Bijlage 11 - Veiligheidsplan asielopvang Pijnacker-Nootdorp
Tekst van het document
Veiligheidsplan asielopvang Pijnacker
Versie: november 2024
1 Veiligheidsplan asielopvang Pijnacker
Inhoud 1.
2.
Inleiding ............................................................................................................................................... 4 1.1
Aanleiding.................................................................................................................................. 4
1.2
Locatie ........................................................................................................................................ 4
1.3
Doelgroepen ............................................................................................................................. 5
1.4
Combinatie asielopvang en flexwonen ................................................................................ 6
1.5
Preventie en repressie ............................................................................................................. 6
1.6
Reikwijdte veiligheidsplan ...................................................................................................... 6
1.7
Dynamisch karakter ................................................................................................................. 6
1.8
Objectieve en subjectieve veiligheid .................................................................................... 6
1.9
Totstandkoming ......................................................................................................................... 7
1.10
Leeswijzer .................................................................................................................................. 7
Integrale samenwerking COA, politie en gemeente ................................................................... 8 2.1
Partners ...................................................................................................................................... 8
2.2
Verantwoordelijkheden per partner..................................................................................... 8
COA ..................................................................................................................................................... 8 Gemeente ........................................................................................................................................... 8 Politie ................................................................................................................................................... 8 2.3
Overlegvormen ......................................................................................................................... 8
2.4 Veiligheidsoverleg asielopvang ................................................................................................10
3.
2.5
Informatie en registratie .......................................................................................................10
2.6
Contactpersonen .....................................................................................................................11
Veiligheid op het asielopvanglocatie ..........................................................................................12 3.1 Inwoners ..........................................................................................................................................12 3.2 Toezicht en beveiliging op de asielopvanglocatie ..............................................................12 3.3 BHV-organisatie...........................................................................................................................12
4.
3.4
Communicatie ..........................................................................................................................12
3.5
Dagbesteding..........................................................................................................................12
3.6
Inrichting opvanglocatie ........................................................................................................12
3.7
Huisregels .................................................................................................................................13
3.8
Mensenhandel en radicalisering ..........................................................................................13
3.9
Tegengaan discriminatie binnen de opvang .....................................................................13
Veiligheid in de omgeving van de asielopvang ........................................................................14 4.1
Voorlichting door het COA ...................................................................................................14 2
Veiligheidsplan asielopvang Pijnacker
4.2
Klankbordgroep .....................................................................................................................14
4.3
Verkeersveiligheid .................................................................................................................14
4.4
Meldingen en klachten...........................................................................................................14
4.5
Informatiegestuurd werken ...................................................................................................15
4.6
(Preventief) toezicht in de openbare ruimte......................................................................15
4.7
Capaciteit ................................................................................................................................16
Bijlage I – Handhavingsmatrix ...............................................................................................................17 Tabel 1 – Kader ..............................................................................................................................17 Tabel 2 – Handhavingsmatrix.......................................................................................................17
3 Veiligheidsplan asielopvang Pijnacker
1. Inleiding 1.1 Aanleiding In juni 2023 heeft de raad het college de opdracht gegeven om te onderzoeken of het in PijnackerNootdorp haalbaar is een duurzame opvanglocatie voor asielzoekers te realiseren. Inmiddels is dit onderzoek afgerond. Op basis van het onderzoek is geconcludeerd dat een opvanglocatie in Pijnacker-Nootdorp waarbij een combinatie wordt gemaakt van flexwonen en asielopvang haalbaar is binnen de door de raad gestelde randvoorwaarden. In oktober 2024 wordt de raad een concreet voorstel gedaan voor de realisatie van een opvanglocatie. Hiervoor is ook een uitvoeringsplan opgesteld. Het uitvoeringsplan is gericht op een te ontwikkelen asielzoekerscentrum met een omvang van 250 opvangplekken voor een periode van tien jaar. De voorkeurslocatie betreft het perceel tussen de Noordweg/Nootdorpseweg en de Rijskade. De ervaring in andere gemeenten met opvanglocaties en onze eigen ervaringen met crisisopvang, leert dat asielopvang zorgen over veiligheid en overlast wekt bij inwoners. In de afgelopen jaren is uit cijfers gebleken dat het feitelijk meevalt met de veiligheids- en overlastproblematiek rondom asielopvanglocaties. Dit is mede toe te schrijven aan de (preventieve) maatregelen die gemeenten samen met partners nemen om veiligheidsproblematiek te voorkomen dan wel aan te pakken.
Het waarborgen van de (openbare) orde en veiligheid in en om de opvanglocatie is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van het COA, de gemeente en de politie. Het is daarom van belang dat er goede afspraken worden gemaakt over wie waarvoor verantwoordelijk is. Deze afspraken zijn vastgelegd in dit voorliggende Veiligheidsplan asielopvang Pijnacker. Dit veiligheidsplan gaat onder andere over de samenwerking tussen de partners, overlegstructuren, taken en verantwoordelijkheden en de monitoring van eventuele overlast en incidenten. In dit veiligheidsplan is ook nader uitgewerkt hoe er door politie en gemeentelijke handhaving toezicht wordt gehouden in de omgeving van de opvanglocatie en is een handhavingsmatrix opgenomen.
