bijlage 2 Bijlagenboek Maatschappelijke Impactanalyse corona Pijnacker-Nootdorp (1225899)

•

• • • •

Escalatie

• •

Thuis werken en studeren

•

•

Bij een opleving van het virus en een nieuwe landelijke of regionale lockdowns zal het aantal OV reizigers mogelijk weer zakken naar het niveau van half maart 2020. Auto: het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeheer schreef in april: als de beperkingen 6 maanden duren, rijden we 2020 20% minder. Blijven deze 1 jaar gelden, dan loopt het verkeer met 1/3 terug. Als de crisis nog lang aanhoudt, en een diepe economische recessie volgt, dan komt het totale wegverkeer in heel Nederland pas in 2025 weer voorbij het niveau van 2019. De Denktank Coronacrisis ziet de volgende relevante tendensen: Meer mogelijkheden voor (gedeeltelijk) thuiswerken en onderwijs en zorg op afstand, met gevolgen voor digitale vaardigheden, onderlinge werkafspraken, arbeid en zorg, werk en privé, beveiliging en privacy, als ook spreiden van woon-werk- en woonschoolverkeer om verkeerspieken te vermijden. Meer mogelijkheden voor afwisselen van afstandsonderwijs met onderwijs in fysieke aanwezigheid, met gevolgen voor de interacties en sociale relaties en digitale vaardigheden in onderwijs. Een impuls voor online-winkelen, met gevolgen voor winkelgebieden in dorpen en steden. Duurzame aanpassingen in mobiliteit Uit onderzoek van het KiM (2020) blijkt dat 55 tot 70 procent van de mensen het thuiswerken tijdens corona positief ervaart waarbij meer flexibiliteit en autonomie als positieve punten worden genoemd.

Het thuiswerken heeft desalniettemin wel een negatieve impact op het werkplezier waarbij het missen van collega’s en een verstoorde werk/privébalans het meest wordt benoemd. Ongeveer de helft van de thuiswerkers verwacht na de coronacrisis tussen de 1 en 3 dagen vanuit huis te blijven werken.

REGIONAAL

GEMEENTELIJK

Regionale vervoerders

Openbaar vervoer

Duurzame mobiliteit

•

Voor de regionale vervoerders (EBS, RET en HTM) betekent de coronacrisis een financiële strop. Op een gegeven moment liepen zij € 20 mln. per maand aan reizigersinkomsten mis. Voor de inkomstenderving ontvangen zij een beschikbaarheidsvergoeding van het Rijk die leidt tot een kostendekkingsgraad van 93% per concessie voor de periode van 1 maart - 31 december 2020. Deze vergoeding gebeurt op basis van nacalculatie. Een vervoerder kan verzoeken om een verhoging van maximaal 2%-punt, dus tot 95 %, in geval de vervoerder overtuigend kan aantonen dat er bedrijfseconomisch geen andere mogelijkheid is dan de dienstverlening af te schalen om continuïteit te borgen. Er zijn inmiddels ook financiële en vervoersinhoudelijke verkenningen over het openbaar vervoer na 2020 gestart.

•

In juni heeft de RET 3000 deelfietsen en -scooters ingezet om te voorkomen dat het te druk wordt in het OV (BNR, 2020)

•

Pijnacker-Nootdorp is wat betreft openbaar vervoer afhankelijk van de MRDH regio en kan op dit onderwerp dus minder een sturende rol innemen. Vanuit de MRDH is aangegeven dat zij samen met organisaties als de Verkeersonderneming en Bereikbaar Haaglanden inspelen op de mobiliteitstrends zoals geconstateerd in de achtergrondrapportage ‘monitoring mobiliteit en vervoer’. Dit betekent bijvoorbeeld het stimuleren van thuiswerken, spreiding van verkeer en het OV door in gesprek te gaan met werkgevers en scholen.

•

De buurtbus van Pijnacker-Nootdorp reed tijdens de crisis helemaal niet meer. Op 2 juni is de dienstregeling weer opgestart, maar deze is op 18 augustus weer stilgelegd omdat er verder onderzoek gedaan moest worden naar de veiligheid i.v.m. corona.

•

Het signaal is dat meer mensen een tweedehands auto aanschaffen als alternatief voor ov, maar op dit moment merkt de gemeente dat nog niet in het aantal klachten in parkeerdruk. De parkeerdruk wordt eens in de zeven jaar gemeten maar wellicht kan dat naar voren gehaald worden als er signalen zijn dat de parkeerdruk ernstig toeneemt (Focusgroep).

