Bijlage 1 - Ontwerpparaplubestemmingsplan Archeologie - toelichting en regels
Tekst van het document
Paraplubestemmingsplan Archeologie Bestemmingsplan Ontwerp adviseurs • ingenieurs • openbare ruimte
COLOFON Documentgegevens Titel Rapportnummer Datum Status IMRO Gemeente
Paraplubestemmingsplan Archeologie 000964 3 oktober 2022 ontwerp NL.IMRO.1926.bpxxxx-ON01 Pijnacker-Nootdorp
Opdrachtnemer Naam Adresgegevens Auteur(s) Contactgegevens
Juust Goessestraatweg 17A 4421 AD Kapelle +31(0)113 405 051
Paraplubestemmingsplan Archeologie
Inhoudsopgave Toelichting Hoofdstuk 1
3 Inleiding
4
1.1 1.2 1.3
Aanleiding en doel Plangebied Leeswijzer
4 6 8
Hoofdstuk 2
Planbeschrijving
9
Wijzigingen Juridische planbeschrijving
9 9
Beleidskader
11
Rijksbeleid Provinciaal beleid Gemeentelijk beleid
11 11 12
2.1 2.2
Hoofdstuk 3 3.1 3.2 3.3
Hoofdstuk 4
Kwaliteit van de leefomgeving
13
4.1
Omgevingsaspecten
13
Hoofdstuk 5
Uitvoerbaarheid
14
Financiële uitvoerbaarheid Maatschappelijke uitvoerbaarheid
14 14
5.1 5.2
Bijlagen bij Toelichting Bijlage 1
15
Gemeentelijke archeologische beleidskaart Pijnacker-Nootdorp
Regels
16
39
Hoofdstuk 1
Inleidende regels
40
Artikel 1 Artikel 2 Artikel 3
Begrippen Wijze van meten Toepassing regels
40 41 42
Hoofdstuk 2
Bestemmingsregels
45
Artikel 4 Artikel 5 Artikel 6
Waarde - Archeologie 1 Waarde - Archeologie 2 Waarde - Archeologie 3
45 47 49
Hoofdstuk 3
Algemene regels
51
Artikel 7
Antidubbeltelregel
51
Overgangs- en slotregels
52
Overgangsrecht Slotregel
52 53
Hoofdstuk 4 Artikel 8 Artikel 9
Juust
2
Paraplubestemmingsplan Archeologie
Toelichting
Juust
3
Paraplubestemmingsplan Archeologie
Hoofdstuk 1 1.1
Inleiding
Aanleiding en doel
De gemeente Pijnacker-Nootdorp gebruikt sinds 2010 een archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart als basis voor haar archeologiebeleid. Ruim tien jaar gestructureerd archeologisch onderzoek heeft geleid tot grote kenniswinst over waar archeologische vindplaatsen voorkomen binnen de gemeente Pijnacker-Nootdorp. Er is in deze periode een ruime dataset opgebouwd die het mogelijk maakt om de verwachtingen en aannames te toetsen die de basis vormen van de huidige archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart. Door de uitgevoerde onderzoeken is deze kaart aan verandering onderhevig en heeft een actualisatie plaatsgevonden. Door deze actualisaties is de archeologische verwachting van gebieden veranderd. Het meest recente geactualiseerde archeologiebeleid is vastgelegd in de in 2022 opgestelde notitie “Gemeentelijke archeologische beleidskaart Pijnacker-Nootdorp” Bijlage 1, dat als herziening en update van de archeologische beleidskaart gezien moet worden. Het archeologiebeleid van de gemeente Pijnacker-Nootdorp kan op basis van de analyse van de onderzoeken die in de periode 2010-2021 zijn uitgevoerd, worden herzien en geüpdatet. Dankzij de informatie die in deze periode is verkregen, is nauwkeurig bepaald waar archeologische vindplaatsen verwacht kunnen worden.
Op basis van deze verwachting kunnen nieuwe beleidszones worden aangewezen, waaraan vrijstellingsgrenzen kunnen worden gekoppeld. Ook zijn er zones bijgekomen waar geen archeologische verwachting meer geldt en die daarom kunnen worden vrijgesteld van archeologisch onderzoek. Dankzij de gewijzigde verwachtings- en beleidszones kan er gerichter en beter archeologisch onderzoek worden uitgevoerd. Doordat de zones waarin archeologisch onderzoek nodig is, kleiner zijn dan op de beleidskaart uit 2009, is het de verwachting dat er minder vaak archeologisch onderzoek hoeft te worden vereist bij ontwikkelingen van burgers, bedrijven en overheden. Tegelijkertijd zullen de onderzoeken die wel moeten worden uitgevoerd, vaker leiden tot het aantreffen van een archeologische vindplaats en daarmee de kennis van het verleden van de gemeente Pijnacker-Nootdorp vergroten.
Juust
4
Paraplubestemmingsplan Archeologie
Afbeelding 1 | Uitsnede uit de Archeologische beleidskaart Pijnacker-Nootdorp (bron: Gemeentelijke archeologische beleidskaart Pijnacker-Nootdorp) Het doel van dit paraplubestemmingsplan is het bieden van een eenduidige regeling met betrekking tot de bescherming van archeologische waarden in Pijnacker-Nootdorp. Dit paraplubestemmingsplan vormt de juridische vertaling van het geactualiseerde archeologiebeleid, waarbij de archeologische beleidskaart de basis vormt voor de bij deze parapluherziening behorende verbeelding.
Juust
5
Paraplubestemmingsplan Archeologie
1.2
Plangebied
Het plangebied van dit paraplubestemmingsplan omvat het hele grondgebied van de gemeente Pijnacker-Nootdorp. De in tabel 1 genoemde bestemmingsplannen worden door de regels van het paraplubestemmingsplan deels herzien en aangevuld met betrekking tot de regels omtrent archeologie. Naam bestemmingsplan Identificatienummer Ruyven-Zuidpolder 2020 NL.IMRO.1926.bp200200116-4002 Geerweg 9, Nootdorp NL.IMRO.1926.wp200220099-3001 Ackerswoude 2021 NL.IMRO.1926.bp000210050-3001 Kruispunt Katwijkerlaan/Nieuwkoopseweg/ NL.IMRO.1926.bp000220138-3001 Vlielandseweg 2e partiële herziening Keijzershof 2018 NL.IMRO.1926.he100210136-3001 Correctieve herziening Verzamelplan NL.IMRO.1926.bp000220128-3001 Pijnacker-Nootdorp 2020/2021 Balij-Bieslandse Bos 2022 NL.IMRO.1926.bp000170114-3002 Onderwijscluster Groen van Prinstererlaan NL.IMRO.1926.bp000210133-4001 Parapluplan 2022 NL.IMRO.1926.BP000210134-3001 Hart van Nootdorp NL.IMRO.1926.bp000210131-4001 Kerkweg, Pijnacker NL.IMRO.1926.bp000200129-4001 Verzamelplan Pijnacker-Nootdorp 2021/2022 NL.IMRO.1926.bp000210132-3001 Vrijenban II NL.IMRO.1926.bp000210135-2001 Verzamelplan Pijnacker-Nootdorp 2020/2021 NL.IMRO.1926.bp000200128-4001 Ypenburg Nieuwe Veen 2020 NL.IMRO.1926.bp000200122-3002 Katwijkerlaan 15, Pijnacker NL.IMRO.1926.wp100200127-4001 Meloenstraat 9, Pijnacker NL.IMRO.1926.wp100200053-4001 Oude Polder - Dierenpension
NL.IMRO.1926.bp000200130-2001 De Scheg NL.IMRO.1926.bp100190125-4001 wijzigingsplan Keijzershof 2020 NL.IMRO.1926.wp010190110-4001 Reesloot 10 NL.IMRO.1926.wp000190097-4001 Keervoorziening Randstadrail 2020 NL.IMRO.1926.bp100190126-4001 1e partiële herziening Keijzershof 2018 NL.IMRO.1926.he100190110-4001 Delftsestraatweg 9 NL.IMRO.1926.wp000190088-4001 Verzamelplan Pijnacker-Nootdorp 2019/2020 NL.IMRO.1926.bp100190124-4001 Wijzigingsplan Hogeveenseweg 47 te Nootdorp NL.IMRO.1926.wp200190099-4001 's-Gravenhout, Geerweg en omgeving, naast NL.IMRO.1926.wp100200099-4001 Geerweg 36 te Nootdorp Paraplubestemmingsplan implementatie NL.IMRO.1926.bp100180119-4001 standaardregels Ypenburg-Craeyenburch NL.IMRO.1926.bp000180120-4001 Bedrijvenpark Ruyven 2018 NL.IMRO.1926.bp000160106-4001 De Drie Ster NL.IMRO.1926.wp100190066-4001 Monnikenweg 35a NL.IMRO.1926.wp100190068-4001 Tuindershof 2019 NL.IMRO.1926.bp000180044-4001 Partiële herziening 'Agrarische NL.IMRO.1926.bp100180123-4001 Glastuinbouwbestemmingen' Ypenburg-Centraal NL.IMRO.1926.bp000180121-4001 Ackerswoude 2019 NL.IMRO.1926.wp010190050-4001
