Bijlage 1 - Technisch beheerplan civiele kunstwerken 2023-2026

Technisch Beheerplan

Civiele kunstwerken 2023-2026

Inhoudsopgave 1.

2.

3.

4.

5.

Inleiding..................................................................................................................................... 1 1.1.

Aanleiding ........................................................................................................................ 1

1.2.

Doel beheerplan civiele kunstwerken ............................................................................. 1

1.3.

Leeswijzer ........................................................................................................................ 1

Huidige situatie ......................................................................................................................... 2 2.1.

Beschrijving huidig areaal ................................................................................................ 2

2.2.

Areaalveranderingen ....................................................................................................... 4

2.3.

Beheerovereenkomsten derden ..................................................................................... 4

2.4.

Terugblik voorgaande beheerplan .................................................................................. 5

Wettelijke kaders en beleid ...................................................................................................... 6 3.1.

Landelijke wet- en regelgeving ........................................................................................ 6

3.2.

Gemeentelijke kaders ...................................................................................................... 7

Beheervisie ................................................................................................................................ 9 4.1.

Beheerthema’s ................................................................................................................ 9

4.2.

Omschrijving kwaliteitsniveaus ..................................................................................... 11

Onderhoudsbehoefte en kosten ............................................................................................. 12 5.1.

Toelichting onderhoudstypen ....................................................................................... 12

5.2.

Beheer- en onderhoudskosten 2023 -2026 ................................................................... 12

5.3.

Vervangingskosten 2023-2026 ...................................................................................... 13

5.4.

Risico’s ........................................................................................................................... 14

Bijlage 1 Overzicht kunstwerken ..................................................................................................... 15

2

1. Inleiding 1.1. Aanleiding Om op een gestructureerde, effectieve wijze het beheer en onderhoud de komende jaren vorm te geven, is het noodzakelijk om een nieuw beheerplan op te stellen. Dit wordt ook voorgeschreven door het Besluit begrotingen en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Het BBV bepaalt dat er voor de kapitaalgoederen (waaronder dus de civiele kunstwerken) een beleidskader wordt opgesteld inclusief de daaruit voortvloeiende financiële consequenties. Het voorliggende beheerplan bevat dit beleidskader en de financiële consequenties. De basis van dit beheerplan wordt gevormd door wet- en regelgeving die geldt voor civiele kunstwerken en de in 2021 uitgevoerde inspectie door ingenieursbureau Westenberg. 1.2. Doel beheerplan civiele kunstwerken Het doel van dit beheerplan is het inzichtelijk maken van de gewenste kwaliteit van de kunstwerken in de openbare ruimte en de daarvoor benodigde maatregelen en financiële middelen. Om dit doel te bereiken moet het beheerplan aan de volgende punten voldoen: 1. Het beheerplan geeft het kwaliteitskader weer dat dient als onderbouwing van de wijze van beheer en onderhoud + benodigde vervangingsinvesteringen; 2. Het beheerplan moet een heldere financiële onderbouwing bieden van het beheer en onderhoud + benodigde vervangingsinvesteringen van de civiele kunstwerken in PijnackerNootdorp; 3.

Het beheerplan is een beleidsmatig kader voor aansturing van het beheer en onderhoud + benodigde vervangingsinvesteringen van de civiele kunstwerken in de gemeente PijnackerNootdorp. 1.3. Leeswijzer Hoofdstuk 2 beschrijft het huidige areaal, de kwaliteit en hoe deze zich verhoudt tot de doelstellingen uit vorig beheerplan. In hoofdstuk 3 wordt ingegaan op de landelijke wet- en regelgeving en het gemeentelijke beleid in relatie tot kunstwerken. In hoofdstuk 4 wordt de beheervisie en de daaruit vloeiende kwaliteitsniveaus toegelicht. Hoofdstuk 5 bevat een toelichting op het noodzakelijke onderhoud en de daarbij benodigde kosten. Hoofdstuk 6 behandelt de financiën, risico’s en aanbevelingen.

1

2. Huidige situatie 2.1. Beschrijving huidig areaal Het huidige areaal (stand inspectie 2021) aan kunstwerken dat de gemeente Pijnacker-Nootdorp in beheer heeft omvat 354 kunstwerken. In bijlage 1 is de complete lijst van het areaal opgenomen. Locatie Van de 352 kunstwerken bevinden zich er 170 in Pijnacker, 142 in Nootdorp en 40 in Delfgauw, zie ook onderstaande figuur. 200 172

180 160

140

140 120 100 80 60

42

40 20 0 Delfgauw

Nootdorp

Pijnacker

Figuur 2-1: Locatie kunstwerken

Vervangingen In Figuur 2-2 is weergegeven hoeveel kunstwerken er in welke periode vervangen moeten worden. Dit betreft een schatting op basis van de theoretische levensduur van kunstwerken en de inzichten vanuit de inspectie. Deze levensduur is dus een indicatie van de periode waarbinnen een kunstwerk constructief gezien vervangen zou moeten worden.

Vervangingsperiode kunstwerken 160

147

140 120 100 80 60 40 20

39

34 9

17

31 17

12

11

10

21

0

Figuur 2-2: Overzicht vervangingsperiode

In bovenstaande figuur is te zien dat de grootste opgave aan vervangingen nog ver voor ons liggen. Reden hiervoor is het feit dat een groot deel van het areaal relatief nieuw is. Voor de komende 4 jaar staan er 39 kunstwerken gepland om vervangen te worden. Dit betreffen 29 steigers en 10 bruggen. Het totaal aan te vervangen objecten ligt lager dan het aantal van 356. De reden hiervoor 2

is dat niet alle objecten in eigendom zijn van de gemeente. De gemeente is daarom ook niet verantwoordelijk voor het vervangen ervan, zie ook §2.3. Object VervangingsObject naam Kunstwerktype Materiaal nr. periode D10 D12 D18 D29 D30 Diverse N14

Betonnen brug Rijksstraatweg Betonnen brug Noordeindseweg Betonnen brug Zuideindseweg Steiger Schellingstraat Steiger Padmoes 26 steigers in Nootdorp Houten brug Wagenmaker

N40 N57 N81 P29 P30 P55

Houten brug Hazepad *i Houten brug Kastanjelaan *i Steiger Ridderspoor Betonnen brug Reesloot *i Houten brug Monnikenweg Betonnen brug Keulseweg

Vaste brug Vaste brug

2023 - 2026 2023 - 2026 2023 - 2026 2023 - 2026 2023 - 2026 2023 - 2026 2023 - 2026

Vaste brug Steiger Steiger Steigers Vaste brug Vaste brug

Beton Beton Beton Hout Hout Hout Hout Hout

2023 - 2026 2023 - 2026 2023 - 2026 2023 - 2026 2023 - 2026 2023 - 2026

Vaste brug Hout Steiger Hout Vaste brug Beton Vaste brug Hout Vaste brug Beton P79 Betonnen brug Nieuwkoopseweg Vaste brug 2023 - 2026 Beton *i betreft al gedekte investering. Bruggen N40, N57 en P29 zijn al apart als investering gedekt en financieel niet meer meegenomen in de vervangingskosten voor bruggen.