•

De coronacrisis heeft aangetoond dat thuiswerken een mogelijkheid is. De Coronacrisis biedt dus een kans voor duurzame mobiliteit. PijnackerNootdorp was daar al langer mee bezig maar corona heeft dit in een klap bereikt: mensen hebben hun mobiliteitsgedrag (gedwongen) moeten aanpassen. Wellicht dat men in de toekomst meer zal nadenken over momenten van mobiliteit. De uitdaging ligt in het vasthouden hiervan. Mensen zullen bijvoorbeeld niet zoals nu vijf dagen per week gaan thuiswerken, maar naar verwachting wel meer dan voor Corona. (Focusgroep) Een fietsplan opstellen past heel mooi bij het toenemende fietsgebruik tijdens Corona en ligt in lijn met wat de gemeente Pijnacker-Nootdorp al wilde doen (Focusgroep).

•

Bronnen BOVAG (2020). https://www.bovag.nl/pers/persberichten/175-000-ov-reizigers-willen-een-auto-kopen BNR. (2020). RET zet deelfietsen en -scooters in tegen drukte OV. https://www.bnr.nl/infrastructuur/10411893/ret-zet-deelfietsen-en-scooters-in-tegen-drukte-ov Denktank Coronacrisis. (2020). Mobiliteit en coronacrisis. https://www.ser.nl/-/media/ser/downloads/overige-publicaties/2020/mobiliteit-en-coronacrisis.pdf Doelenboom. (2020). Wat gaan we daarvoor doen? https://begroting.pijnacker-nootdorp.nl/programma-s/mobiliteit/algemene-omschrijving KiM. (2020). Coronacrisis rem op wegverkeer. https://www.kimnet.nl/actueel/nieuws/2020/04/15/coronacrisis-rem-op-wegverkeer KiM. (2020). Thuiswerken en de coronacrisis. https://www.kimnet.nl/publicaties/rapporten/2020/08/31/thuiswerken-en-de-coronacrisis Ministerie van I&W. (2020). Coronacrisis rem op wegverkeer. https://www.kimnet.nl/actueel/nieuws/2020/04/15/coronacrisis-rem-op-wegverkeer Ministerie van I&W. (2020). Mobiliteit en de coronacrisis. https://www.kimnet.nl/publicaties/rapporten/2020/04/20/mobiliteit-en-de-coronacrisis Ministerie van I&W. (2020). Achtergrondrapportage ‘monitoring mobiliteit en vervoer’. https://www.groningenbereikbaar.nl/uploads/fckconnector/69c988b9-0686-5fbf-8b90-e2140507ee44 PBL. (2020). Gemeente Pijnacker-Nootdorp in vergelijking met het gemiddelde van alle regio's.

https://kwaliteitvanleven.pbl.nl/content/profieltaart Pijnacker-Nootdorp. (2020). Leerlingenvervoer. https://www.pijnacker-nootdorp.nl/direct-regelen/verkeer-vervoer-parkeren/leerlingenvervoer/770 Pijnacker-Nootdorp. (2020). Regiotaxi, vervoer binnen de regio. https://www.pijnacker-nootdorp.nl/direct-regelen/verkeer-vervoer-parkeren/regiotaxi/31660 Rijksoverheid. (2020). Veelgestelde vragen over het coronavirus en het openbaar vervoer. https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/coronavirus-covid-19/verkeer-openbaar-vervoer grensstreek/openbaar-vervoer

Translink. (2020). Impact coronavirus, aantal instappers. https://app.powerbi.com/view?r=eyJrIjoiMDNmZWQ5ZDYtMmI5OS00ZTgyLWI2NjgtY2I0NDhmNzQ 5OWZhIiwidCI6IjVjMTM0ZjEzLWE1MmUtNDFhNi1iOGIwLWNiYzY0NDhiMzczYSIsImMiOjh9 Trends in autoleasing: https://www.trendsinautoleasing.nl/nieuws/laatste-nieuws/10616056-mywheels-meldt-flinke-stijging-deelritten/

9. Groen & Recreatie Algemeen Pijnacker-Nootdorp is omringd door natuur en weilanden. Hoewel het midden in de Randstad ligt, is het landelijke karakter nog volop voelbaar en beleefbaar. De belangrijkste natuur- en recreatieterreinen zijn De Dobbeplas, De Balij, het Bieslandse Bos, de Groenzoom, de Ackerdijkse Plassen / Oude Leedegebied, Regiopark Buytenhout, Recreatiegebied Zuidpolder en het Recreatiegebied Ruyven. Deze liggen in een cirkel om de bebouwing van Pijnacker-Nootdorp heen.

