bijlage 1 participatieverslag Woonzorgvisie Pijnacker-Nootdorp

Participatieverslag Woonzorgvisie Pijnacker-Nootdorp 2023-2030

1

Inhoud Inleiding.................................................................................................................................................................................................................................4 Algemeen..............................................................................................................................................................................................................................5 Sturen op de bevolkingssamenstelling....................................................................................................................................................................................... 5 Participatie................................................................................................................................................................................................................................. 5 Ambtshalve wijzigingen.............................................................................................................................................................................................................

5 Jeugdhulp en huisvesting kwetsbare kinderen en jongeren...................................................................................................................................................6 Woningen voor kwetsbare jongeren die uitstromen uit de zorg...............................................................................................................................................6 Trainingswoningen..................................................................................................................................................................................................................... 6 Beschermd wonen en maatschappelijke opvang...................................................................................................................................................................7 Meer ruimte voor beschermd wonen........................................................................................................................................................................................

7 Wonen en zorg voor senioren................................................................................................................................................................................................8 Meer aandacht voor zorg........................................................................................................................................................................................................... 8 Empty nesters toevoegen als doelgroep.................................................................................................................................................................................... 8 Dementie en/of kwetsbare ouderen benoemen als doelgroep.................................................................................................................................................8 Inzet voor 2030 voor inwoners met dementie...........................................................................................................................................................................9 Stimuleren en faciliteren doorstroming.....................................................................................................................................................................................

9 Wat is nu precies geclusterd wonen?...................................................................................................................................................................................... 10 Relatie met rijksbeleid............................................................................................................................................................................................................. 10 Woningaanbod voor senioren................................................................................................................................................................................................. 10 Het aanbod aan (potentieel) levensloopgeschikte woningen..................................................................................................................................................11 Financiering van wonen en zorg voor senioren....................................................................................................................................................................... 11 2

Voorrang voor senioren bij sociale huurwoningen.................................................................................................................................................................. 11

3

Inleiding Op 1 juni 2023 heeft de gemeenteraad een positief besluit genomen over het ontwerp van de Woonzorgvisie Pijnacker-Nootdorp 2023-2030. Het ontwerp van de Woonzorgvisie hebben we als gemeente niet alleen opgesteld. Zo hebben de woningcorporaties, ouderenbonden en zorgpartijen meegedacht over de ambities, opgaven en de inzet. Om iedereen, van inwoners tot professionele organisaties, de mogelijkheid te geven om het ontwerp aan te vullen en te verbeteren heeft het ontwerp gedurende een periode van zes weken ter inzage gelegen. Dat is bekend gemaakt via de gebruikelijke kanalen, zoals het Gemeenteblad. De partijen die hebben meegedacht bij het maken van het ontwerp hebben apart bericht gekregen. In de periode van 22 juni tot en met 2 augustus zijn drie zienswijzen ontvangen. Daarnaast is op 9 augustus de reactie van de Adviesraad Sociaal Domein ontvangen. In het voor u liggende participatieverslag vindt u een samenvatting van deze zienswijzen en is beschreven of en op welke punten dit leidt tot een wijziging.

We sluiten het participatieverslag af met een conclusie en beschrijven daarin de wijze waarop we over de vaststelling communiceren.

Ontvangen reacties: 1. Alzheimer Nederland (17 juli 2023) 2. Alzheimer Nederland, afdeling DWO (31 juli 2023) 3. Ouderenbonden Pijnacker-Nootdorp (28 juli 2023) 4. Adviesraad Sociaal Domein (9 augustus 2023)

Daarnaast hebben we ook binnen de ambtelijke organisatie gevraagd om nog eens goed naar het ontwerp te kijken. Ook dat heeft geleid tot aanvullingen, verbeteringen en wijzigingen. Deze vindt u eveneens terug in het participatieverslag. Het participatieverslag is hetzelfde opgebouwd als (het ontwerp van) de Woonzorgvisie zelf en begint dus met een algemeen deel. Daarin staan de definities, inleiding en de ontwikkelingen en opgaven. Vervolgens gaan we in op de vier pijlers zijnde: 1. Jeugdhulp en huisvesting kwetsbare kinderen en jongeren; 2. Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang; 3. Inwoners met een (licht)verstandelijke beperking; 4. Wonen en zorg voor senioren.