1.2 Locatie De (beoogde)d locatie voor de asielopvang is het perceel tussen de Noordweg/Nootdorpseweg en de Rijskade (zie afbeelding 1). Het perceel wordt omsloten door glastuinbouw, sportcomplex de Groene Wijdte, het Stanislas College en de woonwijk Pijnacker-Noord. Supermarkt Plus en winkelcentrum Ackershof liggen op loopafstand van de opvanglocatie. Op het moment van schrijven van dit veiligheidsplan is de verwachting dat er 250 asielzoekers op deze locatie worden gehuisvest in combinatie met ca. 200-250 flexbewoners. De ligging van de asielopvang biedt verschillende voordelen op het gebied van (sociale) veiligheid. Het politiebureau ligt slechts 500 meter van de opvanglocatie vandaan. Het gemeentehuis is relatief dichtbij. Dit is voordelig voor het (preventief) toezicht door de politie en gemeentelijke handhaving in de omgeving van de opvanglocatie (hierover meer in Hoofdstuk 4). Maar ook de ligging van de locatie dicht bij de sportverenigingen, de middelbare school, de woonwijk en Pijnacker-centrum biedt kansen voor de zelfstandigheid, dagbesteding en integratie van de asielzoekers in de lokale gemeenschap. Een asielopvang met voldoende (buiten)ruimte en een logische indeling draagt bij aan een rustige sfeer op de opvanglocatie en maakt het ook prettiger voor de asielzoekers om op de locatie te verblijven.
Dit voorkomt zowel overlast op de opvanglocatie zelf als in de openbare ruimte in de omgeving van de opvang. Daarom wordt dit meegenomen bij de inrichting van de asielopvang.
4 Veiligheidsplan asielopvang Pijnacker
1.3 Doelgroepen De hoeveelheid overlast en veiligheidsproblematiek rondom een asielopvanglocatie veroorzaakt door asielzoekers, hangt gedeeltelijk samen met de doelgroepen die op een opvanglocatie worden gehuisvest. Uit onderzoek blijkt dat mannen, jongvolwassenen en alleenreizenden vaker betrokken zijn bij incidenten of misdrijven. Dit is overigens vergelijkbaar met de hele Nederlandse samenleving waar ook jonge mannen, zeker als de economische omstandigheden minder zijn, de meeste overlast veroorzaken en misdrijven plegen. Met de inwerkingtreding van de Spreidingswet is het voor gemeenten niet meer mogelijk om met het COA afspraken te maken over welke doelgroepen op een opvanglocatie worden gehuisvest. Het COA spreidt de bewoners echter zo zorgvuldig mogelijk om een zo goed mogelijke opvang en begeleiding te kunnen bieden, met aandacht voor veiligheid, leefbaarheid en beheersbaarheid, rekening houdend met de fysieke omstandigheid van locaties. Desondanks is door Pijnacker-Nootdorp een voorkeur naar het COA uitgesproken voor gezinnen met kinderen en mensen die minimaal zes maanden in procedure zitten van hun aanvraag en mogen werken. Omdat Pijnacker-Nootdorp met een aanbod van 250 duurzame opvangplekken voor een periode van tien jaar een bijdrage levert die substantieel is, is het gelukt om hier toch over in onderhandeling te treden.
De uitkomst van de onderhandeling is dat wanneer de asielopvanglocatie meer passend gemaakt kan worden voor gezinnen, hier vanuit het COA op kan worden gestuurd. Op deze manier is het aannemelijk dat de opvang in PijnackerNootdorp grotendeels bezet wordt door gezinnen en relatief weinig (alleenreizende) mannen. De kans op overlast- en veiligheidsincidenten wordt hierdoor verkleind.
5 Veiligheidsplan asielopvang Pijnacker
1.4 Combinatie asielopvang en flexwonen De asielopvang van 75 woonunits wordt gecombineerd met 150 flexwoningen. Zoals het er op dit moment naar uitziet komen de flexwoningen aan de voorkant van het perceel (Noordweg/Nootdorpseweg) te staan en komt de asielopvang op het achterste gedeelte van het perceel. De flexwoningen zullen worden bewoond door starters en spoedzoekers. De combinatie van asielopvang met flexwonen biedt kansen voor de integratie van de asielzoekers in onze (lokale) samenleving. De bewoners zullen elkaar regelmatig tegenkomen in het voorbijgaan, maar daarnaast hopen we ook dat er flexbewoners zijn die bereid zijn vrijwilligerswerk op het AZC te doen.
1.5 Preventie en repressie Het uitgangspunt dat we hanteren voor de veiligheid in en om de asielopvang is dat we in eerste instantie zoveel mogelijk inzetten op het voorkomen van overlast en onveiligheid. Als dat niet toereikend is worden repressieve maatregelen genomen. Overlast en onveiligheid veroorzaakt door asielzoekers kan onder andere ontstaan door verveling, onbegrip voor de Nederlandse cultuur en normen en waarden of geestelijke gezondheidsproblemen. Door het organiseren van goede dagbesteding, de mogelijkheid tot integratie en (geestelijke) hulpverlening willen we voorkomen dat er overlast of veiligheidsproblematiek ontstaat. Dit organiseren we samen met het COA, zorg- en veiligheidspartners en lokale maatschappelijke partners. Daarnaast wordt extra toezicht door gemeentelijke handhaving en politie ingezet in de omgeving van de asielopvang (lees meer in Hoofdstuk 4). Dit toezicht heeft in de eerste plaats een preventief karakter. Daar waar in potentie overlast of onveiligheid ontstaat of al is wordt in gesprek gegaan. Indien nodig wordt er handhavend en dus repressief opgetreden.
1.6 Reikwijdte veiligheidsplan Dit veiligheidsplan gaat over hoe gemeente, COA en politie samenwerken om de veiligheid in de asielopvang en in de openbare ruimte in de omgeving van de opvanglocatie zo goed als mogelijk te waarborgen. In dit veiligheidsplan worden de manier van samenwerken, overlegstructuren, taken en verantwoordelijkheden van de partners, een toezichtsmodel en een handhavingsmatrix omschreven.
1.7 Dynamisch karakter Deze eerste versie van het veiligheidsplan is ruime tijd voor de realisatie van het AZC geschreven. Voor de daadwerkelijke opening van de asielopvang wordt dit plan daarom nog een keer kritisch bekeken en daar waar nodig aangescherpt. Eventuele nieuwe inzichten uit de participatie met inwoners en ondernemers en/of uit de klankbordgroep kunnen ook aan het plan worden toegevoegd. Voor de opening van de asielopvang wordt een aangevulde versie van het veiligheidsplan door het college vastgesteld. Daarnaast biedt het plan ruimte om binnen de kaders van het plan op- en af te schalen. Bijvoorbeeld in de overlegstructuren en het toezicht in de openbare ruimte. Jaarlijks wordt geëvalueerd of het veiligheidsplan nog toereikend is of actualisatie nodig heeft.