Juust
6
Vaststelling 22-07-2022
24-02-2022 17-01-2022 23-09-2021
24-06-2021 22-04-2021 12-01-2021 12-01-2021 17-12-2020 01-12-2020 01-12-2020 29-10-2020 24-09-2020 14-07-2020 12-05-2020 12-05-2020 06-04-2020 19-03-2020 19-03-2020 19-03-2020 28-01-2020 28-01-2020 19-12-2019 19-12-2019 19-12-2019 17-12-2019
Paraplubestemmingsplan Archeologie
Groenzoom, deelgebied Klapwijkse Knoop e.o. NL.IMRO.1926.bp000170111-4001 27-06-2019 1e partiele herziening bedrijvenpark Heron NL.IMRO.1926.he100180066-4001 29-05-2019 Reconstructie Kruithuisplein / Laan van Ruyven NL.IMRO.1926.bp000140092-4001 18-04-2019 Ruimtelijke ontwikkelingen Glastuinbouwgebied NL.IMRO.1926.bp000180115-4001 29-01-2019 Pijnacker-West Verkeerstorenplein NL.IMRO.1926.wp0001801048-4001 22-01-2019 Het Gildehof NL.IMRO.1926.bp000170112-4001 20-12-2018 Verzamelplan Pijnacker-Nootdorp 2018/2019 NL.IMRO.1926.bp100180117-3001 Duurzame Glastuinbouwgebieden Rijskade 16 NL.IMRO.1926.wp000180088-4001 06-11-2018 Pijnacker De Groene Wijdte NL.IMRO.1926.bp000170113-4001 18-10-2018 Centrum Pijnacker 2018 NL.IMRO.1926.bp000160105-4001 27-09-2018 Wijzigingsplan Hoogseweg NL.IMRO.1926.wp0102180068-4001 31-07-2018 Keijzershof 2018, Pijnacker NL.IMRO.1926.bp000170110-4001 28-06-2018 Burgemeester Merkusstraat, Delfgauw NL.IMRO.1926.wp004150064-4001 25-06-2018 Katwijkerlaan 63 NL.IMRO.1926.bp000200127-GU01 06-06-2018 Verzamelplan Pijnacker-Nootdorp 2017/2018 NL.IMRO.1926.bp000170108-4001 19-04-2018 Burgemeester Merkusstraat, Delfgauw NL.IMRO.1926.wpBurgMerkusstraat-2001 Laakweg achter nr 1 NL.IMRO.1926.wp000170107-4001 02-01-2018 Oostambacht 2017 NL.IMRO.1926.bp000150100-4001 28-09-2017 Katwijk en Nieuwkoop NL.IMRO.1926.KatwijkNieuwkoop-4001 01-06-2017 Korteweg 2
NL.IMRO.1926.0015101-4001 01-06-2017 Oude Leedeweg 187, Pijnacker NL.IMRO.1926.bp000160104-4001 20-04-2017 Groene Buffer Delfgauw NL.IMRO.1926.bp000160103-4001 30-03-2017 's-Gravenhout, Geerweg en omgeving NL.IMRO.1926.bp000150099-4001 30-03-2017 Nieuwkoopseweg NL.IMRO.1926.wpNieuwkoopseweg-4001 16-12-2016 Ackerswoude 2016 NL.IMRO.1926.wp010150050-4001 07-12-2016 Nootdorp-Zuid NL.IMRO.1926.bp000140084-4002 27-10-2016 1e herziening Duurzame Glastuinbouwgebieden NL.IMRO.1926.he0150053-4001 27-10-2016 Boezem Oost NL.IMRO.1926.bp000150097-4001 29-09-2016 Oude Leedeweg 21, Pijnacker NL.IMRO.1926.wp000009007-4001 05-07-2016 Verzamelplan Pijnacker-Nootdorp 2015/2016 NL.IMRO.1926.bp000150094-4001 28-04-2016 Verzamelplan Pijnacker-Nootdorp 2016/2017 NL.IMRO.1926.bp000160102-4001 30-03-2016 Lint Oude Leede 2 NL.IMRO.1926.bp000120077-4002 17-03-2016 Ackerswoude 2016 NL.IMRO.1926.bp000130050-4002 18-02-2016 Spui Delfgauw NL.IMRO.1926.wp003150064-4001 26-01-2016 Achter Noordeindseweg 10 NL.IMRO.1926.wp002150064-4001 12-01-2016 Pijnackerse Poort NL.IMRO.1926.bpPijnackersePoort-4001 15-12-2015 Emerald 2014 NL.IMRO.1926.bp00011089-4003 26-11-2015 Katwijkerbuurt, deelgebied Berkelse Lint NL.IMRO.1926.bp00150093-4001 29-10-2015 Nootdorp-Zuid NL.IMRO.1926.bp000140084-4001 29-10-2015 Boezemzoom NL.IMRO.1926.bp000140087-4001 29-10-2015 Nootdorp West NL.IMRO.1926.bp000140085-4001 24-09-2015
Vrouwtjeslant NL.IMRO.1926.bp000140086-4001 24-09-2015 Duurzame Glastuinbouwgebieden, wijzigingsplan NL.IMRO.1926.wp000140088-4001 02-06-2015 Overgauwseweg 32 Verzamelplan 2014 NL.IMRO.1926.bp000120082-4001 26-03-2015
Juust
7
Paraplubestemmingsplan Archeologie
Bestemmingsplan Balijrand 's-Gravenhout NL.IMRO.1926.bp000120081-4001 Bestemmingsplan Katwijkerbuurt NL.IMRO.1926.bp140091-4001 Centrum Nootdorp, verwerking uitspraak ABRvS NL.IMRO.1926.bp00014009-4001 Bestemmingsplan Eerste herziening Groenzone NL.IMRO.1926.he00130042-4001 Ackerswoude 2014 NL.IMRO.1926.bp000130050-4001 Duurzame Glastuinbouwgebieden, Overgauwseweg NL.IMRO.1926.wp000130053-4001 74a Verzamelplan 2012 NL.IMRO.1926.bp00120079-4001 Historische kern Delfgauw NL.IMRO.1926.bp000110064-4002 Wijzigingsplan Emmastraat NL.IMRO.1926.wp00120056-4001 Oostland-Pijnacker NL.IMRO.1926.bp000120068-4001 N470 2012 NL.IMRO.1926.bp000120037-4001 Oranjepark NL.IMRO.1926.bp000120075-4001 Centrum Nootdorp NL.IMRO.1926.bp000120071-4001 Bestemmingsplan Katwijkerbuurt NL.IMRO.1926.bp000120074-4001 Emerald NL.IMRO.1926.bp00011069-4001 Pijnacker_Noord NL.IMRO.1926.bp100057-4001 Hof van Tolhek NL.IMRO.1926.bp00120072-4001 1e herziening Boezem en Boezemvaart, NL.IMRO.1926.bp00012014-4001 Vlielandseweg 20 Bestemmingsplan Balij 2013 NL.IMRO.1926.bp000100070-4001 Centrumzone Oost en gasleiding, Keizershof NL.IMRO.1926.up0800120023-4001 Vlielandseweg 2013 NL.IMRO.1926.bp000120076-4001 Westlaan 2012 NL.IMRO.1926.bp000100067-4001 Duurzame Glastuinbouwgebieden NL.IMRO.1926.62112-4003 Kern Pijnacker Zuid / Zuid-Oost NL.IMRO.1926.bp10056-4003 Bedrijvenpark Heron NL.IMRO.1926.BP00110066-4001
P&R-terrein Pijnacker NL.IMRO.1926.bp100062-4001 Verzamelplan Nootdorp NL.IMRO.1926.bp00010063-4004 Multifunctionele Accommodatie NL.IMRO.1926.up0600110023-4004 Lint Oude Leede 2de herziening Onderweg 9 NL.IMRO.1926.he0000090007-4001 Duurzame Glastuinbouwgebieden NL.IMRO.1926.62112-0002 Boezem en Boezemvaart NL.IMRO.19260000090014Kern Pijnacker Zuid / Zuid-Oost NL.IMRO.1926.bp10056-4002 Ruyven-Zuidpolder NL.IMRO.1926.bp000100047-4001 AckersWoude NL.IMRO.19260000090049Groot Zoetermeer NL.IMRO.19260000090029Centrum-Pijnacker NL.IMRO.19260000090021Tabel 1 | Bestemmingsplannen
1.3
29-01-2015 27-11-2014 30-10-2014 30-10-2014 25-09-2014 14-01-2014 12-12-2013 05-09-2013 16-07-2013 27-06-2013 27-06-2013 27-06-2013 13-06-2013 13-06-2013 30-05-2013 30-05-2013 16-05-2013 04-04-2013 07-03-2013 05-03-2013 13-02-2013 20-12-2012 07-11-2012 18-07-2012 29-03-2012 24-11-2011 24-11-2011 27-09-2011 23-06-2011 24-02-2011 25-01-2011 23-09-2010 23-09-2010 24-08-2010 02-08-2010 24-06-2010
Leeswijzer
Dit bestemmingsplan bestaat uit deze toelichting, regels en een verbeelding. Deze toelichting bestaat naast dit inleidende hoofdstuk uit vier hoofdstukken. In hoofdstuk 2 wordt het initiatief toegelicht en de daarbij horende juridische regeling. Hoofdstuk 3 beschrijft het geldende beleidskader. Vervolgens worden in hoofdstuk 4 de verschillende omgevingsaspecten beoordeeld. In hoofdstuk 5 wordt tot slot de economische en maatschappelijke uitvoerbaarheid beschreven.
