bijlage 1c Verslag dialoogavond 29 mei OOC-wijken

Gemeente Pijnacker-Nootdorp Dialoogavond 29 mei 2024 met bewoners van laagbouw zonder containers aan huis Onderwerp: kwaliteit GFT-afval en PMD Alle inwoners van Pijnacker-Nootdorp hebben via een online enquête hun ervaringen en ideeën over de afvalinzameling kunnen delen met de gemeente. De enquête is ruim 5.600 keer ingevuld, waarvan 1.562 keer door bewoners van laagbouw zonder containers aan huis. Zij moeten hun restafval, papier, PMD en GFT-afval aanbieden in ondergrondse containers in de openbare ruimte. Aanvullend op deze enquête had de gemeente behoefte aan verdiepende gesprekken met onder andere bewoners van laagbouw die geen containers aan huis hebben over de grote mate van vervuiling van het GFT-afval en PMD. De vraag is hoe dit komt en wat zowel de gemeente als ook de bewoners zelf kunnen doen om te zorgen dat de kwaliteit van het aangeboden GFT-afval en PMD verbetert. Op 29 mei 2024 is de gemeente met 25 bewoners van laagbouw zonder containers aan huis over deze problematiek in gesprek gegaan. De 25 bewoners hadden zich vooraf aangemeld. Na een inleidende presentatie zijn de bewoners in vier groepen uiteengegaan en hebben zich gebogen over het specifieke probleem met de inzameling van GFT-afval en PMD via ondergrondse verzamelcontainers.

Bewoners hebben in de gesprekken niet alleen problemen en minpunten benoemd, maar ook tips en ideeën voor met name de gemeente meegegeven. __________________________________________________________________________________

Algemeen Deelnemers hebben vragen over het onderzoek naar en de cijfers over de vervuiling. 1. Is er verschil in vervuiling van PMD en GFT-afval in gemeenten met en gemeenten zonder toegangscontrole op de containers. Dat zijn containers die je alleen met een pasje kunt openen? 2. Zijn alternatieven en kosten van het inzamelsysteem in Pijnacker-Nootdorp wel voldoende onderzocht? Let vooral ook op de kosten. Mensen met een smalle beurs moeten de afvalstoffenheffing kunnen betalen. Dus liefst de goedkoopst mogelijke oplossing voor het scheiden van afval. 3. Is nascheiden van het restafval geen betere optie dan gescheiden inzameling van PMD? PMD kun je dan in de restafvalcontainer aanbieden. Voordat het restafval naar de verbrandingsinstallatie gaat wordt het PMD er in een fabriek uit gehaald.

Situatieschets inzameling PMD en GFT-afval PMD verzamelen de meeste deelnemers in een bak met een plastic zak erin. De volle zak brengen ze naar de PMD-container. Voor het verzamelen van GFT-afval dat in de keuken vrijkomt worden zowel plastic zakjes als biologisch afbreekbare zakjes gebruikt. Er zijn ook deelnemers die het GFT-afval in een bak verzamelen en deze legen in de GFT-container. Over het algemeen werkt het systeem van inzamelen van PMD en GFT-afval via ondergrondse containers voor de meeste deelnemers prima. Niet iedereen scheidt echter altijd z’n PMD en GFT-afval. Aan de deelnemers is gevraagd welke problemen zij zien met deze wijze van inzamelen. Naast ideeën en tips over aanpassingen/ verbeteringen van het inzamelsysteem geven deelnemers de gemeente/ Avalex vooral tips en ideeën mee over extra en meer specifieke communicatie over de gescheiden inzameling van PMD en GFT-afval.