Ambities gemeente Pijnacker-Nootdorp

Wat willen Doelstelling

we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Een aantrekkelijke, groene woon-

Behoud en ontwikkeling van (openbaar) groen

Bepalen beheer en onderhoud van groen, water, oevers en

en leefomgeving

in de kernen

speelvoorzieningen in de kernen

Behoud en ontwikkeling van (openbaar) groen,

Regisseren ontwikkeling van een samenhangend ecologisch

natuur en recreatie in het buitengebied Klimaatbestendige gemeente Behoud en versterken van natuur- en biodiversiteit

netwerk Regisseren aanleg en beheer van natuur- en recreatiegebied Regisseren verbetering van de gebruikskwaliteit van het groene buitengebied Bepalen en regisseren uitvoeringsplannen gericht op het realiseren van een klimaatbestendige gemeente

Impact van corona INTERNATIONAAL

Toerisme

•

Beperkingen in bus- en vliegverkeer vanuit het buitenland zorgen voor minder internationale toeristen. Voor Nederland geldt in zijn algemeenheid dat het volume van de bestedingen door binnenlandse toeristen waarschijnlijk te beperkt zal zijn om de verliezen te kunnen compenseren die worden veroorzaakt door het wegblijven van buitenlandse bezoekers. De vraag is wat de impact zal zijn op PijnackerNootdorp: geldt deze bedreiging ook voor hen, of biedt corona juist een kans om meer binnenlandse toeristen aan te trekken?

NATIONAAL

Toerisme

•

Er is een sterke daling te zien in het aantal overnachtingen in logiesaccomodaties. Vooral het aantal buitenlandse gasten is sterk gedaald. Hoewel er meer binnenlandse gasten zijn is dit ook nog lang niet op het niveau van voor de coronacrisis (CBS, 2020).

Recreatie

•

“Het leven in een anderhalvemetersamenleving zal nieuwe eisen aan de openbare ruimte stellen. Veel inwoners trekken er op de fiets of wandelend op uit om te ontsnappen uit het thuiskantoor. De wegen zijn normaal gesproken goed uitgerust om grote aantallen recreanten te ontvangen, maar het wordt dan lastig om onderling anderhalve meter afstand te houden” (VNG, 2020)

•

“Het reis- en vrijetijdsgedrag van mensen is gedurende de eerste maanden van de coronacrisis veranderd. Aan het begin van de coronacrisis liepen de binnensteden leeg, terwijl recreatiegebieden en stranden juist op veel plekken volstroomden”. (de Zoete, 2020). Meer recreatie in natuurgebieden betekent ook dat er een groter draagvlak voor natuurbescherming wordt gecreëerd. * Landelijk is te zien dat er aanzienlijk meer mensen gebruik hebben gemaakt van (groene) faciliteiten in de publieke ruimte en is er een “herwaardering” voor wandelen te zien. Uit een onderzoek van Stichting Wandelnet blijkt dat maar liefst 72% vaker loopt dan voor de coronacrisis, waarbij het merendeel de eigen omgeving verkent (Wandelnet, 2020). Er is dus meer momentum, aandacht en waardering voor het groene buitengebied (en recreatiemogelijkheden en speelfaciliteiten) in de nabije omgeving. De vraag is of dit ook meer inkomsten oplevert voor de gemeente en/of voor exploitanten van voorzieningen. Ook vinden sporten als yoga en bootcamp vaker plaats in de buitenruimte, wat concurrentie om beschikbare groene recreatiegebieden in de hand werkt.

•

Horeca

REGIONAAL

•

De horeca is een van de zwaarst getroffen sectoren en hoewel cafés, restaurants en andere horeca gelegenheden even weer open mocht, gebeurde dit met beperkingen. Door de 1,5 meter regel draaien de horecagelegenheden met een sterk gereduceerde capaciteit. Veel plekken hebben hun terrassen verruimd (met speciale versnelde procedures vanuit de gemeenten). In oktober moest de horeca vanwege oplopende besmettingen echter wederom haar deuren sluiten (Rijksoverheid, 2020).