Juust
8
Paraplubestemmingsplan Archeologie
Hoofdstuk 2 2.1
Planbeschrijving
Wijzigingen
Dit bestemmingsplan is ontwikkeld als een paraplubestemmingsplan waarmee voor alle bestemmingsplannen in de gemeente Pijnacker-Nootdorp dezelfde regeling voor archeologie gaat gelden. Het paraplubestemmingsplan heeft alleen betrekking op de regeling voor archeologie en brengt geen wijziging aan in de overige regels van de geldende bestemmingsplannen.
2.2
Juridische planbeschrijving
In de Wet ruimtelijke ordening met bijbehorende Besluit ruimtelijke ordening heeft het bestemmingsplan een belangrijke rol als normstellend instrument voor het ruimtelijk beleid van de gemeente, provincies en het rijk,. In de ministeriële 'Regeling standaarden ruimtelijke ordening' hierna (Rsro) is vastgelegd dat de Standaard Vergelijkbare Bestemmingsplannen (hierna SVBP 2012) de norm is voor de vergelijkbaarheid van bestemmingsplannen, die tot doel heeft om te komen tot een geüniformeerde en gestandaardiseerde opzet van bestemmingsplannen in Nederland. Deze methodiek is onverkort gevolgd. Het bestemmingsplan is daarbij tevens digitaal vervaardigd en is daarom ook digitaal raadpleegbaar via internet. Naast het feit dat de bestemmingen, aanduidingen en weergave van de verbeelding gestandaardiseerd zijn, vloeit de redactie van de regels ten aanzien van het overgangsrecht en de anti dubbeltelbepaling rechtstreeks voort uit het Besluit ruimtelijke ordening. De beleidsmatige inhoud van het bestemmingsplan is niet gestandaardiseerd. De gemeente behoudt haar vrijheid ten aanzien van de inhoud en vormgeving aangaande de toelichting. Verbeelding De verbeelding geeft de dubbelbestemmingen weer. Deze hebben juridische betekenis, omdat daar in de regels naar wordt verwezen. De topografische ondergrond die gebruikt is als basis voor de verbeelding heeft geen juridische status.
Regels Algemeen De regels bevatten bepalingen over het gebruik van de gronden, over de toegelaten bebouwing en bepalingen betreffende het gebruik van op te richten bouwwerken. De regels zijn, conform de wettelijk verplicht gestelde SVBP 2012, onderverdeeld in vier hoofdstukken: - Hoofdstuk 1 Inleidende regels - Hoofdstuk 2 Bestemmingsregels - Hoofdstuk 3 Algemene regels - Hoofdstuk 4 Overgangs- en slotregels Inleidende regels Begripsbepalingen, Wijze van meten en Toepassing regels De inleidende regels omvatten de begripsbepalingen, de bepalingen omtrent de wijze van meten en op welke bestemmingsplannen het paraplubestemmingsplan van toepassing is. De begripsbepalingen geven de definities over de in de regels gehanteerde begrippen met betrekking tot bouwen en functies. De wijze van meten geeft uitsluitsel over de wijze waarop de oppervlakte moet worden gemeten. In Toepassing regels is aangegeven op welke analoge en digitale bestemmingsplannen het paraplubestemmingsplan van toepassing is. Wanneer het geldende bestemmingsplan reeds archeologische dubbelbestemmingen bevat, dan gelden de in het paraplubestemmingsplan opgenomen bestemmingen in
Juust
9
Paraplubestemmingsplan Archeologie
plaats van die dubbelbestemmingen. Bevat het geldende bestemmingsplan geen archeologische dubbelbestemmingen, dan geldt het paraplubestemmingsplan aanvullend op de geldende bestemmingsplannen. Bestemmingsregels Waarde - Archeologie 1, 2 en 3 Voor de dubbelbestemmingen 'Waarde - Archeologie 1', 'Waarde - Archeologie 2' en 'Waarde - Archeologie 3' is opgenomen dat de aangewezen gronden mede bestemd zijn voor het behoud, bescherming en veiligstelling van archeologische waarden en aanwezige vindplaatsen. Ter plaatse van de verschillende waardes geldt dat archeologisch onderzoek moet worden uitgevoerd vanaf een bepaalde diepte en oppervlakte van bodemwerkzaamheden. Algemene regels Anti-dubbeltelregel Deze bepaling is ingevolge artikel 3.2.4 van het Besluit ruimtelijke ordening vast voorgeschreven. Doel van deze bepaling is te voorkomen, dat er meer wordt gebouwd dan het bestemmingsplan beoogd, bijv. ingeval (onderdelen van) percelen van eigenaar wisselen. Overgangs- en slotregels In deze regels is het overgangsrecht vastgelegd in de vorm zoals in het Besluit ruimtelijke ordening is voorgeschreven. Als laatste is de slotbepaling opgenomen, welke bepaling zowel de titel van het plan als de regels bevat.
Juust
10
Paraplubestemmingsplan Archeologie
Hoofdstuk 3 3.1
Beleidskader
Rijksbeleid
Nationale Omgevingsvisie (NOVI) Op 11 september 2020 is de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) vastgesteld. Met de NOVI geeft het kabinet richting aan grote opgaven waardoor Nederland de komende 30 jaar verandert. In de NOVI wordt aan de hand van een toekomstperspectief op 2050 de langetermijnvisie in beeld gebracht. Het Rijk wil sturen op de nationale belangen. De inzet van het Rijk is samengevat in vier prioriteiten: 1. 2. 3. 4.
Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie. Duurzaam economisch groeipotentieel. Sterke en gezonde steden en regio's. Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied.
Het versterken van de omgevingskwaliteit staat in de NOVI centraal. Dit houdt in dat alle plannen met oog voor de natuur, gezondheid, milieu en duurzaamheid gemaakt moeten worden. De NOVI maakt bij het maken van keuzes gebruik van drie afwegingsprincipes: 1. 2. 3.
Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies, Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal, en Afwentelen wordt voorkomen.
Het is van nationaal belang de kernkwaliteiten van stad en land te waarborgen. Dit uit zich in bescherming van waardevolle, open en kwetsbare landschappen en bebouwde gebieden, uitgaand van hun kernkwaliteiten. Bij (stedelijke) groei, verdichting, transformatie of krimp moet rekening worden gehouden met unieke landschappelijke structuren en objecten, cultuurlandschappen (of onderdelen daarvan), archeologische monumenten, gebouwde of aangelegde monumenten, beschermde stads- en dorpsgezichten en (genomineerde) werelderfgoederen en wederopbouwgebieden van nationaal belang. Op grond van het Europees Landschapsverdrag heeft het Rijk systeemverantwoordelijkheid voor landschap. Het geeft uitvoering aan dit nationaal belang samen met de provincies, die ook verantwoordelijk zijn. De rol van het Rijk in dit belang is de (wettelijke) randvoorwaarden te creëren om cultureel erfgoed en landschappelijke en natuurlijke kwaliteiten voor de lange termijn in stand te houden. De zorg voor het behoud van cultureel erfgoed en van werelderfgoed is het werkterrein van alle overheden. Daarbij gelden de verplichtingen die voortvloeien uit het verdrag van Granada, het verdrag van Valletta, het Europees landschapsverdrag en het Werelderfgoedverdrag. Het Rijk is verantwoordelijk voor een goed functionerend (wettelijk) systeem voor erfgoed en leefomgeving.
Het beleid heeft derhalve geen directe doorwerking voor dit bestemmingsplan.
3.2
Provinciaal beleid
De provincie Zuid-Holland heeft haar beleid voor de fysieke leefomgeving gebundeld in het provinciale Omgevingsbeleid. Dit Omgevingsbeleid bestaat uit twee kaderstellende documenten, de Omgevingsvisie en de Omgevingsverordening, plus verschillende uitvoeringsprogramma’s. In de Omgevingsverordening Zuid-Holland zijn intructieregels opgenomen ten aanzien van Archeologie. Hierbij is artikel 6.27 'Archeologie en Romeinse Limes' van belang. Hierin is aangegeven dat de bekende en te verwachten archeologische vindplaatsen benoemd zijn in de Cultuurhistorische Hoofdstructuur (CHS) en beschermd dienen te worden. Op basis van artikel 38a van de Monumentenwet zijn overheden gehouden om bij vaststelling van een bestemmingsplan rekening te houden met de in de grond aanwezige, dan wel te verwachten monumenten. De CHS is daarbij uitgangspunt. Voor de in de CHS opgenomen terreinen met een redelijk tot hoge archeologische verwachtingswaarde en zeer hoge archeologische verwachtingswaarde legt de provincie de verantwoordelijkheid voor bescherming van deze waarden bij de gemeenten. Voorwaarde is wel dat de gemeente archeologiebeleid heeft vastgesteld, met een
Juust
11
Paraplubestemmingsplan Archeologie
archeologische waardenkaart die is gestoeld op archeologisch onderzoek. Een bestemmingsplan voor gronden met hoge en zeer hoge bekende archeologische waarden bevat bestemmingen die deze waarden beschermen. Dit houdt in ieder geval een verbod in op het uitvoeren van werken of werkzaamheden waarbij de grond dieper dan 30 centimeter onder het maaiveld wordt geroerd. Afwijking van dit verbod is mogelijk als door middel van archeologisch onderzoek is aangetoond dat de archeologische waarden niet worden aangetast. Bijvoorbeeld als uit onderzoek blijkt dat de archeologische waarden dieper liggen dan 30 centimeter of geclusterd op een ander deel van het terrein. Voorts geldt dit verbod niet voor werken of werkzaamheden die de archeologische waarden niet aantasten. Dit geldt voor werken of werkzaamheden die naar hun aard de archeologische waarden niet kunnen aantasten zoals archeologisch onderzoek en het normaal gebruik, beheer en onderhoud. Ook voor de gebieden binnen de Romeinse Limeszone met hoge en zeer hoge archeologische verwachtingswaarde geldt dat deze waarden beschermd moeten worden in het bestemmingsplan. Dit houdt in ieder geval in dat archeologisch onderzoek nodig is bij het uitvoeren van werken of werkzaamheden met een oppervlakte van meer dan 100 m² en waarbij de grond dieper wordt geroerd dan 30 centimeter onder het maaiveld.
