Bijlage 1 - Nota reserves en voorzieningen 2025-2028

Nota Reserves en voorzieningen 2026-2029

1 Nota Reserves en Voorzieningen 2025

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ............................................................................................................................. 2 1.

Inleiding ................................................................................................................................ 3

2.

Begripsbepaling ..................................................................................................................... 5 2.1

Reserves....................................................................................................................... 5

2.2

Voorzieningen............................................................................................................... 6

2.3

Verschillen tussen reserves en voorzieningen ................................................................. 6

3.

Beleidsuitgangspunten ........................................................................................................... 6 3.1

Beleid algemene reserve ............................................................................................... 6

3.2

Beleid bestemmingsreserves ......................................................................................... 7

3.3

Beleid voorzieningen ..................................................................................................... 8

3.4

Risicobeheersing........................................................................................................... 9

Bijlage 1 Overzicht reserves en voorzieningen................................................................................11 Bijlage 2 Overzicht afloop kapitaallasten/investeringen ..................................................................18 Bijlage 3 Wettelijke kaders............................................................................................................18 A.

Het Besluit begroting en verantwoording Provincies en gemeenten (BBV)...........................19

B.

Stellige uitspraken Commissie BBV ....................................................................................20

2 Nota Reserves en Voorzieningen 2025

1. Inleiding Voor u ligt de Nota Reserves en voorzieningen 2025-2028. Deze wordt, conform het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV) en artikel 15 van de Financiële verordening gemeente PijnackerNootdorp, eens in de vier jaar vastgesteld door de gemeenteraad. De nota is met name bedoeld om kaders te stellen voor het beheer en het beleid van reserves en voorzieningen. De nota Reserves en voorzieningen is niet bedoeld om een actueel saldo-overzicht te geven van de diverse reserves en voorzieningen. Hiervoor wordt verwezen naar de jaarrekening en de programmabegroting. Tot vorming of opheffing van reserves en voorzieningen wordt besloten in de documenten van de planning- & control cyclus en separaat in raadsbesluiten. Doelstelling Deze nota is een uitwerking van artikel 15 van de geldende Financiële verordening van de gemeente Pijnacker Nootdorp. De nota reserves en voorzieningen is primair bedoeld als instrument ten behoeve van de kaderstellende rol van de raad. Het doel van deze nota is: 1. inzicht geven in het wettelijk kader rond reserves en voorzieningen; 2. beleidsregels vast te stellen over de handelswijze waarop reserves en voorzieningen worden vastgelegd en verantwoord. Wettelijk kader Deze nota sluit aan bij de Gemeentewet (artikel 212) en bij het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV).

De kaders voor reserves en voorzieningen worden gevormd in artikel 41 tot en met 45, 49, 54 en 55 BBV. In de toepassing van het BBV is de afgelopen jaren door de Commissie BBV aan de hand van praktijkcases veel informatie beschikbaar gekomen welke een eenduidige uitvoering en toepassing van het BBV bevorderen. In deze nota wordt daarmee rekening gehouden. Wijzigingen ten opzichte van de nota Reserves en voorzieningen 2021 Ten opzichte van de voorgaande nota Reserves en voorzieningen is deze nota op de volgende onderdelen gewijzigd: -

-

-

Ten opzichte van de voorgaande nota worden de kaders en uitgangspunten voor de reserves uitgebreid en in lijn gebracht met de hoofdlijnen in de nota Financieel beleid. In de voorgaande versie werd gesproken over “reserves ter dekking van kapitaallasten”. Aangezien alleen voor afschrijvingslasten een bestemmingsreserve gevormd kan worden, wordt in de voorliggende nota de term “reserve afschrijvingslasten” gehanteerd. In de vorige nota is als bevoegdheid van het college een passage opgenomen over toevoeging en onttrekking van winsten resp. verliezen aan de algemene reserve. In de praktijk uitte zich dit door een automatische verrekening van de tussentijdse winstneming bij grondexploitatie. Deze passage is in de voorliggende nota verwijderd om, conform de strekking van het BBV, een duidelijker beeld van het jaarrekeningresultaat te presenteren. Bij de reserve Bedrijfsvoering was opgenomen dat indien bij de jaarrekening een voordelig resultaat op de salarislasten wordt gerealiseerd wordt 10% van de afdeling Ontwikkeling en 50% van het overige overschot toegevoegd aan deze reserve. In deze nota is dat gewijzigd in: Indien bij de jaarrekening een voordelig resultaat op de salarislasten wordt gerealiseerd wordt 50% van het overschot toegevoegd aan deze reserve. Het onderscheid is gezien de nieuwe organisatie van het ambtelijk apparaat naar domeinstructuren niet meer relevant.

Hardheidsclausule Indien het voornemen bestaat om af te wijken van de in deze nota vermelde richtlijnen wordt dit in het betreffende raadsvoorstel gemotiveerd toegelicht. Hierbij dient vanzelfsprekend rekening te worden gehouden met de mogelijkheden die het BBV en overige relevante wet- en regelgeving bieden. Leeswijzer In hoofdstuk 2 wordt de begripsbepaling nader toegelicht. Vervolgens wordt in hoofdstuk 3 stil gestaan bij de uitgangspunten voor wat betreft het beleid rondom reserves en voorzieningen. Tot slot treft u in bijlage één een overzicht van de reserves en voorzieningen die door de gemeente Pijnacker -Nootdorp worden gehanteerd. Bijlage 2 bevat een overzicht van de afloop van de kapitaallasten in relatie tot de bestemmingsreserves afschrijvingen. Bijlage 3 bevat een overzicht van de relevante wettelijke kaders. 3 Nota Reserves en Voorzieningen 2025

4 Nota Reserves en Voorzieningen 2025

2. Begripsbepaling In dit hoofdstuk worden de afzonderlijke begrippen reserves en voorzieningen toegelicht aan de hand van wetteksten, zoals vastgelegd in het BBV.