1.8 Objectieve en subjectieve veiligheid Voor de context van dit veiligheidsplan is het van belang om ons bewust te zijn van het verschil tussen objectieve en subjectieve veiligheid. Objectieve veiligheid is het feitelijk niveau van criminaliteit en overlast. Dit wordt gebaseerd op feiten, cijfers en analyses. Subjectieve veiligheid gaat over hoe veilig mensen de veiligheid waarnemen en beleven. Het niveau van subjectieve- en objectieve veiligheid kunnen ver uit elkaar liggen. Het veiligheidsgevoel van mensen wordt beïnvloedt door incidenten die zij zelf waarnemen of zaken die zij horen, lezen of zien in de media. De meeste mensen beschikken niet over de feitelijke veiligheidscijfers en oordelen daarom dus op basis van eigen waarnemingen. Dit is van belang in de context van de veiligheid rondom een asielopvang. Er is de
6 Veiligheidsplan asielopvang Pijnacker
afgelopen jaren immers veel negatieve publiciteit geweest over veiligheidsincidenten rondom asielzoekers en opvanglocaties. Dat blijft mensen bij en heeft een impact op hun veiligheidsgevoel daar waar het gaat om asielopvang in hun omgeving. Uit feiten, cijfers en onze eigen ervaringen met de asielopvang in Nootdorp blijkt dat asielopvang in de meeste gevallen niet of nauwelijks een impact heeft op de veiligheid in de omgeving. Desondanks houden we er rekening mee dat de perceptie van veel van onze inwoners tegenovergesteld is. Tijdens de informatieavonden met gesprekstafels in oktober 2024 is ook bevestigd dat een asielopvang bij veel van onze inwoners gevoelens van onveiligheid oproepen. De veiligheidsmaatregelen die zijn opgenomen in dit veiligheidsplan zijn dan ook gedeeltelijk ingestoken op het vergroten van het veiligheidsgevoel van onze inwoners. Het gaat hierbij met name om het preventieve toezicht dat we het eerste jaar inzetten en de extra boa-formatie die hiervoor beschikbaar wordt gesteld. Een kanttekening die we hier wel bij moeten plaatsen is dat deze extra maatregelen voor inwoners ook als een bevestiging kunnen voelen van het onveilige gevoel dat zij al hebben. Het is daarom van belang om transparant te communiceren over waarom wij bepaalde maatregelen inzetten.
1.9 Totstandkoming Deze versie van het Veiligheidsplan asielopvang Pijnacker is tot stand gekomen in samenspraak met de politie en het COA. Daarnaast zijn de zorgen over veiligheid die inwoners hebben geuit in een onderzoek over asielopvang en de informatiebijeenkomsten ook meegenomen in dit veiligheidsplan. Tot slot wordt het plan in de toekomst daar waar nodig aangevuld op basis van de input die we krijgen vanuit de klankbordgroep.
1.10 Leeswijzer In Hoofdstuk 2 leest u meer over de manier waarop COA, politie en gemeente samenwerken op het gebied van veiligheid in en om het AZC, de overlegvormen en hoe de verschillende taken en verantwoordelijkheden zijn belegd. Hoofdstuk 3 gaat dieper in op de veiligheidsmaatregelen op het AZC. Tot slot wordt in Hoofdstuk 4 verder toegelicht hoe gemeente en politie samen zorgdragen voor de veiligheid in de omgeving van het AZC.
7 Veiligheidsplan asielopvang Pijnacker
2. Integrale samenwerking COA, politie en gemeente 2.1 Partners Het COA, de politie en de gemeente werken nauw met elkaar samen om de veiligheid op de opvanglocatie en in de omgeving ervan zo goed als mogelijk te waarborgen. Dit veiligheidsplan gaat dan ook over hoe wij hier gezamenlijk invulling aan geven. Andere partners waar we ook mee kunnen samenwerken zijn bijvoorbeeld het Openbaar Ministerie (OM), de Afdeling Vreemdelingenpolitie, Identificatie en Mensenhandel (AVIM), de Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V), de Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) en de Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ). Hieronder wordt verder toegelicht wat de verantwoordelijkheden zijn per partner en hoe de samenwerking tussen COA, politie en gemeente wordt vormgegeven.
2.2 Verantwoordelijkheden per partner De lokale verantwoordelijkheden op het gebied van openbare orde en veiligheid op en in de omgeving van een asielopvanglocatie zijn als volgt verdeeld tussen COA, gemeente en politie.
COA Het COA is verantwoordelijk voor de opvang, begeleiding en uitstroom van asielzoekers. Het COA huisvest en begeleidt op een professionele manier mensen in een kwetsbare positie in een veilige en leefbare omgeving. De beheersing van incidenten, calamiteiten en crises op het AZC-terrein is daarbij een onmisbare taak die het COA op een professionele wijze invult. Hiervoor vindt afstemming plaats met bijvoorbeeld de gemeente, Veiligheidsregio (GGD en Brandweer) en de politie.
Gemeente De burgemeester is verantwoordelijk voor de handhaving van de openbare orde en veiligheid, evenals voor de hulpverlenende taak van de politie in de gemeente. De burgemeester voert regelmatig overleg met de teamchef van de politie en indien nodig ook met de officier van justitie. De asielopvang wordt een vast agendapunt in deze overleggen. De gemeentelijke handhaving voert (samen met de politie) het extra toezicht en handhaving uit in de omgeving van de opvanglocatie.
