Bijlage 1.5 resultaten enquete Denk mee platform

Bijlage 5: Enquête feb 2025 – Pijnacker-Nootdorp Aanleiding: Het Energietransitieplan geeft richting aan de warmtetransitie. Ten opzicht van het Energietransitieplan 2021 is de weg naar 2050 veranderd. De huidige regelgeving maakt dat het warmtealternatief met de laagste maatschappelijke kosten niet automatisch de laagste kosten voor de eindgebruiker betekend. Dit is oneerlijk. We hebben daarom een enquete uitgezet om de polsen hoe bewoners hier tegen aankijken. De enquete is nog niet afgerond. Er hebben tot nu toe 404 bewoners gereageerd, hieronder een samenvatting en de eerste bevindingen. We zullen de resultaten hiervan verder verwerken in de uitwerking en opzet van de participatie voor het omgevingsprogramma. We hebben de resultaten van de enquête en de open vragen toegevoegd. We waren benieuwd naar de volgende zaken: Hoe staan bewoners tegenover: o een eerlijke verdeling van de lasten van de energietransitie; 78% van de respondenten vindt dit belangrijk o een inclusieve energietransitie; 81% van de respondenten vindt dit belangrijk o de ambitie van de gemeente 66% van de respondenten vindt dit belangrijk Bovenstaande zegt iets over de houdingen van mensen. Maar wat zeggen ze te doen? We waren benieuwd of mensen bereid zijn om te wachten met de aanschaf van een warmtepomp of airco, zodat men als wijk gezamenlijk de overstap naar een collectieve warmteoplossing kan maken.

Hier is men verdeeld over: er worden iets meer positieve (57%) dan negatieve (43%) bereidheid getoond. Daarnaast lijkt men wel degelijk bereid om – in afwachting van een collectieve oplossing – de woning alvast zoveel mogelijk te isoleren: 73% scoort positief op deze vraag. Deze bereidheid hangt vooral samen met het belang dat men hecht aan een eerlijke en inclusieve energietransitie (vragen 1 en 2). Met andere woorden: mensen die positief staan tegen een eerlijke en inclusieve energietransitie, zullen sneller bereid te zijn om zich coöperatief op te stellen naar de strategie van de gemeente. Verder waren we benieuwd hoe belangrijk onze inwoners keuzevrijheid vinden, en of dit de bereidheid om te wachten in de weg staat. 81% van de respondenten vindt dit belangrijk; dit hangt inderdaad negatief samen (r = -0,38) met de bereidheid om te wachten. Dit betekent dat er een grote groep mensen is die belang hecht aan zowel een eerlijke en inclusieve energietransitie, maar die ook keuzevrijheid hoog in het vaandel heeft.

In onderstaande tabel is de samenhang tussen de vragen benoemd, Onder tabel geven we hiervan de belangrijkste aspecten die ons kunnen helpen in ons verhaal tijdens de participatie van het omgevingsprogramma

Wat betekent dit voor het gesprek met de samenleving? Het kan helpen om in ons verhaal de volgende zaken te benoemen: o eerlijke verdeling van lasten en ‘iedereen kan mee’ doen blijven leidende principes: eerlijk, haalbaar en betaalbaar. o Dat mensen in principe sowieso vrij zijn in hun keuze voor een energiedrager; o Dat er consequenties zijn als veel mensen voor een individuele oplossing kiezen; o Dat daarmee de eerlijkheid en inclusiviteit van onze energietransitie daarmee in het gedrang komt. Tot slot: zijn er mensen die vinden dat Pijnacker niks moet ondernemen, tot de landelijke koers duidelijk is? 63% van de respondenten vinden dit belangrijk. In retrospectief is deze vraag voor meerdere uitleg vatbaar: het Energietransitieplan geeft aan te willen afwachten tot de rijksoverheid de Wcw zo uitwerkt dat ook de eindgebruiker beter af is bij de keuze voor een collectieve warmteoplossing. Anderzijds willen we wel alvast vragen om de medewerking van de inwoners van onze beoogde warmtenet wijken, zodat de businesscase in deze wijken niet onderuit gaat. De resultaten duiden op draagvlak voor deze strategie.