2.1 Reserves Zoals vastgesteld in artikel 42 van het BBV vormen reserves, samen met het gerealiseerde resultaat na bestemming volgend uit het overzicht van baten en lasten van de jaarrekening, het eigen vermogen van de gemeente. Artikel 43 lid 1 van het BBV onderscheidt de onderstaande soorten reserves: • Algemene reserve De algemene reserve vormt het vrij besteedbare eigen vermogen van de gemeente. De belangrijkste functie is het vormen van een buffer voor onvoorziene financiële tegenvallers en is daarmee ook het belangrijkste onderdeel van het weerstandsvermogen. •

Bestemmingsreserve In artikel 43 lid 2 van het BBV wordt een bestemmingsreserve gedefinieerd als een reserve waar de raad een bepaalde bestemming aan geeft, de middelen uit deze reserve mogen alleen aan deze specifieke bestemming worden besteed. Wel kan de raad besluiten een andere bestemming te geven. Binnen de bestemmingsreserves wordt in Pijnacker-Nootdorp onderscheid gemaakt tussen overige bestemmingsreserves en bestemmingsreserves voor afschrijvingslasten.

In de onderstaande tabel wordt toegelicht welke functies reserves kunnen vervullen. Functies Financieringsfunctie

Omschrijving Omdat alle reserves behoren tot het totale vermogen van de gemeente kunnen deze worden gebruikt als eigen financieringsmiddel.

Bestedingsfunctie

Reserves met een bestedingsfunctie hebben doorgaans een incidenteel karakter. Ze worden aangemaakt met een bepaald doel en het gereserveerde bedrag wordt ingezet om investeringsuitgaven of lasten als afschrijvingslasten te dekken.

Inkomensfunctie

Wanneer reserves over een inkomensfunctie beschikken genereren deze bespaarde rente. Deze besparing wordt gebruikt als budgettair dekkingsmiddel. Dit heeft als gevolg dat bij aanwending van de betreffende reserve er een nadeel kan ontstaan op de exploitatie door het wegvallen van dekking door bespaarde rente. Voor gemeente Pijnacker-Nootdorp is dit geen inkomstenbron aangezien we geen rente toerekenen aan reserves.

Bufferfunctie

Een reserve met een bufferfunctie kan worden ingezet om onverwachte tegenvallers op te vangen. Ook biedt het de mogelijkheid om noodzakelijke aanpassingsprocessen geleidelijk en niet schoksgewijs te laten verlopen. Met name de algemene reserve heeft deze functie; voordelige saldi van de jaarrekeningen worden toegevoegd, terwijl nadelige saldi kunnen worden onttrokken. Binnen onze gemeente hebben de reserves Bedrijfsvoering en Sociaal Domein ook een bufferfunctie. Om extreme en ongewenste schommelingen in de exploitatie en daarmee ook tarieven te voorkomen kan een egalisatiereserve worden ingesteld om baten en lasten gelijkmatig over de jaren heen te verdelen.

Egalisatiefunctie

Naast de eerdergenoemde reserves zijn ook de zogenaamde stille reserves te benoemen. Deze zijn niet zichtbaar op de balans van de gemeente. Er is sprake van stille reserve als bezittingen (bijvoorbeeld gronden, gebouwen, aandelenkapitaal of overige bezittingen) meer waard zijn dan de boekwaarde van die bezittingen. Deze worden pas (eenmalig) inzetbaar wanneer deze verkocht worden. Stille reserves zijn te vinden in materiële bezittingen maar ook in financiële bezittingen.

5 Nota Reserves en Voorzieningen 2025

2.2 Voorzieningen Voorzieningen worden gevormd voor risico’s, verliezen en verplichtingen waarvan het bestaan en de omvang nog onzeker is maar waarvan het wel kan worden ingeschat (BBV-artikel 44 lid 1a). De verwachte financiële gevolgen van de genoemde risico’s, verliezen en verplichtingen vallen altijd buiten het lopende boekjaar. Voorzieningen zijn daarmee niet vrij besteedbaar en behoren dus toe aan het vreemd vermogen van de gemeente. Artikel 44 lid 2 uit het BBV schrijft voor dat van derden verkregen middelen, die specifiek besteed moeten worden, ook als voorziening moeten worden behandeld. Uitzondering op deze regel zijn de voorschotbedragen zoals omschreven in artikel 49, onderdeel b. Artikel 49, lid b luidt: In de balans worden onder de overlopende passiva afzonderlijk opgenomen: De van de Europese en Nederlandse overheidslichamen ontvangen voorschotbedragen voor uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel die dienen ter dekking van lasten van volgende begrotingsjaren. Rentetoevoegingen aan voorzieningen zijn niet toegestaan (BBV-artikel 45).

2.3 Verschillen tussen reserves en voorzieningen De belangrijkste verschillen tussen reserves en voorzieningen zijn hieronder weergegeven. Reserves Gevormd door bestemming van het resultaat Bestemming kan door raad gewijzigd worden Eigen vermogen Rentetoerekening toegestaan Bevoegdheid van de raad Financiële onderbouwing niet verplicht, maar aangeraden

Voorzieningen Gevormd (verplicht) door het nemen van een last in de exploitatie Bestemming kan niet gewijzigd worden Vreemd vermogen Rentetoerekening niet toegestaan Bevoegdheid door het college Financiële onderbouwing verplicht

3. Beleidsuitgangspunten Met de begripsbepaling in hoofdstuk 2 als basis en de uitgangspunten in de nota Financieel beleid Pijnacker Nootdorp zijn in dit hoofdstuk de beleidsuitgangspunten toegelicht. Allereerst wordt in dit hoofdstuk ingegaan op de algemene uitgangspunten waar vervolgens stil wordt gestaan bij de bevoegdheden van de raad en het College van B&W. Voor de verdere toelichting is onderscheid gemaakt tussen de volgende vijf bevoegdheden: vorming, aanwending, mutaties, opheffing en administratie. De beleidsuitgangspunten staan niet op zichzelf, ze sluiten aan op artikel 15 van de financiële verordening van de gemeente Pijnacker -Nootdorp (conform artikel 212 Gemeentewet).