Politie De politie is verantwoordelijk voor de daadwerkelijke handhaving van de openbare orde en hulpverlening onder het gezag van de burgemeester. Waar het gaat over strafrechtelijke handhaving, treedt de politie op onder het gezag van de officier van justitie. Rondom zaken over de asielopvang werkt de politie nauw samen met gemeente en COA en haar beveiliging. De wijkagenten van Pijnacker fungeren vanuit de politie als vaste contactpersonen en aanspreekpunten voor overlast en veiligheidsincidenten in en om de opvanglocatie.
2.3 Overlegvormen Voor het thema veiligheid op en om de opvanglocatie wordt er één overleg ingericht om alle veiligheidszaken die verband houden met de asielopvang te bespreken. Daarnaast zal het AZC een belangrijk agendapunt vormen in de reguliere veiligheidsoverleggen met de burgemeester. Dit zijn het operationeel overleg, de staf veiligheid & handhaving en de lokale driehoek. Het type overleggen, de deelnemers per overleg, de doelen en frequentie staan nader uitgewerkt in onderstaande tabel.
8 Veiligheidsplan asielopvang Pijnacker
Overleg
Deelnemers
Veiligheidsoverleg Gemeente: Adviseur OOV asielopvang COA: Locatiemanager Politie: Wijkagent Pijnacker
Doel
Frequentie
Delen van informatie over incidenten
1x per 2 weken
Bepalen van persoonsgerichte aanpak op basis van de handhavingsmatrix Registratie van aanpak
Partij die de huiskamer functie uitvoert (n.t.b.)
Operationeel overleg (Regulier overleg, AZC als vast agendapunt)
Staf Veiligheid & Handhaving (Regulier overleg, AZC als vast agendapunt)
Lokale driehoek
Gemeente: Burgemeester Strategisch adviseur OOV Teamleider Veiligheid Teamleider Handhaving Coördinator handhaving Politie: Teamchef basisteam Operationeel expert Burgemeester Hoofd veiligheid & handhaving Strategisch adviseur OOV Adviseur(s) OOV Gemeente: Burgemeester Strategisch adviseur OOV Politie: Teamchef basisteam OM: Gebiedsofficier van justitie
Bespreken veiligheidsanalyses en incidenten cijfers
1x per 4 weken
Informeren over voortgang lopende casuïstiek
Bespreking voortgang lopende zaken op tactisch en strategisch niveau.
1x per 2 weken
Het OM is verantwoordelijk voor de handhaving van de w ten het vervolgen van wetsovertreders. De burgemeester is verantwoordelijk voor de handhaving van de openbare orde en veiligheid
Ad hoc
Het is in sommige gevallen noodzakelijk dat overleg wordt gevoerd tussen deze partijen om tot een optimale uitvoering van de taken te komen. Vanuit hun verschillende bevoegdheden zijn partijen afhankelijk van elkaar
9 Veiligheidsplan asielopvang Pijnacker
2.4 Veiligheidsoverleg asielopvang Gemeente, COA en politie werken nauw samen om de veiligheid op en om het AZC zo goed als mogelijk te waarborgen. Er wordt vanaf de opening van de asielopvang een tweewekelijks Veiligheidsoverleg asielopvang ingesteld waarin alle veiligheidszaken die verband houden met het AZC worden besproken. Daar waar nodig zal ook tussen de overleggen door contact zijn tussen gemeente, politie en COA. De verwachting is dat als alles goed loopt en de veiligheidsincidenten beperkt blijven, de frequentie van dit overleg na verloop van tijd kan worden afgeschaald. Als de situatie daar om vraagt kan de frequentie van het overleg uiteraard ook altijd worden opgeschaald. Vanuit het Veiligheidsoverleg asielopvang worden de burgemeester, de teamchef van de politie en het regiomanagement van het COA geïnformeerd. Deelnemers aan dit overleg: -
Gemeente – Adviseur OOV Gemeente – Senior BOA Politie – Wijkagent COA – Locatiemanager Partij die de huiskamerfunctie uitvoert (n.t.b.)
Het Veiligheidsoverleg asielopvang komt eens per twee weken bij elkaar. De deelnemers aan het overleg bespreken de gebeurtenissen van de afgelopen twee weken. De gebeurtenissen die worden besproken zijn de gebeurtenissen die aan de veiligheid raken en waarvan tenminste een van de leden van het overleg vindt dat er opvolging aan gegeven moet worden. Hiervan vindt uniforme registratie plaats (zie paragraaf 2.5). De stand van zaken van lopende casuïstiek wordt ook in het veiligheidsoverleg besproken. De frequentie van het veiligheidsoverleg kan in goed overleg op elk moment worden op- of afgeschaald, als de situatie daarom vraagt. Voorwaarde is wel dat de incidenten en casuïstiek beperkt zijn en dat alle partijen het eens zijn met afschalen.