Afwijking hiervan is mogelijk in die gevallen waarbij de gemeente een strengere bescherming hanteert. Daarbij geldt de voorwaarde, dat gehandeld wordt in overeenstemming met de uitkomsten van dat onderzoek. Met het voorliggende paraplubestemmingsplan wordt recht gedaan aan de instructieregel als genoemd in artikel 6.27 van de Omgevingsverordening Zuid-Holland.
3.3
Gemeentelijk beleid
Archeologiebeleid Pijnacker-Nootdorp De gemeente Pijnacker-Nootdorp heeft haar archeologiebeleid verwoord in de nota 'Pijnacker-Nootdorp; Een archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart' uit 2009. Door de uitkomsten van 10 jaar onderzoek heeft een actualisatie plaatsgevonden. Door deze actualisatie is de archeologische verwachting van gebieden veranderd. Dit heeft geleid tot het recente geactualiseerde archeologiebeleid wat is vastgelegd in de in 2022 opgestelde notitie “Gemeentelijke archeologische beleidskaart Pijnacker-Nootdorp”. Deze notite werkt als herziening en update van de archeologische beleidskaart uit 2009. Dit paraplubestemmingsplan vormt de juridische vertaling van het geactualiseerde archeologiebeleid, waarbij de archeologische beleidskaart de basis vormt voor de bij deze parapluherziening behorende verbeelding.
Juust
12
Paraplubestemmingsplan Archeologie
Hoofdstuk 4 Kwaliteit leefomgeving 4.1
van
de
Omgevingsaspecten
Er bestaat een duidelijke relatie tussen milieubeleid en ruimtelijke ordening. De laatste decennia groeien deze beleidsvelden dan ook naar elkaar toe. De milieukwaliteit vormt een belangrijke afweging bij de ontwikkelingsmogelijkheden van ruimtelijke functies. Bij de besluitvorming over het al dan niet toelaten van een bepaalde ruimtelijke ontwikkeling wordt dan ook onderzocht welke omgevingsaspecten daarbij een rol (kunnen) spelen. Het is van belang om milieubelastende functies (zoals bepaalde bedrijfsactiviteiten) ruimtelijk te scheiden ten opzichte van milieugevoelige functies zoals woningen. Andersom moet in de ruimtelijke ordening nadrukkelijk rekening gehouden worden met de gevolgen van ruimtelijke ingrepen voor het milieu. Milieubelastende situaties moeten voorkomen worden. Het paraplubestemmingsplan maakt geen directe ontwikkelingen mogelijk als gevolg waarvan gekeken dient te worden naar diverse milieuhygiënische aspecten. Er is dan ook geen onderzoek naar omgevingsaspecten noodzakelijk
Juust
13
Paraplubestemmingsplan Archeologie
Hoofdstuk 5 5.1
Uitvoerbaarheid
Financiële uitvoerbaarheid
Voor bouwplannen zoals die zijn aangewezen in artikel 6.2.1 van het Besluit ruimtelijke ordening is het uitgangspunt dat de gemeenteraad een exploitatieplan vaststelt. Van de verplichting een exploitatieplan vast te stellen kan onder andere worden afgeweken als het verhaal van kosten van de grondexploitatie anderszins is verzekerd, bijvoorbeeld door een anterieure overeenkomst of doordat de verplicht te verhalen kosten zijn verdisconteerd in de grondprijs. Dit bestemmingsplan maakt geen bouwplan als bedoeld in artikel 6.12, eerste lid, van de Wet ruimtelijke ordening mogelijk. Hierdoor is geen exploitatieplan nodig.
5.2
Maatschappelijke uitvoerbaarheid
Vooroverleg Vooroverleg zoals bedoeld in artikel 3.1.1. van het Besluit ruimtelijke ordening is voor dit plan van toepassing. In het kader van dit bestuurlijke vooroverleg is het plan in ieder geval toegezonden aan de provincie, het waterschap en de veiligheidsregio. Ter inzage legging ontwerpbestemmingsplan Gelet op het bepaalde in artikel 3.8 Wro in combinatie met afdeling 3.4 Awb wordt een ontwerpbestemmingsplan, na voorafgaande bekendmaking, gedurende een periode van zes weken ter inzage gelegd. Een ieder is dan in de gelegenheid zijn of haar zienswijze mondeling of schriftelijk kenbaar te maken bij de gemeenteraad. Vaststelling van het bestemmingsplan, al dan niet in gewijzigde vorm, gebeurt met inachtneming van de ingediende zienswijzen.
Juust
14
Paraplubestemmingsplan Archeologie
Bijlagen bij Toelichting
Juust
15
Paraplubestemmingsplan Archeologie
Bijlage 1 Gemeentelijke archeologische beleidskaart Pijnacker-Nootdorp
Juust
16
Paraplubestemmingsplan Archeologie
Delftse Archeologische Notitie 282
Gemeentelijke archeologische beleidskaart Pijnacker-Nootdorp Een herziening en update van de archeologische beleidskaart
Bas Penning & Steven Jongma
Delftse Archeologische Notitie 282
Gemeentelijke archeologische beleidskaart Pijnacker-Nootdorp Een herziening en update van de archeologische beleidskaart
Bas Penning & Steven Jongma
Opdrachtgever: Contactpersoon: Type onderzoek: Periode van uitvoer: Locatie: Zaakidentiteit Archis: Projectcode: Projectleider: Projectmedewerkers: Status:
ISSN: 1879-9590 © 2022 Archeologie Delft Postbus 78 2600 ME Delft 015-2197198 archeologie@delft.nl www.archeologie-delft.nl
Gemeente Pijnacker-Nootdorp René Lipman Opstellen archeologische beleidskaart December 2021 – Februari 2022 Gemeente Pijnacker-Nootdorp 5164814100 PN068 Bas Penning Steven Jongma & Lotte Bekkers Concept 28-2-2022
Samenvatting De gemeente Pijnacker-Nootdorp gebruikt sinds 2010 een archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart als basis voor haar archeologiebeleid. Ruim tien jaar gestructureerd archeologisch onderzoek heeft geleid tot grote kenniswinst over waar archeologische vindplaatsen voorkomen binnen de gemeente Pijnacker-Nootdorp. Er is in deze periode een ruime dataset opgebouwd die het mogelijk maakt om de verwachtingen en aannames te toetsen die de basis vormen van de huidige archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart. Dit leidt tot nieuwe inzichten en daarmee de wens om het bestaande archeologiebeleid te verbeteren. Deze publicatie moet daarom gezien worden als aanvulling op en update van de archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart uit 2009. Dankzij de analyse van de informatie die in de periode 2010-2021 is verkregen, is nauwkeurig bepaald waar archeologische vindplaatsen verwacht kunnen worden. Op basis van deze verwachting kunnen nieuwe beleidszones worden aangewezen, waaraan vrijstellingsgrenzen kunnen worden gekoppeld. Ook zijn er zones bijgekomen waar geen archeologische verwachting meer geldt en die daarom kunnen worden vrijgesteld van archeologisch onderzoek. Dankzij de gewijzigde verwachtings- en beleidszones kan er gerichter en beter archeologisch onderzoek worden uitgevoerd.
Doordat de zones waarin archeologisch onderzoek nodig is kleiner zijn dan op de beleidskaart uit 2009, is het de verwachting dat er minder vaak archeologisch onderzoek hoeft te worden vereist bij ontwikkelingen van burgers, bedrijven en overheden. Tegelijkertijd zullen de onderzoeken die wel moeten worden uitgevoerd, vaker leiden tot het aantreffen van een archeologische vindplaats en daarmee de kennis van het verleden van de gemeente Pijnacker-Nootdorp vergroten.