€ 25.831.475

Het vervangen van kunstwerken heeft invloed op de investeringen die de komende jaren gedaan moeten worden. In onderstaande figuur staat een overzicht van de vervangingskosten die er de komende jaren aan komen gebaseerd op de geschatte restlevensduur. Het betreft dus een schatting die uiteraard nog kan veranderen. In hoofdstuk 5 wordt nader ingegaan op de benodigde vervangingskosten.

Vervangingskosten € 30.000.000 € 25.000.000

€ 3.676.250

€ 1.196.250

€ 1.111.000

€ 592.850

€ 2.045.000

€ 2.028.766

€ 1.807.250

€ 5.000.000

€ 498.925

€ 10.000.000

€ 1.522.825

€ 15.000.000

€ 2.897.850

€ 20.000.000

€-

Huidige staat areaal In 2021 is het complete areaal voor het laatst visueel geïnspecteerd. Tijdens deze inspecties is de onderhoudstoestand van alle kunstwerken in het areaal vastgelegd. Dit is gedaan op de volgende drie aspecten: - Veiligheid: Het object moet veilig zijn voor de gebruikers. Dit gaat bijvoorbeeld om scherpe delen waaraan gebruikers zich kunnen verwonden maar ook de constructieve veiligheid, gebruiksveiligheid en sociale veiligheid. - Functioneren: Het object dient altijd in staat te zijn om zijn functie te vervullen. Dus afhandelen van verkeer (brug) of waterstromen (duiker). - Aanzien: Dit betreft de beeldkwaliteit van het object. Hoe ziet het object eruit. 3

In onderstaand overzicht zijn de inspectieresultaten per aspect weergegeven.

Huidige status kunstwerken 151 132 111

130

128

119 87

74

69

25

Geen

Beperkt veiligheid

Verhoogd functioneren

20

22

Hoog

aanzien

In de figuur is te zien dat de helft van het areaal (176 van de 356 kunstwerken) een verhoogd of hoog schadebeeld heeft als het gaat om veiligheid. De verhoogde score op veiligheid wordt verklaard doordat er zowel op constructieve, - sociale, - en gebruiksveiligheid wordt geïnspecteerd. Hierbij scoren afwijkingen in stroefheid, leuningen maar bijvoorbeeld ook kleine gaten op een verhoogd schadebeeld ten aanzien van veiligheid. Dit geldt ongeveer ook voor het aspect functioneren. Alle geconstateerde schades voor de aspecten veiligheid en functioneren zijn opgenomen in de opgenomen onderhouds- en vervangingskosten Voor het aspect aanzien wordt alleen het direct noodzakelijke onderhoud uitgevoerd. De staat van de objecten heeft dan ook invloed op het onderhoud dat de komende jaren uitgevoerd moet worden en het daarmee samenhangende onderhoudsbudget. Meer hierover in hoofdstuk 5. Huidige waarde van het areaal Om de verhouding en verdeling te bekijken van de middelen die besteed moeten worden aan beheer en onderhoud van civiele kunstwerken is het van belang te kijken naar wat de civiele kunstwerken waard zijn. Om dit te bepalen wordt er gekeken naar de vervangingswaarde. De vervangingswaarde is de investering die de gemeente Pijnacker-Nootdorp zou moeten plegen om alle civiele kunstwerken opnieuw te bouwen. De vervangingswaarde is gebaseerd op de vervangingskosten per kunstwerk.

Kijkend naar de vervangingswaarde van het areaal dan vertegenwoordigt het totale areaal een waarde van ruim 43 miljoen. 2.2. Areaalveranderingen Areaalveranderingen zijn het gevolg van nieuwbouw, sloop of overdracht. Tijdens de looptijd van dit beheerplan vindt er naar verwachting een areaaluitbreiding plaats van 22 kunstwerken. Deze worden in het volgende beheerplan opgenomen en behoeven in deze periode nagenoeg geen onderhoud. 2.3. Beheerovereenkomsten derden Voor verschillende objecten heeft de gemeente beheerovereenkomsten gesloten met derden. Dit betreffen de volgende kunstwerken • De IJsmeestertunnel (D33) is in gezamenlijk eigendom met de gemeente Delft. • Fietstunnel ’s-Gravenweg (N130), Viaduct Hofweg (P32) en Betonnen brug Hofpleintunnel (N13): deze drie kunstwerken zijn in eigendom van ProRail. Dit betekent dat de kosten voor eventuele vervanging en de kosten voor constructieve schades voor kosten van ProRail zijn. Het dagelijks onderhoud is voor kosten van de gemeente.

4

• Onder de N470 liggen zes fietstunnels namelijk Fietstunnel Kerkmeesterstraat (D01), Betonnen brug Fietspad N470 (P127), viaduct N470 (P129), Betonnen brug Fietspad N470 (P133), Fietstunnel Overgauwseweg (P90), viaduct N470 (P91). Deze zes fietstunnels zijn in eigendom van de provincie Zuid-Holland. Dit betekent dat eventuele vervanging en constructieve schades voor kosten van de provincie zijn. Het dagelijkse onderhoud is voor kosten van de gemeente. • De energie Wall N470 is voor 10 jaar in beheer bij de BAM en komt na 2028 volledig in beheer bij de gemeente. 2.4. Terugblik voorgaande beheerplan Er zijn 14 objecten vervangen of verwijderd in de voorgaande beheerplanperiode. Dit betreffen: Object nr.

Object naam

Kunstwerktype

Jaar

D16 D17

Verkeersbrug Verkeersbrug Steiger

2019 2020

D31 N39 P44 P50 P63 P64

Betonnen brug Zuideindseweg Betonnen brug Zuideindseweg Houten steiger Hollandsche Tuyn (verwijderd) Houten brug Kroosvaren Betonnen brug Nieuwkoopseweg Betonnen brug Wilgenweg Houten brug Het Baken (verwijderd) Houten brug Het Baken

P66 P71 P82 P83 P87 P88

Houten brug Bergse Maas Houten brug Eem Houten brug Oosterdiep Houten brug Prinsenhof Houten brug Regge Houten brug Veilingstraat

P89

Houten brug Zuiderstraat

Fiets-voetbrug Verkeersbrug Verkeersbrug Voetgangersbrug Fiets-voetbrug Fiets-voetbrug Fiets-voetbrug Fiets-voetbrug Fiets-voetbrug Fiets-voetbrug Fiets-voetbrug Fiets-voetbrug

2020 2019 2018 2018 2019 2019 2019 2019 2019 2019 2019 2019 2019

De gemiddelde kwaliteit is toegenomen door de bouw van civiele kunstwerken met een onderhoudsarm karakter. Dit zien wij ook terug in de recente inspectieresultaten. De beheerdata uit de voorgaande beheerplanperiode wordt digitaal bijgehouden inclusief volledig digitale opleverdossiers. Hiermee hebben wij beter inzicht gekregen in het beheerareaal.

