Bijlage 2 - Antwoord memo samenwerkingsvormen HVC

Postbus 9199 1800 GD Alkmaar (078) 6216 800 info@hvcgroep.nl hvcgroep.nl IBAN NL95 RABO 0376 4500 10 BIC RABONL2U IBAN NL41 INGB 0651 0045 00 BIC INGBNL2A KVK 37061260 BTW NL 8106.96.459.B.01 footer: HVC is een handelsnaam van N.V. HVC

van aan betreft datum

Luc Brugman Erik Bulten Antwoord “memo samenwerkingsvorm” 18 januari 2022

In de “memo samenwerkingsvorm” van 6 januari jongstleden werd HVC gevraagd haar visie op de mogelijke samenwerkingsvorm ten behoeve van een collectieve warmtevoorziening in Klapwijk te delen. HVC wil deze graag gezamenlijk vormgeven, zodat de specifieke karakteristieken, mogelijkheden en onmogelijkheden goed hun weerslag hebben in deze samenwerkingsvorm. Dit antwoord op de memo beantwoord zo goed en bondig mogelijk de gestelde vragen, HVC is vanzelfsprekend graag bereid deze antwoorden verder toe te lichten. 1. Wat is jullie bedrijfsfilosofie/visie? HVC is een gemeenschappelijke regeling van gemeenten en waterschappen die namens deze aandeelhouders taken invult. Van oorsprong geschiede dat vanuit de gemeentelijke taakstelling om afval op te halen en te verwerken. In de loop der jaren zijn daar aanvullende activiteiten bijgekomen, waaronder bijvoorbeeld energieopwek uit het afval dat niet hoogwaardig gerecycled kan worden. Om die opgewekte energie zo goed mogelijk te kunnen benutten is het optimaal om naast elektriciteit op te wekken ook warmte te leveren. Vanwege die reden is HVC begonnen met de aanleg en exploitatie van warmtenetten vanuit haar afvalcentrales in Dordrecht en Alkmaar.

Vanuit dat begin zijn de warmteactiviteiten van HVC uitgegroeid tot een volwaardig warmtebedrijf waar alle activiteiten (warmte opwek met duurzame warmtebronnen, aanleg en exploitatie warmtenetten en de levering) in de warmteketen zijn ondergebracht. Dat is onder meer te zien aan het diverse aantal gemeenten waar HVC gestart is met nieuwe warmtenetten en de ontwikkeling van een eigen mijnbouworganisatie ten behoeve van geothermie. Eind 2018 is bovendien door de Algemene Aandeelhouders Vergadering besloten dat het ondersteunen van de aandeelhouders binnen de warmtetransitie een kerntaak is van HVC. Dat gaat verder dan het onderzoeken, aanleggen en exploiteren van warmtenetten. In plaats daarvan start HVC van het eerste moment om samen op reis te gaan en met haar aandeelhouders en overige maatschappelijke partners, te onderzoeken op welke plekken warmtenetten de meest optimale oplossing zijn vanuit het maatschappelijk perspectief, én op basis van de integrale opgave van de warmtetransitie in de gemeente. 2. Hoe zien jullie de samenwerking in de exploitatie op hoofdlijnen voor Klapwijk? En welke raakvlakken zien jullie met de warmteketen in Oostland? Omdat elk warmtenet in lokale omstandigheden tot stand moet komen, zien wij een lokale samenwerkingsstructuur voor ons.

Daarin moeten alle verschillende partijen de relevante dossiers kunnen oppakken, en vindt ook bestuurlijk niveau sondering van alle te maken keuzes plaats. Een

dergelijke samenwerkingsvorm wordt vanzelfsprekend altijd ingericht in samenspraak, maar wij zien in ieder geval de volgende onderdelen voor ons: ▪

