Document · PDF

Bijlage 1. Kadernota 2027 (nieuwe versie)

Raad Oordeelvorming 2 juli 2026, gemeente Pijnacker NootdorpBij agendapunt: 167148017.684 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Kadernota Begroting

Planning & Control-cyclus

Jaarrekening

rin

e nak ko or

gsa gen

Bedr

lij n

o Ui

o da c

ijf s p la n D

Kadernota 2027

ll e

Najaarsnota

Inhoudsopgave 3 1. Inleiding 10 2. Bepalingen kaders bĳ begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030 11 3. Kadernota - Financiële actualisatie meerjarenperspectief 11 13 16

3.1. De exploitatie in meerjarenperspectief 2027-2030 3.2. Mutaties per programma 3.3 Ontwikkeling bestaand beleid per programma

24 4. Ontwikkeling vermogenspositie 24 25 27

4.1. Vermogenspositie per januari 2027 4.2. Actualisatie vermogenspositie (algemene reserve) 4.3. Overzicht mutaties reserves en voorzieningen

30 5. Bĳlagen 31 39 42

5.1. Reserves en voorzieningen 5.2 Informatievoorziening: Reserves 5.3 Actualisatie Investeringsplanning

1. Inleiding 1.1 De planning en controlcyclus De planning- en controlcyclus heeft als doel het plannen, volgen en verantwoorden van het gemeentelĳk beleid en het financiële beheer. De cyclus is ingericht conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de Financiële verordening gemeente Pĳnacker-Nootdorp 2025 (artikel 212 van de Gemeentewet). De kadernota is binnen deze cyclus de opmaat naar de begroting voor het volgende jaar. Tot vorig jaar werden de kadernota en voorjaarsnota als één gecombineerd document aangeboden aan de gemeenteraad. Voor een duidelĳker onderscheid naar het doel van de producten worden ze met ingang van dit jaar separaat aangeboden. In de basis geeft de kadernota een voorstel voor het beleid en de financiële kaders van de begroting voor het volgende begrotingsjaar en de meerjarenraming. De Kadernota 2027 is echter grotendeels beleidsarm opgesteld vanwege de huidige bestuurlĳke fase.

Kadernota 2027 De Kadernota 2027 vormt het financiële en beleidsmatige vertrekpunt voor de Programmabegroting 2027 en de meerjarenraming 2028–2030. In deze nota worden de belangrĳkste financiële ontwikkelingen, risico’s en uitgangspunten voor de komende jaren in beeld gebracht. Daarmee biedt de kadernota richting voor de verdere uitwerking van de begroting en ondersteunt zĳ de gemeenteraad bĳ het maken van integrale afwegingen over de inzet van middelen en beleidsprioriteiten. De Kadernota 2027 is opgesteld in een periode van financiële en bestuurlĳke onzekerheid. Gemeenten worden geconfronteerd met aanhoudende druk op de financiële positie als gevolg van ontwikkelingen binnen het gemeentefonds, stĳgende kosten in het sociaal domein, inflatie en toenemende investeringsopgaven. Tegelĳkertĳd blĳft de gemeente Pĳnacker-Nootdorp groeien, wat vraagt om blĳvende investeringen in voorzieningen, beheer van de openbare ruimte, mobiliteit, duurzaamheid en maatschappelĳke ondersteuning.

Vanwege de huidige bestuurlĳke fase heeft deze kadernota een overwegend beleidsarm karakter. De nota richt zich primair op het actualiseren van de financiële kaders en het inzichtelĳk maken van de structurele ontwikkelingen en risico’s die relevant zĳn voor de opstelling van de Programmabegroting 2027. Nieuwe beleidskeuzes en intensiveringen zĳn daarom beperkt opgenomen. Waar mogelĳk zĳn autonome ontwikkelingen, reeds vastgesteld beleid en onvermĳdelĳke financiële effecten verwerkt. Daarnaast geeft de kadernota inzicht in de financiële ruimte en de ontwikkelingen van reserves, voorzieningen en investeringen. Ook worden belangrĳke onzekerheden benoemd die de komende jaren van invloed kunnen zĳn op het financieel perspectief van de gemeente. Hiermee vormt de nota een belangrĳke basis voor toekomstige bestuurlĳke keuzes en een solide financieel beleid.

Leeswĳzer In hoofdstuk 2 zĳn de financiële en technische uitgangspunten voor de begroting 2027 en de meerjarenraming 2028–2030 opgenomen, zoals de verwachte groei van woningen en inwoners en de gehanteerde prĳsindexaties. Hoofdstuk 3 bevat de financiële actualisatie van het meerjarenperspectief en geeft inzicht in de belangrĳkste mutaties binnen de programma’s. Vervolgens wordt ingegaan op de ontwikkeling van reserves, voorzieningen en investeringen. De nota sluit af met diverse financiële bĳlagen.

Financieel vertrekpunt Deze kadernota heeft een overwegend beleidsarm karakter en richt zich primair op het actualiseren van het bestaande financiële beeld. Daarbĳ zĳn autonome ontwikkelingen, eerder genomen besluiten en onvermĳdelĳke financiële effecten verwerkt. Het financiële beeld blĳft de komende jaren onder druk staan. Met name ontwikkelingen binnen het sociaal domein, stĳgende uitvoeringskosten, prĳsontwikkelingen en onzekerheden binnen het gemeentefonds zorgen voor een verslechtering van het meerjarig perspectief. Tegelĳkertĳd blĳft de gemeente investeren in de groei van de gemeente en het in stand houden van voorzieningen en dienstverlening. Onderstaand overzicht geeft de belangrĳkste financiële mutaties weer die in deze kadernota zĳn verwerkt. Bedragen x € 1.000

Mutatie

Programma Prog. 1 ruimte en wonen

Bedrag 2027

Project Hofland / saldo verrekening in exploitatie

2028

133

Overige mutaties

2029

2030

133

-40

Prog. 2 economie en glastuinbouw

Overige mutaties

-12

Prog. 3 mobiliteit

Verwachte subsidie inkomsten stimuleringsregeling SPV

144

Verkeersveiligheid/ verkeersonderzoek

-31

-16

Overige mutaties

Prog. 4 groen en recreatie

Prog. 5 onderwĳs en kinderopvang

Prog. 6 collectieve voorzieningen

Bĳraming huurinkomsten

174

Prog. 7 individuele voorzieningen

Kosten uitvoering Participatiewet

-211

-275

-360

-358

Prog. 8 veiligheid en duurzaamheid

Veiligheidsregio

-204

-205

Prog. 9 bestuur en bedrĳfsvoering

Gemeenteleges reisdocumenten en rĳbewĳzen

277

Contributieverhoging VNG

-50

Kosten verzekeringen en bestuur

-85

Prog. 10 algemene dekkingsmiddelen Div. Facilitaire zaken

-358

Informatiebeveiliging

-193

-186

Div. HRM/personeel

-245

-225

-120

Gemeenschappelĳke regeling archief

-53

Overige mutaties

-19

-723

-1.177

-1.157

-1.155

Totaal

De hiervoor opgenomen mutaties zĳn, mét de actualisatie van de kapitaallasten vanuit de Jaarrekening 2025, de financiële mutaties op de begrotingssaldi voor de periode 2027–2030. Onderstaande tabel laat de ontwikkeling van de begrotingssaldi zien na verwerking van de actualisaties en mutaties uit deze kadernota. Bedragen x € 1.000 (-/- is nadelig)

2027

2028

2029

2030

Saldo primaire Begroting 2026-2030 + aangenomen amendementen

Effecten sept- en decembercirculaire

-341

-411

-488

Saldo start VJN26/KN27

-341

-6.369

-9.428

-10.761

1. Actualisatie kapitaallasten uit staat van activa JR25 en herziene investeringsplanning

130

690

708

372

2. Uitwerking collegebesluiten en actualisatie budgetten

-723

-1.177

-1.158

-1.155

Saldo kadernota 2027

-934

-6.856

-9.878

-11.544

-5.957

-8.940

-10.272

Uit het meerjarig beeld blĳkt dat de financiële druk in de periode 2027–2030 verder toeneemt. Hoewel incidentele voordelen tĳdelĳk verlichting bieden, blĳven de structurele lasten harder stĳgen dan de beschikbare middelen. Vooral vanaf 2028 blĳft een fors negatief structureel begrotingssaldo bestaan. Tegen deze achtergrond blĳft behoedzaam financieel beleid noodzakelĳk. Daarbĳ blĳft de gemeente in belangrĳke mate afhankelĳk van toekomstige ontwikkelingen binnen het gemeentefonds, de compensatie vanuit het Rĳk en de beheersing van kosten binnen het sociaal domein.