VRAGENLIJST in het kort: VRAAG 1: Hoe belangrijk: Het zo eerlijk mogelijk verdelen van de lasten voor de energietransitie, over alle inwoners. [van 0 – 5] VRAAG 2: Hoe belangrijk: Dat iedereen mee kan doen, in de energietransitie. Ook de mensen die zelf niet kunnen investeren. [van 0 – 5] VRAAG 3: Hoe belangrijk: Dat we als gemeente afwachten tot op landelijk niveau duidelijk is, wat de koers wordt. [van 0 – 5] VRAAG 4: Hoe belangrijk: Iedereen vrij is in de keuze voor een eigen oplossing, om zijn of haar huis te verwarmen; dit moet onafhankelijk zijn van de wijk waarin je woont. [van 0 – 5] VRAAG 5: Hoe belangrijk: Dat we als gemeente in 2050 CO2-neutraal zijn. [van 0 – 5] VRAAG 6: Mijn woning is gebouwd voor 1995 [jan/nee] VRAAG 7: Voor een woning < 1995: Ik ben bereid om te wachten met de aanschaf van een warmtepomp of airco, zodat we als wijk gezamenlijk de overstap naar een collectieve warmteoplossing kunnen maken. [van 0 – 5] VRAAG 8: Voor een woning < 1995: In hoeverre bent u het eens met de volgende uitspraak: Ik ga voorlopig niet investeren in het verduurzamen van mijn woning. [van 0 – 5] 0: voorlopig niet investeren 5: wel investeren VRAAG 9: Voor een woning < 1995 : Alle bouwdelen* van mijn woning zijn al - zo goed mogelijk - geïsoleerd.

[ja/nee] VRAAG 10: Voor een woning < 1995 : In hoeverre bent u het eens met de volgende uitspraak: Ik ben bereid om - in afwachting van een warmtenet - de bouwdelen* van mijn huis te isoleren, voor zover dat nog niet gebeurd is. [van 0 – 5] VRAAG 11: Voor een woning < 1995 Het aanleggen van een warmtenet vraagt ook om aanpassingen in de woning zelf. Dit kost geld. Wie moet dit volgens u betalen? VRAAG 12: In welke kern woont u? VRAAG 13,14,15: In welke wijk? VRAAG 16: Mijn woning is gebouwd in: VRAAG 17: Ik ben huurder/eigenaar van mijn woning: VRAAG 18: Ik verwarm mijn huis met: [aardgas, warmtepomp, …] VRAAG 19: Open vraag en opmerkingen

RESULTATEN per vraag: VRAAG #1 Hoe belangrijk: Het zo eerlijk mogelijk verdelen van de lasten voor de energietransitie, over alle inwoners. [van 0 – 5] Gemiddelde score: 3,5

Samenhang met: VRAAG #2 Hoe belangrijk: Dat iedereen mee kan doen, in de energietransitie. Ook de mensen die zelf niet kunnen investeren.

VRAAG #2 Hoe belangrijk: Dat iedereen mee kan doen, in de energietransitie. Ook de mensen die zelf niet kunnen investeren. [van 0 – 5] Gemiddelde score: 3.6

VRAAG #3 Hoe belangrijk: Dat we als gemeente afwachten tot op landelijk niveau duidelijk is, wat de koers wordt. [van 0 – 5] Gemiddelde score: 3,0

VRAAG #4 Hoe belangrijk: Iedereen vrij is in de keuze voor een eigen oplossing, om zijn of haar huis te verwarmen; dit moet onafhankelijk zijn van de wijk waarin je woont. [van 0 – 5] Gemiddelde score: 3,8