•

-

GEMEENTELIJK

Toerisme

• •

• •

•

De gemeente Pijnacker-Nootdorp heeft geen grote toeristische sector en er is geen bestuurlijke ambitie om deze uit te breiden. “Een beschikbare kamer leverde maar 8,67 euro op, -92%. In Pijnacker-Nootdorp was met name het effect voor het Van der Valk Hotel groot en daarmee de gemeentelijk inkomsten uit de toeristenbelasting” (QuickScan, 2020). Daar staat tegenover dat er in de zomermaanden een toename van binnenlands toerisme te zien is. Wel draaien de hotels (en hun restaurants) met een beperkte capaciteit vanwege de maatregelen. Het dalende toerisme heeft ook effect op toeleverende bedrijven, als catering, schoonmaak, etcetera. Dit kan op lokaal niveau economische effecten hebben. Overleggen en afspraken zullen vaker offline zijn waardoor de kans bestaat dat het aantal zakelijke overnachtingen zal dalen. Daarnaast is de kans klein dat grote zakelijk congressen zullen doorgaan waardoor hotels ook inkomsten zullen mislopen. Daar staat tegenover dat vanwege de 1,5 maatregel fysieke meetings in grotere zalen moeten plaatsvinden. Hier ligt dus ook een kans voor accommodaties met grotere vergadermogelijkheden. Campings en vakantieparken zijn weer geopend, ook mag men weer gebruik maken van de gemeenschappelijke was-, toilet- en douchegelegenheden (RIVM, 2020). Wel draaien de campings en vakantieparken vanwege de 1,5 meter regel met een sterk gereduceerde capaciteit.

In Pijnacker-Nootdorp is geen camping of vakantiepark, maar sluiting daarvan elders kan de druk op de recreatieterreinen in deze gemeente wel vergroten.

Escalatie

•

Bij een tweede golf zullen de hotels, campings en vakantieparken weer moeten sluiten. Als de tweede golf in het najaar valt dan zal de omzetdaling in principe meevallen in vergelijking met 2019 omdat het dan laagseizoen is. Echter, zakelijke overnachtingen (zoals te verwachten is bij Van der Valk) vinden het hele jaar door plaats en de hotels, campings- en vakantieparken hebben natuurlijk nog te kampen met de financiële klap van de eerste lockdown.

Recreatie

•

De raad hecht veel waarde aan het groene karakter van de gemeente (groen in de kernen en in de buitengebieden). Omdat mensen zich door Corona in een kleinere cirkel bewegen zie je dat de openbare ruimte meer en anders wordt gebruikt. Mensen zitten ineens bijvoorbeeld op veldjes te picknicken en de paden voor wandelen en fietsen worden intensiever gebruikt. Hier ligt een kans om de ambities voor de openbare ruimte naar een hoger niveau te tillen. Omdat de ruimte nu intensiever wordt gebruikt kan er immers een andere waarde aan gehangen worden. De gemeente heeft dus een kans om haar doelstelling te versterken. Aan de andere kant kan het toenemende gebruik van de publieke ruimte ook een opgave betekenen. Dit was echter voor Corona ook al aan de gang in de buitengebieden. Pijnacker-Nootdorp bevindt zich in een stedelijke omgeving waarin weinig groen is waardoor verschillende recreantengroepen elkaar al in de weg zaten (Focusgroep). (Echter, als er gepraat wordt over de effecten in het buitengebied dan moet er in gesprek gegaan worden met beheerders (Staatsbosbeheer, natuurmomenten, beheer gemeente). Zij lopen rond in het gebied en kunnen zeggen hoe de situatie daadwerkelijk is).

•

Evenementen konden voor een periode van een aantal maanden in principe onder strenge voorwaarden weer doorgang vinden, zolang de 1,5 meter kan worden gewaarborgd. In de praktijk zal dit lastig zijn met grote aantallen mensen waardoor (grootschalige) evenementen voorlopig nog niet zullen plaatsvinden. Een bijkomend probleem is dat mogelijke pandemieën in de toekomst onverzekerbaar worden voor grotere evenementen, wat de onzekerheid voor de langere termijn versterkt. In oktober zijn de meeste evenementen als gevolg van oplopende besmettingen wederom verboden (Rijksoverheid, 2020). De gemeente heeft veel verantwoordelijkheid genomen voor het beheer van de groene gebieden. De financierbaarheid hiervan was al lastig en het is niet duidelijk welke bezuinigingen er nog aan zullen komen. De financierbaarheid van de groene gebieden is dus een aandachtspunt (Focusgroep).