Onzekerheden en risico's Boven op het huidige financiële beeld bestaat daarnaast nog een aantal belangrĳke ontwikkelingen, onzekerheden en risico’s die de komende jaren van invloed kunnen zĳn op de financiële positie van de gemeente. Het betreft hier onder meer: • • • • • • • •

Ontwikkeling gemeentefonds Herverdeeleffect VNG Begrotingsadvies 2027-2030 Lokale belastingcapaciteit (OZB) Kosten(beheersing) Sociaal domein Prĳsontwikkeling Winstneming Grexen Vervangingsinvesteringen wagenpark

Ontwikkeling gemeentefonds De financiële ontwikkeling van het gemeentefonds blĳft ook voor de periode 2027–2030 gekenmerkt door aanzienlĳke onzekerheid. In de meest recente rĳksstukken wordt verwezen naar eerder overeengekomen aanvullende middelen voor gemeenten, gericht op het gedeeltelĳk verzachten van de financiële terugval vanaf 2026 en het opvangen van de druk binnen het sociaal domein. De structurele opgave voor gemeenten blĳft daarmee onverminderd aanwezig. Het beeld dat het zogenoemde “ravĳnjaar” volledig is opgelost, is genuanceerd. De aanvullende middelen bieden vooral tĳdelĳke verlichting, terwĳl vanaf 2028 opnieuw sprake kan zĳn van oplopende financiële druk. De ontwikkeling van het gemeentefonds blĳft daarnaast afhankelĳk van macro-economische ontwikkelingen, accresvorming en keuzes binnen de rĳksbegroting, waardoor de voorspelbaarheid beperkt is. Binnen het sociaal domein blĳven gemeenten geconfronteerd worden met stĳgende kosten voor Jeugdzorg en Wmo als gevolg van toenemende zorgvraag, vergrĳzing en arbeidsmarktkrapte. Het is nog onzeker in hoeverre rĳksmiddelen deze kostenontwikkeling structureel dekken. Meicirculaire 2026 Bĳ het opstellen van de Kadernota 2027 is nog geen rekening gehouden met de effecten van de meicirculaire 2026.

Deze kan aanleiding geven tot bĳstelling van het financieel beeld, onder meer door actualisatie van indexaties, maatstaven en accresontwikkeling, evenals mogelĳke taakmutaties.

Daarnaast wordt meer duidelĳkheid verwacht over het advies van de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) inzake de herverdeling van het gemeentefonds en de inzet van de VNG. Eventuele vertraging of aanpassing van het ingroeipad kan voor de gemeente een meerjarig incidenteel positief effect hebben op het begrotingssaldo. De meicirculaire wordt begin juni verwacht en kan niet meer volledig worden verwerkt in de Kadernota 2027. De raad wordt daarom via een informatienota nader geïnformeerd over de uitkomsten en financiële effecten. Slotbeeld De structurele toereikendheid en voorspelbaarheid van het gemeentefonds blĳven onder druk staan. Behoedzaam financieel beleid blĳft noodzakelĳk, gezien de aanhoudende onzekerheid over omvang en stabiliteit van rĳksmiddelen in 2027–2030.

Herverdeeleffect Vanaf 2023 wordt het totale gemeentefonds via een nieuw verdeelmodel over de gemeenten verdeeld. De reden hiervoor is dat de verdeling sinds 1997 niet meer integraal is herzien. In de tussentĳd is er veel veranderd, bĳvoorbeeld in het sociaal domein en in samenwerkingen tussen gemeenten. Daarom is onderzocht hoe de middelen uit het gemeentefonds beter verdeeld kunnen worden. Doel hiervan is om recht te doen aan de veranderde kostenstructuren van gemeenten. Dit heeft geleid tot herverdeling: sommige gemeenten ontvangen sinds 2023 meer inkomsten uit het gemeentefonds, terwĳl andere gemeenten minder ontvangen. Onze gemeente is hierbĳ als forse nadeelgemeente uit de bus gekomen met een daling van de inkomsten van € 171,- per inwoner (peildatum 1 januari 2021), in totaal € 9,5 miljoen. Hiervan is tot en met 2025 € 37,50 per inwoner in mindering gebracht op onze inkomsten algemene uitkering (€ 7,50 per 2023, € 22,50 in 2024 en € 37,50 in 2025). Dit heeft geleid tot een oplopende korting voor onze gemeente van € 2,1 miljoen structureel. Voor het nadeeleffect dat nog niet is geëffectueerd worden nadeelgemeenten tĳdelĳk gecompenseerd door middel van een 'suppletie-uitkering herverdeeleffect'. Deze suppletie-uitkering wordt door het Rĳk bekostigd uit de extra inkomsten van voordeelgemeenten.

Hierbĳ wordt hetzelfde jaarlĳkse ingroeipad toegepast, maar dan met een positief gevolg voor de betreffende gemeenten. In de informatienota ‘Verdeelmodel gemeentefonds’ van 11 maart 2025 is de raad ook geïnformeerd over het nieuwe verdeelmodel van het gemeentefonds en het bĳbehorende ingroeipad dat per 2023 is gestart. Daarbĳ is aangegeven dat vanaf 2027 een volgende stap in dit ingroeipad zou worden gezet (2026 is voor één jaar bevroren), uitgaande van een verdere doorvoering met € 15 per inwoner. Dit zou voor onze gemeente leiden tot een daling van de algemene uitkering van circa € 0,8 miljoen in 2027, oplopend tot ongeveer € 3,3 miljoen in 2030. Op grond van de meest recente informatie van BZK en op basis van de BBV-regels is het ingroeipad vooralsnog doorgevoerd in de meerjarenraming. De effecten kunnen op langere termĳn verder toenemen. In 2035 zou dan het volledige nadeel van € 9,5 miljoen zĳn verwerkt in onze inkomsten algemene uitkering. Het verdeelmodel is dus reeds ingevoerd en wordt via een meerjarig ingroeipad gefaseerd doorgevoerd om herverdeeleffecten te dempen. De snelheid en omvang van de jaarlĳkse stappen binnen dit ingroeipad zĳn nog onderwerp van nadere besluitvorming. Hierdoor zĳn de financiële effecten nog onzeker en kunnen deze per jaar en in de tĳd verschuiven ten opzichte van eerdere ramingen.

Uit recente stukken van de fondsbeheerders blĳkt dat de verdere uitwerking van het model en het ingroeipad vanaf 2027 nog niet definitief is vastgesteld. Het Rĳk beziet daarbĳ onder meer de werking van het model, de herverdeeleffecten voor individuele gemeenten en de aansluiting op de feitelĳke kostenontwikkeling binnen het gemeentelĳk takenpakket. De ROB benadrukt dat herverdeling zorgvuldig en geleidelĳk moet plaatsvinden en goed moet aansluiten op de werkelĳke kosten en taken van gemeenten. De ROB waarschuwt voor te grote en te snelle herverdeeleffecten die de financiële stabiliteit kunnen raken. De VNG pleit in dat verband voor meer stabiliteit en voorspelbaarheid en voor voldoende demping en overgangstĳd. Voor de meerjarenbegroting 2027–2030 blĳft het herverdeeleffect een belangrĳk financieel risico en aandachtspunt, omdat wĳzigingen in het ingroeipad en verdeelmodel direct van invloed kunnen zĳn op

de structurele financiële ruimte van de gemeente. Op grond van de meest recente informatie van BZK en op basis van de BBV-regels is het ingroeipad vooralsnog doorgevoerd in de meerjarenraming.

VNG Begrotingsadvies 2027-2030 Sinds 2023 (voor de Begroting 2024-2027) verstrekt de VNG door middel van een ledenbrief een begrotingsadvies. Met deze adviezen beoogt de VNG gemeenten een gezamenlĳke handelingslĳn te bieden bĳ het opstellen van hun begrotingen en meerjarenramingen. 19 mei 2026 hebben wĳ de ledenbrief 'Begrotingsadvies 2027-2030' ontvangen. Hierin bevestigt de VNG dat gemeenten zich nog steeds in een financieel onzekere tĳd bevinden. Primair veroorzaakt door eerdere rĳksbezuinigingen, de vanaf 2028 ingeboekte besparingen in de jeugdzorg en de nog onduidelĳke uitwerking van voorgenomen wĳzigingen binnen de Wmo. Verder geeft de VNG aan dat begin 2027 pas duidelĳkheid verwacht van de Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd (Commissie-Van Ark) over de haalbaarheid van de ingeboekte besparingsmaatregelen en de verhouding tussen kosten en beschikbare middelen voor jeugdzorg. Omdat gemeenten tegelĳkertĳd hun meerjarige financiële kaders voor 2027–2030 moeten opstellen, acht de VNG een eenduidige begrotingslĳn noodzakelĳk. De VNG adviseert gemeenten daarbĳ de volgende uitgangspunten te hanteren: 1.