3
Inhoudsopgave Samenvatting
3
1 Aanleiding en doel
5
1.1 Aanleiding 1.2 Doel
5 5
2 Analyse uitgevoerd onderzoek 2010-2021 2.1 Werkwijze 2.2 Resultaten van de onderzoeken 2.3 Conclusies
3 Nieuwe verwachtingszones, aangepaste beleidskaart 3.1 Verwachtingszones 3.2 Beleid en vrijstellingsgrenzen
4 Belangrijkste verschillen beleidskaarten 2009 & 2022 4.1 Verwachtingszones 4.2 Vindplaatsen
6 6 6 7
8 8 8
10 10 10
5 Conclusies
11
Bibliografie
12
Overzicht van tabellen en bijlagen
14
Bijlage 1 Archeologische inventarisatiekaart
15
Bijlage 2 Archeologische verwachtingskaart
16
Bijlage 3 Archeologische beleidskaart
17
Bijlage 4 Nieuwe archeologische vindplaatsen
18
4
1 Aanleiding en doel 1.1
Aanleiding
In november 2009 verscheen de ‘archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart’ van de gemeente Pijnacker-Nootdorp en het bijbehorende rapport.1 Hierin staat een inventarisatie van alle toentertijd bekende gegevens die relevant zijn voor een goede archeologische monumentenzorg en zijn archeologische verwachtingsgebieden aangewezen. Met deze kaarten en de bijbehorende onderbouwing heeft de gemeente een instrument om zorg te dragen voor de archeologische waarden binnen haar grenzen en daarmee aan haar wettelijke verplichting te kunnen voldoen. Met de Erfgoedverordening gemeente Pijnacker-Nootdorp 2010 zijn de archeologische verwachtingsgebieden uit de archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart vastgesteld en sindsdien gebruikt bij het opstellen van bestemmingsplannen. Ruim tien jaar gestructureerd archeologisch onderzoek heeft geleid tot grote kenniswinst over waar archeologische vindplaatsen voorkomen binnen de gemeente Pijnacker-Nootdorp. Er is in deze periode een ruime dataset opgebouwd die het mogelijk maakt om de verwachtingen en aannames te toetsen die de basis vormen van de huidige archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart. Dit leidt tot nieuwe inzichten en daarmee de wens om het bestaande archeologiebeleid te verbeteren.
Deze publicatie moet daarom gezien worden als aanvulling op en update van de archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart uit 2009.
1.2 Doel Door een analyse te maken van het archeologische onderzoek dat in de periode 2010-2021 is uitgevoerd, kan de in 2009 opgestelde archeologische verwachting in de verschillende zones getoetst worden. Aan de hand van de resultaten van deze toetsing, kunnen de verwachtingszones opnieuw gedefinieerd worden. Vervolgens kunnen hier onderbouwd nieuwe vrijstellingsgrenzen aan worden gekoppeld. Deze update leidt tot drie nieuwe kaarten; een archeologische inventarisatiekaart, een archeologische verwachtingskaart en een archeologische beleidskaart. Op de archeologische inventarisatiekaart staan de bekende archeologische vindplaatsen afgebeeld in samenhang het de geologische ondergrond en historische gebouwen en ruimtelijke structuren. De archeologische verwachtingskaart laat zien waar archeologische vindplaatsen verwacht kunnen worden en hoe groot de kans op het aantreffen van vindplaatsen. De hieruit voortvloeiende geüpdatete beleidskaart zal de basis vormen voor het verbeteren van het archeologiebeleid van de gemeente Pijnacker-Nootdorp en kan toegepast worden als onderdeel van het omgevingsplan bij het in werking treden van de omgevingswet.
1
Kerkhof 2009.
5
2 Analyse uitgevoerd onderzoek 20102021 2.1 Werkwijze In de gemeente Pijnacker-Nootdorp zijn in totaal 194 archeologische onderzoeken uitgevoerd en aangemeld in het registratiesysteem van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE).2 Hiervan zijn er 136 uitgevoerd in de periode januari 2010 – december 2021 (tabel 1), na het verschijnen van de vigerende archeologische beleidskaart. Voor een analyse van de resultaten van deze onderzoeken is gebruik gemaakt van alle onderzoektypen, behalve de 49 bureauonderzoeken. Bureauonderzoeken geven namelijk alleen de archeologische verwachting weer, maar toetsen deze niet. Van de 87 overige onderzoeken zijn de opgeleverde rapporten en vondstmeldingen geanalyseerd. Ieder onderzoek is getoetst op een aantal criteria: - Is er een archeologische vindplaats aangetroffen? - In welke archeologische verwachtingszone is het onderzoek uitgevoerd? - Staat er op historische kaarten bebouwing afgebeeld, waardoor er een vindplaats verwacht kan worden?3 Door deze analyse was het mogelijk om inzichtelijk te krijgen waar binnen de gemeente archeologische vindplaatsen aangetroffen zijn en in de toekomst verwacht kunnen worden en welke archeologische, historische en geologische kenmerken deze zones hebben. Ook wordt duidelijk in welke zones de kans op het aantreffen van vindplaatsen klein is.
Soort onderzoek Bureauonderzoek Inventariserend onderzoek, boren Inventariserend onderzoek, proefsleuven Geofysisch onderzoek Opgraving, archeologische begeleiding Totaal Tabel 1:
Aantal 49 75 6 1 5 136
Uitgevoerde archeologische onderzoeken in de periode januari 2010 – december 2021.
2.2 Resultaten van de onderzoeken Bij de 87 geanalyseerde onderzoeken zijn op 15 locaties aanwijzingen voor archeologische vindplaatsen aangetroffen. Het betreft in totaal 18 onderzoeken (1x drie onderzoeken op één locatie, 1x twee onderzoeken op één locatie). Bij 62 onderzoeken zijn geen aanwijzingen voor archeologische vindplaatsen aangetroffen. Van 6 onderzoeken zijn, door diverse oorzaken, (nog) geen resultaten beschikbaar. Deze worden verder buiten beschouwing gelaten. Op basis van bovenstaande gegevens blijkt dat bij 22,5% van de uitgevoerde archeologische onderzoeken een mogelijke archeologische vindplaats is aangetroffen. De verwachtingszones waarin deze mogelijke vindplaatsen zijn aangetroffen, staan weergegeven in tabel 2. Hier is ook aangegeven of op de locatie van deze mogelijke vindplaatsen op historisch kaartmateriaal bebouwing staat afgebeeld. Uit tabel 2 blijkt dat 12 van de 15 locaties waar een mogelijke vindplaats is aangetroffen, in een zone met een hoge archeologische verwachting liggen. Eveneens op 12 van de 15 locaties waar een mogelijke vindplaats is aangetroffen, staat bebouwing afgebeeld op historische kaarten. Hiervan liggen er twee in een middelhoge verwachtingszone, waardoor er slechts één vindplaats overblijft die is aangetroffen in de zone met een middelhoge verwachting en geen bebouwing op historische kaarten.
Dit betreft een vindplaats uit de Romeinse tijd die is aangetroffen op minder dan 400 meter afstand van de enige andere bekende Romeinse
2 3
Archeologische Informatiesysteem (Archis), peildatum 1 januari 2022. Er is gebruik gemaakt van de kaart van Kruikius & Kruikius (1712) en het Minuutplan (1811-1832).
6
vindplaats in de gemeente Pijnacker-Nootdorp uit deze periode.4 Beide vindplaatsen liggen op dezelfde tak van de Gantelgeul, een geologische afzetting waarop ten westen van de gemeente vaak vindplaatsen uit deze periode worden aangetroffen. De overige vindplaatsen dateren allemaal uit de Late Middeleeuwen en/of Nieuwe tijd. De oudste Middeleeuwse vindplaatsen liggen op geulafzettingen van de Gantel, waarop ook de Romeinse vindplaatsen liggen. De andere vindplaatsen liggen in dorpskernen, bewoningslinten en op veenkades. Bij het analyseren van de onderzoeken waarbij geen vindplaatsen zijn aangetroffen, blijkt dat deze vrijwel allemaal op locaties met een middelhoge verwachting liggen of op locaties met een hoge verwachting waar geen bebouwing staat afgebeeld op historische kaarten.
Beleidszone Hoge archeologische verwachting Hoge archeologische verwachting Middelhoge archeologische verwachting Middelhoge archeologische verwachting Totaal Tabel 2:
Vrijstellingsgrens 50 m2, 0,3 m -mv 100 m2, 0,3 m -mv 200 m2, 0,3 m -mv 200 m2, 1,0 m -mv
Zonder Met historische historische bebouwing bebouwing 0 2 2 8 1 1 0 1 3 12
Totaal 2 10 2 1 15
Aangetroffen vindplaatsen en de bijbehorende verwachtingszones.
2.3 Conclusies Op basis van de uitgevoerde analyse is duidelijk geworden waar binnen de gemeente Pijnacker-Nootdorp een hoge kans is voor het aantreffen van archeologische vindplaatsen en waar de kans aanzienlijk lager is. De vindplaatsen in relatie tot hun ondergrond of historische bebouwing of structuren staan weergegeven op de archeologische inventarisatiekaart (bijlage 1). Archeologische resten worden voornamelijk aangetroffen binnen de dorpskernen, op locaties waar op historische kaarten bebouwing staat afgebeeld, in de bewoningslinten, op veenkades en op en nabij de geulafzettingen van de Gantel. Er is gebleken dat de kans op het aantreffen van vindplaatsen op locaties op die niet aan deze criteria voldoen lager of afwezig is.
4
Van Haasteren 2016.