▪ ▪

▪

▪

▪

Stuurgroep: een bestuurlijke afstemming tussen minimaal de gemeente en HVC, waar keuzes worden gemaakt. Dit is niet ter vervanging van bestaande besluitvormingsprocessen in de eigen organisaties maar heeft als doel de besluitvorming op elkaar af te stemmen. Kernteam: een kernteam bestaande uit minimaal gemeente en HVC die een coördinerende rol heeft over onderstaande werkgroepen en besluiten voorbereid voor de stuurgroep. Werkgroep participatie en communicatie: De werkgroep die zorgt dat de bewoners goed geïnformeerd zijn en kunnen participeren wanneer gewenst. Hier heeft de gemeente PijnackerNootdorp al significante stappen gezet, en het voorstel zou dus zijn dat de relevante experts vanuit HVC aanhaken bij de bestaande overleggen. Werkgroep warmtenet: De inhoudelijke verdieping op het warmtenet, de beoogde scenarioanalyses, maar ook de consequenties voor de fysieke leefomgeving en de duurzaamheid van het beoogde net worden hier in kaart gebracht. Werkgroep financiering en subsidiering: De werkgroep die voorstellen voorbereid voor de meest optimale en breed geaccepteerde inzet van de PAW, het verkennen en organiseren van additionele subsidies zoals de ISDE, maar ook het op de hoogte blijven van nieuwe geldstromen die vrij komen op provinciaal of nationaal niveau. Afstemmingscomité bewoners: een structureel overleg met de bewoners van Klapwijk.

De intensiteit waarmee elk van deze werkgroepen bijeen zal komen zal fluctueren over de tijd. Naast deze werkgroepen zullen ook incidentele informatiebijeenkomsten voor e.g. de gemeenteraad of ambtelijke afdelingen die indirect betrokken zijn. Ook zal worden aangehaakt bij bestaande overleggen over ondergrond en infrastructuur (kabels en leidingenoverleg) wanneer er zicht is op de uiteindelijke uitrol van het net. 3. Welke rol en verantwoordelijkheid zien jullie voor de gemeente (ontwikkeling, exploitatie) en welke rollen zijn bespreekbaar? 4. Welke rol en verantwoordelijkheid zien jullie voor de bewoners (ontwikkeling, exploitatie) en welke rollen zijn bespreekbaar? Wij zien de gemeente ten alle tijden als hoeder van de lokale maatschappelijke belangen en beheerder van de openbare ruimte. De gemeente heeft daarbij ten alle tijden een kaderstellende rol en een rol als vergunningverlener. Gezien de grote hoeveelheid inzet die de gemeente Pijnacker-Nootdorp al op warmtedossier heeft gepleegd, zien wij ook een natuurlijke leidende rol in de communicatie en participatie over de warmtetransitie als geheel en het warmtenet specifiek. De bewoners van Klapwijk zijn huiseigenaren die individuele beslissingen kunnen en moeten nemen.

De mate waarin zij betrokken willen worden bij de totstandkoming van het warmtenet kent vele mogelijke smaken, en HVC staat open voor de dialoog om te komen tot de rol van de bewoner die het meeste past bij Klapwijk. Uit ervaring vanuit andere gemeenten denken wij dat bewoners minimaal de kans geboden moet worden bij het opstellen van de kaders waarbinnen het warmtenet tot stand komt. Aan de andere kant van het spectrum van betrokkenheid zit (co-)eigenaarschap van de bewoners van het warmtenet. Omdat eigenaarschap onlosmakelijk verbonden is met het nemen van risico’s en verantwoordelijkheden, én omdat de scope van een warmtenet in Klapwijk naar alle waarschijnlijkheid niet beperkt zal blijven tot Klapwijk lijkt dat complex. Daarbij zien wij onszelf als een kennispartner en ondersteuner van beleidsvorming en keuzeprocessen van de gemeente enerzijds, en uitvoerder en exploitant van het warmtenet die integrale verantwoordelijkheid neemt over de aanleg, exploitatie en het beheer van warmtenetten en warmtelevering en leveringszekerheid. Daarbij neemt HVC alle verantwoordelijkheden die een integraal warmtebedrijf neemt, van financiering, tot techniek tot administratie en facturatie. 5. Wat is jullie beeld hoe de inbreng van de bijdrage PAW-gelden is? In het beeld van HVC moeten de PAW gelden dusdanig worden ingezet, dat er zoveel mogelijk bewoners een aanbod kunnen krijgen.