3.1 Beleid algemene reserve De algemene reserve is onderdeel van het eigen vermogen en primair bedoeld om financiële tegenvallers op te vangen. De omvang en ontwikkeling ervan wordt met name bepaald door het gemeentelijk resultaat (na bestemming). De algemene reserve maakt tevens deel uit van het weerstandsvermogen. De gemeente Pijnacker-Nootdorp hanteert de volgende uitgangspunten inzake de algemene reserve: De algemene reserve heeft een bufferfunctie. Conform de nota Financieel beleid Pijnacker-Nootdorp heeft de algemene reserve minimaal de hoogte van het benodigd weerstandsvermogen waarbij de weerstandsratio een minimum heeft van 1,0 en bij voorkeur 1,4. Als de weerstandsratio onder de norm van 1,0 dreigt uit te komen, stelt het college van B&W een verbeterplan op met maatregelen om de algemene reserve op normhoogte te krijgen.

6 Nota Reserves en Voorzieningen 2025

-

De raad wordt in de documenten volgend uit de planning- & control cyclus geïnformeerd over de stand en het verloop van de algemene reserve.

3.2 Beleid bestemmingsreserves Naast de reguliere bestemmingsreserves kent de gemeente Pijnacker -Nootdorp ook bestemmingsreserves voor investeringen. Bij laatstgenoemde worden structurele middelen onttrokken voor de dekking van structurele lasten. Het betreft reserves welke dienen voor de dekking van de afschrijvingslasten van investeringen. Dit is vastgelegd in het ‘Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader 2020’ van de Provincie Zuid -Holland. Uitgangspunten binnen de gemeente Pijnacker-Nootdorp bij het hanteren van bestemmingsreserves afschrijvingslasten zijn door de raad vastgesteld in de nota Financieel beleid. De hoogte van deze reserves is gelijk aan de boekwaarde van de investering. Dat wil zeggen dat de gevormde bestemmingsreserve altijd afdoende moet zijn om de volledige investering te dekken, deze mag dus niet opgebouwd worden of bekostigd worden uit toekomstige baten. Conform het BBV is het weliswaar toegestaan om rente toe te voegen aan reserves, in gemeente Pijnacker Nootdorp is ervoor gekozen om (conform het advies van de commissie BBV) geen rente toe te voegen aan reserves. Vorming De gemeenteraad is bevoegd reserves te vormen en de bijbehorende doelstellingen hieraan te verbinden. Het vormen van een reserve moet dus altijd bij raadsbesluit plaatsvinden. Bij de vorming van een reserve moet in het raadsbesluit aandacht worden besteed aan de volgende punten: -

De naam van de reserve; het doel van de reserve; het motief van de reserve; de voeding van de reserve; (indien voorhanden) de omvang (minimum én maximum hoogte); (indien voorhanden) een meerjarige raming van de verwachte bestedingen; Looptijd van de reserve, met eventuele start- en einddatum. De looptijd is afhankelijk van fluctuerende factoren (zoals bijvoorbeeld looptijd van werkzaamheden of afspraken). Bij het ontbreken van mutatie s in de meerjarenbegroting komt de reserve te vervallen. Bij het beëindigen van de reserve valt het resterende saldo vrij ten gunste van de algemene reserve.

Een bestemmingsreserve afschrijvingslasten kan worden gevormd wanneer voldaan wordt aan de criteria, zoals door de raad vastgesteld in de nota financieel beleid: 1. het project substantieel is (richtbedrag > € 1 mln.) én 2. een afschrijvingstermijn van minimaal 30 jaar kent, én 3. voldoende vrij vermogen aanwezig is in de algemene reserve (de weerstandsratio hoger dan 1,4 is (ondergrens van de gewenste bandbreedte van 1,4-2,0). Daarbij worden ook vastgestelde toekomstige onttrekkingen uit de Algemene reserve betrokken. Aanvullende complementaire kosten (o.a. onderhoudskosten en rente) worden gedekt uit de reguliere exploitatie. Minimale reserve-omvang € 50.000 Wij hanteren een minimale reserve-omvang van € 50.000. Reserves met een kleinere omvang worden opgeheven. Het bepalen van de omvang wordt gebaseerd over de tijdsduur van de meerjarenbegroting. Dit betekent dat reserves die de gehele periode onder de € 50.0 00 blijven, worden opgeheven, met uitzondering van de reserve “afschrijvingslasten”. Aanwending Bij iedere bestemmingsreserve wordt aangegeven onder welke voorwaarden aanwending is toegestaan. In de documenten van de planning - & control cyclus en separaat in raadsbesluiten wordt door de raad vastgesteld voor welk bedrag er onttrokken mag worden aan de reserves. Daarmee komt de verantwoordelijkheid voor het 7 Nota Reserves en Voorzieningen 2025

daadwerkelijk besteden bij het College van B&W te liggen. Onttrekkingen mogen niet tot gevolg hebben dat de reserve negatief wordt. Wanneer de uitgave boven het begrote bedrag komt, dient de gemeenteraad hiermee akkoord gaan. Er is een viertal uitzonderingen te benoemen waarin het college bevoegd is: Negatieve reserves: het college kan een niet begroot bedrag aan de algemene reserve onttrekken, indien deze onttrekking het gevolg is van een tijdelijke aanvulling van een bestemmingsreserve die anders een negatief saldo vertoont. Reserve Sociaal Domein: Bij mutaties betreffende WMO, Jeugdwet en participatiewet afrekeningen oude jaren vindt dotatie/onttrekking plaats aan de reserve Sociaal Domein. Algemene reserve: Het bedrag dat gedoteerd/onttrokken wordt aan de voorziening nadelige complexen mag bij de jaarrekening aan de algemene reserve worden gedoteerd/onttrokken. Reserve Bedrijfsvoering: Indien bij de jaarrekening een voordelig resultaat op de salarislasten wordt gerealiseerd wordt 50% van het overschot toegevoegd aan deze reserve. De bedrijfsvoering gerelateerde onttrekkingen zijn eveneens een bevoegdheid van het college. Mutaties doel De bestemming van een reserve kan alleen door de gemeenteraad veranderd worden, op eigen initiatief van de Raad of op aangeven van het College van B&W. De mutatie wordt altijd bekrachtigd door een raadsbesluit.