7
3 Nieuwe verwachtingszones, aangepaste beleidskaart 3.1 Verwachtingszones Aan de hand van de resultaten van de analyse en de gegevens over archeologische vindplaatsen die al bekend waren bij het maken van de vorige versie van de archeologische beleidskaart, kunnen er nieuwe en verbeterde verwachtingszones worden aangewezen. Hierbij is ook gebruik gemaakt van andere gegevens die sinds 2009 beschikbaar zijn gekomen. Aan de hand van het recentste Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN4) kunnen de grenzen van kades nauwkeurig begrensd worden, waardoor bufferzones hier overbodig zijn geworden. In 2017 is er een nieuwe geologische kaart beschikbaar gekomen voor de regio.5 Op deze kaart staat de geologische ondergrond van het gebied nauwkeuriger weergegeven dan op eerdere kaarten. Archeologische verwachtingszones die verband houden met de geologische ondergrond, kunnen hierdoor nauwkeuriger worden begrensd.
Dit leidt tot de volgende verwachtingszones, zoals weergegeven in bijlage 2: Hoge archeologische verwachting: dorpskernen en erven zoals afgebeeld op de historische kaarten en bekende archeologische vindplaatsen Middelhoge archeologische verwachting: veenkades Middelhoge archeologische verwachting: geulafzettingen van de Gantel en omliggende dekafzettingen van de Gantel aan het oppervlak Lage archeologische verwachting: zone waarin duinen van het Laagpakket van Ypenburg worden verwacht die ondieper liggen dan 5 m -NAP De onderbouwing voor de zones met een hoge en middelhoge archeologische verwachting, wordt gevormd door de analyse die is beschreven in hoofdstuk 2. De lage archeologische verwachting is gebaseerd op het voorkomen van vindplaatsen uit de prehistorie op de duinen van de Laag van Ypenburg. De bekende vindplaatsen op deze afzettingen liggen buiten de gemeente Pijnacker-Nootdorp. Er zijn twee mogelijke duinen aangetroffen tijdens booronderzoek in de periode 2010-2021. Hierbij zijn geen directe aanwijzingen voor de aanwezigheid van een vindplaats ontdekt, maar kunnen deze ook niet worden uitgesloten.6 Omdat vindplaatsen in deze zones niet geheel uit te sluiten zijn, kan grootschalig onderzoek inzicht bieden in het voorkomen van deze vindplaatsen.
De droogmakerijen die zijn ontstaan na het droogmalen van veenplassen, op locaties waar geen afzettingen van het Laagcomplex van Delfland en de duinen van de Laag van Ypenburg voorkomen, hebben geen archeologische verwachting. Eventuele archeologische vindplaatsen zijn op deze locaties verdwenen met het afgraven van het veen.
3.2 Beleid en vrijstellingsgrenzen Aan de verwachtingszones worden beleidszones met vrijstellingsgrenzen gekoppeld. Bij een hogere verwachting op het aantreffen van een locatie archeologische vindplaats geldt een beperkte vrijstellingsgrens. Bij een lagere verwachting geldt juist een ruime vrijstellingsgrens. Bij de vrijstellingsgrenzen geldt een grens in oppervlakte en een grens in diepte ten opzichte van het maaiveld. Ontwikkelingen die binnen de vrijstellingsgrenzen vallen, kunnen worden vrijgesteld van archeologisch onderzoek. Voor ontwikkelingen die zowel de grens in oppervlakte als de grens in diepte overschrijden, wordt geadviseerd om deze niet op voorhand vrij te stellen van archeologisch onderzoek. De verschillende beleidszones met vrijstellingsgrenzen staan weergegeven op de archeologische beleidskaart (bijlage 3). De volgende beleidszones met vrijstellingsgrenzen zijn van toepassing: Hoge archeologische verwachting: onderzoek vereist bij bodemverstoringen die groter zijn dan 50 m2 en dieper gaan dan 30 cm onder maaiveld.
5 6
Vos et al. 2017. De Fuijk & Penning 2018; Sterk et al. 2018.
8
Middelhoge archeologische verwachting: onderzoek vereist bij bodemverstoringen die groter zijn dan 200 m2 en dieper gaan dan 30 cm onder maaiveld. Lage archeologische verwachting: onderzoek vereist bij bodemverstoringen die groter zijn dan 1000 m2 en dieper gaan dan 30 cm onder maaiveld.
Binnen de gemeente Pijnacker-Nootdorp ligt één archeologisch rijksmonument.7 Het betreft de vermoedelijke resten van de oudste fase van de begraven hofstad Huis Ruyven. Voor archeologische rijksmonumenten gelden geen gemeentelijke vrijstellingsgrenzen, aangezien het rijk de rol van bevoegd gezag vervuld. Ook liggen er vier terreinen van provinciaal archeologisch belang binnen de gemeentegrenzen. Op basis van de Zuid-Hollandse Omgevingsverordening zijn ontwikkelingen tot 30 cm onder maaiveld vrijgesteld van archeologische onderzoek.8 Deze dieptegrens komt overeen met de dieptegrens die elders in de gemeente gehanteerd wordt. De locatie van het rijksmonument en de terreinen van provinciaal archeologisch belang worden weergegeven in de kaartbijlages. Op locaties die vrijgesteld zijn van archeologisch onderzoek en op locaties waar op basis van archeologisch onderzoek is vastgesteld dat er geen vindplaatsen (meer) aanwezig zijn, geldt wel de algemene meldingsplicht bij het aantreffen van oudheden. Op basis van paragraaf 5.4 van de Erfgoedwet moet iedereen die, anders dan bij het doen van archeologisch onderzoek, iets vindt waarvan hij/zij weet of kan vermoeden dat het een (roerend of onroerend) monument betreft, dit melden bij de minister van OCW (of in deze, bij de gemeente Pijnacker-Nootdorp of bij diens archeologisch adviseur Erfgoed Delft, archeologie).
Als het bevoegd gezag van mening is dat dit noodzakelijk is, moet er tijd en ruimte geboden worden de resten te onderzoeken, documenteren en eventueel veiligstellen. Het niet melden van het aantreffen van oudheden is een overtreding van de Erfgoedwet en daarmee een strafbaar feit.
7 8
Monumentnummer 47134. Zuid-Hollandse Omgevingsverordening, versie 11-11-2021.
9
4 Belangrijkste verschillen beleidskaarten 2009 & 2022 4.1 Verwachtingszones Met de nieuwe verwachtingszones en de bijbehorende vrijstellingsgrenzen is het totale oppervlakte waar een archeologische verwachting geldt kleiner geworden. Dit houdt in dat het gebied waar voorafgaand aan ontwikkelingen (mogelijk) archeologisch onderzoek moet plaatsvinden, ook kleiner is geworden. Dat zal er waarschijnlijk toe leiden, dat er minder archeologische onderzoeken in de gemeente uitgevoerd hoeven te worden en de regeldruk afneemt. Ook is er aan de zones met een archeologische verwachting de zone ‘lage archeologische verwachting’ toegevoegd. Deze zone heeft een ruime vrijstellingsgrens, waardoor onderzoek alleen nodig is bij ontwikkelingen met een oppervlakte groter dan 1000 m2. De verschillen staan weergegeven in tabel 3. Beleidszone Hoge archeologische verwachting Middelhoge archeologische verwachting Lage archeologische verwachting Geen archeologische verwachting Tabel 3: en 2022.
2009 14 % 66 % 0% 20 %
2022 3% 29 % 5% 63 %
Verschil - 11 % - 37 % +5% + 43 %
Percentage van de gemeente Pijnacker-Nootdorp met een archeologische verwachtingszone op de beleidskaarten uit 2009
4.2 Vindplaatsen In de periode 2010-2021 zijn er tijdens onderzoek 13 nieuwe archeologische vindplaatsen ontdekt in de gemeente Pijnacker-Nootdorp. Deze worden toegevoegd aan de lijst bekende vindplaatsen uit de beleidskaart uit 20099 en staan afgebeeld in bijlage 1 (vindplaats 35 t/m 47). De karakteristieken van de vindplaatsen staan in bijlage 4. Een aantal vindplaatsen stond niet juist in deze lijst, is verder onderzocht of blijkt na onderzoek geen vindplaats te zijn. De wijzigingen staan hieronder: Vindplaats 5 De vindplaats is in 2010 onderzocht. Het onderzoek heeft sporen en vondsten uit de late 12e tot en met de 19e eeuw opgeleverd.10 Vindplaats 7 Dit betreft een veenkade die staat aangemerkt als terrein van provinciaal archeologisch belang vanwege de cultuurhistorische waarde. Er zijn geen archeologische vondsten gedaan en de vindplaats staat willekeurig op de kade aangegeven. Om verwarring te voorkomen is besloten dit niet meer als archeologische vindplaats weer te geven, maar alleen als terrein van provinciaal archeologisch belang. Vindplaats 11 & 12 De vindplaatsen betreffen vondsten die van elders afkomstig zijn. Deze vindplaatsen zijn daarom vervallen. Vindplaats 15 De vindplaats was niet op de juiste plaats weergegeven. De locatie is 250 meter richting het oostnoordoosten verplaatst.
Vindplaats 26 & 27 Dit betreft een voormalig terrein van provinciaal archeologisch belang. De vindplaatsen zouden terpen zijn, maar de vondstlocaties liggen in een droogmakerij. Onderzoek heeft uitgewezen dat er geen sprake is van terpen en dat de vondsten waarschijnlijk van elders afkomstig zijn. 9
Kerkhof 2009, bijlage 1. Van Horssen 2013.