“Maak de begroting voor 2027 sluitend.” De VNG adviseert om ten minste het begrotingsjaar 2027 structureel en reëel sluitend te maken, zodat wordt voorkomen dat de toezichthouder de gemeente onder preventief toezicht plaatst.

“Breng vanaf 2028 baten en lasten voor jeugdzorg in balans met stelposten, waarbĳ u de lasten voor jeugdzorg zo realistisch mogelĳk raamt.” Hierbĳ wordt uitgegaan van een realistische raming van de jeugdzorgkosten vanaf 2028, aangevuld met specifieke stelposten voor bestaande onzekerheden. Dit betreft: A. de stelpost aanvullende maatregelen, gebaseerd op maatregelen uit de Voorjaarsnota 2025, waaronder de eigen bĳdrage en verkorting van de trajectduur; B. de stelpost “Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd”, voor het resterende tekort na realistische raming van de jeugdzorgkosten en verwerking van de aanvullende maatregelen. Ten aanzien van de eerste stelpost heeft de toezichthouder aangegeven deze stelpost toe te staan. Met de tweede stelpost gaat de toezichthouder niet akkoord, zolang geen expliciete toezegging van het kabinet bestaat dat de kosten naar aanleiding van de uitkomsten van de deskundigencommissie volledig worden gecompenseerd.

“Gebruik een stelpost voor de huishoudelĳke hulp Wmo.” Vanaf 2029 is een structurele korting op het Gemeentefonds verwerkt vanwege het voornemen van het kabinet om huishoudelĳke hulp als algemene voorziening grotendeels af te schaffen. Omdat de beleidsmatige uitwerking hiervan nog ontbreekt, adviseert de VNG deze korting via een stelpost “Afschaffing huishoudelĳke hulp” budgettair neutraal te verwerken. De toezichthouders hebben aangegeven dat deze stelpost mogelĳk wordt toegestaan, maar dat hierover nog bestuurlĳke besluitvorming moet plaatsvinden. Totdat hierover duidelĳkheid bestaat, is afstemming met de toezichthouder noodzakelĳk.

"Neem passages op over de stelposten in de risicoparagraaf." De VNG adviseert om de financiële risico’s die samenhangen met deze stelposten expliciet te verwerken in de risicoparagraaf en het weerstandsvermogen.

Tot slot wĳst de VNG op de mogelĳkheid om, na toestemming van de toezichthouder, specifieke stelposten voor onderuitputting toe te passen.

We betrekken het VNG Begrotingsadvies 2027-2030 bĳ het opstellen van de Programmabegroting 2027 en de meerjarenraming 2028-2030. Het advies om de begroting voor 2027 sluitend te maken, sluit daarbĳ aan op onze uitgangspunten. We stellen voor om in de nieuwe bestuursperiode een keuze te maken ten aanzien van het inzetten van stelposten in de begroting.

Lokale belastingcapaciteit (OZB) Ten opzichte van het (generieke) kortingspercentage dat het Rĳk hanteert in de verdeling van het gemeentefonds voor de lokale belastingcapaciteit, liggen de OZB-tarieven in onze gemeente relatief laag. De totale WOZ-waarde binnen de gemeente is veel hoger dan het landelĳk gemiddelde. Hierdoor int de gemeente minder OZB dan de korting op de algemene uitkering op basis van de ‘eigen belastingcapaciteit’. Binnen de systematiek van het gemeentefonds wordt gewerkt met zogenoemde rekentarieven voor de OZB die hoger liggen dan de tarieven die onze gemeente toepast. Indien de gemeentelĳke tarieven worden gelĳkgesteld aan deze rekentarieven, leidt dit tot hogere OZB-opbrengsten en staan deze beter in verhouding tot de korting in de verdeling van het gemeentefonds. Hetzelfde geldt voor het normatieve niveau dat in het kader van artikel 12 van de Financiële-verhoudingswet wordt gehanteerd. Wanneer die worden gevolgd komen de tarieven nog hoger te liggen. Het Rĳk volgt de ontwikkeling van de lokale belastingruimte als onderdeel van de financiële verhouding met gemeenten. Eventuele aanpassingen in de normering van de belastingcapaciteit of in de ruimte voor lokale belastingheffing zĳn op dit moment niet vastgesteld, maar kunnen in de toekomst gevolgen hebben voor de financiële ruimte van gemeenten.

Kosten(beheersing) Sociaal domein Binnen het sociaal domein (Jeugdzorg en Wmo) is sprake van autonome kostenontwikkeling. Deze wordt veroorzaakt door een toenemende en complexere zorgvraag, demografische ontwikkelingen en tariefstĳgingen bĳ zorgaanbieders die doorgaans hoger uitvallen dan de indexatie en compensatie via het gemeentefonds. We voeren actief beleid op kostenbeheersing binnen het sociaal domein. Dit heeft de afgelopen jaren geleid tot structurele besparingen, maar deze worden deels tenietgedaan door de autonome kostenstĳgingen. Voor de periode 2027–2030 blĳven de financiële effecten binnen Jeugdzorg en Wmo onzeker. De landelĳke beleidsontwikkeling en financiering vanuit het Rĳk zĳn hierbĳ bepalend. Gemeenten bevinden zich in afwachting van verdere rĳksbesluitvorming en mogelĳke herĳking van taken, middelen en sturingsafspraken binnen het sociaal domein. De tekorten ten aanzien van Jeugdzorg en Wmo worden gepresenteerd in onderstaande tabel, maar zĳn niet cĳfermatig verwerkt in de Kadernota 2027. Het uitgangspunt is hierover de ontwikkelingen binnen het rĳk af te wachten en bestuurlĳke afspraken (met bĳbehorende maatregelenpakket) hierover op te stellen en deze te verwerken in de programmabegroting. Tekorten WMO en Jeugdzorg Jeugdhulp - sociale verstrekkingen in natura aan personenJeugdhulp - sociale verstrekkingen in natura aan personen Jeugdhulp vervoer

2027

2028

2029

2030

-1.529.000

-3.129.000

-223.000

Verwachte overschrĳding Wmo begeleiding (afgekort BG).

-1.046.000

Verwachte overschrĳding op budget hulp bĳ huishouden (afgekort Hbh)

-628.000

Regiotaxi Wmo

-18.000

Wmo voorzieningen en hulpmiddelen

-200.000

-3.644.000

-5.244.000

TOTAAL

Prĳsontwikkeling Geopolitieke en economische ontwikkelingen kunnen leiden tot aanhoudende onzekerheid in prĳsontwikkelingen, bĳvoorbeeld op het gebied van energie, materialen en uitvoering van werken. Hierdoor

kunnen in de loop van het jaar aanvullende financiële bĳstellingen noodzakelĳk zĳn. Eventuele gevolgen voor 2027 en verder worden verwerkt in de Programmabegroting 2027.

Winstneming Grexen In het knoppenboek is de “Begrotingsknop Winstneming GREXEN (toevoeging winst aan algemene reserve)” aangedragen als keuzemogelĳkheid, op basis waarvan de gemeenteraad ‘politiek-bestuurlĳke keuzes kan maken om de inkomsten en uitgaven in balans te krĳgen vanaf het boekjaar 2028’. Na actualisatie van de grondexploitaties zĳn onderstaande winstnemingen voorzien: Bedragen x € 1.000 (-/- is nadelig) Winstneming Grexen (na actualisatie grexen)

2027 3.925

2028

2029 657

2.842

2030 0

Binnen het huidige financiële beleid worden winsten uit de grexen via de begroting direct geboekt op de algemene reserve en maken geen deel uit van het begrotingsresultaat. Volgens het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) zouden op basis van de gehanteerde POC-methode de winsten als structurele opbrengsten moeten worden meegenomen in het resultaat. Na vaststelling door de raad van de Nota Reserves en voorzieningen 2026-2029 in december 2025 is formeel ook het beleid van de gemeente Pĳnacker-Nootdorp de winsten/ verliezen in het exploitatieresultaat te laten belanden. Wel heeft de raad nog de keuze in hoeverre de raad deze winsten wil reserveren of laten ‘opgaan’ in de exploitatie. Omdat de begrotingsknop voorligt bĳ de gemeenteraad wordt dit pas verwerkt nadat dit door de gemeenteraad (bĳvoorbeeld door op te nemen in een coalitieakkoord) is voorgesteld.

Vervangingsinvesteringen wagenpark Er wordt momenteel een extern onderzoek uitgevoerd naar de doelmatigheid en duurzaamheid van het gemeentelĳk wagenpark, inclusief de eigendomsvorm (koop of lease) en de inrichting van het beheer. Op basis hiervan worden voorstellen voorbereid voor toekomstige keuzes en vervanging. Uit de eerste bevindingen blĳkt dat een substantieel deel van het wagenpark aan vervanging toe is. De exacte vervangingsopgave wordt in 2026 verder uitgewerkt. De verwachting is dat de besluitvorming over vervanging eind 2026 kan plaatsvinden, waarna de benodigde investeringen vanaf 2027 aan de orde zĳn. De omvang van deze investeringsopgave wordt in de verdere uitwerking geconcretiseerd en betrokken bĳ het investeringsprogramma voor de Programmabegroting 2027.

