijkheden moeten worden gecreëerd zodat dieren ook veiligheid wordt geboden. Denk daarbij onder andere aan het creëren van ruimte voor spontane ontwikkelingen en het plaatsen van stobben, boomstammen en ander snoeihout.

Afbeelding 11. Een kruidenrijke vegetatie heeft naast een ecologische waarde ook een esthetische waarde.

Gefaseerd onderhoud De ambitie is om de aankomende jaren, daar waar mogelijk, het gefaseerd onderhoud uit te breiden. Gefaseerd onderhoud houdt in dat het onderhoud wordt uitgevoerd in delen. Het voordeel van gefaseerd onderhoud is dat een deel van de vegetatie blijft staan en dieren daardoor altijd een mogelijkheid hebben om te schuilen. Natuurvriendelijk maaibeheer Klepelen is een vorm van onderhoud zoals dat veel wordt toegepast bij extensief onderhouden bermen. In feite wordt het gras daarbij fijngeslagen (gekneusd). Het gras blijft vervolgens liggen met als gevolg een verrijking van de bodem. Een verrijking van de bodem leidt in veel gevallen tot een afname van de biodiversiteit. Daarbij levert klepelbeheer directe schade aan allerlei levende dieren. Daarom is de ambitie om een deel van het klepelonderhoud om te vormen tot ecologische vorm van beheer waarbij het gras wordt gemaaid en afgevoerd. Per situatie wordt de afweging gemaakt of de kosten opwegen tegen de ecologische meerwaarde die er behaald kan worden. Zeer smalle stroken zijn namelijk relatief duur om ecologisch te beheren en de pagina 22/35 - concept

ecologische meerwaarde is in dit soort gevallen beperkt. Daarbij moet ook worden gekeken naar bijvoorbeeld de wijze waarop het onderhoud van watergangen wordt uitgevoerd. Speerpunten natuur en ecologie Klepelbeheer aanpassen in ecologisch beheer waar mogelijk Ruimte creëren voor spontane ontwikkelingen Gazons in de ecologische hoofdstructuur waar mogelijk omvormen naar ecologisch beheer Gefaseerd onderhoud uitbreiden (sinusbeheer) 6.3

Milieukwaliteit

Aanpak invasieve exoten Regelmatig krijgt de gemeente ook meldingen van exoten die inwoners aantreffen zoals de Japanse duizendknoop. Een soort die voor de volksgezondheid geen gevaar is, maar schade kan aanrichten aan gebouwen en infrastructuur. Daarnaast verdringt deze exoot inheemse planten door de grote groeikracht die de plant heeft. De ambitie is om groeiplaatsen van invasieve exoten in kaart te brengen, te monitoren en te experimenteren met het op ecologisch verantwoorde wijze bestrijden van de planten. Een andere exoot waar de gemeente mee te maken heeft is de reuzenberenklauw. Deze soort wordt aangepakt door ze vroegtijdig uit te steken. Voor de bestrijding van de Japanse duizendknoop is het noodzakelijk om het reguliere onderhoudsbudget met € 10.000 te verhogen.

Afbeelding 12. De Japanse duizendknoop komt in de gemeente op enkele locaties voor.

Ziekten en plagen Het openbaar groen wordt regelmatig geteisterd door ziekten en plagen. Het bomenbestand in de gemeente heeft onder andere last van de iepziekte, kastanjebloedingsziekte en de essentaksterfte. Plagen als de snuitkever en de eikenprocessierups kunnen forse schade toebrengen aan het openbaar groen. Het uitgangspunt is dat ziekten en plagen alleen worden bestreden als ze een gevaar vormen voor de volksgezondheid. Daarbij wordt gestreefd naar de meest duurzame vorm van bestrijding. Zo wordt de eikenprocessierups op locaties waar ze een bedreiging vormen voor de volksgezondheid bestreden met insectparasitaire aaltjes. Het is belangrijk om extra geld te reserveren om bomen die als gevolg van de iepziekte, kastanjebloedingsziekte of essentaksterfte moeten worden gekapt te kunnen vervangen. Daarbij wordt gestreefd naar een grote diversiteit aan soorten om het openbaar groen minder kwetsbaar te maken voor ziekten en plagen. Het is nodig om hiervoor het reguliere onderhoudsbudget te verhogen met € 50.000. Hiermee kunnen extra slechte bomen als gevolg van bovenstaande ziekten worden vervangen.

pagina 23/35 - concept

Afbeelding 13. Essen langs het fietspad dat evenwijdig loopt aan de N470. De bomen zijn getroffen door de essentaksterfte.