Figuur 2-3: brug Het Baken (P64)

5

3. Wettelijke kaders en beleid De landelijke wet- en regelgeving maar ook gemeentebeleid vormen het kader waarbinnen het beheer van de kunstwerken moet worden uitgevoerd. In dit hoofdstuk zijn de belangrijkste landelijke wet- en regelgeving en het gemeentelijke beleid opgenomen die op dit moment gelden. 3.1. Landelijke wet- en regelgeving Burgerlijk Wetboek (boek 6, artikelen 162 en 174) Vanuit de landelijk geldende wetgeving, vastgelegd in het Burgerlijk Wetboek, zijn er meerdere artikelen die ingaan op de veiligheid en de zorgplicht. Vanuit deze wetgeving heeft de gemeente vanuit haar rol als eigenaar de wettelijke plicht zorg te dragen voor een aantoonbaar veilige situatie van in dit geval de in haar beheer zijnde civiele kunstwerken. De burger kan de gemeente als eigenaar van een kunstwerk, bij geleden schade aansprakelijk stellen op grond van de artikelen 162 en 174 van boek 6 van het Burgerlijk Wetboek. Aansprakelijkheid treedt in, onafhankelijk van de vraag of • De beheerder het gebrek kende. • De beheerder het gebrek behoorde te kennen. • De beheerder een verwijt is te maken ten aanzien van het gebrek. Woningwet (artikel 1a en 1b) Het is de verantwoordelijkheid van de eigenaar dat een bouwwerk (kunstwerk) voldoet aan de van toepassing zijnde technische voorschriften. Als bouwwerken niet voldoen, is dat een onrechtmatige daad.

Hieruit is te concluderen dat een bouwwerk niet ‘ongemerkt’ niet mag voldoen aan de technische van toepassing zijnde voorschriften. Dit houdt in dat er proactief getoetst moeten worden of de bouwwerken (kunstwerken) voldoen aan deze voorschriften. Bouwbesluit 2012 (vallend onder de Woningwet) Naast het feit dat de Woningwet voorschrijft dat een bouwwerk niet ‘ongemerkt’ niet mag voldoen aan de technische van toepassing zijnde voorschriften, zijn in het Bouwbesluit nog zes andere redenen opgenomen om kunstwerken constructief te toetsen, te weten: 1. Er zijn reparaties nodig in het kader van de veiligheid. 2. Er vinden veranderingen, vergrotingen of renovaties plaats. 3. Het einde van de technische levensduur is bereikt. 4. Het vermoeden bestaat dat er onvoldoende sterkte in de bouwconstructie is. 5. Er is een verandering in het gebruik, belastingen en omgeving. 6. Er vindt een routinematige beoordeling plaats. Wegenwet (artikel 16) Conform de Wegenwet moet de gemeente zorgen dat alle wegen die zich op haar grondgebied bevinden en die zij ook moet beheren, in goede staat verkeren. Dit geldt dus ook voor alle kunstwerken die onderdeel uit maken van deze wegen. Er wordt in dit artikel in tegenstelling tot het Burgerlijk Wetboek niet gesproken over aansprakelijk maar er wordt alleen een beroep gedaan om, in dit geval, de kunstwerken op een goede wijze in stand te houden.

Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) Om het toezicht op gemeenten doelmatig te kunnen uitvoeren, is een reglement opgesteld om begrotingen en dergelijke uniform op te stellen. Dit reglement heet Besluit begroting en verantwoording gemeenten en provincies (BBV). In dit besluit is onder andere opgenomen dat het opstellen van een beleidskader noodzakelijk is, zie hoofdstuk 1. Daarnaast zijn in het BBV ook definities beschreven rond het begroten en onderverdelen van onderhoud aan kapitaalgoederen. Kunstwerken worden hierin niet expliciet benoemd maar vallen wel onder deze kapitaalgoederen. Vanuit het BBV wordt de volgende indeling gemaakt:

6

1. Onderhoudskosten zijn lasten voor de instandhouding die in de jaarrekening (exploitatierekening) worden opgenomen. Onderhoudskosten zijn onderverdeeld in: a. Klein onderhoud: Dit betreft dagelijkse niet voorziene reparaties of jaarlijks terugkerende onderhoudslasten (o.a. preventieve maatregelen en onderhoudscontracten) die nodig zijn om het civiele kunstwerk in functionele en veilige staat te houden conform het vastgestelde kwaliteitsniveau (zie hoofdstuk 4). (tegen een van tevoren door de raad vastgesteld kwaliteitsniveau). b. Groot onderhoud: Dit gaat om het uitvoeren van onderhoud als het gevolg van slijtage na een langere periode van gebruik. Dit type onderhoud wordt van te voren gepland en is vaak meer ingrijpender van aard. 2. Vervangingsinvesteringen, waaronder ook integrale vervangingen: deze worden geactiveerd en in de balans opgenomen. De kapitaallasten lopen via de exploitatierekening. Erfgoedwet: De gemeente Pijnacker-Nootdorp heeft geen civiele kunstwerken in beheer die een Rijksmonument zijn. De Erfgoedwet heeft dus ook geen invloed op het beheren en onderhouden van de civiele kunstwerken in Pijnacker-Nootdorp. De Erfgoedwet maakt het ook mogelijk dat een gemeenteraad een erfgoedverordening kan vaststellen. Deze verordening ziet toe op het beheer en behoud van het cultureel erfgoed gelegen binnen de gemeente.

Het college van B&W houdt een gemeentelijk erfgoedregister bij van het aangewezen cultureel erfgoed. Hierin staan geen civiele kunstwerken vermeld. Keur Waterschap Delfland: Waterschappen hebben op basis van artikel 59 lid 1 en artikel 78 lid 1 Waterschapswet een verordende bevoegdheid. De beheerverordening van waterschappen wordt ook wel Keur genoemd. Deze bevoegdheid is beperkt tot de specifiek opgedragen taak. In de Keur staan de regels (met name geboden en verboden) die een waterschap hanteert bij de bescherming van onder andere waterkeringen, watergangen en bijbehorende kunstwerken. Deze regels voorkomen dat dijken en oevers beschadigen. Ook zijn er regels voor het onderhoud van sloten, beken, rivieren en andere waterlopen om de waterafvoer in dit oppervlaktewater te waarborgen. Kunstwerken moeten conform de Keur aan bepaalde richtlijnen voldoen. Dit moet aantoonbaar zijn. De gemeente dient zich aan deze regels te houden. In de gemeente Pijnacker-Nootdorp geldt de Keur Hoogheemraadschap Delfland. Normen en richtlijnen: Rondom het bouwen en instant houden van civiele kunstwerken zijn veel normen en aanbevelingen van toepassing. Deze willen we hier niet allemaal specifiek benoemen. Eén aanbeveling benoemen we hier wel aangezien deze bepaalt hoe de inspecties vormgegeven dienen te worden.