Uit praktisch oogpunt lijkt het echter niet mogelijk het keuzeproces voor alle inwoners van Klapwijk tegelijkertijd te laten verlopen. Bovendien is het ook vanuit technisch oogpunt niet mogelijk en wenselijk om alle straten tegelijkertijd te openen voor de

aanleg van de warmteinfrastructuur. Ons voorstel zou zijn om met de bewoners en de gemeente de scoping van de inzet van de gelden vast te stellen (e.g. wordt een niet afgeschreven cv ketel vergoed? Wordt isolatie vergoed, en zo ja, tot welk niveau? Wat is een redelijke eigen bijdrage om te vragen aan de bewoners van Klapwijk voor een aansluiting?). Met deze scope in het achterhoofd kan dan gestart worden in de straten/deelgebieden die technisch het meest voor de hand liggen en/of waar er het meeste animo is bij de bewoners. Wat precies de scope is van de financiering is een complexe vraag, waarbij wij de gemeente adviseren om hierover de dialoog die zij reeds heeft met de bewoners te gebruiken. Elke keuze die gemaakt wordt kent voor- en nadelen. Het bijvoorbeeld mee financieren/subsidiëren van bijvoorbeeld elektrisch koken kan oneerlijk komen voor de bewoners die deze stap reeds hebben gemaakt. Het niet doen kan echter zorgen dat de participatiegraad minder is, de volloop lager of trager en de kosten per aansluiting toenemen. HVC streeft in andere regio’s met haar partners naar procedurele rechtvaardigheid, het zo inrichten van het proces waarbij de (in dit geval) de keuze voor de inzet van de PAW gelden als acceptabel beschouwd wordt door zoveel mogelijk van de betrokkenen.

Ongeacht de aanpak die wordt gehanteerd, is de kans groot dat de PAW gelden niet voldoende zijn om alle woningen voor redelijke kosten te isoleren, gasloos te laten koken, de installatie aan te passen en de warmteaansluiting te vergoeden. Vandaar dat wij voorstellen (zie ook het antwoord op vraag 2, samenwerking) een financiële werkgroep in te stellen die zorgt voor het optimaal gebruik maken van andere financieringsmogelijkheden. 6. Hebben jullie hierin een beeld over de risico’s, de verdeling hiervan over de partijen in de warmteketen en de gemeente? Vanaf het moment dat de gemeente, HVC en de aan te sluiten partijen een overeenkomst aangaan voor aansluiting neemt HVC alle risico’s op zich die te maken hebben met de uitrol van het warmtenet. Om dat te kunnen doen is het belangrijk dat alle partijen intensief samenwerken en gecommitteerd zijn aan de opgave van de warmtetransitie. Vanuit die intensieve samenwerking ontstaat het vertrouwen dat partijen elkaar onderweg vast blijven houden, ook bij tegenslagen.De uitrol van een warmtenet duurt jaren, en is daarna decennia operationeel. Proberen alle onverwachte zaken af te dekken lukt niet, maar HVC streeft ernaar die onzekerheid te beperken door die intensieve samenwerking met partners. 7.

Wat zijn de minimale financiële eisen in de businesscase (rendement, wacc, referentie warmteprijs en afschrijving)? De aandeelhouders van HVC hebben in beginsel geen financiële doelstelling vanuit hun aandeelhouderschap. Aandeelhouders zetten het publieke vehikel in maximaal resultaat te behalen bij de invulling van maatschappelijke taken en/of ambities. De ontwikkeling en exploitatie van warmtenetten en warmtebronnen is niet risicoloos en er is dan ook een financieel rendement nodig om tegenvallers te kunnen dragen. Het daadwerkelijke rendement van het warmtebedrijf wordt daarnaast ook getoetst door de ACM met de rendementsmonitor. Dat gezegd hebbende zijn onderstaande de uitgangspunten onder elke businesscase van HVC. ▪ ▪

▪

Rendementseis voor warmtenetten in circa 6% en is gebaseerd op het risicoprofiel van het project en de financieringslasten (WACC). Warmtetarieven gebaseerd op de kostprijs, deze kan door fluctuatie in de energieprijzen (en de daarmee samenhangende subsidie) sterk wijzigen. HVC streeft naar zo laag mogelijke tarieven voor de eindgebruikers en is momenteel, maar ook historisch, altijd één van de bedrijven met de laagste tarieven. Businesscases worden berekend over een periode van minimaal 30 jaar, waarbij de afschrijftermijnen verschillen. Statische onderdelen zoals de buizen worden in 30 jaar afgeschreven, bewegende onderdelen zoals pompen in 15 jaar.