2.5 Informatie en registratie Gebeurtenissen die de veiligheid, leefbaarheid en beheersbaarheid op het AZC of in het openbaar raken, moeten worden geregistreerd. Op basis van onder andere deze registratie wordt bepaald welke specifieke maatregelen COA, gemeente, politie, OM of IND treffen. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen: • Overlastgevend gedrag, crimineel gedrag en GGZ-gedrag. • Op het AZC terrein en buiten het AZC terrein. Bij overlastgevend gedrag kunnen meerdere partijen maatregelen inzetten. De aanpak van crimineel gedrag verloopt primair via het strafrecht. Een effectieve aanpak start met incidentenregistratie, dossieropbouw en het delen van informatie. Van daaruit wordt bepaald welke maatregel(en) word(en)t ingezet. Het COA houdt dossiers bij over personen en de politie registreert alle incidenten waar zij bij zijn betrokken. In het veiligheidsoverleg worden de overlast- en veiligheidsincidenten van de afgelopen twee weken besproken. In Bijlage I van dit veiligheidsplan schetst tabel 1 het kader waarin incidenten kunnen worden ingedeeld. Op basis van in welk kader een incident valt wordt in de handhavingsmatrix (tabel 2) gekeken welke maatregel wordt ingezet. Dit wordt geregistreerd door de adviseur OOV
10 Veiligheidsplan asielopvang Pijnacker
(gemeente). Ook de registratie van de bespreking over lopende casuïstiek wordt verricht door de gemeente. De adviseur OOV verzorgt het beheer van de gezamenlijke registratie en de informatiedeling richting de staf, het operationeel overleg en de lokale driehoek. Als blijkt dat een maatregel onuitvoerbaar is, wordt de oorzaak hiervan geregistreerd en toegelicht. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer een bewoner van het AZC met onbekende bestemming blijkt te zijn vertrokken. Daarnaast bestaat de mogelijkheid een persoonsgerichte aanpak te formuleren. De basis hiervoor ligt besloten in de bestaande samenwerkingsverbanden zoals de lokale Veiligheidskamer en het Zorg- en Veiligheidshuis Haaglanden. De uitvoering van opgelegde maatregelen ligt, afhankelijk van de aard van de maatregel, bij de betrokken uitvoerende instanties. Naast de politie, het COA en de gemeente, zijn er ook andere partijen zoals het OM, de GGD en de IND die maatregelen kunnen uitvoeren. Uiteraard kunnen zich tijdens de uitvoering ook gebeurtenissen voordoen die van invloed zijn op de verdere behandeling en afhandeling. Wanneer dit bij een van de leden van het veiligheidsoverleg bekend is, wordt dit ingebracht bij de bespreking van lopende zaken en geregistreerd.
2.6 Contactpersonen De gemeente, politie en het COA zorgen ieder voor één contactpersoon en een vervanger die als vaste aanspreekpunten fungeren op het gebied van veiligheid. Voor het COA zal dat de locatiemanager van het AZC zijn. De politie wijst in ieder geval één van de wijkagenten van Pijnacker als vast aanspreekpunt aan. Vanuit de gemeente fungeert één van de adviseurs openbare orde en veiligheid als vast aanspreekpunt specifiek voor zaken die raken aan veiligheid en overlast. Voor de algemene AZC-zaken heeft de gemeente een contactpersoon AZC. Bij definitieve vaststelling van dit veiligheidsplan vlak voor de daadwerkelijke opening van de opvanglocatie, worden in onderstaande tabel de namen en contactgegevens ingevuld
Organisatie COA
Naam
Politie Gemeente
Functie
Contactgegevens
Locatiemanager Vast aanspreekpunt Vervanger Wijkagent Vast aanspreekpunt Wijkagent Vervanger Adviseur OOV Vast aanspreekpunt Adviseur OOV Vervanger Contactpersoon AZC Vast aanspreekpunt Contactpersoon AZC Vervanger BOA coördinator Vast aanspreekpunt Senior BOA Vervanger
11 Veiligheidsplan asielopvang Pijnacker
3. Veiligheid op het asielopvanglocatie 3.1 Inwoners Zoals het er op dit moment naar uitziet worden er zowel gezinnen als alleenreizende mannen in de asielopvang gehuisvest. Deze tweede doelgroep brengt meer risico’s op het gebied van veiligheid en overlast met zich mee. Het COA maakt onderscheid in de wijze hoe doelgroepen worden gehuisvest en begeleid. Er worden geen alleenreizende minderjarigen gehuisvest.
3.2 Toezicht en beveiliging op de asielopvanglocatie De asielopvang is niet vrij toegankelijk. Doorgaans wordt het gehele terrein van een AZC omheind met een hekwerk en er wordt gebruik gemaakt van een slagboom bij de officiële ingang. De bewoners zijn vrij om de locatie te verlaten en betreden wanneer zij dit willen. Het hekwerk is voornamelijk bedoeld om ervoor te zorgen dat mensen van buitenaf niet zomaar het terrein op kunnen en dat duidelijk is wie er op het terrein aanwezig zijn. Er wordt toegangscontrole van bewoners en bezoekers toegepast, zodat bekend is wie er op het AZC-terrein aanwezig zijn. De beveiliging van de AZC-locatie wordt uitgevoerd door een erkend beveiligingsbedrijf. Op dit moment is Trigion de vast beveiligingspartner waar het COA mee samenwerkt. Op de locatie is 24 uur per dag, 7 dagen per week beveiliging aanwezig. Zij bemensen de receptie en surveilleren het terrein.
3.3 BHV-organisatie Het COA heeft 24/7 een geoefende BHV-organisatie op de locatie paraat. Tijdens de nachtelijke uren wordt deze taak vervuld door de beveiliging. Voor de opening van de opvanglocatie stelt het COA een bedrijfsnoodplan en een ontruimingsplan op.
3.4 Communicatie Het COA heeft een bereikbaarheidsdienst paraat die bij incidenten een inschatting maken van de benodigde acties. Er is een piketdienst ingericht voor incidenten met een grote impact. Ook de gemeente heeft een (reguliere) piketdienst ingericht voor openbare orde en veiligheidsincidenten. Indien nodig kan er dus 24/7 tussen COA, politie en gemeente worden geschakeld.
3.5 Dagbesteding Goede en zinvolle dagbesteding draagt bij aan integratie en participatie. Het COA en de gemeente met haar partners werken samen om alle bewoners van het AZC van een goede dagbesteding te voorzien. De dagbesteding kan bijvoorbeeld bestaan uit school, opleiding, werk en vrijwilligerswerk. Daarnaast komt er een huiskamerfunctie en een meedoenbalie op het AZC. Goede dagbesteding is belangrijk omdat dit bijdraagt aan o.a. het voorkomen van verveling waar vervolgens overlastgevend gedrag uit kan voortvloeien.