1

Problemen met inzameling PMD en GFT-afval De problemen die deelnemers constateren met de inzameling van PMD gelden voor een groot deel ook voor de inzameling van GFT-afval. Er zijn echter ook problemen die specifiek zijn voor de inzameling van PMD of GFT-afval. Problemen identiek voor PMD en GFT-afval 1. Een deel van de inwoners gebruikt de PMD-container en GFT-container feitelijk als een restafvalcontainer. Dit zijn inwoners die hun afval niet willen scheiden. Er zijn mogelijk ook inwoners die geen Nederlands spreken en daardoor niet weten wat de bedoeling is en hoe afvalscheiding in zijn werk gaat. 2. Wanneer de restafvalcontainer vol is doen mensen dit afval dan maar in de container die er naast staat. En dat kan de container voor PMD of GFT-afval zijn. 3. Containers voor verschillende afvalsoorten staan naast elkaar. Niet iedereen let even goed op waar het afval in gaat en zo komt er ook restafval in de PMD- of GFT-container terecht. 4. De loopafstand naar de containers is voor een enkeling een probleem. Problemen Specifiek voor PMD 1. De regels voor het scheiden van PMD zijn ingewikkeld/ onduidelijk en veranderen steeds. Wat hoort wel en wat hoort niet bij het PMD en moet een verpakking leeg zijn? Deelnemers geven ook aan niet (echt) te weten dat alleen verpakkingen bij het PMD mogen en alle andere plastic en metaal niet. 2.

De regels voor PMD verschillen ook afhankelijk van wie de afzender is. Op de verpakking staat dan iets anders dan wat Avalex en/ of de gemeente communiceren. Problemen Specifiek voor GFT-afval 1. De restafvalcontainer is vaak geblokkeerd of vol. Er zijn inwoners die zakken met restafval in de GFT-container stoppen als de dichtstbijzijnde restafvalcontainer vol is of de inwerpopening verstopt is met afval waardoor deze niet meer te gebruiken is. 2. Voor tuinafval is de inwerpopening van de GFT-container klein. Dit zou een klepopening moeten zijn zoals bij de papiercontainer, dus niet een klep specifiek voor zakken. Nadeel is wel dat een grote inwerpopening uitnodigt om ook restafval in de GFT-container te stoppen. 3. De kantelbak bij de inwerpopening van de GFT-container wordt erg vies. 4. Het is onduidelijk welk keukenafval bij het GFT-afval hoort. Wat mag wel en niet bij GFT-afval (speelt overigens minder een rol dan bij PMD). 5. Mensen weten niet altijd wat er wel niet bij het GFT-afval mag. De communicatie in woord en beeld ter plaatse bij de containers kan beter/ uitgebreider.

Tips en ideeën inzameling PMD en GFT-afval voor gemeente Daar waar de problemen met de inzameling van PMD en GFT-afval identiek zijn, geldt dit ook voor mogelijke oplossingen (tips en ideeën). Daar waar de problemen specifiek betrekking hebben op de inzameling van PMD of GFT-afval, zijn de mogelijke oplossingen ook verschillend. Ook zijn er veel tips en ideeën benoemd die te maken hebben met communicatie. Deze zijn als aparte categorie benoemd. Tenslotte zijn er tips en ideeën waarvoor de gemeente in landelijk verband aandacht voor kan vragen. 2

Tips en ideeën identiek voor PMD en GFT-afval 1. Sluit de containers voor GFT en PMD af met een toegangscontrole. Geef gebruikers een pasje. Alleen deze inwoners kunnen dan de PMD- en/ of GFT-container gebruiken. 2. Maak de containers beter herkenbaar, bijvoorbeeld door een andere inwerpopening (of kleur). De containers voor de verschillende afvalsoorten lijken nu te veel op elkaar. 3. Zorg voor meer toezicht ter plaatse. Laat een afvalcoach de mensen die afval komen brengen aanspreken en controleren of ze het goed doen. Plaats camera’s en controleer beter per container wat erin zit. 4. Bestraf het vervuilen van een PMD- of GFT-container. 5. Voer een systeem van tariefdifferentiatie in waar bij mensen moeten betalen voor het aanbieden van restafval en bijgevolg meer PMD en GFT-afval gescheiden gaan houden. Hierin zit mogelijk ook het gevaar dat als gevolg van deze maatregel het PMD en GFT-afval juist meer vervuild raken. 6. Plaats meer restafvalcontainers om te voorkomen dat mensen restafval in de containers voor PMD en GFT-afval doen. 7. Plaats naast iedere container voor PMD en GFT-afval een restafvalcontainer. 8. Leeg de restafvalcontainers vaker. Hiermee voorkom je dat inwoners zakken met restafval in de containers voor PMD en GFT-afval deponeren omdat de restafvalcontainer vol is of omdat er afval de inwerpopening verstopt. 9.