Inspecties en advisering zijn van groot belang voor beheer en onderhoud van civiele kunstwerken. Een systematische werkwijze is belangrijk, zeker als er veel kunstwerken moeten worden onderhouden. Deze systematische werkwijze staan beschreven in de CUR-aanbeveling 117 (CUR-117). 3.2. Gemeentelijke kaders Raakvlak met andere beheerplannen: Wegen: Wegdek over civiele kunstwerken heen valt onder het beheerplan wegen. Uitzondering hierop zijn de slijtlagen op stalen brugdekken en (rubberen)voegen. Deze vallen wel onder dit beheerplan. Openbare verlichting: openbare verlichting op kunstwerken valt onder het beheerplan openbare verlichting. Bij het onderhoud aan civiele kunstwerken wordt altijd gekeken in hoeverre het mogelijk is om werk met werk te realiseren door ook onderhoud aan de wegen of verlichting uit te voeren. Gemeentelijke beleidsplannen: Een aantal gemeentelijke beleidsplannen heeft invloed op beheren en onderhouden van civiele kunstwerken. Het betreft hier onder meer, Natuurlijk Pijnacker-Nootdorp, Programma Water en Klimaat 2021-2024, Lintenvisie Pijnacker-Nootdorp, de Omgevingsvisie en -Wet, Gelukkig op de fiets 2021-2030 en het Leefbaarheidsonderzoek 2021. 7

Duurzaamheid en civiele kunstwerken: De gemeente wil duurzaam omgaan met kapitaalsgoederen en grondstoffen, bouwmaterialen en arbeid. Het is van het grootste belang om de "juiste maatregel op het juiste moment” uit te voeren. Hiermee wordt verspilling voorkomen en gaan we zuinig om met de grondstoffen. Meer specifiek ten aanzien van de duurzaamheid gelden de volgende richtlijnen: 1. Bij aanleg en onderhoud moet altijd gerekend worden met de totale kosten voor de levensduur (LCC-benadering). Levensduur verlengende maatregelen zijn hier altijd onderdeel van. Het langer in stand houden van kunstwerken is namelijk nog altijd de meest materiaal zuinigste manier van werken. 2. Materiaal dat vrijkomt bij het vervangen van kunstwerken wordt zoveel als mogelijk opnieuw gebruikt bij het nieuwe kunstwerk of ergens anders. Dit levert voordelen op in transportbewegingen en grondstoffen. Communicatie en beheer en onderhoud civiele kunstwerken: De gemeente communiceert met inwoners en bedrijven over werken aan de weg en zoekt naar een optimale manier om alle belanghebbenden te informeren over geplande en incidentele werkzaamheden aan de weg. Zeker bij grote langdurige projecten of bij werkzaamheden die de verkeersstromen hinderen, wil de gemeente het verkeer en de doorstroom tijdens het werken aan de weg zo min mogelijk hinderen.

Uiteraard doet de gemeente er ook alles aan om verkeersgebruikers en omwonenden goed en tijdig op verschillende manieren te informeren. Denk hierbij aan informatieavonden, bewonersbrieven, enquêtes, sociale media (Twitter, Facebook), spreekuur en digitale nieuwsbrieven.

8

4. Beheervisie 4.1. Beheerthema’s Voor het beheer en onderhoud is een visie ontwikkeld. Deze visie is in lijn met de geldende wetgeving en de door de gemeente Pijnacker-Nootdorp gehanteerde beleidskaders. Deze visie is verankerd in de volgende thema’s: • Doelmatigheid • Duurzaamheid • Veiligheid • Leefbaarheid en aantrekkelijkheid In onderstaande paragrafen zijn deze thema’s verder uitgewerkt. Doelmatigheid: Met doelmatig beheer en onderhoud van kunstwerken wordt bedoeld dat de middelen die de gemeente Pijnacker-Nootdorp besteedt aan het beheer en onderhoud zodanig besteed worden dat: • Onnodig en/of dubbel onderhoudswerk wordt voorkomen; • Onderhoud aan kunstwerken die in de nabije toekomst worden vernieuwd niet onnodig wordt uitgevoerd; • Geen onnodig verlies optreedt van de functie waarvoor het kunstwerk is bedoeld. Dit om zo te voorkomen dat er kapitaalverlies optreedt. Duurzaamheid Duurzaamheid is bij beheer en onderhoud van kunstwerken te bereiken door de wijze waarop invulling wordt gegeven aan het uitvoeren van renovatie en vervangingsprojecten en door bewaking van de kwaliteit en het tijdig uitvoeren van onderhoud. Bij het uitvoeren van grootschalige renovatie en vervangingen van kunstwerken of delen ervan wordt gestreefd naar duurzame oplossingen.

Duurzame oplossingen worden bereikt door een goed, doordacht ontwerp met toepassing van duurzame materialen en aandacht voor flora en fauna. Hierbij is er aandacht voor het toepassen van flora en fauna passages en om zo veel als mogelijk circulair te bouwen. Dit samen zal resulteren in een lange levensduur met lage onderhoudskosten (LCC-benadering). Om te komen tot duurzame oplossingen is het essentieel dat de beheerder in een vroegtijdig stadium wordt betrokken bij renovatie en vervangingsprojecten. Bij het bewaken van de kwaliteit wordt gekozen voor een strakke beheersystematiek. Inspecties op frequente basis vormen de ruggengraat van deze beheersystematiek. Door het frequent uitvoeren van inspecties worden schades of degradatie tijdig onderkend. Op deze wijze is de afdeling beheer en onderhoud in staat om tijdig te handelen om zo hoge vervangings- of herstelkosten te voorkomen. Bovenstaande aanpak sluit aan bij het duurzaamheidsbeleid zoals de gemeente PijnackerNootdorp dat heeft vastgesteld in haar Omgevingsvisie1.

Figuur 4-1: Betonnen brug Nieuwkoopseweg (P44)

1

9

Omgevingsvisie Pijnacker-Nootdorp 2050, Verbonden met elkaar, November 2021.

Veiligheid Veiligheid wordt in dit beheerplan onderverdeeld in drie soorten veiligheid namelijk sociale veiligheid, gebruiksveiligheid en constructieve veiligheid. Sociale veiligheid: Met sociale veiligheid wordt in het geval van kunstwerken bedoeld dat mensen zich in de nabijheid van deze kunstwerken of bij het gebruik van deze kunstwerken prettig en veilig (blijven) voelen. Een goed voorbeeld is een fietstunnel die er verloederd uitziet door bijvoorbeeld graffiti en straatvuil. Hierdoor ontstaat een gevoel van onveiligheid. Om de sociale veiligheid te garanderen, wordt er in de gemeente Pijnacker-Nootdorp ingezet om verloedering van het uiterlijke aanzien van civiele kunstwerken te voorkomen. Gebruiksveiligheid: Met gebruiksveiligheid wordt bedoeld dat mensen bij het normaal gebruik ervan geen lichamelijk letsel of materiele schade mogen oplopen. Concreet gaat het er dan onder andere om dat: • de stroefheid van alle brugdekken voldoende moet zijn; • het loopvlak geen gaten mag vertonen; • leuningen niet mogen ontbreken; • er geen scherpe uitstekende delen aan kunstwerken mogen zitten die mensen mogelijk kunnen verwonden. Dit is ook wettelijk voorgeschreven en valt onder de wettelijke zorgplicht (zie H3.1) van de beheerder van de civiele kunstwerken.