3.6 Inrichting opvanglocatie Op dit moment is nog niet bekend hoe de opvanglocatie exact wordt ingericht. Maar voor een rustige sfeer op het AZC-terrein is het in ieder geval van belang dat er voldoende (buiten)ruimte is en dat het terrein op een logische wijze wordt ingedeeld. Daarnaast is goede verlichting op en om het AZC-
12 Veiligheidsplan asielopvang Pijnacker
terrein van belang. Wel moet er rekening mee worden gehouden dat deze verlichting niet overlastgevend is voor de omgeving. Al deze aspecten worden meegenomen bij de ontwikkeling van de opvanglocatie. Daarnaast krijgen de deelnemers aan de klankbordgroep ook de mogelijkheid om mee te denken over de inrichting van de asielopvang.
3.7 Huisregels Om de veiligheid op de asielopvanglocatie te waarborgen zijn er huisregels voor zowel de bewoners als de bezoekers. Als een bewoner de huisregels overtreedt, worden er maatregelen genomen door het COA. Maatregelen kunnen bijvoorbeeld bestaan uit het voeren van een correctiegesprek, maar ook het inhouden van leefgeld. Het onderdak in de AZC mag niet zomaar ontzegd worden. Wel kunnen overlastgevers worden overgeplaatst naar een time-outplek, toezichtlocatie of een ander AZC.
3.8 Mensenhandel en radicalisering De bewoners van een AZC zijn een kwetsbare groep. Dit is onder andere omdat zij niet bekend zijn met de regels, normen en waarden binnen de Nederlandse samenleving. Maar ook het achterlaten van hun thuis en dierbaren, de oorlog die zij hebben gezien maken hen mentaal kwetsbaarder of zelfs getraumatiseerd. Daarnaast zijn ze een deel van hun zelfstandigheid en zelfvoorzienendheid verloren. Dit maakt hen kwetsbaar voor negatieve invloeden van buitenaf. Hierbij moet gedacht worden aan radicaal gedachtegoed, maar ook criminele- en seksuele uitbuiting. Minderjarige of (jonge) alleenreizende asielzoekers zijn hierin de meest kwetsbare doelgroep. Het COA traint haar personeel om de bewoners van het AZC hierover te informeren over- en weerbaarder te maken tegen deze negatieve invloeden van buitenaf. Daarnaast is het COApersoneel getraind om signalen van radicalisering en mensenhandel op te pikken en tijdig actie te ondernemen.
3.9 Tegengaan discriminatie binnen de opvang Het COA hecht er sterk aan om de normen en waarden op het gebied van discriminatie te delen met de bewoners van het AZC. Dit doet het COA tijdens de reguliere bijeenkomsten met de bewoners. Een onheuse bejegening van vrouwen of andere bevolkingsroepen door bewoners wordt niet getolereerd.
13 Veiligheidsplan asielopvang Pijnacker
4. Veiligheid in de omgeving van de asielopvang 4.1 Voorlichting door het COA De bewoners van het AZC zijn vrij om het terrein op en af te gaan. Zij moeten zich daarbij, net als ieder ander, houden aan de wetgeving en gedragsregels in Nederland. Het COA voert daarom voorlichtingsgesprekken met de bewoners die nieuw zijn op de opvanglocatie. Bewoners moeten ook tekenen voor ontvangst van documentatie over de rechten en plichten in Nederland. Het COA zorg ervoor dat tijdens de voorlichting aan de verschillende doelgroepen binnen de opvang er regelmatig aandacht wordt besteed aan houding en gedrag. Ook het gedrag van de jongere bewoners en hoe hun houding kan overkomen op andere mensen. Mochten er desondanks klachten komen over bewoners van het AZC, dan wordt dit per geval onderzocht en besproken met de overlastgevers.
4.2 Klankbordgroep Er wordt een klankbordgroep opgericht ter bevordering van de relatie tussen de bewoners van de opvanglocatie en de omwonenden (bewoners en ondernemers). Er wordt met de klankbordgroep gestart in de participatiefase. Daarna is het doel dat de klankbordgroep wordt voortgezet in de voorbereidende fase en dat deze ook blijft bestaan als het AZC operationeel is. De klankbordgroep behandelt alle onderwerpen die te maken hebben met het AZC. Veiligheid wordt één van de vaste agendapunten. Op deze manier kunnen omwonenden en ondernemers eventuele problematiek op het gebied van veiligheid en overlast blijven aankaarten bij COA en gemeente en kunnen wij hier samen met de partners effectief op inzetten.
4.3 Verkeersveiligheid Het AZC-terrein en het gedeelte voor de flexwoningen worden zo ingericht dat de uitgang voor voetgangers, fietsers en auto’s zich op een verkeersveilige plek bevindt. Uit de participatie met inwoners, sportverenigingen en ouders van scholieren en sporters is al gebleken dat er zorgen bestaan over de verkeersveiligheid op de Noordweg/Nootdorpseweg en de rotondes in de huidige situatie. Als daar nog een ontsluiting bijkomt voor het AZC en de flexwoningen is de zorg dat het nog drukker en onveiliger wordt. Er zal daarom goed worden nagedacht over hoe alles verkeerstechnisch goed kan worden ingericht. De input die door inwoners en andere belanghebbenden is gegeven tijdens de informatieavonden wordt daarin meegenomen. Ook zal de klankbordgroep actief worden betrokken bij het maken van deze plannen. Er wordt een verkeerskundig bureau ingeschakeld voor advies. Indien nodig biedt het COA, waar mogelijk met behulp van vrijwilligers, algemene verkeerslessen aan om te zorgen dat bewoners van het AZC zich veilig kunnen begeven in het verkeer.
4.4 Meldingen en klachten De opvanglocatie is vanaf het momenteel dat deze operationeel is 24/7 bereikbaar voor vragen, meldingen en klachten uit de omgeving. Hiervoor wordt door het COA een telefoonnummer en emailadres beschikbaar gesteld. Het meldpunt is er voor alle soorten vragen, meldingen en klachten, dus niet specifiek voor veiligheid en overlast. De afhandeling van meldingen en klachten valt in eerste instantie onder de verantwoordelijkheid van de locatiemanager. De meldingen en klachten die betrekking hebben op veiligheid en overlast worden besproken in het Veiligheidsoverleg asielopvang.