VRAAG #5 Hoe belangrijk: Dat we als gemeente in 2050 CO2-neutraal zijn. [van 0 – 5] Gemiddelde score: 3,1

VRAAG #6 Mijn woning is gebouwd voor 1995

Yes: <1995

>>> vragen #7 en verder: bereid te wachten met aanschaf ind. oplossing ik ga voorlopig niet investeren

No: 1994 of later

>>> sprong naar vraag #12 (‘eigen situatie’)

VRAAG #7 [alleen gevraagd aan inwoners met woning gebouwd vóór 1995] Ik ben bereid om te wachten met de aanschaf van een warmtepomp of airco, zodat we als wijk gezamenlijk de overstap naar een collectieve warmteoplossing kunnen maken. [van 0 – 5] Gemiddelde score: 2,7

VRAAG #8 [alleen gevraagd aan inwoners met woning gebouwd vóór 1995] In hoeverre bent u het eens met de volgende uitspraak: Ik ga voorlopig niet investeren in het verduurzamen van mijn woning. [van 0 – 5] 0: voorlopig niet investeren 5: wel investeren Gem. 2,7

VRAAG #9 [alleen gevraagd aan inwoners met woning gebouwd vóór 1995] Alle bouwdelen* van mijn woning zijn al - zo goed mogelijk - geïsoleerd.

VRAAG #10 In hoeverre bent u het eens met de volgende uitspraak: Ik ben bereid om - in afwachting van een warmtenet - de bouwdelen* van mijn huis te isoleren, voor zover dat nog niet gebeurd is. [van 0 – 5] Gemiddelde score: 3.1

VRAAG #11 Het aanleggen van een warmtenet vraagt ook om aanpassingen in de woning zelf. Dit kost geld. Wie moet dit volgens u betalen?

VRAAG #12 | Dorpen & buurten | Representativiteit

Pijnacker-Nootdorp heeft op dit moment 57.932 inwoners (2024; www.allecijfers.nl). % Respondenten: % 29995 51,78% 213 52,72% 18965 32,74% 108 26,73% 15,49% 8975 83 20,54%

Dorpen:

Inwoners:

Pijnacker Nootdorp Delfgauw Buurten:

Bouw:

Achter het Raadhuis Pijnacker-Centrum/Dorp Pijnacker Noord Klapwijk Ackerswoude De Venen Centrum Emerald Centrum Tolhek Vrouwtjeslant / Nieuweveen Koningshof Keijzershof Boszoom Keijzershof Erven De Venen / Craeyenburch Nootdorp CentrumWest Oud-Delfgauw Emerald Zuid ’s-Gravenhout De Venen Oost Emerald Noord Zuidpolder Oude Leede Keijzershof Eilanden Pijnacker Oost Tuindershof Tolhek Centrumlijn Buitengebied Nootdorp Zuidpolder Delfgauw De Boezem Noordpolder Pijnacker De Scheg ’25-’50 + Noordpolder Delfgauw Oostambacht / Heronpark

‘80-‘10 mix ’50-‘70 ’80-‘00

WN?

WN WN WN WN

2010 ’00-‘10 ’90-‘10 ’00-‘10 mix ’70-‘90

WN WN

’10-‘20 ’00-‘20 ’00-‘10 ’50-‘70 mix ’00-‘10 ’00-‘10 mix ’90-‘00 mix 2010 mix 2020 ’00-‘10 mix mix mix mix 2020 mix 2000 -

WN WN

Inwoners:

4310 4190 4025 3835 3485 3240 3105 3060 2905 2385 2355 2325 2130 2085 2065 1910 1805 1745 1390 940 810 725 620 580 560 295 230 220 205 195 190

Respondenten:

7,44% 7,23% 6,95% 6,62% 6,02% 5,59% 5,36% 5,28% 5,01% 4,12% 4,07% 4,01% 3,68% 3,60% 3,56% 3,30% 3,12% 3,01% 2,40% 1,62% 1,40% 1,25% 1,07% 1,00% 0,97% 0,51% 0,40% 0,38% 0,35% 0,34% 0,33%