4

Algemeen In de reacties zijn ook een aantal opmerkingen van algemene aard opgenomen. Deze komen in dit hoofdstuk aan de orde. Ook zijn hier de ambtshalve wijzigingen in opgenomen.

Sturen op de bevolkingssamenstelling De Adviesraad Sociaal Domein adviseert om, meer dan in het ontwerp dat nu voorligt naar voren komt, te sturen op de demografische samenstelling van de bevolking. Meer concreet vindt de Adviesraad Sociaal Domein het een verbetering vinden als de gemeente meer stuurt zodat inwoners van diverse leeftijden en/of met diverse achtergronden bij elkaar in de wijk wonen, wat de sociale interactie tussen bevolkingsgroepen kan stimuleren. Hoewel we de wens voor een gemengde wijk begrijpen is dit geen onderdeel van de Woonzorgvisie. Buiten de sociale woningvoorraad is het ook lastig om te sturen in de toewijzing. Maar in de programmering proberen we dit wel door de juiste woonvormen en segmenten toe te voegen. Verder is er In de Woonzorgvisie ook aandacht voor bereikbare basisvoorzieningen, zorg- en welzijnsvoorzieningen (pagina 38). Daarmee willen het mogelijk maken om langer zelfstandig in de eigen wijk te wonen.

Participatie De Adviesraad Sociaal Domein is blij dat ze de gelegenheid heeft gekregen om tot en met 9 augustus een reactie in te dienen, maar wil benadrukken dat het raadplegen van inwoners gedurende een vakantieperiode onwenselijk is en hoopt dat hier in de toekomst rekening mee wordt gehouden. Daarnaast is vanuit het netwerk van de Adviesraad Sociaal Domein de wens geuit om toekomstige bewoners intensiever te betrekken bij bouwplannen, zoals bijvoorbeeld het Oranjepark. Het participatiebeleid biedt daarvoor handvatten. De vrees wordt geuit dat participatie van toekomstige bewoners een wassen neus blijft als er alleen voor de vorm naar hen geluisterd wordt. De Adviesraad onderstreept de wens toekomstige bewoners niet alleen aan het begin en aan het einde, maar gedurende het gehele proces bij plannen te betrekken

Wij doen ons uiterste best om iedereen in de gelegenheid te stellen om mee te denken en te reageren. Het ontwerp is op 22 juni ter inzage gelegd, ruim voor de zomervakantie. Bovendien hebben we de Woonzorgvisie samen met vele partijen gedaan zoals woningcorporaties, zorgorganisaties en belangenvertegenwoordigers. Ook de Adviesraad Sociaal Domein hebben we uitgenodigd voor een gesprek en hebben we op 4 april een presentatie gegeven tijdens een vergadering van de Adviesraad Sociaal Domein. Daarbij hebben we ook de planning gedeeld. Het participatiebeleid gaat op 1 oktober 2023 in. Wij hebben er alle vertrouwen in dat dit bij gaat dragen aan het nog beter betrekken van de samenleving van Pijnacker-Nootdorp.

Ambtshalve wijzigingen We hebben in het ontwerp nog aantal verbeterpunten gevonden. Taal- en schrijffouten en ondergeschikte wijzigingen worden niet beschreven in dit participatieverslag, maar zijn wel verbeterd. Daarnaast zijn de onderstaande wijzigingen doorgevoerd. Het ontwerp is op de volgende punten aangepast: De aanleiding voor het dalend aantal kinderen in een pleeggezin is de invoering van het woonplaatsbeginsel. Hierdoor zijn andere gemeenten verantwoordelijk geworden voor de zorg en bekostiging van een aantal kinderen. Daardoor tellen deze niet meer mee in onze gemeente; Op een tweetal punten werd verwezen naar de DSW-regio, maar dit moet de WSD-regio zijn.