Opheffing Net als bij de vorming van een reserve, dient ook de opheffing van reserves door middel van een raadsbesluit plaats te vinden of in de documenten van de planning- & control cyclus te verwerken. De reserve wordt opgeheven als: De omvang kleiner dan € 50.000 is. Het bepalen van de omvang wordt gebaseerd over de tijdsduur van de meerjarenbegroting. Dit betekent dat reserves die de gehele periode onder € 50.000 blijven, worden opgeheven, met uitzondering van de bestemmingsreserve “afschrijvingslasten”; De doelstelling bereikt is en er in de reserve nog een bedrag beschikbaar is; Bestemmingsreserves die meer dan drie jaar geen dotatie of onttrekking kennen, worden in de jaarrekening over het desbetreffende boekjaar vermeld en in beginsel opgeheven. Indien nodig wordt beargumenteerd aangegeven waarom de reserve niet opgeheven kan worden. De vrijval van de reserve komt ten gunste van de algemene reserve. Administratie Het vormen van, doteren, onttrekken, laten vrijvallen en opheffen van reserves vindt plaats via de exploitatie. Directe toevoeging of onttrekking is niet toegestaan. Mutaties in reserves dienen per programma zichtbaar gemaakt te worden. Informatievoorziening In de Kadernota wordt een langetermijnoverzicht van aflopende reserves afschrijvingslasten gepresenteerd; het bijbehorend handelingskader (i.e.

hoe te handelen) wordt minimaal vier jaar vóór afloop expliciet aan de raad voorgelegd. Deze werkwijze gaat in vanaf de Kadernota 2027. Een voorbeeld van het overzicht is als bijlage bij deze nota Reserves en voorzieningen toegevoegd.

3.3 Beleid voorzieningen De beleidsuitgangspunten voor wat betreft de voorzieningen verschillen op weinig gebieden van die van de bestemmingsreserves, behalve dat het verplichtende karakter van voorzieningen voor enige beperkingen zorgt. Vorming Voorzieningen worden op aangeven van het College van B&W ingesteld door de raad. Het vormen van voorzieningen wordt gebaseerd op bestaande voorwaardelijke verplichtingen of bedrijfseconomische motieven. Dit kan zijn het opvangen van kwantificeerbare risico’s of verliezen of het gelijkmatig verdelen van kosten (de zogenaamde egalisatievoorzieningen). Wanneer een onderhoudsvoorziening wordt gevormd moet hier een door de raad vastgesteld beheerplan aan ten grondslag liggen. De basis hiervan ligt in de stellige uitspraak van de Commissie BBV gedaan in de notitie Materiële vaste activa (zie bijlage 3, onderdeel B.). 8 Nota Reserves en Voorzieningen 2025

Voor de grondexploitatie met een verwacht negatief eindresultaat wordt een voorziening gevormd voor de netto contante waarde van dat verwachte resultaat. Bij de vorming van een voorziening moet in het raadsbesluit aandacht worden besteed aan de volgende punten: -

De naam van de voorziening; het doel van de voorziening; het motief van de voorziening; de voeding van de voorziening; (indien voorhanden) de omvang (minimum én maximum hoogte); (indien voorhanden) een meerjarige raming van de verwachte bestedingen; Looptijd van de voorziening, met eventuele start- en einddatum. De looptijd is afhankelijk van fluctuerende factoren (zoals bijvoorbeeld looptijd van werkzaamheden of afspraken).

Bij het ontbreken van mutaties in de meerjarenbegroting komt de voorziening te vervallen. Bij het beëindigen van de voorziening valt het resterende saldo vrij ten gunste de exploitatie.

Aanwending Bij de totstandkoming van de planning- & control cyclus worden stortingen en onttrekkingen aangeleverd. Bij de vaststelling van deze producten door de raad worden de stortingen en onttrekkingen geautoriseerd. Hierbij wordt in ogenschouw genomen dat voorzieningen niet groter of kleiner mogen zijn dan de verplich tingen of risico’s waarvoor zij gevormd zijn. De wijziging van de hoogte van een voorziening wordt zodoende alleen gerealiseerd wanneer deze wordt aangepast naar een nieuw noodzakelijk niveau. Overige aanpassingen vloeien alleen voort uit het verminderen van een voorziening wegens aanwending voor het doel waarvoor deze is ingesteld. Mutaties doel Het doel van een voorziening kan niet gewijzigd worden. Wanneer het doel vervalt dient de voorziening opgeheven te worden. Wanneer het doel verandert zal een nieuwe voorziening moeten worden ingesteld. Opheffing Een voorziening wordt opgeheven als de verplichting of het risico waarvoor de voorziening is ingesteld, is komen te vervallen. Voor het opheffen van een voorziening is geen raadsbesluit nodig. Wanneer een voorziening wordt opgeheven valt een eventueel saldo vrij ten gunste van de exploitatie. Rente Bij de voorzieningen is een rentetoevoeging alleen toegestaan als er sprake is van een berekening van de voorziening op basis van de netto contante waarde.

Aan deze voorzieningen zal jaarlijks een toevoeging aan de voorziening moeten plaatsvinden voor het percentage (disconteringsvoet) waartegen de voorziening contant is gemaakt. Voor de uitwerking van de rentesystematiek wordt verwezen naar de notitie Rente 2023, BBV. Administratie Het instellen van, toevoegen aan, laten vrijvallen en opheffen van een voorziening verloopt via de exploitatie. Bestedingen ten laste van de voorziening verlopen rechtstreeks via de voorziening (dus niet via de exploitatie) . De stand van de voorziening mag niet negatief worden. Mutaties in de voorzieningen dienen per programma zichtbaar gemaakt te worden.