•

Escalatie

•

• (Recreatieve) bedrijven

• •

•

Bij een lockdown wordt er een toename verwacht in het aantal mensen dat zich in buitengebieden begeeft, al zullen dit in het najaar minder grote getallen zijn dan tijdens de eerste lockdown vanwege het weer. “Na de uitbraak van de coronacrisis zijn de aantallen wandelaars, hardlopers en fietsers in deze gebieden flink toegenomen. “Het was op dat moment de grootste sportschool van Nederland”, zegt Staatsbosbeheer. Vanwege de maatregelen omtrent het Coronavirus zijn op een gegeven moment her en der parkeerterreinen in het buitengebied gesloten. Iedereen werd geadviseerd thuis te blijven of te voet of per fiets te komen of je te laten afzetten. Het strandje en de ligweide bij de Dobbeplas zijn tijdelijk afgesloten geweest” (QuickScan). De gemeente behoudt de optie om parkeerterreinen of gebieden weer af te sluiten als de druk op de recreatieve gebieden te groot wordt. De recreatieve druk op het buitengebied wordt groter, maar tegelijkertijd hebben recreatieve bedrijven het door de maatregelen moeilijker (met name de horeca en evenementenorganisatie). Ook in Pijnacker-Nootdorp kwam er vanuit de horeca het verzoek om het terrasbeleid aan te passen (Houkes, 2020) waardoor de 1,5 m kan worden gehandhaafd. In Nootdorp is er door zes horecaondernemers een aanvraag voor terrasverruiming gedaan welke allemaal zijn goedgekeurd.

In Pijnacker zijn er dertien aanvragen gedaan waarvan er twaalf zijn goedgekeurd (de afwijzing had te maken met de ligging langs een drukke weg). Zolang de 1,5 meter moet worden gehandhaafd zullen bedrijven met een beperkte capaciteit moeten draaien waarbij het ene bedrijf vanzelfsprekend harder wordt getroffen dan andere bedrijven. Evenementen zullen lang niet, of alleen onder strenge voorwaarden, kunnen plaatsvinden waardoor leveranciers in zwaar weer komen. Sporten in groepsverband is ingewikkelder dan individuele sporten, hetzelfde geldt voor binnen- tegenover buitensporten. Het is de vraag in hoeverre en hoelang dit rendabel is voor de bedrijven en of er eventueel nog meer maatwerkoplossingen nodig zijn. Is een terras bijvoorbeeld in de winter nog steeds aantrekkelijk?

Bronnen Bouma & Straver. (2020). Gevolgen voor de natuur https://www.trouw.nl/nieuws/er-is-ook-een-winnaar-in-de-coronacrisis-het-milieu~b8516992/?referer=https%3A%2 F%2Fwww.google.com%2F CBS. (2020). Logiesaccommodaties; gasten, overnachtingen, bezettingsgraad, kerncijfers. https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/82058NED/table?dl=3EA95 Doelenboom. (2020). Wat gaan we daarvoor doen? https://begroting2020.pijnacker-nootdorp.nl/programma-s/groen-en-recreatie/algemene-omschrijving De Zoete. (2020). Impact coronacrisis op toerisme in Zuid-Holland. Houkes. (2020). https://pijnacker-nootdorp-actueel.nl/gemeente-wil-horeca-helpen-waar-het-kan/ PBL. (2020). Gemeente Pijnacker-Nootdorp in vergelijking met het gemiddelde van alle regio's. https://kwaliteitvanleven.pbl.nl/content/profieltaart Pijnacker-Nootdorp. (2020). Regio Haaglanden scherpt coronaregels aan. https://www.pijnacker-nootdorp.nl/actueel/regio haaglanden-scherpt-coronaregels-aan/16370/ Rijksoverheid. (2020). Het coronavirus en de horeca en evenementen. https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/coronavirus-covid-19/ondernemers-en-bedrijven/horeca RIVM. (2020). Op vakantie in Nederland. https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/coronavirus-covid-19/reizen-en-op-vakantie gaan/op-vakantie-in-nederland Stichting Wandelnet. (2020). Factsheet met alle onderzoeksresultaten: Wandelen in coronatijd.

https://www.wandelnet.nl/nieuwsbericht/2020/05/18/Factsheet-met-alle-onderzoeksresultaten Wandelen-in-coronatijd Zwembad de Viergang. (2020). Protocollen en bezoek zwembad. https://www.zwembaddeviergang.nl/nieuws/protocollen-zwemlessen-banen-zwemmen-en-doelgroepen-2