42 35 30 48 19 8 14 17 14 24 14 6 12 17 33 13 8 1 17 5 3 3 4 0 5 3 1 3 1 2 0

10,40% 8,66% 7,43% 11,88% 4,70% 1,98% 3,47% 4,21% 3,47% 5,94% 3,47% 1,49% 2,97% 4,21% 8,17% 3,22% 1,98% 0,25% 4,21% 1,24% 0,74% 0,74% 0,99% 0,00% 1,24% 0,74% 0,25% 0,74% 0,25% 0,50% 0,00%

We zien een lichte over-representatie bij inwoners van Achter het Raadhuis, Klapwijk, Oud Delfgauw en Emerald Noord.

VRAAG #16 Mijn woning is gebouwd in: Hoe vaak komt elk jaartal voor. Per decennium.

VRAAG #17

In de gemeente Pijnacker-Nootdorp zijn 72% van de woningen in eigendom, en worden 28% van de woningen gehuurd. De enquête is dus door bovengemiddeld veel eigenaren ingevuld.

VRAAG #18

Ruis: De enquête stond aanvankelijk zo in gesteld, dat je drie opties moest kiezen. Dit is op 5 feb gerepareerd (dus na vijf dagen).

VRAAG 19: Open vraag/opmerkingen

 





   



   



Beter dit dan zon, wind, waterstof en andere groene bedenksels Warmtenetten werken alleen als er voor de bewoners iets te kiezen valt qua leverancier. Een monopolie is een recipe for distaster. Prijzen worden torenhoog om aandeelhouders tevreden te stellen. Met betrekking tot vraag 1: vervang inwoners door stakeholders. Dan is het pas eerlijk Zolang de gasprijs is gekoppeld aan de prijs van een warmtenet en overstappen van aanbieder onmogelijk is een warmtenet een slechte keus. Ook omdat de regering warmtenetten niet goed meeneemt in financiële ondersteuning. Door de leeftijd van het huis, het feit dat het een gemeentemonument is en de situering in de wijk is het de vraag hoe realistisch aansluiting op het warmtenet is. Met betrekking op de vraag wie voor de kosten opdraait een nuancering: ik heb ingevuld de overheid, omdat ik mijn huis al voor zover mogelijk geïsoleerd heb, ga ik daar niet nog meer in investeren. Ik ben wel bereid deels te investeren in bv zonnepanelen! 1e vragen zijn eenzijdig/suggestief.

De keuze is alleen belangrijk voor collectieve energie; het gaat om belangrijk van de individuele keuze warmtenet betekent dat je aan een monopolie overgeleverd bent Bewoner appartement: graag ook rekening houden oplossingen voor hoogbouw met beperkte binnenruimte De vraag die ging over "eerlijk verdelen kosten energietransitie": de definitie van "eerlijk" is nogal subjectief. En ook: wel/niet willen wachten met investeringen: als ik weet wat het perspectief is, en met welke tijdlijn... Tuurlijk is wachten dan een optie. Maar er is nu zoveel onduidelijk, dat wachten op iets dat mogelijk/ooit/wellicht kom eigenlijk geen optie is :( belangrijk om te kijken naar diverse alternatieven van aardgas. Bij het lezen van het intro van deze enquête bekruipt me het gevoel dat Geo hier een gewenste richting is. Over alternatieven anders dan aardwarmte zie ik niets terug Klimaat neutraal is onzinnig .Het klimaat wordt vaak meer belast dan met bv aardgas.Klimaat neutraal is alleen een belastingverhoging van klimaat drammers Waar gaan de kosten heen voor het aanleggen van de infrastructuur voor een warmtenet? Maak de gehele vragenlijst in het Nederlands, staat zo suf dat er een Engelse tekst staat op de plek waar je een antwoord kan invoeren. Dat de energietransitie en de plaatsing van warmtepompen en airco's vergunningsplichtig wordt in Pijnacker-Nootdorp.