3.4 Risicobeheersing Algemeen In de nota die ingaat op risicomanagement wordt het beleid uiteengezet van de gemeente Pijnacker -Nootdorp op het gebied van risicobeheersing. Organisatie breed worden risico’s in kaart gebracht die met behulp van het softwareprogramma NARIS worden gebruikt om een uitspraak te doen over de benodigde weerstandscapaciteit. Deze wordt afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit, bestaande uit onder andere de algemene reserve. Zo wordt de weerstandsratio bepaald, het absolute minimum van 1.0 is reeds benoemd in paragraaf 3.1. 9 Nota Reserves en Voorzieningen 2025

Wanneer het risico op een verwachte tegenvaller groter is dan 90% wordt dit niet meer als een risico gezien, maar wordt vanuit het voorzichtigheidsprincipe direct in de P&C documenten een voorziening ingesteld. De financiële tegenvaller wordt zodoende niet meer opgevangen door de beschikbare weerstandscapaciteit. In artikel 44 van het BBV is daarover de volgende tekst opgenomen. Artikel 44 1. Voorzieningen worden gevormd wegens: a. verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs te schatten; b. op de balansdatum bestaande risico’s ter zake van bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten. Grondexploitaties Voor de grondexploitatie met een verwacht negatief eindresultaat wordt een voorziening gevormd voor de netto contante waarde van dat verwachte resultaat.

10 Nota Reserves en Voorzieningen 2025

Bijlage 1 Overzicht reserves en voorzieningen Reserve

Doel

Functie

Jaar instelling

Verwachte einddatum

Voeding van de reserve

Bestemmingsreserve Afschrijvingslasten Gemeentelijke huisvesting

Deze reserve is bestemd voor de dekking van de afschrijvingslasten van de investeringen in gemeentelijke huisvesting. Deze reserve is bestemd voor de dekking van de afschrijvingslasten van de investeringen.

Egalisatie

2004

2042

Algemene reserve

Egalisatie

2011

2061

Algemene reserve

Bestemmingsreserve Afschrijvingslasten Komkommerweg

Deze reserve is bestemd voor de dekking van de afschrijvingslasten van de investeringen.

Egalisatie

2011

2064

Algemene reserve

Bestemmingsreserve Afschrijvingslasten ISV PijnackerNoord

Deze reserve is bestemd voor de dekking van de afschrijvingslasten van de investeringen.

Egalisatie

2011

2063

Algemene reserve

Bestemmingsreserve Afschrijvingslasten Ruijven Zuid Polder

Deze reserve is bestemd voor de dekking van de afschrijvingslasten van de investeringen.

Egalisatie

2011

2047

Algemene reserve

Bestemmingsreserve Bedrijfsvoering

Deze reserve betreft de dekking van kosten die voortvloeien uit het organisatieontwikkelingtraject en/of incidentele kosten van activiteiten ten behoeve van de bedrijfsvoering. Deze reserve is bestemd voor de dekking van de afschrijvingslasten van de investeringen. Deze reserve is bestemd voor de dekking van de afschrijvingslasten van de investeringen.

Dekkingsmiddel

2004

geen

Overig

Egalisatie

2004

2050

Algemene reserve

Egalisatie

2004

2051

Algemene reserve

Bestemmingsreserve Afschrijvingslasten FES Oostelijke randweg

Bestemmingsreserve Afschrijvingslasten De Groene Wijdte Bestemmingsreserve Afschrijvingslasten Stanislas-College

11 Nota Reserves en Voorzieningen 2025

Bestemmingsreserve Afschrijvingslasten Renovatie scholen Pijnacker Noord Bestemmingsreserve Sociaal Domein

Bestemmingsreserve Vluchtelingen en asielopvang

Bestemmingsreserve Energieneutrale gemeenten

Bestemmingsreserve Dobbeplas

Bestemmingsreserve Afschrijvingslasten Herinrichting Raadhuisplein Bestemmingsreserve Groene Keijzer

Bestemmingsreserve Afschrijvingslasten Modernisering gemeentekantoor Bestemmingsreserve Afschrijvingslasten Ackerswoude + Keijzershof

Deze reserve is bestemd voor de dekking van de afschrijvingslasten van de investeringen. Deze reserve is gevormd voor eventuele tekorten binnen het Sociaal Domein op te kunnen vangen. Deze reserve is gevormd om de middelen in te kunnen zetten op een breed scala aan vluchtelingen en asielzoekers problematiek. Deze reserve is gevormd ter bevordering van initiatieven die bijdragen aan de doelstelling energie neutrale gemeente. In 2017 is de beheerverantwoordelijkheid voor de gebieden Dobbeplas overgenomen van het Natuur- en recreatieschap Dobbeplas. Deze reserve is gevormd voor de dekking van de afschrijvingslasten van de investeringen herinrichting Raadhuisplein. Van de provincie is een afkoopsom ontvangen voor het jaarlijkse onderhoud van de Groene Keijzer. Deze reserve is gevormd voor de dekking van het jaarlijkse onderhoud. Deze reserve is bestemd voor de dekking van de afschrijvingslasten van de investeringen. Deze reserve is bestemd voor de dekking van de afschrijvingslasten van de investeringen in Kindcentra in Ackerswoude en Keijzershof.

Egalisatie

2014

2031

Algemene reserve

Dekkingsmiddel

2014

geen

Overig

Dekkingsmiddel

2016

geen

Algemene reserve/resultaatbestemming

Dekkingsmiddel

2016

geen

Algemene reserve

Dekkingsmiddel

2018

geen

Resultaatbestemming

Egalisatie

2017

2040

Algemene reserve

Dekkingsmiddel

2017

geen

Resultaatbestemming

Egalisatie

2017

2032

Reserve Bedrijfsvoering

Egalisatie

2019

2065

Algemene reserve

12 Nota Reserves en Voorzieningen 2025

Bestemmingsreserve Kwaliteitsverbetering Groenzoom

Bestemmingsreserve Afschrijvingslasten Herstructurering Katwijkerlaan Bestemmingsreserve Afschrijvingslasten School de Regenboog Bestemmingsreserve Verbinding Groenzoom-Balijbos

Bestemmingsreserve Implementatie Omgevingswet

Bestemmingsreserve Cultuur

Bestemmingsreserve Afschrijvingslasten Casaschool en IKC Pijnacker Noord Bestemmingsreserve Lagere rente langlopende leningen o/g