Om de gebruikers van de kunstwerken een veilig gebruik te garanderen, streeft de gemeente Pijnacker-Nootdorp dan ook naar een hoog niveau van gebruiksveiligheid. Constructieve veiligheid: Met de constructieve veiligheid van een kunstwerk wordt bedoeld in hoeverre de hoofddraagconstructie nog voldoende sterk is om de belasting te kunnen dragen die volgens de norm wordt uitgeoefend op dit kunstwerk. De draagkracht van de hoofddraagconstructie moet zodanig zijn dat het kunstwerk zijn functie veilig kan vervullen. De constructieve veiligheid valt, zoals is aangegeven in H3.1, onder de wettelijke zorgplicht van de beheerder van de kunstwerken. Concreet betekent dit dat de gemeente als eigenaar van de kunstwerken zorg moet dragen voor een veilige situatie. De toegenomen aandacht voor de wetgeving leidt ertoe dat de gemeente een extra inspanning moet leveren om deze constructieve veiligheid aan te tonen volgens de nu geldende normen en richtlijnen. De reden waarom deze aantoonbaarheid nu niet volledig is, is samen te vatten in onderstaande drie punten: • Kunstwerken zijn ontworpen en gebouwd volgens de destijds van kracht zijnde normen en richtlijnen. Deze normen en richtlijnen zijn in de loop van de jaren veranderd. Kunstwerken moeten voldoen aan de huidige normen en richtlijnen.

• De belasting op een kunstwerk is vaak hoger dan waar het oorspronkelijk voor is gemaakt door meer en/of zwaarder verkeer of wijziging in functie. • De oorspronkelijke draagkracht van een kunstwerk kan zijn afgenomen door degradatiemechanismen. Om te voldoen aan de wettelijke zorgplicht streeft de gemeente Pijnacker-Nootdorp ernaar om de komende jaren de constructieve veiligheid van haar kunstwerken goed in beeld te houden. Met als doel het borgen van de constructieve veiligheid van alle kunstwerken in het areaal. Leefbaarheid en aantrekkelijkheid "We koesteren onze karakteristieke en gewaardeerde woonomgeving. In Pijnacker-Nootdorp woon je, anders dan in de ons omringende steden, in een dorpse en landelijke sfeer. De woonomgeving wordt gevormd door een combinatie van bijzondere kenmerken. Het gaat niet alleen om ruime woningen, maar ook om goede voorzieningen, bereikbaarheid, het groen in en om de kernen, de hechte gemeenschap en de sociale en fysieke veiligheid. Juist de combinatie maakt Pijnacker10

Nootdorp een unieke plek om te wonen in de Randstad. 2” De civiele kunstwerken zijn ook een wezenlijk onderdeel van dit ‘fysieke potentieel’, zeker als het gaat om karakteristieke en beeldbepalende kunstwerken. Deze kunstwerken moeten dan ook een uitstraling hebben die past bij de visie van de gemeente om te streven naar een goed en evenwichtig leefklimaat. 4.2. Omschrijving kwaliteitsniveaus De in de voorgaande paragraaf omschreven beheervisie wordt in deze paragraaf vertaald naar verschillende kwaliteitsniveaus waaraan de kunstwerken moeten voldoen. Er worden vijf kwaliteitsniveaus onderscheiden te weten: - Zeer goed Het kunstwerk is in zeer goede conditie, heeft geen zichtbare schades en geen beginnende veroudering. Qua aanzien is het kunstwerk nagenoeg ongeschonden. Het kunstwerk is als nieuw te beschouwen en bevindt zich technisch en qua aanzien in uitstekende staat. Bij dit niveau wordt geen enkele concessie gedaan in het onderhoud. - Goed Het kunstwerk heeft incidenteel beginnende schades en beginnende veroudering. Zo worden bijvoorbeeld zeer lichte schades en een lichte achteruitgang geaccepteerd, waardoor het kunstwerk een minder aantrekkelijk uiterlijk kan hebben. Doordat het om beginnende veroudering of schades gaat, zijn deze eenvoudig te verhelpen.

Kortom, het kunstwerk bevindt zich technisch gezien in uitstekende staat en qua aanzien is het totaalbeeld nog steeds verzorgd. Bij dit niveau worden er wel enkele concessies gedaan in het onderhoud en dan vooral op het vlak van aanzien. - Basis Het kunstwerk heeft zichtbare schades en plaatselijk ook zichtbare veroudering. De schades aan het kunstwerk kunnen leiden tot meer schades. Zaken als aanslag en vuil worden geaccepteerd. Kortom, dit is het minimale onderhoudsniveau die het veilig gebruik en de constructieve veiligheid van dit kunstwerk garandeert maar qua aanzien minder aantrekkelijk is. Bij dit niveau wordt het kunstwerk alleen onderhouden om de technische, functionele en economische levensduur van een kunstwerk niet in het geding te laten komen. - Matig Het kunstwerk heeft veel schades waardoor sommige onderdelen van het kunstwerk niet meer in staat zijn hun functie te vervullen. Daarnaast kunnen de schades aan het kunstwerk leiden tot meer of andere schades en geven de schades het kunstwerk een onaantrekkelijk uiterlijk. Het herstel van deze schades is tijdrovend en brengt behoorlijke kosten met zich mee. Het gevolg van dit onderhoudsniveau is dat het kunstwerk met voldoende tussentijdse controles voldoende veilig is, maar dat dit wel een negatief effect heeft op de levensduur van het kunstwerk.

Bij dit niveau wordt het kunstwerk alleen onderhouden om te garanderen dat het kunstwerk veilig gebruikt kan worden. - Slecht/Zeer slecht Het kunstwerk is in slechte tot zeer slechte conditie en is onderhevig aan onomkeerbare veroudering. Door de vele zichtbaar aanwezige schades zal het kunstwerk een zeer onaantrekkelijk uiterlijk hebben. De schades en de staat van het kunstwerk kunnen zodanig zijn dat dit tot onveilige situaties kan leiden. Het herstellen van schades is tijdrovend en brengt hoge kosten met zich. In sommige gevallen zal het doelmatiger zijn om een kunstwerk in zijn geheel te vervangen. De gemeente Pijnacker-Nootdorp beheert haar civiele kunstwerken op kwaliteitsniveau Basis.

2

Omgevingsvisie Pijnacker-Nootdorp 2050, Verbonden met elkaar, November 2021.

11

5. Onderhoudsbehoefte en kosten 5.1. Toelichting onderhoudstypen Conform het BBV (zie H3.1) zijn er verschillende type onderhoud te onderscheiden namelijk: Klein onderhoud (vast en correctief) Hier valt correctief onderhoud onder en vast onderhoud. Onder correctief onderhoud wordt voornamelijk het dagelijkse (kleine) onderhoud verstaan waarmee kleine schades worden hersteld. Voor de kunstwerken betekent dit concreet: Het uitvoeren van kleine (correctieve) reparatiewerkzaamheden zoals: • losse onderdelen vastzetten / vervangen; • bestrating plaatselijk herstellen / ophalen; • gebreken aan talud herstellen. Onder vast onderhoud wordt verstaan onderhoud wat op zeer regelmatige basis wordt uitgevoerd om het areaal of object in stand te houden. Voorbeelden hiervan zijn: • schoonmaken/reinigen • bijwerken schades aan conservering (verflaag) Groot onderhoud / Variabel onderhoud Variabel onderhoud is onderhoud waarbij gedeelten van het areaal of object gereconstrueerd of vervangen worden. Het gaat dan bijvoorbeeld om: • het vervangen van slijtlagen • dekplanken en leuningen vervangen • herstel voegen metselwerk Vervanging & renovatie Dit betreft het compleet vervangen of renoveren van civiele kunstwerken. Informatievoorziening Om het areaal goed te kunnen onderhouden is het van belang om goed inzicht te hebben in de status van het areaal.