5

Jeugdhulp en huisvesting kwetsbare kinderen en jongeren Het advies van de Adviesraad Sociaal Domein gaat in op dit onderwerp. Hieronder besteden we aandacht aan de belangrijkste punten uit het advies en geven we daarop een reactie.

Woningen voor kwetsbare jongeren die uitstromen uit de zorg De Adviesraad Sociaal domein is blij dat in de Woonzorgvisie staat dat we ons in gaan zetten voor het uitbreiden van het woningaanbod voor jongeren tussen de 18 en 23 die uitstromen uit de zorg. Dit is een kwetsbare groep, die anders tussen wal en schip dreigt te vallen. Fijn dat de behoefte aan woningen voor deze doelgroep herkend wordt. Door het woningaanbod uit te breiden hopen we deze jongeren na hun verblijf in een jeugdinstelling een betaalbaar, passende en prettige plek te bieden in onze gemeente

Trainingswoningen In de Woonzorgvisie wordt aandacht besteed aan starters op de woningmarkt die nog niet klaar zijn om helemaal zelfstandig te wonen. De Adviesraad Sociaal Domein is daarom blij met het voorstel om in de corporatie ruimte te maken voor trainingswoningen. Zowel voor jongeren die uitstromen uit de jeugdzorg als voor inwoners met een verstandelijke beperking zijn trainingswoningen een goede mogelijkheid om te oefenen met zelfstandig wonen. Bij uitstroom uit de jeugdzorg gaat het vaak om (lichte) begeleiding en bij jeugdigen met een VG-indicatie wordt gedurende een periode van 5 jaar gekeken of zelfstandig wonen een optie is of dat het toch beter is om in een intramurale setting te wonen. Daarom onderzoeken we samen met de woningcorporaties, Jeugdformaat en WMO-maatwerk of en waar we daar trainingswoningen voor kunnen reserveren.

6

Beschermd wonen en maatschappelijke opvang De Adviesraad Sociaal Domein heeft in haar advies een reactie gegeven op dit hoofdstuk. Hieronder wordt de reactie samengevat en van een antwoord voorzien.

Meer ruimte voor beschermd wonen De Adviesraad Sociaal Domein vraagt zich af waarom er geen vraag is naar plekken voor beschermd wonen. Dit omdat er nauwelijks plekken zijn in onze gemeente. Is het dan niet zo dat doordat er geen plekken zijn, mensen dat ook weten en er dus geen vraag is of komt? Daarom zou het mooi zijn als er meer ruimte komt voor deze doelgroep in de Woonzorgvisie. Het klopt dat er in onze gemeente geen plekken zijn voor beschermd wonen. Beschermd wonen is namelijk een intramurale voorziening waarbij een bepaalde omvang noodzakelijk is om het voor de zorgaanbieders rendabel te maken. In onze gemeente zou het bij een eerlijke verdeling over de regio gaan om 6 plekken. Het ligt niet voor de hand dat wij voor een dergelijke kleine groep dit lokaal realiseren. Wij willen daarover graag afspraken met de gemeente Delft. Dat is momenteel onze centrumgemeente. Daar zijn deze voorzieningen al aanwezig en kunnen beter worden georganiseerd door de schaalgrootte. Hoewel we deze plekken niet lokaal aanbieden, zorgen we er zo voor dat op een korte afstand (in Delft) deze plekken er wel zijn.

7

Wonen en zorg voor senioren De beide zienswijzen van Alzheimer Nederland en de Ouderenbonden PijnackerNootdorp concentreren zich vooral op dit deel van de Woonzorgvisie. Het komt ook terug in het advies van de Adviesraad Sociaal Domein. De belangrijkste punten worden hieronder samengevat en voorzien van een reactie.