10
10
5 Conclusies Het archeologiebeleid van de gemeente Pijnacker-Nootdorp kan op basis van de analyse van de onderzoeken die in de periode 2010-2021 zijn uitgevoerd, worden herzien en geüpdatet. Dankzij de informatie die in deze periode is verkregen, is nauwkeurig bepaald waar archeologische vindplaatsen verwacht kunnen worden. Op basis van deze verwachting kunnen nieuwe beleidszones worden aangewezen, waaraan vrijstellingsgrenzen kunnen worden gekoppeld. Ook zijn er zones bijgekomen waar geen archeologische verwachting meer geldt en die daarom kunnen worden vrijgesteld van archeologisch onderzoek. Dankzij de gewijzigde verwachtings- en beleidszones kan er gerichter en beter archeologisch onderzoek worden uitgevoerd. Doordat de zones waarin archeologisch onderzoek nodig is kleiner zijn dan op de beleidskaart uit 2009, is het de verwachting dat er minder vaak archeologisch onderzoek hoeft te worden vereist bij ontwikkelingen van burgers, bedrijven en overheden. Tegelijkertijd zullen de onderzoeken die wel moeten worden uitgevoerd, vaker leiden tot het aantreffen van een archeologische vindplaats en daarmee de kennis van het verleden van de gemeente Pijnacker-Nootdorp vergroten.
11
Bibliografie Literatuur Beckers, I.S.J., 2021: Oudeweg 51, Nootdorp, gemeente Pijnacker-Nootdorp: een bureau- en inventariserend veldonderzoek in de vorm van boringen in de verkennende en karterende fase. Bureau voor Archeologie Rapport 1058. Benthem, A. van, 2014: Pijnacker, Hof van Tolhek. Een archeologische begeleiding. ADC Rapport 3795. Exaltus, R., 2012: Hof van Tolhek, Pijnacker, Gemeente Pijnacker-Nootdorp. Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O); Bureauonderzoek en karterend booronderzoek. ArcheoPro Archeologisch rapport 12081. Fuijk, I. de & J.P. Bakx, 2019: Nieuwkoopseweg 48, Pijnacker, gemeente Pijnacker-Nootdorp. Een archeologisch bureau- en verkennend booronderzoek. Delftse Archeologische Notitie 200. Fuijk, I. de & B. Penning, 2018: Nieuwbouw Kortelandseweg 38 in Nootdorp, gemeente PijnackerNootdorp. Een archeologisch bureau- en verkennend booronderzoek. Delftse Archeologische Notitie 177. Haasteren, M. van, 2016: Archeologische begeleiding bij de aanleg van fietspaden op locaties Ruiven en Bayenburch in de gemeente Pijnacker-Nootdorp. Zuidnederlandse Archeologische Notities 407. Horssen, J. van, 2013: Een eeuwenoude boerderij en woning in Pijnacker. De archeologische opgraving aan de Kerkweg, hoek Oostlaan. Delftse Archeologische Rapporten 110. Janssen, M.J., 2018: Rapport archeologisch proefsleuvenonderzoek Klavertje 3 te Pijnacker, AM15142.
Kerkhof, M., 2009: Pijnacker-Nootdorp. Een archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart. Delftse Archeologische Rapporten 96. Koeman, S., 2015: Inventariserend Veldonderzoek, karterende fase: Voormalige Rabobanklocatie te Delfgauw, Archeodienst Rapport 710. Kruikius, N. & J. Kruikius, 1977 (1712): ‘t Hooge heemreadschap van Delflant met alle steden, dorpen en ambachten, Alphen aan den Rijn. Penning, B., 2015: Pijnackerse Poort, Pijnacker (gemeente Pijnacker-Nootdorp). Een bureauonderzoek en verkennend booronderzoek. Delftse Archeologische Notitie 75. Rap, J., 2017: Nootdorp, Laakweg 1. Gemeente Pijnacker-Nootdorp (ZH). Een Archeologisch Bureauonderzoek (BO) en Inventariserend Veldonderzoek (IVO), verkennende fase. Transect-rapport 1284. Rap, J., 2018: Pijnacker, Keijzershof, Gemeente Pijnacker-Nootdorp (ZH). Archeologisch Inventariserend Veldonderzoek (IVO), Verkennende fase. Transect-rapport 1664. Sterk, G., R. Broekhof & A.W.E. Wilbers, 2018: Verkennende fase Brasserskade 4, Nootdorp. Gemeente Pijnacker-Nootdorp, Archeologisch bureauonderzoek & Inventariserend Veldonderzoek, IDDS Archeologie rapport 2135. Verboom-Jansen, M., & A.J. Wullink, 2016: Pijnacker, Katwijkerlaan, Gemeente Pijnacker-Nootdorp (Z-H). Archeologisch bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek, verkennende fase. Transectrapport 1129.
12
Verduin, J.T., 2016: Delfgauw, Zuideindseweg 82, gemeente Pijnacker-Nootdorp. Een archeologische begeleiding (conform protocol Opgraven). ADC Rapport 4197. Vos, P.C., M. IJsselstijn, S. Jongma & S. de Vries, 2017: Het ontstaan van Westland-Delfland, gebaseerd op paleolandschappelijke onderzoek en getijsysteemkennis. Toelichting op de regionale paleolandschappelijke kartering, uitgevoerd in het kader van het uitbrengen van de Atlas van het Westland, Delftse Archeologische Rapporten 130. Williams, G.L., 2014: Pijnacker Hof van Tolhek. Een Inventariserend Veldonderzoek in de vorm van proefsleuven, ADC Rapport 3609.
13
Overzicht van tabellen en bijlagen Tabellen Tabel 1: Tabel 2: Tabel 3:
Uitgevoerde archeologische onderzoeken in de periode januari 2010 – december 2021. Aangetroffen vindplaatsen en de bijbehorende verwachtingszones. Percentage van de gemeente Pijnacker-Nootdorp met een archeologische verwachtingszone op de beleidskaarten uit 2009 en 2022.
6 7 10
Bijlagen Bijlage 1 Archeologische inventarisatiekaart Bijlage 2 Archeologische verwachtingskaart Bijlage 3 Archeologische beleidskaart Bijlage 4 Nieuwe archeologische vindplaatsen
15 16 17 18
14
Bijlage 1 Archeologische inventarisatiekaart
15
Bijlage 2 Archeologische verwachtingskaart
16
Bijlage 3 Archeologische beleidskaart
17
Bijlage 4 Nieuwe archeologische vindplaatsen
Vindplaats 35
Zaakidentiteit Archis: 4617221100. Coördinaten: 88420/ 443220. Archeologische status: Hoogte NAP: 2,9 m -NAP. Geomorfologische ligging: Duin van het Laagpakket van Ypenburg onder antropogene ophogingslagen. Datering: Nieuwe tijd. Complextype: nederzetting. Korte beschrijving vindplaats: terrein met antropogene ophogingslagen nabij bekende historische woonplaats, onderzocht met grondboringen. Vondsten: dierlijk bot, kleipijp, bouwkeramiek. Literatuur: Sterk et al. 2018.
Vindplaats 36
Zaakidentiteit Archis: 4555321100. Coördinaten: 88078/450656. Archeologische status: Hoogte NAP: Geomorfologische ligging: antropogene ophogingslagen met puinrestjes Datering: Nieuwe tijd. Complextype: nederzetting. Korte beschrijving vindplaats: terrein met antropogene ophogingslagen nabij bekende historische woonplaats, onderzocht met grondboringen. Vondsten: Literatuur: Rap 2017.
Vindplaats 37
Zaakidentiteit Archis: 5080111100. Coördinaten: 87688/450372. Archeologische status: Hoogte NAP: Geomorfologische ligging: veenpakket met veraarde top. Datering: Nieuwe tijd. Complextype: nederzetting. Korte beschrijving vindplaats: terrein met antropogene ophogingslagen nabij bekende historische woonplaats, onderzocht met grondboringen. Vondsten: baksteenfragmenten en aardewerk uit de Nieuwe tijd. Literatuur: Beckers 2021.
Vindplaats 38
Zaakidentiteit Archis: 4715701100. Coördinaten: 89132/450175. Archeologische status: Hoogte NAP: Geomorfologische ligging: antropogene laag op veenpakket met veraarde top op Laagcomplex van Delfland. Datering: Nieuwe tijd. Complextype: nederzetting. Korte beschrijving vindplaats: terrein met antropogene ophogingslagen nabij bekende historische woonplaats, onderzocht met grondboringen. Vondsten: aardewerk en baksteen met datering tussen 15e en 18e eeuw. Literatuur: De Fuijk & Bakx 2019.
18
Vindplaats 39
Zaakidentiteit Archis: 4026075100. Coördinaten: 92149/450413. Archeologische status: Hoogte NAP: Geomorfologische ligging: restveen Datering: Nieuwe tijd. Complextype: nederzetting. Korte beschrijving vindplaats: restveen met gele baksteen nabij bekende historische woonplaats, onderzocht met grondboringen. Vondsten: IJsselsteen, datering 17e t/m 19e eeuw. Literatuur: Verboom-Jansen & Wullink 2016.
Vindplaats 40
Zaakidentiteit Archis: 247790700. Coördinaten: 89846/448453. Archeologische status: Hoogte NAP: 2,8 m -NAP Geomorfologische ligging: restveen op Gantellaag Datering: Nieuwe tijd. Complextype: nederzetting. Korte beschrijving vindplaats: mogelijk terplichaam nabij bekende historische woonplaats, onderzocht met grondboringen. Vondsten: Literatuur: Penning 2015.