8. Op welke wijze wordt gezorgd voor transparantie en voor wie? (o.m. kosten plus model) HVC is altijd transparant over haar businesscase. Ook in Klapwijk is de uitgangspositie dat de volledige businesscase (en de scenario’s daarvan) gedeeld en toegelicht worden zodat er door bewoners en gemeenten keuzes kan worden gemaakt op basis van de inzichten die daaruit voortkomen.

9. Op welke wijze borgen we de doelstellingen in publiek belang: HVC ziet zichzelf als maatschappelijke uitvoeringspartner van haar aandeelhouders. Maatschappelijke thema’s zoals benoemd in de vraagstelling verdienen alle •

• •

•

•

Zo goedkoop mogelijke warmte voor iedereen (in ieder geval woonlastenneutraliteit): Hierbij is er voor 2022 specifiek naar gestreefd de huishoudens met de laagste verbruiken zo veel mogelijk te ontzien. Dit om twee redenen, een groot deel van deze huishoudens is financieel kwetsbaar én op deze manier blijft isolatie en energiebesparing aantrekkelijk. Effectief betekent dat, dat huishoudens die 17GJ of minder gebruiken in combinatie met de 265,- die het rijk via de elektrarekening gecompenseerd krijgt voor ruimteverwarming, lagere lasten voor ruimteverwarming hebben dan het jaar ervoor. De stijging voor woningen die meer gebruiken blijft beperkt (e.g. kleine 11,- per maand voor een gebruiker van 25GJ). Energierechtvaardigheid (gelijke lasten voor iedereen, iedereen kan nu en in de toekomst kunnen aansluiten): HVC hanteert gelijke tarieven voor iedereen. Betrouwbaarheid, robuustheid en leveringszekerheid: HVC is een partij die al geruime tijd warmtenetten ontwikkeld, beheert en exploiteert, en neemt dan ook de volledige verantwoordelijkheid voor de leveringszekerheid. Voor andere warmtenetten is HVC in staat gebleken een zeer hoge leveringszekerheid te kunnen leveren. Keuzevrijheid van leverancier: Op de schaal van Klapwijk ziet HVC geen meerwaarde van het ontwikkelen van meerdere bronnen door meerdere partijen binnen een collectief warmtesysteem.

De extra kosten voor parallelle bronontwikkeling zorgen voor dermate meer kosten, des te meer omdat duurzame bronnen veelal een grote CAPEX component kennen, dat die niet opwegen tegen eventuele concurrentie. In praktijk betekent een open net langdurige (15 jaar) contracten met één leverancier, Op grotere schaal, en met professionele afnemers die hun eigen pieklast verzorgen, zoals in de glastuinbouw, ziet HVC wel de meerwaarde in een meer open systeem. Ontzorgen (inclusiviteit): HVC ontzorgt volledig tot aan de afleverset, en is op verschillende plekken in Nederland bezig met het ontwikkelen van verschillende samenwerkingsvormen om ook achter de afleverset te ontzorgen. Zo is in de proeftuin in Sliedrecht voor een model gekozen waar samen met de gemeente een opdracht is gegeven aan een installateur die deze ontzorging op zich neemt. Een heel ander model wordt samen met het Klimaatverbond verder uitgewerkt, waarbij gekeken wordt of er een publieke partij kan worden opgericht die die verantwoordelijkheid op zich neemt. Wat de richting is die het beste in Klapwijk opgezet kan worden verkennen wij graag samen met de gemeente en de inwoners van Klapwijk.