Speerpunten milieukwaliteit Inventariseren, monitoren en bestrijden invasieve exoten Bomen vervangen bij ziekte (o.a. essentaksterfte en kastanjebloedingsziekte)

6.4

Klimaat

Het klimaat verandert en dat heeft ook gevolgen voor het openbaar groen. Het groen moet bestand zijn tegen langere periodes van droogte, afgewisseld met korte periodes waarin veel neerslag valt. Ook heeft het veranderende klimaat invloed op het dagelijks onderhoud. In zeer natte periodes kan bijvoorbeeld niet gemaaid worden. Sortimentskeuze Een veranderend klimaat vraagt een aanpassing in de plant- en boomsoorten die worden toegepast. Bomen, maar ook andere beplanting moeten in steeds grotere mate om kunnen gaan met zowel zeer natte omstandigheden als langere periodes van droogte. De ambitie is om het toe te passen sortiment aan te passen op het veranderende klimaat en zo naar de toekomst toe de vitaliteit van het openbaar groen te kunnen borgen. Operatie Steenbreek De gemeente Pijnacker-Nootdorp neemt deel aan Operatie Steenbreek. Operatie Steenbreek stelt zich ten doel tuinen in Nederland te vergroenen. De afgelopen jaren is een trend zichtbaar waarin inwoners er steeds vaker voor kiezen om hun tuin grotendeels te bestraten. Teveel bestrating in tuinen zorgt voor problemen bij hevige regenbuien, omdat het water niet de grond in kan zakken. Dat betekent dat al het water dat valt gelijk afgevoerd moet worden en er een grote druk op het riool ontstaat. Tegelijkertijd hebben versteende tuinen een negatief effect op de biodiversiteit.

De gemeente wil hier zelf een voorbeeldrol in spelen. Dat betekent dat de gemeente, daar waar verharding geen functie heeft, beoordeelt of de verharding kan worden omgevormd tot groen. Een concreet is de middenberm van de Hofweg in Nootdorp (tussen ’s Gravenhout en het Wandelbos Laakweg). Dit is een groot oppervlakte aan onnodige verharding. Voor het vergroenen van de openbare ruimte is een bedrag nodig van € 20.000. Voor de Hofweg is een eenmalig bedrag benodigd van € 50.000.

pagina 24/35 - concept

Afbeelding 14. Hofweg tussen ’s Gravenhout (links) en Wandelbos Laakweg (rechts) In Nootdorp.

Speerpunten klimaat Verder vergroenen van de openbare ruimte Sortiment afstemmen op veranderend klimaat 6.5

Gezondheid en welzijn

Ziekte en plagen Ziekten en plagen die een gevaar voor de volksgezondheid vormen, zoals de eikenprocessierups, worden bestreden. Ook soorten als de reuzenberenklauw worden, daar waar ze dichtbij voet- en fietspaden staan, verwijderd. Zichthoeken Een ander punt van veiligheid zijn zichthoeken. Deze komen voor op hoekpunten van wegen en fietsoversteken waar kruidenrijke vegetatie, ruig gras of oevervegetatie groeit. Op deze punten wordt frequenter gemaaid om goed zicht te kunnen blijven garanderen. Ook wordt langs deze vegetatietypen op sommige locaties schrikranden gemaaid om overhangend gras te voorkomen. Hooikoorts en allergieën Bij sommige mensen kunnen pollen van bepaalde soorten zeer vervelende klachten veroorzaken in een specifieke periode van het jaar. Regelmatig krijgt de gemeente vragen om bomen te kappen of extensief onderhouden grasvegetaties intensiever te gaan maaien. De vraag is echter of dit helpt omdat pollen zeer licht zijn en gemakkelijk mee kunnen worden genomen door de wind. Het verwijderen van bomen, struiken of het aanpassen van het beheer in de buurt heeft meestal geen zin omdat pollen kilometers ver uit de omgeving kunnen aanwaaien. Er worden daarom geen bomen gekapt of maairegimes aangepast vanwege hooikoortsklachten. Bomen en overlast Een groene leefomgeving wordt gewaardeerd door een grote meerderheid van de mensen.