Dit om het straatbeeld en aan de wettelijke geleidseisen te voldoen. Geluidsoverlast is een veel voorkomende overlast door dergelijke installaties. Daarnaast mag er geen monopolie (één aanbieder) op het warmtenet zitten. De kosten van een dergelijk systeem dienen vooraf heel duidelijk en transparant te zijn. Gebruikers/bewoners moeten hier beschermd worden tegen woekerprijzen. Op het moment dat je voor een dergelijk systeem kiest is dit voor de langer termijn en kun je vaak moeilijk of niet terug. deze vragen zijn veel te zwart-wit en gaan voorbij aan context/huidige situatie en mogelijke differentiaties in de antwoorden. voorbeeld: ik ben best bereid te investeren in verdere isolatie echter als dat veel kost zonder noemenswaardige besparingen in

      

      

   

 

energieverbruik dan ga ik dat beslist niet doen. er moet wel enige waarde zitten in verdere isolatie-investeringen. Zorg voor renteloze leningen en ruimere subsidies om mensen met een krappe beurs tegemoet te komen. Groot nadeel van een warmtenet is de afhankelijkheid van 1 partij, en de grote investering in huis! Wegennet is absoluut niet voldoende de kosten van warmtenetten zijn veel te hoog per aansluiting. de maandelijkse kosten zijn voor de afnemer te hoog en zijn moeilijk onder controle te houden. Bewoners helpen met goede kennis over het mogelijke probleem van vocht bij isoleren van binnenuit. O.a. ook in de kruipruimte bijvoorbeeld. Betrek de bewoners vroegtijdig en blijf communiceren over de voortgang Ik geloof niet dat een warmtenet de oplossing is en zal me daar zo lang als mogelijk tegen verzetten. Het is duur in aanleg en onderhoud en dat er betere oplossingen zullen zijn. De kosten van het warmtenet is niet in verhouding tot de kosten die er zijn met een eigen CV. Vrijheid van keuze, dus NIET worden overgeleverd aan 1 aanbieder Warmtenet is te duur, klapwijk gebleken Houd rekening met het feit dat veel huizen in mijn wijk verwarmd worden door luchtverwarming Geen warmte net absoluut niet Wij hebben stadsverwarming en ben er niet blij mee. Erg duur en verwarmt niet fijn.

Ik heb gelezen dat er een gemeente is dacht zuidhollndse eilanden die veel oude huizen hebben die verwarmd gaan worden door waterstof. Overweegt onze gemeente dit ook? Ik wil erg graag dat we een warmtenet in Klapwijk krijgen en vind dat de gemeente dat desnoods moet afdwingen Warmtenet is een zeer slechte oplossing, die geen garantie geeft dat de prijs in de toekomst beheersbaar blijft. Ik vind het belangrijk dat er keuze is van energielevencier Waar andere gemeenten het idee van een warmtenet laten vallen vanwege de hoge kosten voor de inwoners, wil de gemeente Pijnacker Nootdorp gaan investeren in een warmte net. Slecht idee. Geen warmtenet in Pijnacker Nootdorp Géén warmtenet e.d. voor on s huis! Overstappen op een warmtenet van de industrie is af raden. Ze gaan steeds minder warmte produceren. Er is maar 1 speler die de prijs bepaald. Inwoners moeten daarvoor een hogere prijs betalen. Hou ook rekening met oorlogsdreiging en cyberaanvallen op de industrieën waardoor de inwoners op afstand in de kou gezet gaan worden. Zie hier ook de situatie in Oekraïne, laat dat een wake up call zijn.onderzoek de nadelige gevolgen van aardwarmte in ons veengebied. Zijn hier onderzoeken naar gedaan en wat is/zijn de uitkomsten hiervan. Worden de uitkomsten

       



  