Meer aandacht voor zorg In de zienswijze van Alzheimer Nederland (17 juli) en de Adviesraad Sociaal Domein wordt opgemerkt dat het vooral over stenen gaat en veel minder over zorg. Er wordt bijvoorbeeld niet of heel beperkt ingegaan op de wijze waarop samenwerking met een zorgaanbieder wordt geregeld, zelfredzaamheid wordt gestimuleerd en (thuis)zorg wordt gegeven. De ouderenverenigingen vragen zich zelfs af of er uiteindelijk wel sprake zal zijn van een evenwichtig en integraal gemeentelijk beleid voor wonen, leefbaarheid, sociaal domein en (langdurige) zorg. Het klopt dat in de Woonzorgvisie vooral met een ruimtelijke blik wordt gekeken naar de huidige en toekomstige opgaven. De Woonzorgvisie is dan ook een verdere uitwerking van de Woonvisie. Daarbij is de verwachting dat beide visies in de toekomst worden samengevoegd tot een verplicht volkshuisvestingsprogramma (n.a.v. Regiewet). We zijn ons ervan bewust dat de opgaven breder zijn dan stenen, huizen en plekken. Zo moeten we ons ook inzetten op thema’s als preventie, dagbesteding, efficiënte zorgverlening en begeleiding van mantelzorg. Dat doen we in de in ontwikkeling zijnde visie op het Sociaal Domein. Het beleid van de gemeente bestaat weliswaar uit verschillende bouwstenen, maar dat betekent niet dat we deze niet in samenhang en integraal tot stand laten komen.

Het is niet mogelijk om alles in één document op één moment te realiseren. Alles hangt met elkaar samen dus we moeten keuzes maken om te werken met uitvoerbare bouwstenen. We zetten ons actief in voor een fijne en passende plek om te wonen geven én voor goede zorg dichtbij.

Empty nesters toevoegen als doelgroep De Adviesraad Sociaal Domein vindt het een gemiste kans dat de empty nesters niet als doelgroep zijn meegenomen in de Woonzorgvisie. Wanneer deze groep doorstroomt vanuit hun huidige, vaak relatief grote woning naar een kleinere woning heeft dit meerdere voordelen. Er komen grote eengezinswoningen beschikbaar en deze groep gaat eerder levensloopbestendig wonen en kan dus langer thuis wonen. Momenteel vindt deze groep het echter vaak te duur om te verhuizen. Wij onderschrijven analyse van de Adviesraad Sociaal Domein. Inwoners die nu alleen of samenwonen en een grote eengezinswoning zijn inderdaad belangrijk voor de doorstroming. Daarom is hier in de Woonvisie Pijnacker-Nootdorp 20202030 ook uitgebreid aandacht aan besteed. De Woonzorgvisie gaat over de woonbehoefte voor doelgroepen met een zorg- of begeleidingsvraag .

Dementie en/of kwetsbare ouderen benoemen als doelgroep De Woonzorgvisie kijkt naar senioren in brede zien. In beide zienswijzen adviseert Alzheimer Nederland om onderscheid te maken naar kwetsbare ouderen of liever nog mensen met dementie. Dat maakt namelijk dat er (meer) aandacht is voor thema’s die voor deze mensen belangrijk zijn zoals een dementievriendelijke buurt, zorg dichtbij, hulp bij verhuizen en dementievriendelijk bouwen. Voor dit laatste is een programma van eisen opgesteld met fysieke aanpassingen die aan een dementievriendelijke woning gesteld worden. Het aantal mensen met dementie in onze gemeente neemt naar toe. Wij begrijpen dat Alzheimer Nederland hier aandacht voor vraagt. Dat zullen we doen door dit bij de trends (pagina 14) en op een nieuwe pagina 41 in de Woonzorgvisie. De zienswijze leidt tot een aanpassing ten opzichte van het ontwerp. Op pagina 14 wordt de verwachte toename van het aantal inwoners met dementie toegevoegd en op pagina 41 wordt op een aparte pagina aandacht besteed aan dementievriendelijkheid.