2. Bepalingen kaders bĳ begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030 Bĳ het opstellen van het meerjarenperspectief is het van belang om de diverse uitgangspunten te benoemen en vast te leggen. Deze uitgangspunten vormen de basis voor het meerjarenperspectief. De volgende uitgangspunten voor de jaren 2027-2030 zĳn opgenomen. Aantallen per 1-1 Woningen Groei woningen * Inwoners

2027

2028

2029

2030

23.398

23.506

23.531

108

228

23.759 316

59.082

59.352

59.415

59.985

Groei inwoners

270

570

790

Areaaluitbreiding (t.o.v. voorgaande jaar)

0,5%

0,1%

1,0%

* Bovenstaande groei is gebaseerd op de verkoopprognoses uit de geactualiseerde gemeentelĳke grondexploitaties per 1 januari 2026 en particuliere initiatieven.

De verwachte areaaluitbreiding is gedaald van 0,9% naar 0,5% ten opzichte van de prognose bĳ de Kadernota 2026, veroorzaakt door gedurende 2025 een hogere toename van de woningvoorraad dan verwacht. Bĳ het bepalen van de prĳsindexaties op de budgetten wordt gebruik gemaakt van de informatie uit het Centraal Economisch Plan (CEP) zoals dat jaarlĳks door het CPB wordt gepubliceerd. In dat CEP worden de indexpercentages gepresenteerd welke het Rĳk zelf ook toepast en waarop de toezichthouder van de gemeente (Provincie Zuid-Holland) onze begroting toetst. Van de kostensoorten 'loonvoet sector overheid' en 'Prĳs materiële overheidsconsumptie' worden de indexpercentages uit het CEP (gecombineerd) toegepast. Voor de gemeenschappelĳke regelingen is de prĳsindex van 3,8% uit de kaderbrief gemeenschappelĳke regelingen begroting 2027 in de regio Haaglanden toegepast. De prĳs- en areaalindexpercentages zoals die naar de huidige inzichten worden voorgesteld om in de programmabegroting 2027 toe te passen voor de jaren 2027-2030: Prĳsstĳging t.o.v. het voorgaande jaar

2027

2028

2029

2030

Personeel gerelateerde budgetten

4,2%

4,0%

3,6%

3,5%

Goederen en diensten (uitgaven)

2,1%

2,6%

2,3%

2,5%

Gemeenschappelĳke regelingen

3,8%

3,5%

3,2%

Subsidies en sociaal domein

3,5%

3,2%

Goederen en diensten (inkomsten)

2,1%

2,6%

2,3%

2,5%

Areaalstĳging t.o.v. het voorgaande jaar

2027

2028

2029

2030

Personeel gerelateerde budgetten

0,5%

0,1%

1,0%

Goederen en diensten (uitgaven)

0,5%

0,1%

1,0%

Gemeenschappelĳke regelingen

0,5%

0,1%

1,0%

Subsidies en sociaal domein

0,5%

0,1%

1,0%

De gevolgen van de voorgestelde prĳsindexpercentages zĳn niet opgenomen in het financiële beeld van de Kadernota 2027. De reden hiervoor is dat het CEP, waarop de percentages zĳn gebaseerd, is opgesteld op een moment waarop de conflicten in het Midden-Oosten nog niet in volle omvang waren uitgebroken. De gevolgen hiervan raken inmiddels de gehele wereldeconomie en daarmee ook de inflatieverwachtingen. Voor 2027 willen we met zo realistisch mogelĳke indexpercentages rekenen, maar tegelĳk een beslag op de gemeentelĳke begroting leggen dat in lĳn is met de compensatie die daarvoor door het Rĳk wordt verstrekt. Hiervoor kĳken we naar de meicirculaire gemeentefonds 2026. Indien de inhoud hiervan daartoe aanleiding geeft, worden de prĳsindexpercentages die nu in deze Kadernota worden voorgesteld aangepast.

3. Kadernota - Financiële actualisatie meerjarenperspectief 3.1. De exploitatie in meerjarenperspectief 2027-2030 Bĳ deze kadernota worden kaders meegegeven voor de begroting 2027. Voor een deel bestaan deze kaders uit financiële en cĳfermatige kaders, voor een ander belangrĳk deel bestaan deze kaders uit het maken van beleidskeuzes en het uitspreken van ambities welke bĳ de begroting dienen te worden uitgewerkt. In de kadernota geven we aan welke belangrĳke plannen, projecten en/of beleidsontwikkelingen de komende jaren (2026-2029) worden verwacht. Ook staat er welke financiële middelen daarvoor nodig zĳn en zĳn er richtinggevende uitspraken van de gemeenteraad opgenomen over welke plannen meegenomen moeten worden in de begroting. Daarmee vormt de Kadernota de basis voor de begroting van volgend jaar. De mutaties in de Kadernota 2027 bestaan uit de volgende categorieën: Bedragen x € 1.000 (-/- is nadelig)

2027

2028

2029

2030

Saldo primaire Begroting 2026-2030 + aangenomen amendementen

Effecten sept- en decembercirculaire

-341

-411

-488

Saldo start VJN26/KN27

-341

-6.369

-9.428

-10.761

1. Actualisatie kapitaallasten uit staat van activa JR25 en herziene investeringsplanning

130

690

708

372

2. Uitwerking collegebesluiten en actualisatie budgetten

-723

-1.177

-1.158

-1.155

Saldo kadernota 2027

-934

-6.856

-9.878

-11.544

Onderstaand wordt per categorie een toelichting gegeven op de mutaties.

-5.957

-8.940

-10.272

Bedragen x € 1.000

Mutatie

Programma Prog. 1 ruimte en wonen

Bedrag 2027

Project Hofland / saldo verrekening in exploitatie

2028 133

Overige mutaties

2029

2030

133

-40

Prog. 2 economie en glastuinbouw

Overige mutaties

-12

Prog. 3 mobiliteit

Verwachte subsidie inkomsten stimuleringsregeling SPV

144

Verkeersveiligheid/ verkeersonderzoek

-31

-16

Overige mutaties

Prog. 4 groen en recreatie

Prog. 5 onderwĳs en kinderopvang

Prog. 6 collectieve voorzieningen

Bĳraming huurinkomsten

174

Prog. 7 individuele voorzieningen

Kosten uitvoering Participatiewet

-211

-275

-360

-358

Prog. 8 veiligheid en duurzaamheid

Veiligheidsregio

-204

-205

Prog. 9 bestuur en bedrĳfsvoering

Gemeenteleges reisdocumenten en rĳbewĳzen

277

Contributieverhoging VNG

-50

Kosten verzekeringen en bestuur

-85

Div. Facilitaire zaken

-358

Informatiebeveiliging

-193

-186

Div. HRM/personeel

-245

-225

-120

Gemeenschappelĳke regeling archief

-53

Prog. 10 algemene dekkingsmiddelen

Overige mutaties Totaal

-19

-723

-1.177

-1.157

-1.155

1. Actualisatie staat van activa Onder 6.3 staat het overzicht Actualisatie Investeringsplanning. Hierin staan de geraamde investeringsbudgetten voor 2026 (en verder), inclusief de restantbudgetten die vanuit de Jaarrekening 2025 worden doorgeschoven naar 2026. Ten opzichte van dit overzicht worden twee nieuwe investeringsbudgetten aangevraagd. Het betreft een investeringsbudget voor het starten met planmatige vervanging van het inbouwpakket en meubilair ad € 928.000 over een periode van tien jaar. Daarnaast is vervanging van de keuken noodzakelĳk. Ook hiervoor wordt een investeringsbudget van € 101.000 aangevraagd.