Om te kunnen vaststellen hoeveel en welk soort vervuiling het betreft kunnen vrachten van de meest vervuilde containers worden uitgespit. 10. Controleer periodiek het afval in een wijk. Start bijvoorbeeld in een wijk waar het slecht gaat (veel vervuiling) en zet hier ook gerichte acties op. 11. Stimuleer het gebruik van ‘draagmiddelen’ van huis naar container. Stel gratis zakken en/ of bakken beschikbaar, geef zakken een kleur zodat duidelijk is dat het een composteerbare zak is voor GFT-afval of een speciale PMD-zak (ook voor sociale controle op straat). Tips en ideeën specifiek voor PMD 1. Plaats een weegsysteem in de inwerpopening die registreert of een zak te zwaar is en dus geen PMD maar restafval is. Is de zak te zwaar dan blokkeert de toegang. Tips en ideeën specifiek voor GFT-afval 1. Kies voor een kleinere opening om vervuiling tegen te gaan, maar dit is tegelijk ook lastig voor het kunnen aanbieden van tuinafval. Daarvoor is een opening nodig waar ook grote takken door kunnen. 2. Plaats in het najaar korven voor blad en snoeiafval in de openbare ruimte en/ of geef meer bekendheid aan de aparte snoeiroutes. 3. Leeg de GFT-containers in de zomer vaker dan in de winter. Communicatie 1. Richt je als gemeente meer op de zuiverheid van het PMD en GFT-afval in plaats van op het verminderen van de kilo’s restafval.

Dat is een eerste stap in het verbeteren van de gescheiden inzameling van PMD en GFT-afval.

3

2. Zorg voor meer communicatie, het informeren van inwoners en het geven van feedback, eventueel gedifferentieerd naar groep, zodat mensen meer gemotiveerd zijn en meer inzicht krijgen in het scheiden van afval en ook hiernaar handelen (bewustwording). 3. In te zetten communicatiemiddelen: a. 2 à 3 keer per jaar huis aan huis een update met informatie. b. Informatie voor nieuwe inwoners, zowel van de gemeente als van Avalex. c. Afvalkrantje in de bus (apart van Telstar/ Eendracht). d. Gebruik social media. e. Breng teksten en beelden met uitleg aan op de containers. f. Maak video’s met uitleg over het scheiden van afval of verwijs naar bestaande video’s. g. Vervang de sticker op de container als deze vervaagt. h. Noem het grondstofcontainers in plaats van afvalcontainers. i. Plaats borden bij containers met uitleg. j. Test de communicatie-uitingen vooraf bij inwoners. k. Feedback via website van Milieucentraal. l. Communiceer ook in het Engels. 4. Wat voor extra communicatie/ informatie: a. Inzicht in resultaten van afval scheiden, een kwartaalrapportage stimuleert. b. Tips om te scheiden. Communiceer wat waarbij mag. Laat ook veel voorkomende fouten zien. c. Communiceer goede en slechte resultaten met de inwoners, liefst op het niveau van een straat of buurt. Maak er een competitie van en stel een prijs beschikbaar. d. Tips over bewust inkopen. e.

Informatie over de manier van afval ophalen door Avalex en hoe je volle of verstopte containers meldt. f. Als je het niet weet wat in welke container hoort of niet wil weten hoe je moet scheiden, moet de boodschap zijn: gooi je afval dan in de restafvalcontainer. Extra communicatie voor mensen die niet willen scheiden is niet nuttig. g. Maak inzichtelijk wat wel en niet goed gaat, ook bij de containerlocaties zelf. h. In winkelcentrum bij supermarkt communicatie over afval scheiden. In Emerald is bijvoorbeeld een centraal winkelcentrum midden in een wijk met ondergrondse containers. i. Communicatie op scholen. Landelijk 1. Zorg voor landelijke eenduidige communicatie over de scheidingsregels. 2. Stimuleer dat landelijk aan de bron aan aanpak komt. Zorg dat producenten geen samengestelde verpakkingen mogen maken en stel verplicht dat afval dat bij PMD mag ergens op de verpakking een pictogram krijgt met ‘ik hoor in het PMD’. 3. Ga in overleg met fabrikanten van verpakkingen (lokaal).

4