Onder deze categorie vallen maatregelen als: • inspecties • nadere onderzoeken • bijhouden beheersysteem 5.2. Beheer- en onderhoudskosten 2023 -2026 Op basis van de uitgevoerde inspectie in 2021 zijn de beheer- en onderhoudskosten voor de komende 4 jaar bepaald. Daarnaast is er een doorkijk gemaakt naar de jaren 2027 en 2028. Op basis van het gemiddelde van de periode 2023-2026 wordt verwacht dat er voor 2027 en 2028 € 530.000 benodigd is voor het beheren en onderhouden van de civiele kunstwerken. De kosten voor vervanging & renovatie zijn opgenomen in H5.3. € 800.000 € 700.000 € 700.000

€ 670.000

€ 600.000 € 500.000

€ 530.000

€ 530.000

2027

2028

€ 500.000 € 400.000 € 250.000

€ 300.000 € 200.000 € 100.000 €2023

2024

2025

Figuur 5-1: Beheer- en onderhoudskosten 2023 -2028 12

2026

In de figuur is te zien dat de kosten de komende jaren sterk fluctueren. De reden hiervoor zijn de sterk wisselende kosten voor vast en variabel onderhoud. De storting van het beheerplan 20162019 bedroeg gemiddeld € 323.292, -. In de begroting is vanaf 2020 dit bedrag naar de huidige storting van € 223.292. Verminderd vanwege het ontbreken van een beheerplan en onvoldoende capaciteit. Om de werkzaamheden aan civiele kunstwerken in de periode 2023-2026 uit te kunnen voeren dient deze verhoogd te worden tot gemiddeld € 500.000. De reden van deze verhoging zijn de prijsstijgingen tussen het prijspeil van 2016 van het oude beheerplan en het prijspeil 2022 van het nieuwe beheerplan. Verder is het kunstwerken areaal in deze periode groter geworden en is de gemiddelde leeftijd van de kunstwerken gestegen naar 27 jaar. Op basis van de verhoogde gemiddelde leeftijd is het aandeel groot onderhoud hoger geworden. In onderstaande tabellen zijn de onderhoudskosten per jaar op hoofdlijnen weergegeven. Onderhoud-type 2023 2024 2025 Groot onderhoud € 465.000 € 215.000 € 670.000 Inspectie en onderzoek € 20.000 € 20.000 € 15.000 Areaaluitbreiding* Beheersysteem en beheercontracten € 15.000 € 15.000 € 15.000 Totalen € 500.000 € 250.000 € 700.000 *Gezien de nieuwstaat van de objecten worden hiervoor geen onderhoudskosten verwacht, zie H2.2.

specificatie groot onderhoud Betonreparaties Conserveren Eenmalige acties (herstel metselwerk e.d.) Slijtlagen/asfaltherstel Vervangen houten onderdelen Vervangen stalen onderdelen Vervangen diverse onderdelen Totalen

2026 € 640.000 € 15.000 € 15.000 € 670.000

2023 € 6.800 € 69.500

2024

2025

2026

€ 61.320

€ 197.100

€ 420.400

€ 81.550

€ 1.700

-

-

€ 185.450 € 120.000 € 1.700 € 465.000

€ 57.460 € 65.480 € 20.040 € 9.000 € 215.000

€ 320.500 € 126.350 € 8.400 € 17.650 € 670.000

€ 195.160 € 9.070 € 15.370 € 640.000

5.3. Vervangingskosten 2023-2026 In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de kosten van de te vervangen objecten in de komende 4 jaar. In totaal gaat het om een bedrag van € 1.522.825. Object nr.

Object naam

D10 D18 D29 D30 N81 P30

Betonnen brug Rijksstraatweg Betonnen brug Zuideindseweg Steiger Schellingstraat Steiger Padmoes Steiger Ridderspoor Houten brug Monnikenweg

P79 D12 P55 N14 Diverse

Betonnen brug Nieuwkoopseweg Betonnen brug Noordeindseweg Betonnen brug Keulseweg Houten brug Wagenmaker 26 steigers in Nootdorp

Vervangings- Vervanging Kosten excl. periode / renovatie BTW € 210.000 2023 Vervanging € 210.000 2023 Vervanging € 21.420 2023 Vervanging € 21.420 2023 Vervanging € 11.900 2023 Vervanging 2023

Vervanging

2023 2024 2024 2025 2026

Vervanging Vervanging Vervanging Vervanging Vervanging

Totaal aan vervangingen

€ 25.200 € 210.000 € 210.000 € 210.000 € 132.720 € 260.165 € 1.522.825

*Bovenstaande kosten zijn inclusief Voorbereiding, Advisering en Toezicht (20% VAT) en inclusief kosten t.b.v. amoveren, ontwerp, aanbesteding en een risico-opslag van 10%. Exclusief eventuele extra te nemen verkeersmaatregelen en aanvullende omgevingswensen, uitgaande van een op een vervanging en borging van huidige functionaliteiten. 13

5.4. Risico’s In hoofdstuk 4 is aangegeven dat er gestreefd wordt naar kwaliteitsniveau Basis. Om dit niveau na te streven zijn de genoemde kosten in de voorgaande paragraaf noodzakelijk. Bij minder te besteden middelen wordt het risico gelopen dat het kwaliteitsniveau niet wordt gehaald. Concreet kan dit leiden tot de volgende risico’s • Constructieve onveiligheid • Gebruiksveiligheid • Sociale onveiligheid • Aantrekkelijkheid/esthetica