3.2. Mutaties per programma Bedragen x € 1.000

2027 primair

2028

mutaties

actueel

primair

mutaties

actueel -21.271

lasten Prog. 1 ruimte en wonen

-8.047

-15.078

-23.125

-5.804

-15.467

-797

-8.070

-8.867

-797

-13

-810

Prog. 3 mobiliteit

-9.165

-37

-9.202

-9.505

-25

-9.530

Prog. 4 groen en recreatie

-7.969

-103

-8.072

-8.199

-8.171

Prog. 5 onderwĳs en kinderopvang

-7.476

-212

-7.688

-7.682

-198

-7.880

Prog. 6 collectieve voorzieningen

-16.542

-714

-17.256

-16.990

686

-16.304

Prog. 7 individuele voorzieningen

-48.819

-455

-49.274

-48.642

-443

-49.085

Prog. 8 veiligheid en duurzaamheid

-23.824

-1.467

-25.291

-24.133

-928

-25.061

Prog. 9 bestuur en bedrĳfsvoering

-6.791

-520

-7.311

-6.789

-108

-6.897

subtotaal programma's

-129.430

-26.655

-156.085

-128.541

-16.466

-145.007

Prog. 10 algemene dekkingsmiddelen

-10.070

-16.150

overhead

-21.110

-2.464

-23.574

-21.386

-2.453

-23.839

heffing VpB

-69

-182

bedrag onvoorzien

-30

-160.709

-29.119

-189.828

-166.289

-18.919

-185.208

-1.432

1.126

-306

-935

907

-28

-162.141

-27.993

-190.134

-167.224

-18.012

-185.236

Prog. 2 economie en glastuinbouw

resultaat voor bestemming dotaties reserves Totaal saldo van lasten inclusief dotaties reserves baten

6.213

14.015

20.228

3.735

14.709

18.444

Prog. 2 economie en glastuinbouw

Prog. 1 ruimte en wonen

620

8.057

8.677

631

Prog. 3 mobiliteit

218

194

412

218

268

Prog. 4 groen en recreatie

275

310

275

310

1.529

224

1.753

1.581

223

1.804

Prog. 6 collectieve voorzieningen

1.640

-15

1.625

1.640

-15

1.625

Prog. 7 individuele voorzieningen

10.475

10.929

Prog. 8 veiligheid en duurzaamheid

17.373

857

18.230

17.270

988

18.258

Prog. 9 bestuur en bedrĳfsvoering

790

590

1.380

790

subtotaal programma's

39.133

23.956

63.089

37.069

15.990

53.059

Prog. 10 algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien

117.259

1.259

118.518

118.367

1.253

119.620

resultaat voor bestemming

156.392

25.215

181.607

155.436

17.242

172.678

5.791

1.802

7.593

5.930

-229

5.701

162.183

27.017

189.200

161.366

17.014

178.380

-976

-934

-5.858

-998

-6.856

Prog. 5 onderwĳs en kinderopvang

onttrekkingen reserves Totaal saldo van baten inclusief onttrekkingen reserves BEGROTINGSSALDO NA BESTEMMING

Bedragen x € 1.000

2029 primair

2030

mutaties

actueel

primair

mutaties

actueel -28.029

lasten Prog. 1 ruimte en wonen

-5.765

-24.183

-29.948

-5.765

-22.264

-797

-13

-810

-797

-13

-810

Prog. 3 mobiliteit

-9.676

-48

-9.724

-9.676

-277

-9.953

Prog. 4 groen en recreatie

-8.395

-135

-8.530

-8.395

-194

-8.589

Prog. 5 onderwĳs en kinderopvang

-7.556

-196

-7.752

-7.556

-113

-7.669

Prog. 6 collectieve voorzieningen

-17.765

-43

-17.808

-17.765

-17.756

Prog. 7 individuele voorzieningen

-48.691

-472

-49.163

-48.691

-470

-49.161

Prog. 8 veiligheid en duurzaamheid

-24.082

-1.367

-25.449

-24.082

-2.201

-26.283

Prog. 9 bestuur en bedrĳfsvoering

-6.787

-108

-6.895

-6.787

-108

-6.895

subtotaal programma's

-129.514

-26.564

-156.078

-129.514

-25.630

-155.144

Prog. 10 algemene dekkingsmiddelen

-21.802

overhead

-21.005

-2.001

-23.006

-21.005

-1.863

-22.868

heffing VpB

-182

bedrag onvoorzien

-30

-172.533

-28.565

-201.098

-172.533

-27.493

-200.026

-340

312

-28

-340

312

-28

-172.873

-28.253

-201.126

-172.873

-27.181

-200.054

Prog. 2 economie en glastuinbouw

resultaat voor bestemming dotaties reserves Totaal saldo van lasten inclusief dotaties reserves baten

3.112

24.020

27.132

3.112

22.102

25.214

Prog. 2 economie en glastuinbouw

Prog. 1 ruimte en wonen

644

Prog. 3 mobiliteit

218

268

218

268

Prog. 4 groen en recreatie

275

1.632

224

1.856

1.632

224

1.856

Prog. 6 collectieve voorzieningen

1.585

-9

1.576

1.585

-9

1.576

Prog. 7 individuele voorzieningen

10.939

Prog. 8 veiligheid en duurzaamheid

17.397

1.538

18.935

17.397

2.102

19.499

Prog. 9 bestuur en bedrĳfsvoering

790

subtotaal programma's

36.592

25.823

62.415

36.592

24.469

61.061

Prog. 10 algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien

122.286

1.241

123.527

122.286

422

122.708

resultaat voor bestemming

158.878

27.064

185.942

158.878

24.890

183.768

5.156

150

5.306

4.656

4.742

164.034

27.214

191.248

163.534

24.977

188.511

-8.839

-1.039

-9.878

-9.339

-2.205

-11.544

Prog. 5 onderwĳs en kinderopvang

onttrekkingen reserves Totaal saldo van baten inclusief onttrekkingen reserves BEGROTINGSSALDO NA BESTEMMING

Toelichting op grootste mutaties:

1) Project Hofland / saldo verrekening in exploitatie In 2018 is uit de algemene reserve budget beschikbaar gesteld voor de huisvesting Hofland (statushouders). Vanaf 2018 wordt een structurele storting in de algemene reserve gedaan op basis het saldo van inkomsten en uitgaven voor de huisvesting statushouders. De omvang is vanaf 2021 structureel bepaald op € 132.987. Voorgesteld wordt om deze dotatie te laten vervallen omdat het saldo van baten en lasten lager is geworden; het saldo van baten en lasten via het begrotingssaldo zichtbaar wordt en de dotatie in de algemene reserve niet benodigd is.

3) Verwachte subsidie inkomsten stimuleringsregeling SPV In het kader van het Fietsplanproject “Vergevingsgezinde fietspaden” om de veiligheid van fietspaden te verbeteren waaronder ook schoolfietsroutes, hebben we een subsidie aangevraagd uit de stimuleringsregeling SPV (strategisch plan verkeersveiligheid) van het Rĳk. Dit is 50% subsidie en MRDH vult dit aan met

40%. Onze eigen bĳdrage is daarmee 10%, die we van 2026 t/m 2028 willen inzetten uit het budget Kleine verkeersmaatregelen.

6) Huuropbrengsten binnensport en kinderopvang Bĳ de jaarrekening 2025 was al een stĳging van de huurinkomsten bĳ binnensport waarneembaar. Deze stĳging is structureel van aard en wordt veroorzaakt door verschillende factoren, namelĳk: indexering CBS, extra verhuur nieuwe gymzaal Hoge Noord, extra inkomsten door grotere Jan Jansenhal en extra verhuur sportbox Ackerswoude. Door middel van deze mutatie worden de huurinkomsten bĳgesteld naar het nieuwe begrote bedrag.

7) Beschut werken Sinds 2023 is sprake van een tekort van ongeveer € 100.000 op beschut werk. Tot en met 2025 is dit tekort opgevangen binnen het brede programma, maar de middelen zĳn niet meer toereikend. Het tekort is ontstaan doordat de taakstelling en de Rĳksbĳdrage voor beschut werk jaarlĳks stĳgen, gemiddeld met één plek per jaar. Dit is abusievelĳk niet toegerekend aan het brede programma. Daarnaast is de kostprĳs voor beschut werk gestegen naar € 24.500 per plek (2026). Dit leidt tot toenemende druk op het sociaal domein en risico’s voor de uitvoering van de wettelĳke taak. Voorgesteld wordt om het budget vanaf 2026 structureel te verhogen zodat het toereikend is om de wettelĳke taak uit te voeren (19 beschut werkplekken × € 24.500 minus huidig begrotingsbudget). Om te voorkomen dat er opnieuw een tekort ontstaat, wordt verder voorgesteld om het budget mee te laten groeien met de taakstelling en jaarlĳks te indexeren, zodat een realistische en duurzame financiële basis ontstaat. Daarnaast onderzoeken we de mogelĳkheden om beschutte werkplekken te creëren tegen lagere kosten.

8) Veiligheidsregio In de kaders die gemeenten voor gemeenschappelĳke regelingen hebben opgesteld, komt naar voren dat de financiële perspectieven van gemeenten somber zĳn. Gelet hierop, heeft het bestuur van de VRH gezocht naar mogelĳkheden om de VRH-begroting te verlagen zonder dat dit ten koste gaat van de veiligheidszorg in de regio. Deze mogelĳkheden zĳn de afgelopen periode gevonden door scherper te begroten, hetgeen een structurele besparing van 1% oplevert. Daarnaast zĳn bestemmingsreserves gevormd waarmee in 2026 en 2027 de gemeentelĳke inwonerbĳdragen incidenteel met 3% zĳn verlaagd. Ondanks de genomen maatregelen zal de gemeentelĳke bĳdrage voor de gemeenten stĳgen. De Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) is een wettelĳk verplichte gemeenschappelĳke regeling die taken uitvoert op het gebied van brandweerzorg (inclusief de meldkamer), de GHOR en regionale rampenbestrĳding en crisisbeheersing. De gemeenten uit de regio nemen deel aan de VRH en de gemeentelĳke bĳdragen zĳn veruit de grootste inkomstenbron voor de VRH.