8

Inzet voor 2030 voor inwoners met dementie In de zienswijze van 31 juli wordt door de Alzheimerafdeling DWO een aantal voorstellen gedaan om onze inzet voor 2030 aan te vullen met acties specifiek gericht op wonen en zorg voor inwoners met dementie: a) Zorgposten en huiskamers zijn weliswaar een belangrijke voorwaarde om langer zelfstandig thuis te kunnen blijven, maar de aanwezigheid van een ouderenadviseur van de SWOP is dat eveneens. Daarom wordt geadviseerd dit op te nemen bij de acties; b) Het is van belang dat de woningcorporaties hun kennis over dementie en betrokkenheid bij de deze doelgroep vergroten. Daarom wordt geadviseerd om op te nemen dat hier afspraken over worden gemaakt met de woningcorporaties; Daarnaast wordt het belang van dementievriendelijke buurten en de dementievriendelijke woningen benoemd met een verwijzing naar het door Alzheimer Nederland opgestelde programma van eisen. De Adviesraad Sociaal Domein onderschrijft de bovenstaande aanbevelingen over inwoners met dementie. We onderschrijven de specifieke voorstellen en nemen deze dan ook op in de vast te stellen Woonzorgvisie. Ook de suggestie over een verwijzing naar dementievriendelijke buurten en dementievriendelijke woningen nemen we over (zie hierboven). De zienswijze leidt tot een aanpassing ten opzichte van het ontwerp.

Op pagina 40 worden twee acties toegevoegd namelijk het stimuleren van de aanwezigheid van een ouderenadviseur van de SWOP en het maken van afspraken met de woningcorporaties om hun kennis over en betrokkenheid bij inwoners met dementie te vergroten.

Stimuleren en faciliteren doorstroming

dementie. Dit om tegenstrijdige adviezen en dubbelingen, met de daaruit voortkomende grotere verwarring, te voorkomen. De ouderenverenigingen voegen daaraan toe dat een zorgarrangeur hulp kan bieden. Een zorgarrangeur kijkt naar de gewenste situatie, waarbij naar de inzet van professionele zorg (vooral) ook de inzet en betrokkenheid van de informele (mantel)zorg wordt besproken. De ouderenverenigingen attenderen ons op een onderzoek van maart 2023 dat in opdracht van zeven Westfriese gemeenten is gedaan naar het stimuleren van doorstroming. De doorstroommakelaar kan zeker ook worden ingezet bij inwoners met (beginnende) dementie. Wij zullen toevoegen dat bij deze groep inwoners samenwerking met de casemanager dementie noodzakelijk is. Een zorgarrangeur is voor ons een nieuwe functie. Deze persoon staat naast de cliënt en helpt deze om de juiste zorg te kiezen vanuit zowel de WMO, de ZVW en de WLZ. Het gaat hierbij om ondersteuning op het gebied van zorg ten behoeve van het langer zelfstandig wonen. De afweging of dit een meerwaarde heeft en hoe we dit gaan uitvoeren wordt in de visie op het sociaal domein gemaakt. De uitkomsten en aanbevelingen uit het onderzoek voor de zeven Westfriese gemeenten laat veel overeenkomsten zien met de resultaten en aanbevelingen die naar voren zijn gekomen uit de onderzoeken die specifiek voor PijnackerNootdorp zijn uitgevoerd.

Zo zien we dat ook daar de wensen van senioren verschillen, het niet alleen gaat om de woning maar ook om de omgeving en de afstand tot voorzieningen en dat een wensverhuizing beter is dan een noodverhuizing. De zienswijze leidt tot een aanpassing ten opzichte van het ontwerp. Op pagina 40 worden toegevoegd dat bij inwoners met (beginnende) dementie samenwerking met de casemanager dementie noodzakelijk is.