14

Bijlage 1 Overzicht kunstwerken Nummer Naam

Nummer Naam

D02

Houten brug Klerkstraat

D02

Houten brug Klerkstraat

D03

Betonnen brug Kerkmeesterstraat

N96

Steiger Veenkamp B

D04

Houten brug Dijkgraafstraat

N97

Steiger Veenkamp C

D05

Betonnen brug Laan der Zeven Linden

N98

Steiger Veenkamp D

D06

Betonnen brug Laan der Zeven Linden

N99

Steiger Veenkamp E

D07

Houten brug Penningpad

N993

Steiger Friendshipring Nootdorp Deelplan 16

D08

Betonnen brug Rijksstraatweg - fietspad Ruyven

P01

Metselwerk brug Meidoornlaan

D09

Houten brug Kreekrug

P02

Houten brug Goudenregensingel

D10

Betonnen brug Rijksstraatweg

P03

Metselwerk brug Rommesingel

D11

Betonnen brug Rijksstraatweg

P04

Betonnen brug Oudlaan

D12

Betonnen brug Noordeindseweg

P05

Composiet brug Koninginnehof

D13

Betonnen brug Zuideindseweg

P06

Stalen brug Koningshof

D14

Stalen brug Zuideindseweg

P07

Betonnen brug Duikersloot

D15

Betonnen brug Zuideindseweg

P08

Betonnen brug Meersingel

D16

Betonnen brug Zuideindseweg

P09

Betonnen brug de Kolk

D17

Betonnen brug Zuideindseweg

P10

Betonnen brug de Voorde

D18

Betonnen brug Zuideindseweg

P100

Steiger Duikersloot

D19

Betonnen brug Laan der Zeven Linden

P101

Steiger Parklaan Tolhek

D20

Betonnen brug Laan van Ruyven - fietspad Ruyven

P102

Steiger De Loete

D21

Betonnen brug Zuideindseweg - fietspad Ruyven

P103

Steiger De Voorde

D22

Stalen brug Swanecampen

P104

Steiger De Voorde

D23

Hazepad - Brasserhout

P105

Steiger Rietsingel

D24

Betonnen brug Hoefsmidstraat/melkdragerhof

P106

Steiger De Kolk

D25

Betonnen brug Pottenbakkerstraat

P107

Duiker Noordweg

D26

Duikerbrug Vrijenban

P108

Betonnen brug Floralaan

D26

Duikerbrug Vrijenban

P109

Betonnen brug Kamille-Erf

D27

Duiker Zuideindseweg

P11

Betonnen brug De Loete

D29

Steiger Schellingstraat

P110

Stalen brug Beemdgras

D30

Steiger Padmoes

P111

Duiker brug Ridderzuringerf

D32

Betonnebrug Zuideindseweg

P111

Duiker brug Ridderzuringerf

D35

Hybride brug Gildepad

P112

Betonnen brug Rode Klaver

D36

Duikerbrug Klerkstraat

P113

Stalen brug Mare

D37

Duikerbrug Kerkmeesterstraat

P114

Stalen brug Mare

D38

Fietersbrug Zuideindseweg 73

P115

Steiger Emmapark

D39

Brug Spui 14

P116

Stalen brug Mare

D40

Dubbeldankpad (Achterdijksweg)

P117

Steiger Sportlaan

D41

Karitaatmolenpad brug

P118

Betonnen brug Nieuw Hoefpad

D42

Betonnen brug

P119

Houten brug Park Tolhek 4c

D43

D43

P12

Betonnen brug de Loete

D44

D44

P120

Stalen brug Park Tolhek 4a

D45

Houten brug Slagturvestraat

P121

Houten brug Park Tolhek 3

N01

Ophaalbrug Raadhuispad

P122

Houten brug Park Tolhek

N02

Duiker Meidoornlaan

P123

Fietstunnel Tuindersweg

N03

Duiker brug Meidoornlaan

P13

Betonnen brug De Kolk

N04

Duiker brug Sportparkweg nabij RKDEO

P131

Geluidsscherm Keizershof

N05

Duiker brug Delflandstraat bij 72

P132

Houten brug Popelenburg

15

Nummer Naam

Nummer Naam

N06

Houten brug Laan van Nootdorp

P135

Kademuur Speenkruid

N07

Betonnen brug Veenweg

P136

Betonnen brug Speenkruid

N08

Betonnen brug Veenweg

P137

Betonnen brug Speenkruid

N09

Stalen brug Veenweg

P139

Steiger Nobellaan

N10

Betonnen brug Gildeweg - Veenkamp

P14

Betonnen brug de Harnasch

N100

Steiger Veenkamp F

P140

Steiger Nobellaan

N101

Veenakker 63 over Wadi

P141

Betonnen brug Torenvalkweide

N102

Veenakker 63 over Wadi

P142

Betonnen brug Goudplevierweide-Zuidweg

N103

Steiger Veenakker i

P143

Betonnen verkeersbrug Faunalaan LaB7

N104

Steiger Veenakker J

P144

Betonnen verkeersbrug Goudplevierweide LaB1

N105

Steiger Veenakker K

P145

Vossenzoom-Koekoekzoom BzB5

N106

Steiger Veenakker L

P146

Boogbrug Atalantazoom naar eiland BzB4

N107

Veenakker 34 nabij N108 over Wadi

P147

Vleermuiszoom-Vuurjufferzoom BzB3

N108

Steiger Veenakker N

P148

Vossen-Zilverstreep-Atlantazoom BzB2

N109

Steiger Turfakker O

P149

Vossenzoom-Pimpelmeespad BzB1

N11

Betonnen brug Gildeweg - Legakker

P15

Duiker Gantellaan

N110

Steiger Turfakker P

P150

Faunalaan-Gruttoweide LaB2

N111

Steiger Turfakker Q

P151

Monnikenweg-Brinklande (brug 1)

N112

Steiger Turfakker R

P152

Monnikenweg-Graspieperlande (fietsbrug)

N113

Steiger Turfakker S

P153

Lint van Ackerswoude (brug 3)

N114

Steiger Turfakker T

P154

Lint van Ackerswoude (brug 7)

N117

Steiger Trapveld W

P156

Brinkrijk-Brink van Swiebertje (brug 8)

N118

Steiger Trapveld X

P159

Velduillande-Boezemzoom (Landrijk 12)