Bestemmingsreserve Tijdelijke huisvesting CBS Schatkaart

Van de provincie is een afkoopsom ontvangen voor het jaarlijkse onderhoud van de Groenzoom. Deze reserve is gevormd voor de dekking van het jaarlijkse onderhoud. Deze reserve is bedoeld ter dekking van afschrijvingslasten investeringen Katwijkerlaan. Deze reserve is bestemd voor de dekking van de afschrijvingslasten van de investeringen. De afwikkeling van de Ruimte voor Ruimte regeling betreft een voordeel op de exploitatie. Deze is gestort in een bestemmingsreserve cf. afspraken met de PZH en gemeente Lansingerland. Vanaf 2021 treedt de Omgevingswet in werking. De nieuwe wet heeft grote impact op de organisatie en de dienstverlening aan bedrijven en inwoners. Deze reserve is bestemd voor de dekking van de voorbereidingskosten van het Sociaal Cultureel Centrum Pijnacker. Deze reserve is bestemd voor de dekking van de afschrijvingslasten van de investeringen. Met de herfinanciering van geldleningen bij de BNG Bank is een deel van de incidentele bate die is ontstaan door de verkoop van Enecoaandeel ingezet om structureel ruimte te creëren in de meerjarenbegroting. Deze reserve is gevormd voor de driejarige onderhoudskosten voor de

Dekkingsmiddel

2022

geen

Algemene reserve

Egalisatie

2013

2076

Algemene reserve

Egalisatie

2019

2064

Algemene reserve

Dekkingsmiddel

2019

geen

Exploitatie

Dekkingsmiddel

2020

geen

Algemene reserve

Dekkingsmiddel

2019

2026

Algemene reserve

Egalisatie

2021

2064

Algemene reserve

Egalisatie

2020

2029

Algemene reserve

Dekkingsmiddel

2022

2025

Algemene reserve

13 Nota Reserves en Voorzieningen 2025

tijdelijke huisvesting CBS de Schatkaart. Bestemmingsreserve Beschermd wonen/beschermd thuis

Bestemmingsreserve Afschrijvingslasten Opvanglocaties ontheemden Bestemmingsreserve Degeneratiekosten

Bestemmingsreserve Transformatiegebieden

Bestemmingsreserve Oranjepark

Bestemmingsreserve Maatregelen bestaanszekerheid

Bestemmingsreserve Versterking dienstverlening

Deze reserve is ingesteld ter egalisatie van de middelen die we ontvangen vanuit de centrumfunctie maatschappelijk opvang en beschermd wonen. Deze reserve is bestemd voor de dekking van de afschrijvingslasten van de investeringen. Van KPN hebben we een degeneratievergoeding ontvangen. De herstelwerkzaamheden worden gedekt uit deze reserve. Deze reserve is gevormd voor het opstellen van producten in de initiatiefase en een overbruggingsfase naar de definitieve afspraken en samenwerking met de grondeigenaren. Deze reserve is gevormd om de plankosten te dekken. Met het opstellen van een ruimtelijke visie definiëren we de kaders en randvoorwaarden om te komen tot ontwikkeling en transformatie van Oranjepark naar een woongebied. Met het actieplan bestaanszekerheid ligt er een pakket aan lokale maatregelen, waarmee we bestaanszekerheid van onze inwoners op relatief korte termijn kunnen vergroten. Door de middelen in de reserve op te nemen, kunnen budgetten tijdsonafhankelijk besteed worden.

Egalisatie

2022

geen

Exploitatie

Egalisatie

2022

2049

Exploitatie

Dekkingsmiddel

2022

geen

Overig

Dekkingsmiddel

2022

geen

Algemene reserve

Dekkingsmiddel

2022

2026

Algemene reserve

Dekkingsmiddel

2023

2027

Reserve Financiële gevolgen Corona

Dekkingsmiddel

2023

geen

Exploitatie

14 Nota Reserves en Voorzieningen 2025

Bestemmingsreserve Metropolitane fietsroute Bestemmingsreserve FLO Brandweer

Bestemmingsreserve Afschrijvingslasten SCC Bestemmingsreserve Afschrijvingslasten IKC's

Bestemmingsreserve Afschrijvingslasten Sporthallen Bestemmingsreserve Afschrijvingslasten Onderbouw kunstgrasvelden Bestemmingsreserve Afschrijvingslasten CulturA Dorpsstraat 7 Nootdorp Bestemmingsreserve Afschrijvingslasten Begraafplaats Sint Janshof Bestemmingsreserve Afschrijvingslasten Asfaltering

Deze reserve is bestemd voor de dekking van de afschrijvingslasten van de investeringen. Deze reserve is gevormd om de fluctuaties op te vangen van de kosten van de overgangsregeling FLO van oud medewerkers van de gemeente Pijnacker-Nootdorp. Deze reserve is gevormd ter dekking van de afschrijvingslasten van het Sociaal Cultureel Centrum. Deze reserve is gevormd ter dekking van de afschrijvingslasten van de investeringen in verschillende kindcentra (o.a. St. Jozef Nootdorp, RKB Maria en RKB Waterwilg, etc.) Deze reserve is gevormd ter dekking van de afschrijvingslasten van de investeringen in sporthallen. Deze reserve is gevormd ter dekking van de afschrijvingslasten van de investeringen in kunstgrasvelden. Deze reserve is gevormd ter dekking van de afschrijvingslasten van Dorpsstraat 7 Nootdorp. Deze reserve is gevormd ter dekking van de afschrijvingslasten van Begraafplaats Sint Janshof. Deze reserve is gevormd ter dekking van de afschrijvingslasten van de asfaltering.

