bijlage 2.2. zienswijze Ouderenverenigingen Woonzorgvisie (geanonimiseerd)

Burgemeester en wethouders van Pijnacker-Nootdorp, Postbus 1, 2640 AA Pijnacker.

Pijnacker-Nootdorp, 26 juli 2023

Onderwerp: Zienswijze Woonzorgvisie

Geacht college, Hierbij geven wij onze zienswijze op de ontwerp Woonzorgvisie. Onze zienswijze heeft betrekking op het onderdeel ‘Wonen en zorg voor senioren’. Integraal beleid wonen én zorg Het nu voorliggende ontwerp is eigenlijk geen ‘echte’ Woonzorgvisie. Er wordt namelijk vooral vanuit een ruimtelijke bril gekeken naar de huidige en toekomstige opgave. De zorgcomponent ontbreekt grotendeels! De zorgthema’s komen aan de orde in de nog op te stellen visie op het sociaal domein. U schrijft ‘ De ontwikkelingen, ambities en opgaven uit de woonzorgvisie komen voor een deel ook terug in de visie op het sociaal domein’. Wij vragen ons af of uiteindelijk wel sprake zal zijn van een evenwichtig en integraal gemeentelijk beleid voor wonen, leefbaarheid, sociaal domein en (langdurige) zorg? Relatie rijks- en gemeentelijk beleid Ons inziens besteedt de Woonzorgvisie onvoldoende aandacht aan de relatie met het programma ‘Wonen en zorg voor ouderen’ van minister de Jonge met als doelstellingen:  Versnelling van realisering van ouderenhuisvesting  Ouderen informeren, ontzorgen en de doorstroming verbeteren  Creëren van een leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten. Ook het programma ‘Wonen, ondersteuning en zorg voor ouderen’ van de minister Helder is van belang.

Binnen dit programma wordt onder meer gewerkt aan vitaal ouder worden, verbetering van de basiszorg, passende Wlz-zorg en innovatie. Dit vanuit een visie op de ouderenzorg waarbij het uitgangspunt geldt: ‘zelf als het kan, thuis als het kan en digitaal als het kan’. Wij vragen u alsnog aan te geven op welke punten in de Woonzorgvisie rekening gehouden is met deze beide rijksprogramma’s? Op welke punten wijken die af en waarom? Buurtwonen Wij stellen voor in de Woonzorgvisie ook aandacht te besteden aan het concept van Buurtwonen. Het betreft kleinschalige woonprojecten voor mensen met een laag of middeninkomen met 10 tot maximaal 25 woningen, op locaties in wijken waar de toekomstige bewoners nu al wonen. Buurtgenoten en vrijwilligers kunnen informele zorg en ondersteuning bieden. Voor professionele zorg zijn er

1

wijkverpleegkundigen en de eigen huisarts. Het idee van Buurtwonen komt voort uit de gedachte dat je de buurt mede-eigenaar maakt en mensen een actieve rol laat nemen in de zorg voor anderen. Aantal levensloopgeschikte woningen? Op basis van aannames wordt geconcludeerd dat er bijna 3.200 levensloopgeschikte woningen in Pijnacker-Nootdorp aanwezig zijn. Dit zouden dan 1.750 woningen minder zijn dan het benodigde aantal in 2040. Wij vinden deze conclusie op basis van de gehanteerde aannames niet overtuigend. Uzelf bent overigens ook die mening toegedaan, want bij de voorgenomen acties staat: Controleren of daadwerkelijk 3.200 woningen levensloopbestendig zijn! Onderzoek potentieel levensloopbestendige woningen In onze gemeente zouden ruim 15.000 potentieel levensloopgeschikte woningen zijn door in deze woningen een traplift te installeren, de badkamer aan te passen en een gelijkvloerse woningindeling te realiseren. Terecht wordt opgemerkt dat het levensloopgeschikt maken van woningen hoge kosten kan opleveren. Volgens RaboResearch kan gemiddeld met een investering van ongeveer € 60.000 een traplift worden aangebracht, het sanitair worden aangepast en een woning drempelvrij en rolstoeltoegankelijk worden gemaakt.

Dit is nogal een investering! Kortom, potentieel kan het aantal van 15.000 woningen wellicht kloppen, maar praktisch en realistisch bezien zal het aantal geschikt te maken woningen veel lager zijn vanwege de hoge investeringen. Wij stellen daarom voor nog eens kritisch te kijken naar het aantal potentieel levensloopbestendige woningen op basis van een goede kosten- batenanalyse. Digitale innovatie Bij het levensloop geschikt maken van woonruimten moeten we niet alleen denken aan de bouwtechnische maatregelen, maar ook aan toepassing van innovatieve, digitale technologieën, zoals eHealth, domotica en kunstmatige intelligentie. Dit aspect verdient in de Woonzorgvisie meer aandacht vooral omdat de technologische ontwikkelingen snel gaan! Divers woningaanbod We lezen ‘In de woningbouwprogrammering voor onze nieuwe locaties moeten we blijven inzetten op (sociale) huur- en koopappartementen om tegemoet te komen aan de (woon-zorg) vraag van ouderen’. Maar terecht staat op pagina 32: ‘Onderstaande tabel maakt duidelijk dat met alleen het toevoegen van appartementen in de verschillende segmenten, maar voor een deel wordt voldaan aan de woningbehoefte’. Daarom vinden wij de doelstelling op pagina 37: ‘Woningbouwprogrammering blijven richten op het realiseren van appartementen’ té beperkt. Bij de programmering moeten we aandacht geven aan diversiteit in woningtypen en prijsklassen.