Toch kan het zijn dat individuele bewoners overlast ervaren van openbaar groen. Het gaat daarbij voornamelijk om overlast die veroorzaakt wordt door bomen. Regelmatig krijgt de gemeente vragen van inwoners waarin zij de gemeente verzoeken om bomen te verwijderen of drastisch te snoeien, omdat de bomen schaduw of op een andere manier overlast veroorzaken. In dit soort gevallen moet een afweging worden gemaakt tussen de lusten en lasten van openbare bomen. Om hier op een eenduidige manier op te kunnen reageren is het volgende uitgangspunt geformuleerd: “bomen worden alleen verwijderd op het moment dat er sprake is van ernstige verstoring van het woon- en leefgenot.” Het gaat hierbij niet om uitzichtbelemmering, het vallen van bladeren, roetdauw, boompollen of vruchtval. Er is sprake van ernstige verstoring van het woon- en leefgenot als men voor het grootste gedeelte van de dag niet van de tuin kan genieten of overdag de verlichting in huis moet aanlaten. De aanwezigheid van zonnepanelen vormt voor de gemeente geen reden om bomen te verwijderen of drastisch te snoeien. Het aantal zonnepanelen in de gemeente Pijnackerpagina 25/35 - concept

Nootdorp is de afgelopen jaren sterk toegenomen. Dit is een ontwikkeling die in lijn ligt met de ambitie van de gemeente om in het jaar 2050 een klimaatneutrale gemeente te zijn. De gemeente gaat daar afhankelijk van de situatie als volgt mee om: 1. Bestaande situaties In bestaande situaties vormt de aanwezigheid van zonnepanelen of de wens om deze te plaatsen geen reden om bomen te verwijderen of (drastisch) te snoeien. De aanwezigheid van bomen kan in bestaande situaties worden meegenomen in de afweging om wel of geen zonnepanelen te plaatsen, ook wanneer de bomen nog niet volgroeid zijn. 2. Nieuwbouwlocaties Op nieuwbouwlocaties wordt zoveel als mogelijk rekening gehouden met de aanwezigheid van zonnepanelen of de eventuele plaatsing daarvan. 3. Integrale herinrichtingen De aanwezigheid van zonnepanelen vormt in bestaande situaties geen reden om bomen te verwijderen of drastisch te snoeien. Mochten bomen om een andere reden verwijderd moeten worden, dan geldt hetzelfde uitgangspunt als bij nieuwbouwlocaties. Speerpunten gezondheid en welzijn Zichthoeken in stand houden bij extensief onderhouden grasvegetaties etc. Hooikoorts is geen reden om bomen te verwijderen Bomen worden alleen op verzoek gekapt of drastisch gesnoeid als er sprake is van ernstige verstoring van het woon- en leefgenot 6.6

Burgerparticipatie

Burgers zijn over het algemeen betrokken bij de inrichting en het onderhoud van het openbaar groen. Dit blijkt wel uit de ruim 3000 meldingen die zijn gedaan over het openbaar groen in 2017. Ook bij de integrale herinrichting van woonwijken staat het openbaar groen onder de aandacht. Wordt de boom die naast mijn huis staat niet te hoog? Zou er niet meer groen kunnen komen? Door de wijze waarop we de afgelopen jaren ‘in contact’ zijn getreden met inwoners probeert de gemeente de wensen en ideeën van bewoners zoveel als mogelijk mee te nemen in de planvorming. Daar waar bewoners andere ideeën hebben zoals bijvoorbeeld een moestuin of kruidentuin kunnen zij daar zelf initiatief voor nemen. Op meerdere locaties zijn inmiddels al initiatieven ontstaan waarbij een aantal buurtbewoners zelf aan de slag gaat met het groen. Dit is een ontwikkeling die we de aankomende jaren blijven faciliteren volgens de regeling bewonersgroen.

Afbeelding 15. Een gemeenschappelijke tuin aangelegd door bewoners aan de Hollandsche Tuyn in Delfgauw.

pagina 26/35 - concept