De doorstroommakelaar kan, zoals beschreven staat in de zienswijze van Alzheimerafdeling DWO, ook mensen met (beginnende) dementie ondersteunen. Belangrijk is dan wel dat nauw samengewerkt wordt met de casemanager

9

Wat is nu precies geclusterd wonen? Op pagina 38 van het ontwerp van de Woonzorgvisie wordt aandacht besteed aan de relatie met zorg- en welzijnsvoorzieningen. Meer specifiek gaat het dan over de behoefte aan geclusterd wonen. Alzheimer Nederland vraagt in haar zienswijze van 17 juli of geclusterd wonen dan een mini-verpleeghuis is of een geclusterde vorm die gespikkeld is? In deze Woonzorgvisie hebben we aandacht voor het feit dat we enerzijds een groeiende groep senioren hebben en aan de andere kant een landelijke trend waarin steeds minder intramurale plekken worden toegevoegd. Geclusterd wonen is geen mini-verpleeghuis. Het is een nieuwe woonvorm die geschikt is voor senioren. Op pagina 32 staat dat wij voor de definitie van geclusterd wonen aansluiten bij de regiovisie op ouderenzorg van DSW en de landelijke ‘Monitor woonvormen voor ouderen’. Dat betekent dat geclusterd wonen bestaat uit minimaal vijf ruimtelijk geclusterde wooneenheden met een gemeenschappelijke ruimte. De wijze van clustering kan in een woning, complex, of in de wijk plaatsvinden. Voorwaarde is dat er sprake is van een eigen keuken, douche en toilet en dat de vertrekken afsluitbaar zijn.

Relatie met rijksbeleid De ouderenverenigingen stellen zich in hun zienswijze op het standpunt dat onvoldoende aandacht is besteed aan een tweetal rijksprogramma’s te weten ‘Wonen en zorg voor ouderen’ en ‘Wonen, ondersteuning en zorg voor ouderen’. Gevraagd wordt om een vergelijking met beide rijksprogramma’s. Wij zijn ons bewust van het feit dat het rijk diverse programma’s heeft gericht op de zorg voor ouderen. De voorliggende Woonzorgvisie is het resultaat van overleg met vele in onze gemeente actieve partijen op het gebied van wonen en zorg. Het is dan ook lokale visie waarin de lokale ambities, opgaven en inzet worden uitgewerkt. Een vergelijking met de uitgebreide rijksprogramma’s (respectievelijk 43 en 95 pagina’s) voegt daar in onze optiek weinig aan toe en zullen we daarom ook niet opnemen in de Woonzorgvisie. We zijn bekend met de inhoud van beide

rijksprogramma’s. De onderstaande doelstellingen van het rijksprogramma ‘Wonen en zorg voor ouderen’ goed terug te vinden in onze lokale Woonzorgvisie: - Actielijn 1: versnellen woningbouw; - Actielijn 2: ouderen informeren, ontzorgen en de doorstroming verbeteren; - Actielijn 3: een leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten. Dat geldt ook voor de doelstellingen uit het rijksprogramma ‘Wonen, ondersteuning en zorg voor ouderen’. De onderstaande actielijnen hebben allemaal een plek gekregen in de Woonzorgvisie: - Actielijn 1: samen vitaal ouder worden; - Actielijn 2: sterke basiszorg voor ouderen; - Actielijn 3: Passende Wlz-zorg; - Actielijn 4: Wonen en zorg voor ouderen; - Actielijn 5: arbeidsmarkt en innovatie. Daarbij wordt opgemerkt dat onze mogelijkheden op het gebied van de arbeidsmarkt en innovatie beperkt zijn.

Woningaanbod voor senioren De ouderenverenigingen doen in hun zienswijze een aantal aanbevelingen ten aanzien van het woningaanbod voor senioren. Zo vinden de ouderenverenigingen om de doelstelling om de woningbouwprogrammering te richten op het realiseren van appartementen te beperkt. Dit omdat er ook een groep senioren is die liever in een energiezuinige gelijkvloerse en geclusterde woning woont. Als concreet voorbeeld noemen de ouderenverenigingen het concept Buurtwonen. Dat zijn kleinschalige projecten van 10 tot 25 woningen voor mensen een laag of middeninkomen in wijken waar de toekomstige bewoners al wonen met een wijkverpleegkundige, huisarts en vrijwilligers in de nabijheid. De Woonzorgvisie benoemt het al: dé senior bestaat niet. Zoveel mensen, zoveel wensen. We zijn het eens met de ouderenverenigingen dat niet alle senioren in een appartement willen wonen. Zoals op pagina 34 al staat zijn de woonwensen verschillend. Wel is duidelijk dat het grootste tekort zit bij de appartementen. Op pagina 33 is te zien dat maar liefst 70% van de senioren in een appartement zou