Er is ook een groep ouderen, die een voorkeur heeft voor energiezuinige gelijkvloerse woningen in geclusterde vorm (hofjeswoningen). Zorgarrangeur Het inzetten van een doorstroommakelaar kan een nuttig effect hebben. Daarnaast kan een zorgarrangeur hulp bieden. Deze zorgt samen met de oudere en zijn of haar verwanten voor een verkenning van de zorgsituatie en wat er nodig is. Samen wordt gekeken naar de gewenste situatie, waarbij naast de inzet van professionele zorg, (vooral) ook de inzet en betrokkenheid van de informele (mantel)zorg wordt besproken.

2

Financiering Bij de forse opgave om voldoende geschikte ruimten voor wonen en zorg te realiseren speelt de financiering daarvan een cruciale rol. Wij missen in de ontwerp Woonzorgvisie een paragraaf, waaruit blijkt dat de gemeente zich met partners proactief gaat inzetten voor het verwerven en benutten van subsidies, zoals:  Stimuleringsregeling Ontmoetingsruimten in Ouderenhuisvesting Steeds meer ouderen willen geclusterd wonen: in elkaars nabijheid omdat mobiliteit afneemt en met een mogelijkheid om elkaar te ontmoeten. Een ontmoetingsruimte in of nabij het complex draagt daar in grote mate aan bij. Vanuit de Stimuleringsregeling worden de bouwkosten van een ontmoetingsruimte vergoed.  Stimuleringsregeling Wonen en Zorg Deze regeling heeft als doel om bewonersinitiatieven en sociale ondernemers te helpen bij het opzetten van een nieuwe woonvorm voor ouderen.  Stimuleringsregeling Zorggeschikte Woningen In geclusterde zorggeschikte woningen hebben mensen de mogelijkheid om meer regie te houden dan in een verpleeghuis. Om een stimulans te geven aan de bouw van 20.000 geclusterde zorggeschikte woningen in de sociale huur komt het Rijk met deze nieuwe subsidieregeling . Deze geclusterde woningen zijn bedoeld voor mensen die een zware zorgvraag (Wlz-indicatie) hebben en in de huidige situatie vaak naar een verpleeghuis gaan.

 Subsidieregeling Intergenerationeel Wonen Deze nieuwe subsidieregeling beoogt het samen wonen tussen jong en oud te stimuleren. De inzet is dat het samenwonen van jong en oud sociale interactie en cohesie stimuleert wat bijdraagt aan langer vitaal thuis wonen. Aanjaagteam Wij adviseren om actief gebruik te maken van de diensten van het landelijke ‘Aanjaagteam Wonen Welzijn Zorg voor Ouderen’, dat regionale en lokale partijen kan helpen om het gesprek over de bouwopgave voor ouderen op te zetten en vorm te geven via (bestuurlijke) procesbegeleiding, netwerkvorming en inhoudelijke begeleiding. Doorstroming Eén van de opgaven is het stimuleren en faciliteren van de doorstroming. Dit wordt beschreven op pagina 37 van de ontwerp Woonzorgvisie. In aanvulling hierop attenderen wij op een recent onderzoek in opdracht van zeven Westfriese gemeenten naar onder andere het stimuleren van de doorstroming 1.

Verleiden Om senioren te verleiden te verhuizen naar passende woningen moet met het volgende rekening worden gehouden:  Woonwensen van senioren zijn verschillend, ‘de senior’ bestaat niet;  Passende woningen zijn kleiner met minder tuin of een groot balkon;  Hofjes, grondgebonden woningen en appartementen, alles is nodig;  De overgang tussen de huidige woning en de seniorenwoning moet niet te groot zijn;  Eigen regie, veiligheid en geborgenheid moeten centraal staan;  Voorzieningen en zorg zijn bepalend bij de keuze van een woning;  Zorg in de buurt is belangrijk.

1

Norbert Broenink ‘Zo verleid je senioren om te verhuizen naar passende woonvormen’ 10 maart 2023.

3

Stimuleren Ook is onderzocht welke stimuleringsmaatregelen mogelijk zijn:  Bewustwording bij familie, vrienden en mantelzorgers dat tijdig verhuizen het mogelijk maakt dat senioren lang zelfstandig kunnen blijven wonen;  Duidelijke informatie over mogelijkheden en over woningbouwinitiatieven;  Bewustwording bij senioren dat tijdig verhuizen beter is dan gedwongen verhuizen om gezondheidsredenen;  Communicatiestrategie gericht op senioren;  Verhuiscoach (van corporatie of gemeente);  Verhuiskostenregeling, vooral bij sociale huurwoningen;  Regelgeving met meer ruimte voor mantelzorg- en kangoeroewoningen e.d.;  Verhuisondersteuning. Randvoorwaarden Belangrijk voor een succesvolle doorstroom zijn:  Voldoende zorgwoningen en een korte wachtlijst;  Ontmoetingsmogelijkheden; winkels op looppafstand; openbaar vervoer en een goede inrichting van de openbare ruimte. Een gemeenschappelijke tuin wordt meerdere keren genoemd;  De aanwezigheid van familie en vrienden in de nabijheid. Wij zijn een voorstander van een voorrangsregeling voor senioren bij het toewijzen van huurwoningen, zoals in de gemeente Den Haag. Senioren die in een woning zitten die voor hen niet makkelijk toegankelijk is, krijgen voorrang als ze reageren op Woonnet Haaglanden, zodat zij kunnen doorstromen naar woonruimte die beter bij hen past.

Uw reactie op onze zienswijze zien wij graag tegemoet. Met vriendelijke groeten, Anne Volkers, Voorzitter KBO Pijnacker

Paul Clabbers, Voorzitter KBO Nootdorp

Deze brief is digitaal aangemaakt en daarom niet ondertekend.

4