N119

Steiger Trapveld IJ

P16

Betonnen brug Meersingel

N120

Steiger Trapveld Z

P160

Groene Brug-Boezemzoom

N121

Steiger Zetveld ZA

P161

Boezemberging, loopplank

N122

Steiger Zetveld ZB

P162

Boezemberging, loopplank

N123

Duiker Laan van Floris de vijfde

P163

Nabij Duikersloot is dragline schot oid

N124

Duiker brug Hof van Brasser

P164

Monnikeveld-Hageveld duiker

N125

Duiker brug Hof van Nealtwijck

P165

De Harnasch vissteiger

N126

Duiker brug Hof van Polanen

P166

Laarzenbrug

N127

Duiker brug Hof van Teijlingen

P167

Langs Monnikenweg laarzenbrug

N128

Composietbrug Nieuweveen

P168

Brug nabij Kievitlande naar speeleiland draglineschot met leuningen

N129

Betonnen brug Hofweegenstraat

P169

Brug bij Sporthal Het Baken

N131

Betonnen brug Braslaan

P17

Stalen brug Balijbos

N132

Betonnen brug Braslaan

P171

De Loete betonnen duiker

N133

Stalen brug Waddenzee 1

P172

De Harnasch betonnen duiker

N134

Stalen brug Waddenzee 2

P174

Composiet brug Nobellaan

N135

Duiker Molenweg

P175

Boezemberging, loopplank

N136

Hybride brug Verkeerstorenlaan

P176

Boezemberging, loopplank

N138

Houten brug Ambachtshof

P177

Boezemberging, loopplank

N14

Houten brug Wagenmaker

P178

Betonnen brug

N140

Steiger Trapveld

P179

Betonnen brug

N141

Magrijhof 26 vissteiger

P18

Stalen brug Balijbos

N143

Vissteiger achter bromelia 44/46

P180

Betonnen brug

N144

Vissteiger achter Lobelia 34

P182

Houten vlonder

N145

Vissteiger achter Spirea 16

P183

Houten vlonder

16

Nummer Naam

Nummer Naam

N146

Vissteiger achter Bromelia 16

P184

Houten vlonder

N147

Trapveld 41 over Wadi

P185

Houten vlonder

N15

Betonnen brug Oosteinde

P19

Stalen brug Balijbos

N16

Betonnen brug Oosteinde

P20

Stalen brug Balijsbos

N17

Houten brug Koperslager

P21

Stalen brug Noordkade

N18

Houten brug Hoefsmid

P22

Betonnen brug Noordkade

N19

Betonnen brug Oosteinde

P23

Betonnen brug Hazepad

N20

Duiker brug Oudeweg

P24

Betonnen brug Dobbeplas

N22

Betonnen brug s-Gravenweg

P25

Betonnen brug Sportlaan

N23

Betonnen brug s-Gravenweg

P26

Betonnen brug Sportlaan

N24

Betonnen brug s-Gravenweg

P27

Houten brug Sportlaan

N25

Betonnen brug s-Gravenweg

P28

Duiker brug Katwijkerlaan

N26

Betonnen brug s-Gravenweg

P29

Betonnen brug Reesloot

N27

Betonnen brug s-Gravenweg

P30

Houten brug Monnikenweg

N28

Duikerbrug Kruisweg

P31

Betonnen brug Rommesingel

N29

Duiker brug Oosteinde

P33

Betonnen brug Anne Franklaan

N30

Duikerbrug Oosteinde

P34

Betonnen brug Anne Franklaan

N31

Duikerbrug Laan van Floris V

P35

Betonnen brug Acacialaan

N32

Duikerbrug Hof van Wieligh

P36

Betonnen brug Anna van Saksenstraat

N33

Duikerbrug Laan van Floris V

P37

Betonnen brug Freule Wittewaal van Stoetwegensing

N34

Duikerbrug Laan van Floris V

P38

Betonnen brug Emmastraat

N35

Betonnen brug Hofweg

P39

Betonnen brug Hesselt van Dinterlaan

N36

Houten brug Nieuwkoopseweg

P40

Betonnen brug Julianalaan

N37

Betonnen brug Bromelia

P41

Betonnen brug Kerkweg

N38

Houten brug Kroosvaren

P42

Betonnen brug Theodoara Versteeghstraat

N39

Houten brug Kroosvaren

P43

Betonnen brug Truus Wijsmullerstraat

N40

Houten brug Hazepad

P44

Betonnen brug Nieuwkoopseweg

N41

Duiker brug Kortelandseweg

P45

Stalen brug Oude Leedeweg

N42

Duiker brug Veenweg

P46

Betonnen brug Stationsstraat

N43

Houten brug Operatie Mannahof

P47

Metselwerkbrug Thorbeckelaan

N44

Metselwerk brug Drafbaan

P48

Betonnen brug Vrouwenrecht

N45

Metselwerk brug Drafbaan

P49

Betonnen brug Wilgenweg

N46

Metselwerk brug Laan van Nootdorp

P50

Betonnen brug Wilgenweg

N47

Metselwerk brug Laan van Nootdorp

P51

Betonnen brug Wilgenweg

N48

Stalen brug Molenweg

P52

Betonnen brug Willem de Zwijgerlaan

N49

Houten brug Langelandseweg

P53

Hybride brug Zuidweg

N50

Houten brug Waterlelie

P54

Betonnen brug Kerkweg

N51

Houten brug Zwanebloem

P55

Betonnen brug Keulseweg

N52

Houten brug Lobelia

P57

Betonnen brug Oudlaan

N53

Stalen brug Meidoornlaan

P58

Betonnen brug Oudlaan

N54

Houten brug Meidoornlaan

P59

Stalen brug Emmapark

N55

Stalen brug Mimosadreef

P60

Duiker brug Keulseweg

N56

Stalen brug Mimosadreef

P61

Betonnen brug Noordweg

N57

Houten brug Kastanjelaan

P62

Fietstunnel Klapwijkseweg

N58

Stalen brug Laantje van ds. Loeff

P64

Houten brug Het Baken

N59

Stalen brug Laantje van ds. Loeff

P65

Houten brug Belle van Zuylenlaan

N60

Stalen brug Magnoliadreef

P66

Houten brug Bergse Maas

17

Nummer Naam

Nummer Naam

N61

Stalen brug 's Gravenweg - Laan van 's Gravenhout

P67

Stalen brug Bovenmolenweg

N62

Stalen brug 's Gravenweg-Laan van 's Gravenhout

P68

Houten brug Corry Vonklaan

N63

Houten brug Magnoliadreef

P69

Houten brug Corry Vonklaan

N64

Duiker Gentlaan

P70

Houten brug Emmapark

N65

Duiker Koningin Julianastraat

P71

Houten brug Eem

N66

Houten brug nabij langelandseweg

P72

Houten brug Freule Wittewaal van Stoetwegensingel

N67

Houten brug Volkelpad brug A

P73

Houten brug Hannie Schaftsingel

N68

Houten brug Volkelpad brug B

P74

Houten brug Hannie Schaftsingel

N69

Betonnen brug Welschaplaan

P75

UHSB brug Hoflandstraat

N70

Betonnen brug Zestienhovenlaan

P76

Houten brug Jo Bauerlaan

N71

Betonnen brug Windlustpad

P77

Stalen brug Nobellaan

N72

Fietstunnel Laakweg Balij

P78

Betonnen brug Notelaer

N73

Fietstunnel Oudeweg-Noordweg

P79

Betonnen brug Nieuwkoopseweg

N74

Betonnen brug Balij

P82

Houten brug Oosterdiep

N75

Steiger Wolverlei

P83

Houten brug Prinsenhof

N76

Steiger Wolverlei

P84

Houten brug Reina Prinsen Geerligssingel

N78

Steiger Maria van Wilsveenhof

P85

Houten brug Reina Prinsen Geerligssingel

N79

Steiger Maria van Wilsveenhof

P86

Houten brug Reina Prinsen Geerligssingel

N80

Steiger Zegge

P87

Houten brug Regge

N81

Steiger Ridderspoor

P88

Houten brug Veilingstraat

N82

Stalen brug Maria van Oosterwijckstraat

P89

Houten brug Zuiderstraat

N83

Betonnen brug Braslaan

P92

Fietstunnel Klapwijkseweg (N470 KW6)

N84

Betonnen brug Veenweg 15

P93

Metselwerkbrug Thorbeckelaan

N85

Steiger Laan van Floris de vijfde

P94

Metselwerkbrug Meidoornlaan

N86

Steiger Laan van Floris de vijfde

P95

Duikerbrug Nobbelaan

N87

Steiger Ridderspoor

P96

Betonnen brug Molenlaan

N88

Houten brug Laan van Nootdorp

P97

Stalen brug Balijbos SBB

N89

Houten brug Hofweegenstraat

P98

Fietstunnel Duikersloot

N90

Stalen brug Sportparkweg

P99

Steiger Duikersloot

N91

Duikerbrug Friendshipring

XT01

Stalen brug Balijbos

N92

Stalen brug Friendshipring 1

XT02

Stalen brug Balijbos

N93

Duiker Kortelandseweg

XT17

Viaduct

N94

Stalen brug Friendshipring 2

Niet in eigendom bij de gemeente, zie §2.3 D01

Fietstunnel Kerkmeesterstraat (N470 kw1)

N13

Viaduct Hofweg

N130

Fietstunnel s Gravenweg

P127

Betonnen brug Fietspad N470

P129

viaduct N470 (KW5)

P133

Betonnen brug Fietspad N470

P32

Betonnen brug Hofpleintunnel

P90

Fietstunnel Overgauwseweg (N470 kw3)

P91

Viaduct N470 (KW5)

18

19