Egalisatie

2023

2069

Resultaatbestemming

Egalisatie

2024

2030

Voorziening

Egalisatie

2025

2065

Algemene reserve

Egalisatie

2021

2066

Algemene reserve

Egalisatie

2021

2052

Algemene reserve

Egalisatie

2021

2047

Algemene reserve

Egalisatie

2021

2048

Algemene reserve

Egalisatie

2021

2052

Algemene reserve

Egalisatie

2021

2026

Algemene reserve

15 Nota Reserves en Voorzieningen 2025

Naam voorziening Onderhoud wegen Onderhoud gebouwen Baggerwerken Dubieuze debiteuren Nadelige complexen

Wethouderspensioenen Openbaar groen

Civiele kunstwerken Riolering (egalisatie)

Beheer Dobbeplas

Groot onderhoud en renovaties buitensport (SPUK) Beheer Wandelbos Laakweg

Doel Voorziening voor het opvangen van de onderhoudskosten wegen binnen de gemeente. Egalisatie van de kosten van incidenteel groot onderhoud van gemeentelijke gebouwen. Voorziening voor de bekostiging van het baggeren van de watergangen. Afdekking debiteurenrisico van oninbaarheid van alle debiteuren. Buffer voor complexen met een gecalculeerd nadelig resultaat. Deze voorziening is gevormd voor de betaling van de pensioenen aan voormalige wethouders. Voorziening voor het opvangen van de onderhoudskosten openbaar groen binnen de gemeente. Deze voorziening is bedoeld voor het opvangen van de onderhoudskosten van de civiele kunstwerken. Het product riolering is kostendekkend. Dit betekent dat alle lasten gedekt worden uit de baten uit afvalstoffenheffing. Deze voorziening dient om eventueel te veel ontvangen rioolheffing voor het product riolering beschikbaar te houden. Vanaf 2017 heeft de gemeente het beheer van de Dobbeplas overgenomen van het voormalig recreatieschap. Ter dekking van de kosten ontvangt zij hiervoor jaarlijks een subsidie van de provincie. De provincie stelt in haar vaststellingsbeschikking dat de overtollige middelen van € 45.000 beschikbaar moeten blijven in een voorziening. Egalisatie van de kosten in verband met groot onderhoud buitensportfaciliteiten.

Vanaf 2022 heeft de gemeente het beheer van het wandelbos Laakweg overgenomen van de Provincie Zuid-Holland

Motief Egalisatie Egalisatie Egalisatie Risicoafdekking Opvangen van toekomstige verliezen van verliesgevende exploitaties Verplichtingen Egalisatie

Egalisatie Egalisatie

Verplichtingen

Egalisatie Egalisatie

16 Nota Reserves en Voorzieningen 2025

Bovenwettelijk verlof

RVU en personele verplichtingen

Herstelwerkzaamheden MFA Het Nest

Reiniging

Als gevolg van een aanpassing van de CAO is het met ingang van 2023 verplicht om voor bovenwettelijk gespaarde verlofuren een voorziening te vormen. Deze voorziening is gevormd voor de verplichtingen voor personeel dat gebruikmaakt van de RVU (Regeling Vervroegd Uittreden). In verband met in 2023 geconstateerde, benodigde en aangevraagde herstelwerkzaamheden aan MFA 'Het Nest' die in 2025 worden afgerond, is een voorziening gevormd. Het product afvalinzameling is kostendekkend. Dit betekent dat alle lasten gedekt worden uit de baten uit afvalstoffenheffing. Deze voorziening dient om eventueel te veel ontvangen afvalstoffenheffing voor het product afval beschikbaar te houden.

Verplichtingen

Verplichtingen

Egalisatie

Egalisatie

17 Nota Reserves en Voorzieningen 2025

Bijlage 2 Voorbeeld afloop afschrijvingsreserves Vanaf de Kadernota 2027 wordt een overzicht aan de raad verstrekt waarin de afloop van de afschrijvingsreserves en de daaraan onderliggende investeringen in beeld worden gebracht. In deze bijlage wordt een voorbeeld gegeven van hoe dit overzicht eruit kan zien. Totaaloverzicht naar afloop lange termijn (voor bestemmingsreserves m.b.t. Enecogelden) Einddatum

Boekwaarde 31/12/'24

Bedrag afschr p jr

2025

72.164

72.164

2026

116.650

58.325

2030

27.443

4.574

2035

113.897

10.354

2038

596.989

42.660

2039

104.511

6.967

2040

127.920

7.927

2041

6.348.641

378.090

2042

635.119

35.728

2043

2.374.332

127.299

2044

440.126

22.006

2046

1.200.314

54.560

2048

2.878.467

119.854

2050

155.157

5.968

2051

1.199.585

44.429

2053

7.289.742

251.370

2055

2.150.367

69.367

2056

739.462

23.198

2057

266.668

8.333

2061

3.449.579

93.232

2062

2.192.076

57.687

2063

7.030.338

180.265

Voorbeeld detailoverzicht afloop middellange termijn (4 jaar) Einddatum

Bestemmingsreserve

2025

799335 Eneco - asfalt

Object/ investering Asfalt

2026

799335 Eneco - asfalt

Asfalt

2030

799332 Eneco - buitensport

DGW

2035

799332 Eneco - buitensport

DGW

18 Nota Reserves en Voorzieningen 2025

Bijlage 3 Overzicht wettelijke kaders A. Het Besluit begroting en verantwoording Provincies en gemeenten (BBV) Sinds de vernieuwing van het BBV in 2017 worden alle investeringen bruto geactiveerd en mogen incidentele gemeentelijke middelen (waaronder reserves), zowel bij investeringen met een economisch nut als bij investeringen met een maatschappelijk nut, niet meer in mindering worden gebracht op de boekwaarde van het actief. Het is wel toegestaan om eigen middelen, via een door de raad in te stellen bestemmingsreserve afschrijvingslasten, te gebruiken voor de dekking van de kosten die uit de activering voortvloeien. Met de wijziging van het BBV in 2017 is derhalve de mogelijkheid vervallen om investeringen rechtstreeks te dekken uit reserves. Het BBV biedt de mogelijkheid om lasten voor groot onderhoud door middel van een voorziening groot onderhoud te egaliseren. Het vormen van een bestemmingsreserve ter dekking van de lasten van groot onderhoud is weliswaar mogelijk, maar is niet in lijn met het BBV. Het BBV kent een viertal artikelen waarin bepalingen staan die betrekking hebben op reserves en voorzieningen. Daarnaast bestaat er een commissie BBV die ‘stellige uitspraken’ kan doen, waaraan gemeenten uitvoering moeten geven (of gemotiveerd van af kunnen wijken).