14 Veiligheidsplan asielopvang Pijnacker
Voor overlast en situaties waarbij de veiligheid in het geding komt, kan men ook altijd de politie of gemeentelijke handhaving bellen. De politie is 24/7 bereikbaar via de meldkamer. Gemeentelijke handhaving is telefonisch bereikbaar tijdens kantooruren. Wanneer gemeentelijke handhaving in dienst is in de weekenden en avonden, krijgen zij eventuele meldingen door via de politie.
4.5 Informatiegestuurd werken Op basis van meldingen van overlast en onveiligheid die bij politie, gemeente en COA binnenkomen en de incidentencijfers van de politie, gaan we informatiegestuurd te werk. De meldingen en cijfers zorgen ervoor dat we gezamenlijk de zogenaamde hotspots, hot times en hot days van bijvoorbeeld overlast in kaart kunnen brengen. Op deze locaties wordt dan bijvoorbeeld extra toezicht en handhaving ingezet of er worden andere maatregelen getroffen. Daarnaast wordt op basis van een zogenaamde 0-meting van incidenten in de omgeving van het AZC nauwkeurig in de gaten gehouden of de hoeveelheid incidenten en misdrijven toenemen na de opening van het AZC en zo ja, welk type. Als er sprake is van een significante stijging die is toe te schrijven aan de bewoners van het AZC, zetten we hier gericht op in. Wel moet hier rekening gehouden worden met de factor dat de komst van het AZC in combinatie met de flexwoningen vergelijkbaar is met de komst van een kleine woonwijk op een locatie waar eerst niets was. De hoeveelheid geregistreerde incidenten en misdrijven stijgt ook bij de komst van een nieuwe woonwijk enigszins.
4.6 (Preventief) toezicht in de openbare ruimte De politie en gemeentelijke handhaving werken nauw samen in het extra (preventieve) toezicht en handhaving in de omgeving van het AZC-terrein. Er zijn een aantal locaties in de omgeving van het AZC-terrein waar we vanaf het moment dat het AZC operationeel is, het eerste jaar preventief al extra surveillance inzetten. Het gaat om de volgende locaties: omgeving Stanislas College, De Groene Wijdte/sportaccommodaties, winkelcentrum Ackershof en de Nobellaan. Dit doen we met name omdat uit onderzoek onder onze inwoners al is gebleken dat over deze locaties de meeste zorgen over (on)veiligheid en overlast door asielzoekers bestaan bij onze inwoners en ondernemers. Tijdens de informatiebijeenkomsten is bevestigd dat er vooral over deze locaties zorgen bestaan. Het toezicht wordt ingezet op de momenten dat de locaties in gebruik zijn. Dit preventieve toezichtmodel wordt in ieder geval het eerste jaar na opening van het AZC aangehouden. In het Veiligheidsoverleg asielopvang wordt ook steeds besproken en concreet gemaakt op welke tijdstippen of in welke tijdsvakken preventief toezicht het meest nuttig is. Dit is bijvoorbeeld ook afhankelijk van de jaargetijden (licht/donker), trainingstijden van de jeugd op Sportpark De Groene Wijdte, feestdagen, etc. Ook informatie op basis van meldingen incidenten kan hierin sturend zijn.
De locaties, dagen en tijdstippen waar(op) het toezicht wordt ingezet kunnen te zijner tijd ook nog worden aangevuld op basis van suggesties vanuit de klankbordgroep. Na een jaar wordt door het COA, politie en gemeente geëvalueerd of en hoe het (preventieve) toezicht verder wordt voortgezet.
15 Veiligheidsplan asielopvang Pijnacker
4.7 Capaciteit Voor de gemeentelijke handhaving wordt het eerste jaar bij voorbaat 0,5 fte extra aan boa ingezet. Dit is nodig om het preventieve toezicht goed vorm te kunnen geven, zonder dat dit ten koste gaat van de andere prioriteiten zoals opgenomen in ons Handhavingsuitvoeringsplan. Daarnaast zal deze extra boa-formatie er ook aan bijdragen dat er minder capaciteit vanuit de politie hoeft te worden ingezet voor het preventieve toezicht. Op dit moment is de inschatting dat het preventieve toezicht na een jaar kan worden afgeschaald en dat we het (informatiegestuurde) toezicht volledig kunnen integreren in de dagelijkse werkzaamheden van de boa’s, zonder dat dit echt ten koste gaat van de andere prioritaire thema’s. Als na een jaar toch blijkt dat het preventieve toezicht niet afgeschaald kan worden of zelf moet worden opgeschaald, wordt kritisch bekeken of we anders moeten prioriteren en of er blijvend extra boaformatie nodig is. Wanneer blijkt dat toezicht en handhaving moeten worden opgeschaald en/of de asielopvang gerelateerde taken te veel ten koste gaan van andere prioriteiten of reguliere taken, gaan we met het COA in gesprek over de mogelijkheden voor een financiële compensatie. Op deze manier kunnen bijvoorbeeld alsnog extra boa’s worden ingehuurd en ingezet.
16 Veiligheidsplan asielopvang Pijnacker
Bijlage I – Handhavingsmatrix Per gebeurtenis of incident wordt in het AZC veiligheidsoverleg bepaald binnen welk kader (tabel 1) het past. In geval van spoed kan het COA bij incidenten op het AZC-terrein ook zelfstandig besluiten een maatregel in te zetten. Op basis van binnen welk kader een incident valt, wordt vervolgens bepaald welke maatregel uit de handhavingsmatrix (tabel 2) wordt genomen en wanneer.
Tabel 1 – Kader Op het AZC Buiten het AZC
Overlastgevend A B
Crimineel C D
Overlastgevend GGZ E F
Tabel 2 – Handhavingsmatrix Categorie
Wie
Omschrijving gedrag Overlastgevend gedrag op AZC terrein
Maatregel
1.