 





van oz gedeeld met de bewoners. Zet de gemeente zijn zin door als de meerderheid van de bewoners tegen stemt wordt het project dan toch doorgedrukt? Denk aan de democratische waarden bij een uitkomst die gemeente niet zint Frequenter OV en veiligere fietsroute kruisingen. kom zo snel mogelijk met een besluit met betrekking tot de transitie Alles moet wel betaalbaar blijven Verduurzaming van de woning moet meer gesubsidieerd worden al naar gelang de leeftijd van een woning. Graag duidelijkheid over de wijze waarop en de planning van de energietransitie zodat ik daar mijn eigen investeringen op af kan stemmen. Zorg voor goede communicatie en laat zien dat PN de feedback v de bewoners gebruikt De verzwaring van het Elektriciteitsnet is zoiezo een must. Omdat iedereen verder meer stoom nodig heeft Milieucentraal neemt alle kosten voor het investeren in (hybride)warmtepompen en een laag verbruik niet mee in hun adviezen. ook (extra) onderhoudskosten en verliezen via een boiler wordt niet meegenomen. Trouwens is de overheid nog te vertrouwen als je investeert er worden geen lange termijn garanties gegeven. De vraagstelling van de eerste twee vragen was open voor interpretatie. Wat eerlijk is hangt namelijk nogal af van een aantal factoren. Eerlijk dat iedereen betaalt voor het gebruik, iedereen hetzelfde of nog wat anders? Eerlijkheid is een lastig begrip in zo'n vraag.

Vraag 2 was om eenzelfde reden niet te beantwoorden. Het hangt nogal af van het precieze voorstel wat er ligt... Help mee met tips en suggesties voor de plaatsing van warmtepompen aanvang uitvoeren project aardwarmte duurt eigenlijk te lang Ik vindt het belangrijk dat er op gelet wordt dat er indien sprake van een flat/appartementen complex er rekening gehouden wordt dat er dan een eenduidige oplossing gekozen wordt zodat het algemene belang voorgaat. Dus niet meerdere varianten en daardoor een slecht werkende blok verwarming. Wanneer er aardwarmte beschikbaar is voor Delfgauw zou ik graag met een bewonerscollectief aangesloten worden. Vraag 11 is vervuild want 3 antw zijn verplicht. Verdiep je in kopenhagen denemarken waar restafval verbranding zorgt voor warmtenet. En lees deze nog even https://www.omroepdelft.nl/omroepdelft/nieuws/gemeente-delft-bereikt-akkoordoverwarmtenet#:~:text=Delft%20zet%20een%20nieuwe%20stap,hoge%20kosten%20voor %20gebruikers%20oplevert. Ik denk dat de gemeent emeer collectiviteit moet genereren. Nu komt voor elk huis een offerte en een bedrijf werkzaamheden uitvoeren. Dat kan veel efficienter door straten of buurten in 'e'en keer aan te pakken. Dat organiseren is een taak van d egemeente. Warmtenetten alleen zonder hoge vastrecht tarieven

   



Betrek en luister beter naar bewoners beter bij deze transitie dan de flop als in Klapwijk. om resultaat te halen is regie van de gemeente nodig en die moet snel tot stand komen Een aansluiting op het warmtenet moet voor iedereen betaalbaar worden en betaalbaar blijven. Ook belangrijk dat bewoners zelf hun warmtebehoefte kunnen regelen. Ik mis de innovatie in techniek, bijv. ontwikkelingen die het grootschalig (duur) aanleggen van een warmtenet kunnen voorkomen zoals warmtepomen i.c.m. zonnepanelen die water tot boven 50 graden kunnen verwarmen en bestaande radiatoren kunnen blijven gebruiken. Wij wonen in plan west met een groot huur gedeelte dat door de woningcorporatie moet worden verduurzaamd. Maar pak dan wel gelijk de hele wijk gezamelijk op. Anders moet een gedeelte daarna weer aan de bak