9) Contributieverhoging VNG Het begrote budget voor lidmaatschap VNG en bĳdrage aanvullende diensten vanuit de bĳdrage Gemeenschappelĳke gemeentelĳke uitvoering (GGU) is door stĳgende kosten ontoereikend. De stĳgingen van zowel contributie als bĳdrage GGU zĳn de afgelopen jaren hoger geweest dan de indexatie (volgens CPB) die is toegepast waardoor overschrĳding van de begrotingspost ontstaat. Daarom is bĳstelling van het budget voor 2026 met € 50.000 noodzakelĳk en vanaf 2027 bedraagt de ophoging €80.000 per jaar.

9) Gemeenteleges reisdocumenten en rĳbewĳzen Tot en met 2027 is er sprake van een piek in de aanvragen van nieuwe paspoorten en rĳbewĳzen. Een deel van de legesvergoedingen op deze producten komt ten gunste van Publiekszaken waar ook de kosten van afhandeling worden gemaakt.

10) Div. Facilitaire zaken Uit analyse is gebleken dat facilitaire kosten historisch versnipperd, niet geïndexeerd of incidenteel zĳn verwerkt. Hierdoor gaf de begroting geen realistisch beeld van de werkelĳke kosten. Zo is er sprake van onvermĳdelĳke en onuitstelbare kostenstĳgingen die voortvloeien uit wettelĳke verplichtingen waar de organisatie aan moet voldoen, zoals keuringen en veiligheidseisen. Daarnaast moeten diverse contracten opnieuw aanbesteed worden en bĳ heraanbesteding blĳken de huidige marktprĳzen structureel hoger te liggen dan de historische tarieven. Ook is er achterstallig onderhoud waarbĳ het vanuit veiligheidseisen niet langer mogelĳk is om dit uit te stellen. Voor het jaar 2026 wordt dan ook voorgesteld het budget met € 244.000 op te hogen en voor 2027 en verder wordt een bĳstelling van € 358.000 voor het facilitair budget voorgesteld.

Naast deze budgetophogingen worden er twee investeringsbudgetten aangevraagd voor het starten met planmatige vervanging van het inbouwpakket en meubilair ad € 928.000 over een periode van tien jaar. Daarnaast is vervang van de keuken noodzakelĳk. Ook hiervoor wordt een investeringsbudget van € 101.000 aangevraagd.

10) Informatiebeveiliging Om informatiebeveiliging systematisch en fundamenteel aan te pakken is een investering in diverse ICTsystemen en hardware noodzakelĳk. Deze investering is de minimale investering die noodzakelĳk is om een stevig fundament voor digitale weerbaarheid te leggen, waarbĳ leiderschap, risicomanagement, samenwerking en continu verbeteren centraal staan. De investering bedraagt € 186.000 structureel. De implementatie brengt in 2026 en 2027 incidentele kosten met zich mee. Daarom wordt er voor die jaren € 200.000 (2026) en € 193.000 (2027) aangevraagd.

10) Div. HRM/personeel De uitvoeringskracht van de gemeente wordt in belangrĳke mate bepaald door de kwaliteit, beschikbaarheid en inzetbaarheid van mensen. De vraag is niet alleen of de gemeente voldoende medewerkers heeft, maar ook of zĳ met het huidige HRM-beleid in staat is om: • • • • •

mensen aan te trekken in een krappe arbeidsmarkt; nieuwe medewerkers goed te ontvangen en te behouden; leidinggevenden te ondersteunen in hun rol; tĳdig te sturen op werkdruk, verzuim en uitstroom; en de organisatie voor te bereiden op toekomstige ontwikkelingen, zoals digitalisering en AI.

Voor het duurzaam versterken van de uitvoeringskracht is een integrale doorontwikkeling van HR noodzakelĳk, gebaseerd op de werkgeversvisie en HR-strategie (welke medio 2026 gereed is). Dit vraagt om samenhangende investeringen in onder meer ontwikkelcapaciteit en essentiële HR-thema’s, zoals strategische personeelsplanning, leren en ontwikkelen, arbeidsmarktpositionering en HR-data. In 2027 leiden deze ontwikkelingen tot extra benodigd budget van € 245.000. Dit budget kent deels een incidenteel karakter. Voor het project HR-ontwikkeling wordt voor de jaren 2027 en 2028 een budget van resp. € 125.000 en € 105.000 geraamd.

10) Gemeenschappelĳke regeling archief Deelname aan de nieuwe centrumregeling archiefbeheer, uitgevoerd door de centrumgemeente Delft heeft een structurele kostenstĳging tot gevolg. Hiermee voldoen we aan het minimum van de wettelĳke eisen van uitvoering.

3.3 Ontwikkeling bestaand beleid per programma Hieronder is beschreven welke belangrĳke plannen, projecten en/of beleidsontwikkelingen per programma worden verwacht, inclusief de daarbĳ behorende financiële middelen. Onderdeel van dit overzicht vormen de plannen, projecten en/of beleidsontwikkelingen die reeds aan het college zĳn voorgelegd, maar waarover nog een financieel besluit moet worden genomen.

Programma 1: ruimte en wonen Behouden en ontwikkelen van een herkenbare en passende woon- en leefomgeving Bestaand beleid Omgevingwetbestendig maken De gemeente heeft veel beleidsnota’s die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving. Graag willen we dat beleid zo snel en efficiënt mogelĳk omzetten naar een vorm die beter aansluit op de eisen van de Omgevingswet. Daarvoor willen we een deel van de middelen die de raad heeft vrĳgemaakt voor omgevingsprogramma’s gebruiken. Daarom wordt voorgesteld om een bedrag van €50.000 te onttrekken aan de reserve omgevingsprogramma’s (FCL 644010). Deze middelen stonden gereserveerd voor het

omgevingsprogramma Wonen en ontwikkeling, maar dit krĳgt met de verwachte inwerkingtreding van de wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting een andere invulling en daar zĳn in 2026 rĳksmiddelen voor ontvangen.

Uitbreiden van de woningvoorraad Voor het realiseren van woningen voor aandachtsgroepen, zoals statushouders en woonwagenbewoners zĳn verschillende financiële regelingen opgesteld door zowel het rĳk als de provincie Zuid-Holland. Voorbeelden zĳn de Stimuleringsregeling Flex- en Transformatiewoningen (SFT), de Realisatiestimulans, regeling Flexwoningen, Knelpuntenpot Sociale huur en de Vliegende Brigade. Bĳ de uitwerking van zowel de tweede locatie flexwonen als de woonwagenlocatie Klapwĳkseweg zullen wĳ onderzoeken of en in welke mate deze financiële regelingen benut kunnen worden. Realisatie tweede locatie flexwoningen In aanvulling op het budget dat bĳ de Voorjaarsnota is gevraagd voor het starten van het project en het uitvoeren van onderzoeken, verwachten wĳ in 2027 ook middelen nodig te hebben voor de uitvoering van het project. Zodra de locatie bekend is en daarmee een concreter beeld kan worden geschetst van de kosten en eventuele bĳdragen vanuit bovengenoemde financiële regelingen, gaan wĳ hierover verder met de raad in gesprek. De in de Voorjaarsnota gevraagde financiële middelen zullen deel uit gaan maken van dit toekomstige project. Woonwagenlocaties Na het door de raad vaststellen van het woonwagen- en standplaatsenbeleid in mei 2025 is gestart met een onderzoek naar de mogelĳkheden voor uitbreiding en herinrichting van de locatie Klapwĳkseweg.

Dit onderzoek wordt gedekt uit de bestaande begroting. Voor de herontwikkeling van deze locatie zĳn in 2027 financiële middelen nodig. Bĳ de begroting 2027 zullen wĳ de raad daarvoor een voorstel doen. Wĳ verwachten dat dit in de vorm van een investering zal zĳn, die wordt gedekt door de baten.

Benutten van de woningvoorraad voor (lokale) doelgroepen Bewoners ‘t Hofland De gemeente en de eigenaar van ’t Hofland hebben afgesproken om de overeenkomst met minimaal één jaar te verlengen. Dat betekent dat de bewoners een jaar langer in ’t Hofland kunnen blĳven wonen. Daarvoor wordt ook een BOPA doorlopen. Na afloop van deze termĳn zullen de bewoners van de 64 kamers elders moeten gaan wonen. We gaan kĳken of en hoe de bewoners daarbĳ ondersteund kunnen worden.