Artikel 41 BBV Onder de vaste passiva worden afzonderlijk opgenomen het eigen vermogen, de voorzieningen en de vaste schulden, met een rentetypische looptijd van één jaar of langer. Artikel 42 BBV 1. Het eigen vermogen bestaat uit de reserves en het gerealiseerde resultaat volgend uit het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening. 2. Het in het eerste lid bedoelde resultaat wordt afzonderlijk opgenomen als onderdeel van het eigen vermogen. Artikel 43 BBV 1) In de balans worden de reserves onderscheiden naar: a) de algemene reserve; b) de bestemmingsreserves. 2) Een bestemmingsreserve is een reserve waaraan provinciale staten respectievelijk de raad een bepaalde bestemming heeft gegeven. Artikel 44 BBV 1) 1.

Voorzieningen worden gevormd wegens: a) verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs te schatten; b) op de balansdatum bestaande risico's ter zake van bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten; c) kosten die in een volgend begrotingsjaar zullen worden gemaakt, mits het maken van die kosten zijn oorsprong mede vindt in het begrotingsjaar of in een voorafgaand begrotingsjaar en de voorziening strekt tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal begrotingsjaren; d) de bijdragen aan toekomstige vervangingsinvesteringen, waarvoor een heffing wordt geheven als bedoeld in artikel 35, eerste lid, onder b. 2) Tot de voorzieningen worden ook gerekend van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden, met uitzondering van de voorschotbedragen, bedoeld in artikel 49, onderdeel b. 3) Voorzieningen worden niet gevormd voor jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume. Artikel 45 BBV Rentetoevoegingen aan voorzieningen zijn niet toegestaan.

19 Nota Reserves en Voorzieningen 2025

B. Stellige uitspraken Commissie BBV Notitie lokale heffingen 2021 • Indien een voorziening onderhoud (artikel 44, lid 1, sub c BBV) onvoldoende is onderbouwd dan komen deze gelden niet in een reserve maar in een voorziening ex. artikel 44, lid 2 BBV. Dit geldt ook voor de baten uit lokale heffingen die aan het einde van het belastingjaar niet zijn besteed omdat de grote investeringen en (onderhouds-)werkzaamheden niet zijn uitgevoerd. • Als een gemeente spaart in het tarief voor toekomstige vervangingsinvesteringen in de voorziening toekomstige vervangingsinvesteringen ex artikel 44, lid 1, sub d BBV, dan mogen deze niet gebruikt worden om boekwaarden van eerdere, bestaande investeringen af te boeken. • Ook wanneer de jaarlijkse spaarbedragen voor de heffing gelijk zijn aan de jaarlijkse vervangingsinvesteringen (= ideaalcomplex) moeten de ‘spaarbedragen’ als last worden geboekt en wordt vervolgens de daarmee gevormde voorziening afgeboekt op de geactivee rde vervangingsinvesteringen. • Het is toegestaan om de bijdragen van derden (baten van de heffing) in te zetten ten behoeve van tariefegalisatie. De middelen worden dan op begrotingsbasis gedoteerd aan een voorziening ex artikel 44, lid 2 BBV. Er moet extracomptabel worden aangetoond dat deze middelen binnen een redelijke termijn ingezet worden ter bestrijding van de lasten waarvoor een heffing is opgelegd.

• Indien baten van lokale heffingen in één jaar geraamd en gerealiseerd worden en de lasten zich over meerdere jaren uitstrekken, is het toegestaan deze te matchen. Hiertoe wordt gebruik gemaakt van een voorziening ex artikel 44, lid 2 BBV (baat gaat voor de last uit) of de balanspost ‘nog te verrekenen bedragen’ (last gaat voor de baat uit). • De commissie BBV adviseert om periodiek een analyse uit te voeren op de begrote en gerealiseerde lasten en baten van de lokale heffingen. Het inzichtelijk maken van de opbouw van de voorzieningen ex artikel 44, lid 1, sub c, lid 1, sub d, en lid 2 BBV vor mt een expliciet onderdeel van deze analyse. Notitie materiële vaste activa 2020 • Voorzieningen die vooraf worden gevormd om lasten van groot onderhoud gelijkmatig te verdelen over meerdere begrotingsjaren, kunnen alleen met instemming van de raad ingesteld en gevoed worden op basis van een recent beheerplan. • In geval van achterstallig onderhoud, waarbij sprake is van kapitaalvernietiging en/of onveilige situaties, wordt er op basis van artikel 44 lid 1a BBV een voorziening gevormd.

Notitie rente 2023 • Als er wel een rentevergoeding over het eigen vermogen en/of de voorzieningen wordt berekend, dan is deze vergoeding maximaal het rentepercentage dat is gebaseerd op het gewogen samenstel van de (bruto) externe rentelasten over het totaal van de lang en kort aangetrokken rentedragende financieringsmiddelen. • Alhoewel in het BBV de mogelijkheid vooralsnog blijft bestaan om een rentevergoeding (of een vergoeding voor de inflatie) over het eigen vermogen en de voorzieningen te berekenen en deze door te belasten aan de taakvelden, adviseert de Commissie BBV vanwege het verlangde inzicht, de eenvoud en transparantie deze systematiek niet (meer) toe te passen. Notitie grondbeleid 2023 • Het doen van dotaties en/of bijdragen aan een voorziening (fonds) voor bovenwijkse voorzieningen ten laste van een BIE (bouwgrond in exploitatie) is niet toegestaan. • Het is niet toegestaan om dotaties te doen aan een voorziening voor bovenwijkse voorzieningen. Sparen voor bovenwijkse voorzieningen die na het afsluiten van een grondexploitatie zullen worden aangelegd, is wel mogelijk via een door de raad in te stellen bestemmingsreserve. Toevoegingen aan deze bestemmingsreserve kunnen alleen plaatsvinden via resultaatbestemming of via een ander specifiek daartoe door de raad genomen besluit.

20 Nota Reserves en Voorzieningen 2025