10

willen wonen. Daarom blijft onze inzet gericht op het realiseren van huur- en koopappartementen in alle prijsklassen. In aansluiting daarop houden we bij programmering en realisatie van woningen voor senioren rekening met woonprofielen en leefstijlen (pagina 40) en kijken we per locatie hoe we een deel van onze senioren kunnen verleiden met een interessant woonconcept (pagina 34).

Het aanbod aan (potentieel) levensloopgeschikte woningen De ouderenverenigingen vragen om nog eens kritisch te kijken naar het aantal levensloopgeschikte woningen en het aantal potentieel levensloopgeschikte woningen. Zij twijfelen namelijk of er wel 3200 levensloopgeschikte woningen zijn, zoals in het ontwerp van de Woonzorgvisie is beschreven. Daarnaast stellen de ouderenverenigingen voor om te kijken naar de kosten die gemoeid zijn met het levensloopgeschikt maken van woningen. Daarbij wordt verwezen naar een onderzoek van Rabo Research. Daarbij missen zowel de ouderenverenigingen als de Adviesraad Sociaal Domein aandacht voor innovatieve, digitale technologieën zoals eHealth, domotica en kunstmatige intelligentie. Deze ontwikkelingen gaan namelijk razendsnel. In onze actielijst staat opgenomen dat we nader onderzoek willen doen naar het aantal bestaande levensloopgeschikte en potentieel levensloopgeschikte woningen in onze gemeente. Ook hebben we als actiepunt opgenomen dat we een lijst van maatregelen en kosten opstellen waarmee een woning levensloopbestendig kan worden gemaakt. We zullen daarbij expliciet benoemen dat we kijken naar zowel bouwtechnische aanpassingen als digitale innovatie.

Financiering van wonen en zorg voor senioren De ouderenverenigingen wijzen in hun zienswijzen op een drietal stimuleringsregelingen, een subsidieregeling en een het landelijke aanjaagteam Wonen Welzijn Zorg voor Ouderen en adviseren daar actief gebruik van te maken. Er zijn vele regelingen en subsidies die tot doel hebben (een facet van) wonen voor senioren te faciliteren. Aan iedere regeling zitten voorwaarden waaraan voldaan moet worden om gebruik te kunnen maken van de betreffende regeling of subsidie. Dat maakt dat niet iedere regeling of subsidie past bij een project in onze gemeente. Wij danken de ouderenverenigingen voor het overzicht en bekijken of, wanneer en voor welk project een regeling of subsidie een meerwaarde kan vormen. Voor het project Casa Vita wordt ook al gebruik gemaakt van een van deze subsidies.

Voorrang voor senioren bij sociale huurwoningen De ouderenverenigingen zijn een voorstander van een voorrangsregeling voor senioren. Zij stellen voor dat senioren die in een minder makkelijk toegankelijke woning wonen, voorrang krijgen wanneer zij via Woonnet-Haaglanden reageren op een woning die beter bij hen past. Een van de acties die we benoemen rondom het stimuleren van doorstroming is het aanstellen van een doorstroommakelaar. In onze buurgemeente zijn deze makelaars al actief. Deze hebben een handelingskader met instrumenten tot hun beschikking waar o.a. ook een lokale voorrangsregel in zit. Wij zijn voornemens om deze voorrangsregel ook in onze gemeente over te nemen. Dit gebeurt bij de uitwerking van het proces van deze doorstroommakelaar.

De zienswijze leidt tot een aanpassing ten opzichte van het ontwerp. Op pagina 40 worden toegevoegd dat bij het opstellen van een lijst van maatregelen en kosten waarmee een woning levensloopbestendig kan worden gemaakt, gekeken wordt naar zowel bouwtechnische aanpassingen als digitale innovatie.

11