Programma 2: economie en glastuinbouw Herstructurering en innovatie glastuinbouw Hierover zĳn geen bĳzonderheden te vermelden.

Meer menging van functies in de centra Hierover zĳn geen bĳzonderheden te vermelden.

Versterken economische vernieuwing Hierover zĳn geen bĳzonderheden te vermelden.

Programma 3: Duurzame mobiliteit Infrastructuur duurzaam veilig (her)inrichten en stimuleren verkeersveilig gedrag Katwĳkerlaan De gemeente heeft gronden verworven voor de toekomstige ontwikkeling van de Balĳade bĳ de Katwĳkerlaan. Een beperkt deel van deze gronden is daarnaast benodigd voor de realisatie van een steunberm binnen het project Katwĳkerlaan. De gronden zĳn met gebruikmaking van de Wet voorkeursrecht gemeenten verworven. Inmiddels is het voorkeursrecht komen te vervallen en zĳn nog niet alle benodigde percelen verworven, waardoor het project

Katwĳkerlaan momenteel niet beschikt over de vereiste gronden. Twee grondeigenaren hebben aangegeven uitsluitend bereid te zĳn hun perceel integraal te verkopen, hetgeen volledige verwerving noodzakelĳk maakt. Indien hiervan wordt afgezien, dient te worden uitgeweken naar een kostbaarder alternatief in de vorm van een damwandconstructie. Binnen de financiële kaders van het project Katwĳkerlaan is echter uitsluitend budget beschikbaar voor de verwerving van de strikt benodigde grondstroken. De additioneel aan te kopen gronden worden daarom aangemerkt als strategische verwervingen, met het oog op de toekomstige ontwikkeling van woningbouwlocatie Balĳade. De verwachting is dat de gemeenteraad na de zomer hierover een voorstel ontvangt. Klimaatbestendig Klapwĳk Dit project startte in 2020, met de vaststelling van de visie Klimaatbestendig Klapwĳk door de gemeenteraad. Aanleiding voor het project was de verzakking die zich in de wĳk voordeed. Hierdoor moest het riool worden vernieuwd. Deze werkzaamheden werden gecombineerd met het klimaatbestendiger maken van Klapwĳk. De financiële dekking van deze werkzaamheden vond plaats vanuit verschillende beheer- en onderhoudsbudgetten. Dit budget is inmiddels niet meer toereikend door de zeer forse prĳsstĳgingen in de grond-weg-en waterbouw.

De raad is met de informatienota van 24 februari 2026 (zaaknummer 1638415) op de hoogte gesteld van de problematiek. Indien de extra middelen niet wordt toegekend, kunnen de resterende fases 5 en 6 niet worden uitgevoerd. De extra benodigde investering bedraagt € 4,5 mln. De invloed van de extra benodigde investering op het begrotingssaldo (vanwege de jaarlĳkse lasten van rente en afschrĳving) loopt in de begrotingsperiode 2026-2029 van € 7.000 (2026) tot € 88.000 (2029). Verlengde Komkommerweg In 2023 heeft de gemeenteraad besloten om de verlengde Komkommerweg aan te leggen. Op basis van nieuwe inzichten wordt de gemeenteraad in het tweede kwartaal van 2026 vertrouwelĳk geïnformeerd over de voortgang van de werkzaamheden en de financiële stand van zaken. De planning is erop gericht om eind 2026 een voorstel ter besluitvorming voor te leggen aan de gemeenteraad. S-bocht Delfgauw Er wordt op dit moment een variantenstudie gemaakt voor de ophoging van de kering door het Hoogheemraadschap van Delfland en de gemeente binnen de technische en financiële mogelĳkheden. Op basis van een haalbare variant voor het ophogen van de kering, kan de inrichting van de openbare ruimte rondom de S-Bocht uitgewerkt worden. Zodra er een beeld hiervan is, wordende varianten en de benodigde financiële middelen ter besluitvorming aan de raad voorgelegd. Dit zal naar verwachting in 2027 zĳn.

Stimuleren van duurzamere vormen van mobiliteit MFR Delft-Rotterdam Alexander Metropolitane fietsroutes (MFR’s) zĳn snelle, comfortabele, regionale fietsroutes die woonwerkbestemmingen met elkaar verbinden. Deze routes maken langere afstanden per fiets aantrekkelĳker en vormen daarmee een alternatief voor de auto. De gemeenteraad heeft op 23 november 2024 (zaaknummer 1450771) besloten om de MFR Delft-Rotterdam Alexander te realiseren. Onderdeel van deze route is een nog te realiseren fietsecoduct over de A13. De Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) betaalt 70% van de kosten van dit ecoduct. De resterende 30% wordt gezamenlĳk gedragen door onze gemeente en de gemeente Delft. Voor onze bĳdrage aan het fietsecoduct is € 205.000 nodig om aan onze financiële verplichtingen te kunnen voldoen. De raad is hierover geïnformeerd met de informatienota van 24 maart 2026 (zaaknummer 169065). De afschrĳvingslast van deze aanvulling bedraagt € 5.125 per jaar. Daarnaast wordt over investeringen een rente van 0,5% berekend. Voor de aanvullende investering komt dit neer op € 1.025 in het eerste jaar. Deze rentekosten moeten in de reguliere begroting worden verwerkt.

Duurzaam en doelmatig beheren van de Openbare Ruimte Hierover zĳn geen bĳzonderheden te vermelden.

Samen met de MRDH werken aan de instandhouding van een dekkend netwerk aan ov-voorzieningen Hierover zĳn geen bĳzonderheden te vermelden.

Faciliteren van de keuze voor schoon vervoer Hierover zĳn geen bĳzonderheden te vermelden.

Programma 4: groen en recreatie Het uitvoeren van regulier beheer en onderhoud voor het dagelĳks beheer en onderhoud van groen, water, oevers en speelvoorzieningen in de openbare ruimte In 2026 willen wĳ een volgende stap zetten in de doorontwikkeling van het beheer van de openbare ruimte. We willen toewerken naar een werkwĳze die beter aansluit op het integrale beleidskader dat onder de Omgevingswet wordt gevraagd. Wĳ informeren de raad hierover na de zomer. Daarbĳ wordt uiteengezet hoe de gemeente in de toekomst een meer integrale afweging kan maken binnen de beheerplannen. Tot het moment van de besluitvorming hierover, blĳven wĳ het beheer en onderhoud uitvoeren op basis van de huidige beheerplannen, binnen de beschikbare budgetten en met behoud van de bestaande beeldkwaliteit. Het beheerplan Spelen en het beheerplan Oevers lopen in 2026 af en worden in 2026 verlengd. Hiermee blĳft de continuïteit van het beheer geborgd, in afwachting van de verdere besluitvorming van de raad. Als gevolg van geopolitieke ontwikkelingen zien wĳ een risico van extra prĳsstĳgingen bĳ het beheer (zie hiervoor de risicoparagraaf). Bĳ de doorontwikkeling van het beheer nemen we dit risico mee.

Het opstellen en uitvoeren van beleid en maatregelen ter bevordering van de biodiversiteit en dierenwelzĳn Hier zĳn geen bĳzonderheden over te melden.

Het opstellen en uitvoeren van beleid en maatregelen ter bevordering van ontmoeten, recreëren, bewegen en spelen in de kernen Hier zĳn geen bĳzonderheden over te melden.

Het opstellen en uitvoeren van beleid en maatregelen ter bevordering van natuur en landschap, en recreëren in het buitengebied Beheer Dobbeplas De provincie Zuid-Holland heeft per 1 januari 2026 een nieuwe subsidieregeling vastgesteld voor het beheer van regionale recreatiegebieden. Hierdoor wordt de provinciale subsidie voor (voorheen recreatieschap) de Dobbeplas vanaf 2026 teruggebracht van 80% naar 40% subsidie. De verwachting is dat medio 2026 meer informatie bekend wordt over de definitieve hoogte van de subsidietoekenning voor 2026. Ook zal de provincie een overgangsregeling voor gemeenten met nadeel instellen. Nadat de gevolgen van deze besluiten bekend zĳn, wordt bepaald of in 2026 de reserve beheer Dobbeplas moet worden aangesproken om een tekort te dekken. Voor het meerjarenperspectief na 2027 wordt in eerste instantie ingezet op versoberingsmaatregelen. Ook dit is afhankelĳk van de duidelĳkheid over de subsidietoekenning van de provincie.

Het opstellen en uitvoeren van maatregelen om de gevolgen van klimaatverandering te ondervangen Hier zĳn geen bĳzonderheden over te melden.