Vindplaats 41
Zaakidentiteit Archis: 5082137100 Coördinaten: 89949/448221. Archeologische status: Hoogte NAP: Geomorfologische ligging: antropogene lagen op Gantellaag Datering: Nieuwe tijd. Complextype: nederzetting. Korte beschrijving vindplaats: antropogene lagen nabij bekende historische woonplaats, onderzocht met grondboringen. Vondsten: Literatuur: -
Vindplaats 42
Zaakidentiteit Archis: 3980181100 Coördinaten: 89540/447556. Archeologische status: Hoogte NAP: Geomorfologische ligging: Datering: 12e t/m 19e eeuw. Complextype: nederzetting. Korte beschrijving vindplaats: de vindplaats ligt in de dorpskern van Pijnacker. Bij het onderzoek zijn muren, greppels andere grondsporen gevonden. Vondsten: o.a. aardewerk, natuursteen, metaal, dierlijk botmateriaal en twee heiligenbeeldjes. Literatuur: Janssen 2018.
Vindplaats 43
Zaakidentiteit Archis: 2378293100, 2405224100, 2447118100 Coördinaten: 89980/446714 Archeologische status: Hoogte NAP: Geomorfologische ligging: Datering: 18e t/m 20e eeuw. Complextype: nederzetting.
19
Korte beschrijving vindplaats: tijdens de archeologische begeleiding zijn resten aangetroffen uit de 18e, 19e en 20e eeuw. Het gaat om de fundering van turfblokken van een gebouw dat is gebouwd tussen 1832 en 1897 en de onderkant van een poer van een gebouw dat tussen 1712 en 1832 is gebouwd en een waterput die rond 1800 is volgestort. Vondsten: turf en bakstenen. Literatuur: Exaltus 2012; Van Benthem 2014; Williams 2014.
Vindplaats 44
Zaakidentiteit Archis: 4598106100 Coördinaten: 80505/446393 Archeologische status: Hoogte NAP: Geomorfologische ligging: Datering: 18e eeuw. Complextype: nederzetting. Korte beschrijving vindplaats: antropogene lagen met puin nabij bekende historische woonplaats, onderzocht met grondboringen. Vondsten: baksteenpuin en één scherf 18e-eeuws aardewerk. Literatuur: Rap 2018.
Vindplaats 45
Zaakidentiteit Archis: 2683647100 Coördinaten: 86904/447205 Archeologische status: Hoogte NAP: Geomorfologische ligging: antropogene lagen op Gantellaag. Datering: 17e t/m 19e eeuw. Complextype: nederzetting. Korte beschrijving vindplaats: antropogene lagen nabij bekende historische woonplaats, onderzocht met grondboringen. Vondsten: baksteenpuin en roodbakkend geglazuurd aardewerk. Literatuur: Koeman 2015.
Vindplaats 46
Zaakidentiteit Archis: 3999914100 Coördinaten: 87525/445128 Archeologische status: Hoogte NAP: Geomorfologische ligging: antropogene lagen op Gantellaag. Datering: 13e eeuw, 16e t/m 19e eeuw. Complextype: nederzetting. Korte beschrijving vindplaats: bewoning uit de Late Middeleeuwen (eind 13e eeuw) en de Nieuwe tijd (16e t/m 19e eeuw) aangetroffen. Uit de 14e en 15e eeuw zijn geen resten aangetroffen. Of er continuïteit van bewoning is geweest van het einde van de 13e eeuw tot aan heden, is dus niet zeker. In de huidige boerderij zijn mogelijk nog onderdelen uit de 17e en 18e eeuw aanwezig. In 1712 had de boerderij aan de achterzijde een vleugel in plaats van aan de voorzijde, zoals nu het geval is. Van die vleugel aan de achterzijde van de boerderij is een aantal bakstenen funderingen teruggevonden. Vondsten: aardewerk, dierlijk bot, natuursteen en baksteen. Literatuur: Verduin 2016.
Vindplaats 47
Zaakidentiteit Archis: 4014654100 Coördinaten: 87350/445033 Archeologische status: Hoogte NAP: Geomorfologische ligging: Geulafzettingen van de Gantel. Datering: Romeinse tijd, Late Middeleeuwen. Complextype: nederzetting.
20
Korte beschrijving vindplaats: er zijn een kuil met verbrande leemspikkels, twee paalkuilen en vier greppels gevonden. Eén greppel wordt op basis van een scherf steengoedaardewerk in de Late Middeleeuwen gedateerd. De andere sporen dateren op basis van hun kleur waarschijnlijk in de Romeinse tijd. Vondsten: steengoedaardewerk Literatuur: Van Haasteren 2016.
21
Juust
38
Paraplubestemmingsplan Archeologie
Regels
Juust
39
Paraplubestemmingsplan Archeologie
Hoofdstuk 1 Artikel 1 1.1
Inleidende regels
Begrippen
plan
Het bestemmingsplan Paraplubestemmingsplan Archeologie NL.IMRO.1926.bpxxxx-ON01 van de gemeente Pijnacker-Nootdorp.
1.2
met
identificatienummer
bestemmingsplan
De geometrisch bepaalde planobjecten met de bijbehorende regels en de daarbij horende bijlagen.
1.3
aanduiding
Een geometrisch bepaald vlak of figuur, waarmee gronden zijn aangeduid, waar ingevolge de regels regels worden gesteld ten aanzien van het gebruik en/of het bebouwen van deze gronden.
1.4
aanduidingsgrens
De grens van een aanduiding indien het een vlak betreft.
1.5
bebouwing
Eén of meer gebouwen en/of bouwwerken geen gebouwen zijnde.
1.6
bestemmingsgrens
De grens van een bestemmingsvlak.
1.7
bestemmingsvlak
Een geometrisch bepaald vlak met eenzelfde bestemming.
1.8
bouwen
Het plaatsen, het geheel of gedeeltelijk oprichten, vernieuwen of veranderen en het vergroten van een bouwwerk.
1.9
bouwwerk
Een bouwkundige constructie van enige omvang die direct en duurzaam met de aarde is verbonden.
1.10
peil
Het punt waarvan uit de hoogte van bouwwerken (of onderdelen) wordt gemeten: a.
b.
Juust
de hoogte van de kruin van de weg: in geval van een gebouw waarvan de hoofdtoegang direct aan die weg grenst en de onderzijde van de hoofdtoegang op maximaal 0,25 m boven of onder de hoogte van de kruin is gelegen; in andere gevallen: de gemiddelde hoogte van het oorspronkelijke maaiveld van het aansluitende terrein.
40
Paraplubestemmingsplan Archeologie
Artikel 2
Wijze van meten
Bij toepassing van deze regels wordt als volgt gemeten:
2.1
de oppervlakte van een bouwwerk
tussen de buitenwerkse gevelvlakken en/of het hart van de scheidingsmuren neerwaarts geprojecteerd op het gemiddelde niveau van het afgewerkte bouwterrein ter plaatse van het bouwwerk.
Juust
41
Paraplubestemmingsplan Archeologie
Artikel 3
Toepassing regels
a.
De in dit plan opgenomen regels vervangen of gelden in aanvulling op de regels van de onderstaande bestemmingsplannen: Naam bestemmingsplan Identificatienummer Vaststelling Ruyven-Zuidpolder 2020 NL.IMRO.1926.bp200200116-4002 22-07-2022 Geerweg 9, Nootdorp NL.IMRO.1926.wp200220099-3001 Ackerswoude 2021 NL.IMRO.1926.bp000210050-3001 Kruispunt Katwijkerlaan/Nieuwkoopseweg/ NL.IMRO.1926.bp000220138-3001 Vlielandseweg 2e partiële herziening Keijzershof 2018 NL.IMRO.1926.he100210136-3001 Correctieve herziening Verzamelplan NL.IMRO.1926.bp000220128-3001 Pijnacker-Nootdorp 2020/2021 Balij-Bieslandse Bos 2022 NL.IMRO.1926.bp000170114-3002 Onderwijscluster Groen van Prinstererlaan NL.IMRO.1926.bp000210133-4001 24-02-2022 Parapluplan 2022 NL.IMRO.1926.BP000210134-3001 Hart van Nootdorp NL.IMRO.1926.bp000210131-4001 17-01-2022 Kerkweg, Pijnacker NL.IMRO.1926.bp000200129-4001 23-09-2021 Verzamelplan Pijnacker-Nootdorp 2021/2022 NL.IMRO.1926.bp000210132-3001 Vrijenban II NL.IMRO.1926.bp000210135-2001 Verzamelplan Pijnacker-Nootdorp 2020/2021 NL.IMRO.1926.bp000200128-4001 24-06-2021 Ypenburg Nieuwe Veen 2020 NL.IMRO.1926.bp000200122-3002 22-04-2021 Katwijkerlaan 15, Pijnacker NL.IMRO.1926.wp100200127-4001 12-01-2021 Meloenstraat 9, Pijnacker NL.IMRO.1926.wp100200053-4001 12-01-2021 Oude Polder - Dierenpension NL.IMRO.1926.bp000200130-2001 De Scheg NL.IMRO.1926.bp100190125-4001 17-12-2020