COA
Overlastgevend kleine impact
2.
COA
3.
COA i.s.m. IND
Overlastgevend kleine impact Meerdere malen overlast, grotere impact, geen uitzicht op verblijf
4.
COA
Inhouden financiële verstrekking gedurende bepaalde tijd ( beperkt toepasbaar 12+, volledig toepasbaar 18+) Mondelinge waarschuwing met waarschuwingsbrief Versnelde doorstroom ( versnelde opname in asielprocedure door IND op verzoek COA) Groep uit elkaar halen
5.
COA
6.
COA
7.
COA
8.
COA
9.
COA
10.
COA met instemming van IND of DT&V
A
Spanningen die niet lijken te de-escaleren Afhankelijk van situatie en gesprek met bewoner Wanneer sprake is van strafbaar feit of bedreiging Overtreding van huisregels door illegaal op terrein te verblijven Afhankelijk van de grootte van de impact niet op oplopend tot 3 maanden/ anders dan verhalen schade indien nodig. Wanneer de impact dusdanig is dat tijdelijk verblijf niet mogelijk is. Vaak ihkv veiligheid andere bewoners Wanneer er meerdere incidenten zijn geweest waar de correctiegesprekken niet hebben bijgedragen aan
Melding bij politie i.h.k.v. dossieropbouw Aangifte bij politie Locatieverbod (niet je eigen locatie) Onthouden voorzieningen
Ontzeggen opvang (gedurende bepaalde of onbepaalde tijd) Plaatsen in de EBTL
17 Veiligheidsplan asielopvang Pijnacker
een positieve gedragsverandering Asielzoekers zonder verblijfsvergunning met secundaire psychische problematiek 24 uurs begeleiding minimaal psychiatrisch Wanneer het 1ste lijn gz betreft Onafhankelijk psycholoog benadert asielzoeker om te bepalen wat onderliggend vraagstuk is. Meestal ingezet in hongerof dorststaking of bij suïcide dreiging
11.
COA
12.
COA
13.
COA
14.
COA
Categorie
Wie
Omschrijving gedrag Overlastgevend buiten het AZC terrein
Maatregel
Politie i.s.m. COA
Wanneer sprake is van (herhaaldelijke) overlast.
Bewoner die vervelend is buiten de opvanglocatie kan door politie of de boa worden bekeurd. Het COA wordt hierover geïnformeerd.
B 1.
Gemeente
Plaatsen in Veltzicht (vrijwillig of met een IBS / Rm) Plaatsen in IBO Inschakelen zorginstellingen Betrekken keten-breed calamiteitenteam
Bestuurlijke maatregel: gebiedsverbod Prioritering procedure (ook verzoeken om versnelde behandeling beroep) Inhoudelijk afdoen Dublin Melding doen bij politie (in het kader van dossieropbouw) Aangifte doen bij politie (eventueel o.v.v. veilig publieke taak) Opleggen vrijheidsbeperking
2.
IND
Bij herhaaldelijk overlastgevend gedrag
Categorie
Wie
Omschrijving gedrag Crimineel op het AZC terrein
Maatregel
1.
AVIM
Op basis van persoon en casus nader te bepalen
2.
Politie
Op basis van persoon en casus nader te bepalen
Toepassen toezichtmaatregelen (54 en 55 Vw,: meldplicht en vordering) Opleggen vrijheidsbeperkende maatregel (56 Vw: gebiedsgebod) Opleggen vrijheidsontnemende maatregel (59 Vw: IBS) Toepassen strafbepaling (108 Vw)
C
3.
Categorie
Op basis van persoon en casus nader te bepalen. Nb. Met persoon wordt gekeken naar leeftijd, gezinssamenstelling, GZZ problematiek of niet.
Wie
Omschrijving gedrag Crimineel buiten het AZC terrein
Maatregel
Politie
Overtreding openbare orde en veiligheid
Basis politiezorg – openbare orde en Veiligheidsmaatregelen. Strafrechtelijk onderzoek doen
D 1.
18 Veiligheidsplan asielopvang Pijnacker
2.
OM
3.
OM
4.
OM
5.
OM
6.
OM
Categorie
Wie
Omschrijving gedrag GGZ problematiek op het AZC terrein
Maatregel
Gezondheidszorg/ psycholoog Crisisdienst/ Politie
multiproblematiek o.b.v. diagnose psycholoog Onderliggende ggz problematiek welke meer begeleiding vraagt dan azc kan geven. Moet met instemming van intaker IBO altijd bij twijfel geestelijke gezondheid en eventueel medische vraagstukken. Kan alleen wanneer veiligheid voor anderen in het gedrang komt zonder toestemming van bewoner advies aan medewerkers en zorgverleners.
Plaatsen in Veltzicht (vrijwillig of met een IBS / RM) Plaatsen in IBO
Wie
Omschrijving gedrag GGZ problematiek buiten het AZC terrein
Maatregel
Politie eventueel met crisisdienst
Wanneer gedrag dusdanig verontrustend is
Overdracht aan opvang verwarde personen
E 1. 2.
3.
4.
Categorie
F 1.
O.b.v. casus en rechter besloten Indien procedure voor overdracht land van herkomst snel kan worden afgerond O.b.v. casus en rechter besloten
(nav aangifte, melding en/of heterdaad). (Extra) inzet wijkagent/surveillance Toepassen snelrecht
O.b.v. casus en rechter besloten O.b.v. casus en rechter besloten
(langer) Ophouden na strafrechtelijke aanhouding (wanneer zicht op vreemdelingenbewaring) Gebruikelijke strafrechtelijke middelen (inclusief contactverbod) Maatregel Inrichting stelselmatige daders Opleggen van taakstraffen
Inschakelen zorginstellingen
Betrekken ketenbreed calamiteitenteam
19 Veiligheidsplan asielopvang Pijnacker