Programma 5: onderwĳs en kinderopvang Realiseren basisvoorzieningen in de eigen woon- en leefomgeving De realisatie van basisvoorzieningen voor onderwĳs en (kinder)opvang vindt plaats volgens het Integraal Huisvestingsplan Kindcentra 2023 (IHPK). Op 15 april 2026 heeft de Rĳksoverheid de wet planmatige aanpak onderwĳshuisvesting aangenomen. Deze nieuwe wet kan aanleiding geven tot een actualisatie van het IHPK in 2026. Een dergelĳke actualisatie kan gevolgen hebben voor de prioritering, planning en omvang van toekomstige huisvestingsopgaven en daarmee mogelĳk financiële consequenties hebben.

Oprichting VO‑afdeling Casa

Schoolbestuur Casa heeft eind 2025 kenbaar gemaakt een initiatief in te dienen volgens de Wet meer ruimte voor nieuwe scholen (Wmrvns) voor het oprichten van een VO-afdeling (Voortgezet Onderwĳs). De Wmrvns maakt het mogelĳk om op basis van belangstelling van ouders een school te kunnen stichten en voor bekostiging in aanmerking te brengen. Casa dient voor 1 juli 2026 het initiatief voor de VO-afdeling aan te melden bĳ Dienst Uitvoering Onderwĳs (DUO). Vooruitlopend op het indienen van het initiatief dient Casa gesprekken te voeren met de gemeente, de schoolbesturen en het samenwerkingsverband in de regio. Vanaf 1 juli wordt het initiatief van Casa op de DUO website gepubliceerd en start het verzamelen van ouderverklaringen. Wanneer Casa voldoet aan het aantal ouderverklaringen (ca. 600), neemt het ministerie van OCW uiterlĳk 1 juni 2027 een besluit.

Programma 6: collectieve voorzieningen Sportzaal Koningshof (het Baken) In 2024 is het Accommodatieplan binnensport 2024 vastgesteld. Eén van de actiepunten is een onderzoek naar de toekomstbestendigheid van sportzaal Koningshof. Dit onderzoek is vorig jaar uitgevoerd. Op basis van de resultaten van dit onderzoek stellen wĳ een notitie toekomst sportzaal Koningshof op. De verwachting is dat deze notitie in het laatste kwartaal van 2026 voor besluitvorming aan de raad kan worden aangeboden. In de meerjarenbegroting 2027 en verder is nog geen rekening gehouden met de financiële consequenties als gevolg van mogelĳke toekomstscenario's voor sportzaal Koningshof. Voor 2027 verwachten wĳ geen grote vervangingsinvesteringen. Afgaande op de huidige staat van onderhoud van de sportzaal is de verwachting dat eventueel onderhoud gedekt kan worden uit bestaande budgetten en dat de sportzaal in 2027 op veilige en verantwoorde wĳze ingezet kan worden voor het bewegingsonderwĳs en andere activiteiten.

Technisch beheerplan gebouwen 2027-2030 Het Technisch beheerplan gebouwen 2023-2026 is aan het einde van zĳn looptĳd. In de tweede helft van dit jaar wordt het Technisch beheerplan gebouwen 2027-2030 opgesteld en voor besluitvorming aangeboden aan de raad. Eventuele (vervangings)investeringen voor 2027 die voortkomen uit het nieuwe beheerplan kunnen echter niet meer worden verwerkt in de Programmabegroting 2027 en komen ten laste van de reguliere budgetten.

Pilot sociaal raadslieden In 2025 is, naar aanleiding van een aangenomen motie, gestart met een pilot sociaal raadslieden. Sociaal raadslieden helpen inwoners bĳ vragen over (bĳv.) belasting, een uitkering, toeslagen of bĳ het opstellen van een brief of advies. De pilot loopt aan het einde van dit jaar af. De raad heeft gevraagd om bĳ het vaststellen van de Programmabegroting 2027 te kunnen besluiten over het vervolg. Door middel van een evaluatie presenteren wĳ de cĳfers en de resultaten, zodat de raad een afweging kan maken bĳ het vaststellen van de begroting 2027.

Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) Naar verwachting treedt eind 2026 of begin 2027 de nieuwe Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen in werking. Als gevolg van de nieuwe wet krĳgt elke gemeente een zorgplicht om tenminste één volwaardige bibliotheekvoorziening te realiseren en in stand te houden. Momenteel beschikt Bibliotheek Oostland over twee locaties in onze gemeente: één in Nootdorp en één in Pĳnacker. De subsidie aan Bibliotheek Oostland bedraagt € 1.031.770 (2026). Wat de financiële gevolgen zĳn van de wetswĳziging, is op dit moment nog niet bekend.

Programma 7: individuele voorzieningen We bieden laagdrempelige en doelmatige oplossingen voor jongeren, ouderen, gezinnen en inwoners in een kwetsbare positie Welzĳnsondersteuner ouderen Er is een evaluatie van de welzĳnsondersteuner ouderen met DSW in het tweede kwartaal van 2026 afgesproken, waarbĳ wordt besloten over continuering en de passende verdeling van de kosten tussen de gemeente en DSW. Abonnementstarief Wmo

Het huidige abonnementstarief van de Wmo wordt per 1 januari 2028 omgezet naar een inkomensafhankelĳke bĳdrage. In 2027 worden de voorbereidingen gestart om deze wĳziging uit te voeren. Participatiewet in balans De eerste maatregelen van de Participatiewet in Balans zĳn op 1 januari 2026 ingaan. De overige set maatregelen gaan in op 1 januari 2027. Inkoop jeugdhulp 2027 De regionale inkoopstrategie dient als kader voor de invulling van het gezamenlĳke inkoopproces. Deze nieuwe inkoopstrategie leidt tot nieuwe contractafspraken met jeugdhulpaanbieders. Met de doorontwikkeling van het stelsel creëren we de voorwaarden om de jeugdhulp beter te organiseren. De voorbereidingen voor de Europese aanbesteding zĳn nu bezig. De huidige contracten worden in 2027 met een jaar verlengd. Het voornemen is per januari 2028 nieuwe contractafspraken met jeugdhulpaanbieders te hebben. Nieuwkomers De gemeentelĳke opgave rond nieuwkomers blĳft ook richting 2027 onverminderd actueel. De versnelling van huisvesting van statushouders in 2026 heeft een duidelĳke doorwerking in 2027. Daarnaast loopt de gemeente in 2026 achter met de asielopgave op grond van de Spreidingswet. Het ministerie heeft in april 2026 interbestuurlĳk toezicht aangekondigd op gemeenten met onvoldoende voortgang.

Naar verwachting zal dit ook in 2027 doorwerken via aanvullende bestuurlĳke afspraken en verhoogde verantwoordingsdruk (zie ook programma 1). Oekraïense ontheemden Voor Oekraïense ontheemden bestaat op het moment onzekerheid over de landelĳke kaders na 2026. De huidige RTB‑regeling wordt naar verwachting met één jaar verlengd, terwĳl de invoering van de transitieregeling waarschĳnlĳk opnieuw wordt uitgesteld. Met de invoering van de transitieregeling kunnen Oekraïense ontheemden die nu onder de RTB vallen een tĳdelĳk transitiedocument krĳgen (3 jaar), met rechten en plichten vergelĳkbaar met die van andere ingezeten, waaronder huisvesting, arbeid en onderwĳs. De regeling biedt een meerjarig perspectief gericht op zelfredzaamheid en duurzame participatie in de samenleving. Voor gemeenten betekent dit enerzĳds meer duidelĳkheid en stabiliteit in opvang en integratie, maar anderzĳds ook langduriger inzet op huisvesting, participatie, onderwĳs en ondersteuning binnen het sociaal domein.

We continueren de maatregelen om de kosten te beheersen en de kwaliteit te borgen Na vaststelling van het definitieve pakket van maatregelen in het interventieplan kostenbeheersing en innovatie sociaal domein 2025-2028, hebben wĳ een gefaseerde implementatie uitgevoerd. Jaarlĳks rapporteren wĳ via een voortgangsrapportage over de implementatie en opbrengsten van het interventieplan. Daarnaast zullen wĳ waar mogelĳk op zoek blĳven gaan naar kansen om te innoveren en kosten te beheersen.

Programma 8: veiligheid en duurzaamheid We werken samen met inwoners, organisaties, ondernemers, brandweer en politie aan de veiligheid en leefbaarheid in onze wĳken en kernen Integraal Veiligheidsplan 2027- 2030 In 2027 wordt een nieuw Integraal Veiligheidsplan (IVP) voor de periode 2027-2030 vastgesteld. In het IVP worden de prioritaire thema’s en doelstellingen op de gebieden van veiligheid, handhaving openbare ruimte, APV-vergunningverlening en toezicht sociaal domein voor de komende vier jaar vastgesteld. Daarnaast wordt ook een uitvoeringsprogramma vastgesteld waarin de activiteiten opgenomen worden die nodig zĳn om doelstellingen en prioriteiten (uit het IVP) te kunnen behalen. Beleidskader Wĳken die werken

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/17128902/1